Thực ra từ thời kỳ thanh niên trí thức, chúng tôi đã có những nhận thức cảm tính sơ khai về ma túy, bởi đối diện với biên giới là Tam Giác Vàng, chúng tôi thường khó tránh khỏi việc tiếp xúc với thuốc phiện. Một ngày nọ, có một dân sơn cước người Miến Điện trốn trong rừng mía để đi vệ sinh, nữ thanh niên trí thức canh ruộng nghe tiếng động, tưởng có thú dữ, sợ đến suýt thì tè ra quần. Cô chạy về đội báo cáo, đội trưởng dẫn một tiểu đội có vũ trang bao vây cánh đồng mía, phát hiện người dân biên giới kia không chỉ đi một bãi vệ sinh, làm cánh đồng mía hôi thối nồng nặc, mà còn ăn liền một mạch hơn chục cây mía xanh chưa chín.

Vốn dĩ chuyện này không nghiêm trọng lắm, giáo dục vài câu là cho qua, thanh niên trí thức chúng tôi cũng thường lén ăn mía xanh, chỉ là không đi vệ sinh trong ruộng mía thôi. Thế nhưng ngày hôm đó, vì chuyện bé xé ra to, dưới chân đội trưởng không cẩn thận lại giẫm phải không ít bãi phân nhão, mùi hôi thối khiến người khác chỉ biết bịt mũi, trong lòng cảm thấy vô cùng bực bội, nên cứ chửi bới rồi áp giải người đó về đội. Ngờ đâu vừa thẩm vấn đã lộ ra chân tướng. Hóa ra trong chiếc gùi tre của người này, bên trên đựng quả dại, còn bên dưới lại là thuốc phiện được đậy bằng lá chuối.

Thuốc phiện chính là á phiện, chúng tôi từng học qua môn lịch sử ở trường, biết về cuộc chiến tranh thuốc phiện nổi tiếng đó, còn biết Lâm Tắc Từ là anh hùng dân tộc. Ngày hôm đó chúng tôi nhìn thấy thuốc phiện trông rất giống phân chó, bọc trong giấy nhựa, đen sì, nặng chừng hai ba cân, quy đổi ra đơn vị đo lường tiêu chuẩn quốc tế thì là một nghìn mấy trăm gam. Chiếu theo tiêu chuẩn chống ma túy ngày nay, thì tính là một vụ án lớn, vụ án trọng điểm, và người phá được vụ án lớn trọng điểm thì nên được trao tặng danh hiệu anh hùng chống ma túy. Thế nhưng thời đó trong nước không có ai hút ma túy, hút thuốc phiện dường như là chuyện của thời Lâm Tắc Từ một trăm năm trước, không liên quan gì đến cuộc sống của chúng tôi. Chúng tôi đều là thanh niên trí thức sinh ra sau giải phóng, lớn lên dưới lá cờ đỏ, đầu óc đơn thuần như một tờ giấy trắng, nếu không có người giới thiệu, thì những loại ma túy được gọi là thuốc phiện này dù có vứt ngoài đường cũng chẳng ai nhận ra.

Người dân biên giới bị áp giải đi, gói thuốc phiện đó ban đầu được đặt trong phòng họp của đội, mọi người chê mùi hôi khó ngửi, lại vứt vào nhà kho, lâu ngày không ai ngó ngàng tới. Có lần thanh niên trí thức chúng tôi làm việc trong kho, có người lật ra gói đồ đó, ai cũng tò mò, có người đề nghị nếm thử, có người đồng ý, có người không. Người đồng ý thì đào ra một chút bằng móng tay cái, nhét vào trong điếu thuốc lá rồi chuyền tay nhau hút. Tôi không dám hút, chỉ ngửi cái mùi khói tỏa ra, cảm thấy cũng không khó ngửi lắm, nhưng có người khen rằng mùi vị rất "được", hút còn ngon hơn cả "Hồng Tháp Sơn". Vấn đề là không bao lâu sau đã có người nôn mửa, còn bị tiêu chảy, thế là vụ việc lén lút hút thuốc phiện bị bại lộ, thanh niên trí thức tại hiện trường đều bị kỷ luật, chuyện này trực tiếp dẫn đến hành vi sai lầm sau này của tôi là trốn ra nước ngoài lang thang.

Những năm sáu mươi, bảy mươi, sự kiện buôn lậu thuốc phiện thường xuyên xảy ra, phàm là dân biên giới đối diện, dù là cá nhân hay nhóm, ngày hay đêm đi ngang qua trước cửa đội, chỉ cần chặn lại kiểm tra là ít nhiều đều có thể tìm ra ít thuốc phiện. Khi đó kỷ luật của Binh đoàn rất nghiêm, thanh niên trí thức đều sống cuộc sống bán quân sự, mỗi tháng hai mươi sáu tệ tiền sinh hoạt phí, yêu cầu chính trị nghiêm ngặt, ngày ngày học tập trích dẫn của Chủ tịch Mao, nhưng đối với việc qua lại của người dân biên giới lại không kiểm tra quá gắt gao. Nếu dân biên giới phân bua nói mình hút, số lượng không nhiều thì thả đi, số lượng nhiều thì giữ lại, cũng không có hình phạt gì thực chất, phần lớn là giáo dục một hồi rồi thả người. Chỉ là thỉnh thoảng, tôi cảm thấy khó hiểu cho những người sơn cước gùi thuốc phiện chạy qua chạy lại hai bên biên giới này: thuốc phiện lại không thể dùng thay cơm, những người này đa phần quần áo rách rưới, mặt vàng da vọt, nhìn là biết cuộc sống không hề sung túc, thậm chí không thể ăn no, họ không thể làm việc gì có ích khác sao?

Dần dần, nghe được một số tin đồn, nói rằng đối diện biên giới đâu đâu cũng trồng thuốc phiện, người người hút thuốc phiện, bất kể là thổ ty đầu mục hay là bần nông trung nông đều như nhau. Tàn phỉ Tưởng cũng trồng thuốc phiện, nên đều biến thành hổ giấy. Với giác ngộ của thanh niên trí thức chúng tôi lúc đó, cho rằng nên dựng cờ đỏ tiến đến Tam Giác Vàng làm cách mạng, chứng tỏ việc thực hiện cách mạng thế giới là rất cần thiết.

Thế nhưng khi tôi lang thang đến vùng núi phía bắc Tam Giác Vàng, không tìm thấy đội ngũ cách mạng, mà là làm bạn với cây anh túc suốt nửa năm, tham gia và hoàn thành toàn bộ quy trình từ gieo hạt đến thu hoạch, đến đây tôi cuối cùng đã giải đáp được thắc mắc trong lòng, đồng thời hiểu sâu sắc thế nào là sự tàn khốc của sự sinh tồn nguyên thủy.

Lại qua rất nhiều năm, khi tôi một lần nữa bước vào Tam Giác Vàng, lật giở một đống tư liệu lịch sử mới bàng hoàng nhận ra, nạn ma túy ở Tam Giác Vàng bùng phát đúng vào những năm sáu mươi, bảy mươi. Có nghĩa là, thời thanh niên trí thức của chúng tôi ngày ngày "khiêu vũ cùng bầy sói" mà hoàn toàn không hay biết. Có người cảnh báo rằng thế kỷ hai mươi mốt nhân loại đối mặt với hai mối đe dọa lớn, một là môi trường, hai là ma túy. Tôi tin rằng đây tuyệt đối không phải là lời nói giật gân. Khi chúng ta đối mặt với Tam Giác Vàng, đối mặt với thảm họa ma túy mang tính thế giới này, đối mặt với cơn ác mộng thế kỷ đe dọa thế giới và vận mệnh chung của nhân loại chúng ta, mũi tên tư duy của tôi vang lên, xuyên qua không gian của những năm tháng tăm tối, xuyên thấu tầng tầng sương mù, hướng tới cội nguồn của một con sông lịch sử xa xôi và khúc khuỷu. Tôi muốn cố gắng vén màn bí ẩn lịch sử khiến tất cả các nhà sử học đau đầu và cũng khiến tôi không sao hiểu nổi này là: Tại sao trung tâm ma túy lớn nhất thế giới không ở châu Âu, châu Phi, cũng không ở các nước có vị trí địa lý tương tự ở châu Á như Việt Nam, Lào, Campuchia, hay Ấn Độ, Afghanistan, Pakistan, mà lại cứ là Tam Giác Vàng tiếp giáp với Trung Quốc? Đây là ngẫu nhiên hay tất yếu? Yếu tố địa lý hay yếu tố con người đóng vai trò quyết định? Đế chế Quốc Dân Đảng đoản mệnh mà hùng mạnh kia, cuộc xâm lược của họ rốt cuộc đã mang lại hậu quả gì cho Tam Giác Vàng? Họ đóng vai trò gì trong vương quốc ma túy gây hại toàn cầu này, là mục sư, cha đỡ đầu, hay là Thượng đế?……

---❊ ❖ ❊---

2

Năm 1999, tôi phỏng vấn những người cai nghiện tại một trại cai nghiện ở Vân Nam. Trước mặt tôi là một cô gái trẻ, nói là cô gái thì không chính xác lắm, em thực ra vẫn chưa đủ tuổi thành niên, mới mười sáu tuổi, là một thiếu nữ đang độ xuân thì. Thế nhưng thiếu nữ đang độ xuân thì này đã héo úa sớm, vì em đã làm bạn với quỷ dữ.

Em là một học sinh trung học, khuôn mặt tiều tụy, cho người ta cảm giác giống như một cô gái phong trần. Tôi hỏi em tại sao hút ma túy, em nói là tò mò, rồi lại nói không, vì tìm kiếm sự kích thích. Tôi hỏi tìm kiếm được chưa? Em cười khổ, không nói gì. Tôi hỏi liên tiếp mấy câu, em đều cúi đầu không đáp. Cuối cùng tôi nói, em có tự tin cai nghiện không? Em đột nhiên ngẩng đầu lên, tôi thấy đôi mắt to đó tràn đầy nước mắt, tiếp đó nước mắt như những hạt châu lăn xuống. Thiếu nữ nói, không, không phải em không muốn, mà là... không cách nào cả. Anh không biết đâu, con quỷ đó... chui vào trong tim rồi. Em bật khóc nức nở: Em xong đời rồi, không ai cứu được em đâu!

Tiếng bi ai của thiếu nữ xuân thì vẩn vơ trong không khí. Theo giới thiệu, trại cai nghiện này, người chưa thành niên chiếm hơn một nửa, trong lòng tôi như bị đè bởi một ngọn núi lớn. Cứ thế tiếp tục, đất nước chúng ta sẽ biến thành một cái cây bị ma túy đục rỗng, thế hệ sau của chúng ta sẽ sụp đổ như cái cây khô héo đó. Theo thống kê không đầy đủ, số nạn nhân ma túy được đăng ký ở Trung Quốc đã lên tới ×× vạn người (một nguồn khác nói là ××× vạn người).

Tại biên giới, trong một văn phòng cảnh sát vũ trang biên phòng, tôi gặp đội trưởng một đội anh hùng chống ma túy. Vì lý do công việc cần bảo mật, tôi buộc phải ẩn đi tên của anh ấy. Đây là một người lính trẻ ít nói, da ngăm đen, đôi mắt rất sáng, ánh nhìn sắc bén. Lúc này anh có vẻ hơi bồn chồn, nội dung phỏng vấn của chúng tôi không ngoài những chiến tích chống ma túy đã xuất hiện trên báo chí trước đây.

Khi kết thúc phỏng vấn, tôi hỏi, nỗi khổ tâm lớn nhất của anh là gì?

Người lính trả lời: Là bị động. Kẻ buôn ma túy buôn ma túy khắp nơi, phòng không thể phòng, còn chúng tôi chỉ có thể phòng thủ thụ động. Chúng tôi đều biết Tam Giác Vàng là nguồn ma túy, kẻ buôn ma túy thong dong sản xuất ma túy ở bên đó, còn chúng tôi lại ngăn cách bởi biên giới, lực bất tòng tâm.

Tôi nói, có phải ý anh là, nên chủ động tấn công?

Anh im lặng không nói.

Cuối cùng tôi nói, anh có thể cho tôi biết, với tư cách là cảnh sát chống ma túy, tâm nguyện lớn nhất của anh là gì không?

Anh đứng dậy, dứt khoát trả lời: Nếu cấp trên phê chuẩn, tôi nguyện lấy tính mạng làm cái giá, tiêu diệt hoàn toàn sào huyệt ma túy Tam Giác Vàng, nhổ bỏ khối u độc hại gây họa cho nhân dân thế giới.

Tôi nhìn thấy chính nghĩa và trách nhiệm đang rực cháy trong mắt người lính.

Về chủ đề Tam Giác Vàng, có lần tôi thảo luận với nữ nhà văn Đài Loan Tằng Diễm: "Theo quan điểm của chị, tại sao cứ nhất định là Tam Giác Vàng chứ không phải khu vực khác trở thành vương quốc anh túc?"

Chị ấy trả lời: "Tôi là một tín đồ Cơ Đốc giáo, tôi chỉ có thể nói tin vào sự sắp đặt của Thượng đế."

Tôi nói: "Tại sao Thượng đế lại cứ nhất định sắp đặt thuốc phiện cho Tam Giác Vàng?"

Chị ấy đột nhiên hỏi ngược lại tôi: "Anh có biết trước Tam Giác Vàng, vương quốc anh túc lớn nhất thế giới nằm ở đâu không?"

Tôi nhất thời sững sờ, không trả lời được.

Sau đó tôi tra cứu nhiều tư liệu lịch sử mới hiểu ra, kể từ thế kỷ XVII gần ba trăm năm nay, quốc gia sản xuất thuốc phiện lớn nhất thế giới là Ấn Độ, sau thế kỷ XIX, Trung Quốc thay thế Ấn Độ, trở thành quốc gia sản xuất thuốc phiện lớn nhất thế giới.

Tôi cho rằng sự thật này không có ý hạ thấp hình ảnh Trung Quốc, ngược lại, chỉ khi người dân biết được lịch sử nhục nhã của mình, hiểu rõ mình từng có những bài học đau đớn nào và cũng gây ra đau đớn cho người khác, chúng ta mới có tư cách tự tin tuyên bố rằng, người Trung Quốc có lòng tin mang lại hạnh phúc cho chính mình và sẽ mang lại hạnh phúc cho toàn nhân loại.

Lịch sử trồng thuốc phiện của Trung Quốc xa xưa hơn nhiều so với cuộc chiến tranh thuốc phiện nổi tiếng thế kỷ XIX đó, chỉ là từ trước tới nay tổ tiên bao đời đều hút thuốc phiện nội địa, tự cung tự cấp, ví dụ như "Quý thổ", "Vân thổ", "Xuyên thổ" v.v., cho đến khi người Anh lái tàu chiến đại bác đến chào hàng thuốc phiện ngoại, thuốc phiện ngoại lại nhiều, tốt và rẻ, giống như ô tô, đồ gia dụng Nhật Bản thế kỷ XX, phù hợp với quy luật thị trường, chiều theo tâm lý tiêu dùng của người Trung Quốc, từ đó không thể dừng lại, sử gọi là "nạn thuốc phiện".

Trung Quốc trồng thuốc phiện, thời kỳ hưng thịnh là những năm hai mươi, ba mươi thế kỷ XX, lúc đó quân phiệt hỗn chiến, chính lệnh bị bãi bỏ, kỷ cương lỏng lẻo, phong trào sản xuất thuốc phiện mang lại lợi nhuận cực lớn quét qua mười mấy tỉnh khu Tây Nam, Hoa Nam và Tây Bắc Trung Quốc. Theo thống kê không đầy đủ, năm 1937 trước kháng chiến, diện tích trồng anh túc của Trung Quốc đã đạt tám mươi triệu mẫu, sản lượng thuốc phiện vượt quá sáu vạn tấn, gấp hai nghìn lần sản lượng thuốc phiện của Tam Giác Vàng lúc bấy giờ, gấp hơn mười lần tổng sản lượng của các nước trên thế giới, số người nghiện lên tới gần một trăm triệu người. Trung Quốc nhờ đó mà có ba danh hiệu đứng đầu thế giới: diện tích trồng anh túc rộng nhất, sản lượng thuốc phiện lớn nhất, dân số nghiện ma túy đông nhất.

Tôi từ đó nghĩ đến một vấn đề thú vị, những kẻ đế quốc chủ nghĩa thế kỷ XIX ví dụ như người Anh, họ buôn bán thuốc phiện, gây ra những hành vi tổn hại thiên lý, thế nhưng bản thân họ có nghiện ma túy không? Câu trả lời là rõ ràng và phủ định, người Anh không nghiện ma túy. Tại sao họ không nghiện ma túy? Vì giác ngộ cao, hay vì lý do nào khác? Bởi nhìn từ sự phân bố khu vực tiêu thụ thuốc phiện hơn một trăm năm qua, châu Âu cơ bản là bằng không, châu Á là nhiều nhất, mà trong đó bán đảo Trung-Ấn, các nước Đông Dương và Trung Quốc là nhiều nhất. Đây là ngẫu nhiên, hay tất yếu?

Năm 1995 tôi đến Nhật Bản thăm, tại bảo tàng Tokyo, tôi nhìn thấy hiệp ước thông thương mà Chuẩn đô đốc Perry dẫn đầu hạm đội Mỹ buộc Thiên hoàng Nhật Bản ký kết lần đầu tiên vào năm 1853, sau đó lại có sự kiện bốn hạm đội phương Tây pháo kích Shimonoseki, từ đó cửa ngõ Nhật Bản mở toang. Tình hình này cực kỳ giống với Chiến tranh thuốc phiện của Trung Quốc, nhưng kết quả lại hoàn toàn khác biệt: Chính phủ Mãn Thanh vì vậy mà càng mục nát thối rữa, còn Nhật Bản thì sản sinh ra cuộc vận động Minh Trị Duy Tân mang tính thời đại. Một vấn đề khác tôi quan tâm là, người phương Tây có chào hàng thuốc phiện sang Nhật Bản không? Nếu chào hàng, người dân Nhật Bản có chấp nhận không? Tại sao?

Câu trả lời cũng làm tôi chấn động.

Người phương Tây tất nhiên cũng chào hàng thuốc phiện sang Nhật Bản, người Nhật nhanh chóng tiếp nhận thuốc phiện, nhưng không giống các dân tộc châu Á khác là tự mình hút, sa đà thành kẻ nghiện thuốc phiện và nạn nhân, mà là tinh khôn học cách lợi dụng thuốc phiện để kiếm tiền, đầu độc người dân các nước khác. Nhật Bản theo sát người phương Tây, có thời gian trở thành nước xuất khẩu thuốc phiện lớn nhất châu Á, bán thuốc phiện sang Trung Quốc và Triều Tiên là những nước "một dải núi sông" với mình. Sự thật bi thảm này khiến tôi đau lòng đến mức mấy ngày không ngủ được, như con chó bị đánh gãy sống lưng.

Điều an ủi là, một sự thật không thể nghi ngờ, Đảng Cộng sản Trung Quốc chỉ mất ba đến bốn năm thời gian, đã hoàn thành sự nghiệp vĩ đại mà triều Thanh và Chính phủ Dân quốc hơn một thế kỷ không hoàn thành được. Đến năm 1953, cũng là năm tôi chào đời, Chính phủ Trung Quốc tuyên bố: Trung Quốc đại lục triệt để nhổ tận gốc thuốc phiện, cấm tuyệt nạn thuốc phiện. Những ngày tháng đế quốc chủ nghĩa đầu độc nhân dân Trung Quốc đã một đi không trở lại.

3

Trong tác phẩm "Hồn Đại Quốc" của mình, tôi nhiều lần nhắc đến việc tôi từng có một đoạn thời gian ngắn ngủi lén vượt biên giới khiêu vũ cùng hoa anh túc.

Khi đó tôi chưa đầy mười chín tuổi, mang theo hai cuốn sách, một cuốn là sách đỏ "Trích dẫn của Chủ tịch Mao", một cuốn khác lại là sách cấm, "Tuyển tập thơ Lermontov" lấy trộm từ trạm thu mua giấy vụn. Tôi lang thang ở vùng núi Kachin, Miến Điện, tìm kiếm đội du kích Đảng Cộng sản vĩ đại, nhưng vùng núi không có cờ đỏ, không có cách mạng, rừng núi nhấp nhô rậm rạp, đội du kích trong truyền thuyết luôn như con cá dưới biển không thấy tung tích. Sau đó tôi dạt đến vùng núi Shan, bị một trận ốm nặng, may mắn thay gặp được một người dân sơn cước tốt bụng là anh La Lặc, sau khi khỏi bệnh tôi liền ở lại trong trại.

Mùa mưa năm 1998 tôi đến Tam Giác Vàng phỏng vấn, nơi đến không một bóng hoa anh túc, đây không phải nói ma túy đã tuyệt tích, mà là chưa đến mùa gieo hạt và nở hoa của anh túc. Bất kể là Tiền Đại Vũ hay Mông Tiểu Nghiệp, họ chỉ vào những cánh rừng già sâu thẳm đó nói với tôi, mấy tháng nữa thôi, nơi này sẽ là biển hoa anh túc, trong đầu tôi lại hiện lên ấn tượng chấn động tâm hồn khi lần đầu tiên tôi nhìn thấy hoa anh túc hơn hai mươi năm trước. Đây là một bức tranh đã được định hình từ lâu, giống như ký ức của trẻ sơ sinh, đi cùng sự trưởng thành của sinh mệnh, được khắc sâu vào trong linh hồn.

Tôi đến nay vẫn nhớ rõ, khi đó vừa khỏi ốm nặng, người vừa thoát khỏi bờ vực cái chết như tôi, xiêu vẹo vịn nhà sàn bò ra, mang theo toàn thân mệt mỏi và yếu ớt, cuối cùng đi đến dưới ánh mặt trời rực rỡ và nồng nhiệt. Tôi nhìn thấy thung lũng trước mặt như biển lớn sôi trào lên, gió nhẹ phất phơ, trăm chim hót vang, hoa tươi muôn màu muôn vẻ đua nhau nở rộ trong gió. Núi xa khe gần, núi lớn thung sâu, từng mảng ráng màu từ trên trời rơi xuống, mặt đất huy hoàng rực rỡ, hệt như tiên cảnh hạ trần. Biển hoa tráng lệ ngay lập tức như thủy triều nhấn chìm tôi, trong khoảnh khắc trái tim tôi ngừng đập, như kẻ chết đuối ôm lấy cái chết, tâm hồn tôi vui vẻ hướng tới sự nghẹt thở xinh đẹp này.

Âm nhạc huy hoàng vang lên, nhà thơ thiên tài Lermontov đứng trước biển lớn cất tiếng hát: Trong màn sương xanh nhạt trên mặt biển kia/ Có một cánh buồm cô độc đang lóe sáng trắng/ Nó tìm kiếm gì nơi đất khách xa xôi/ Nó bỏ lại gì nơi quê nhà yêu dấu?/ Bên dưới là con sóng biếc còn trong trẻo hơn bầu trời xanh/ Bên trên là ánh mặt trời rực rỡ màu vàng kim/ Mà nó, bất an, đang cầu xin bão tố/ Tựa hồ như chỉ trong bão tố mới có sự an nhiên.

Tôi lập tức nước mắt giàn giụa, lớp băng cứng trong lòng bắt đầu tan chảy, tôi bị thiên nhiên cảm động đến mức không thể hơn. Trước mặt tôi, biển hoa trùng điệp, muôn hồng nghìn tía, hoa tươi cuồn cuộn nở rộ, đem sinh mệnh xinh đẹp nhiệt liệt nở bừng trong gió xuân, phản chiếu dưới ánh mặt trời. Biển hoa vô tận, từ chân trời xa tít tắp trải dài đến trước mắt tôi, tựa hồ như một dải lụa tinh xảo không gì sánh bằng. Ong bướm bay lượn, hương hoa thơm ngát, gió nhẹ thầm thì, mặt trời ca hát, những điều tốt đẹp tạm thời hóa giải nỗi cô đơn và đau khổ tích tụ trong lòng tôi, tôi lảo đảo lao về phía biển hoa, cúi xuống mặt đất đầy hoa mà nhiệt liệt hôn lên. Tôi thà tin rằng đây là con đường đầy màu sắc dẫn tới thiên đường, ai lại không vì tiên cảnh xinh đẹp đến mức nghẹt thở này mà khóc cười cơ chứ?

Một cô gái người Shan tên là Mã Thanh đi ngang qua bên cạnh tôi, em kinh ngạc nhìn hành động điên cuồng của tôi, dùng tiếng Hán nửa mùa nói với tôi: "Tiểu Hán nhân, anh hút thổ (thuốc phiện) à? Hoa thuốc phiện chưa có đâu, phải vài phiên chợ (năm ngày một phiên) nữa cơ."

Người sơn cước gọi hoa kiều địa phương, bất kể tuổi tác lớn nhỏ đều gọi là "Tiểu Hán nhân". Tôi ngẩng đầu, ngờ vực không hiểu nhìn em, em lại lặp lại một lần nữa, vợ của La Lặc là Kim Man Bốc cười giải thích rằng: "Nó nói, những thứ này đều là hoa thuốc phiện, thu hoạch thuốc phiện còn hơn hai mươi ngày nữa. Nó tưởng anh bị nghiện thuốc phiện nặng đấy."

Hóa ra những bông hoa đẹp đẽ không gì sánh bằng này chính là hoa anh túc được gọi là hoa quỷ! Trong khi tôi sững sờ vì điều đó, cũng dở khóc dở cười vì sự hiểu lầm của cô gái tốt bụng.

Không lâu sau tôi phát hiện, hoa anh túc thực ra rất giống hoa tulip nổi tiếng thế giới của Hà Lan, chúng nở hoa đỏ, trắng, hồng, kiêu ngạo mà yêu mị, làm nền cho bầu trời xanh mây trắng cao vợi, hướng về làn gió ấm áp cận nhiệt đới mà đung đưa trước mắt mọi người. Tôi thích những bông hoa xinh đẹp này, chúng giống như tất cả sinh mệnh xinh đẹp trên thế giới, yếu ớt cao quý, tinh khiết không tì vết, chúng nhiệt liệt diễn giải sinh mệnh, nở rộ chính mình, hoàn mỹ phô bày ý nghĩa sinh tồn mà thiên nhiên ban tặng cho vạn vật. Người ta đều nói hoa anh túc là hoa quỷ, tôi cho rằng rất bất công, kỹ nữ làm kỹ nữ, là trách nhiệm của bản thân người phụ nữ sao?

Bản thân hoa không có tội, quỷ dữ ẩn giấu trong lòng người.

4

Anh túc, tiếng địa phương gọi là "Tất Khắc", nghĩa là loài hoa biết hát. Còn về việc tại sao hoa anh túc biết hát, tôi nghe được một truyền thuyết từ bà của đầu mục A Kim. Bà cụ được cho là đã chín mươi tuổi, khuôn mặt nhăn nheo như quả óc chó, một đôi bàn tay khô héo chìa ra run rẩy giống hệt chân gà. Mỗi ngày bà đều dành rất nhiều thời gian nằm nghiêng bên bếp lửa thổi thuốc phiện, thuốc phiện địa phương có hai cách hút: một là trộn thuốc phiện sợi tươi với cao sống (thuốc phiện sống), nhét vào tẩu tre châm lửa hút, giống như hút tẩu nước, gọi là "tẩu bẻ lái". Cách khác là cách hút truyền thống từ Trung Quốc, chính là dùng dụng cụ hút thuốc phiện khá cầu kỳ. Trước tiên nấu chín cao sống trên đèn thuốc phiện, dùng cây kim sắt nhỏ gẩy ra một khối cao dính dính rồi nướng trên đèn, sau đó bỏ vào tẩu đồng vừa xoay vừa hút.

Bà cụ dùng chính là bộ dụng cụ hút thuốc bằng đồng có giá không hề rẻ. Tôi thường xuyên nhìn thấy bà run run gẩy ra một khối cao đã chín, đưa sát vào chụp đèn vừa xoay vừa hút, đôi môi phồng lên xẹp xuống, giống như cái mông gà đang đẻ trứng, rồi không phải sinh ra trứng gà mà phun ra từng làn khói xanh. Biểu cảm trên mặt bà cũng theo đó mà thay đổi, từ vội vã, đói khát, tham lam dần dần chuyển sang từ bi và hạnh phúc. Khi bà đã thỏa mãn cơn nghiện, mới chớp chớp đôi mắt mù lòa vì khói lửa hun, ngắt quãng kể cho tôi nghe truyền thuyết dân gian đẹp đẽ cảm động này: Chín mươi chín nàng tiên từ trên trời hạ phàm, chín mươi tám người chị đều tìm được lang quân như ý, có được cuộc sống mỹ mãn hạnh phúc. Chỉ duy nhất cô em út lạc đường trong núi sâu, chỉ thấy sói báo hổ gấu, không thấy bản làng và khói người. Cô em út không ra khỏi núi được, đành không ngừng hát, cuối cùng u sầu mà chết, hóa thành một biển hoa anh túc xinh đẹp. Bà cụ còn nói, nếu ở mùa nở hoa, bạn trốn sau tảng đá, chắc chắn sẽ nghe thấy tiên nữ hát. Nhưng bạn tuyệt đối đừng phát ra tiếng động, nếu không sẽ gặp đại họa đấy.

Tôi từng là Hồng Vệ Binh, chịu sự giáo dục vô thần, tự nhiên không tin vào mấy lời xằng bậy về kiểu như tiên nữ. Tôi cố ý nói: Tiên nữ hát cái gì chứ, muốn tìm đối tượng à? Bà cụ dừng thổi thuốc, đôi mắt mù của bà rõ ràng bắn ra một luồng ánh sáng oán độc, than lửa lúc sáng lúc tắt, khiến bà trông càng giống lão yêu bà cưỡi chổi trong truyền thuyết. Lão yêu bà nhoài người tới, hung hãn nói: Nguyền rủa lũ đàn ông các người đấy!

Tôi sợ đến co rúm người lại, không dám tiếp lời bà nữa, như con chuột lẻn ra ngoài.

Ở Tam Giác Vàng, tôi dần dần bước vào cuộc sống của người dân địa phương, cùng họ trải nghiệm sự khắc nghiệt của thiên nhiên và hình thái nguyên thủy của sự sinh tồn, vì vậy tôi nhìn thấy anh túc là cây kinh tế quan trọng nhất, đang kiên cố chống đỡ cuộc sống hằng ngày của người dân sơn cước, giống như nông dân trồng rau củ lương thực, mục dân chăn thả bò cừu vậy. Thử nghĩ nếu nông dân không có lương thực để trồng, mục dân không có bò cừu để thả, thì đó sẽ là thảm họa gì ập đến? Chủ nhà của tôi là anh La Lặc nói: Thuốc phiện đấy, chúng tôi rất thích, đổi lương thực, đổi muối, đổi tiền. Còn đổi được cả cô dâu. Ý này có nghĩa là, thuốc phiện là vật phẩm đáng giá nhất trong cuộc sống của họ, có thể đổi về nhu yếu phẩm cả năm, còn có thể đổi được vợ. Thực tế người dân địa phương từ lâu đã kết duyên không dứt với anh túc: quả (thuốc phiện) là thu nhập kinh tế một năm; vỏ anh túc bán cho thương nhân dược liệu, thân anh túc cho gia súc ăn, cao thuốc phiện chữa bệnh, ngay cả hạt anh túc cũng là loại dầu ăn không thể thiếu trên bàn ăn của họ.

Lần đầu tiên tôi nếm thử món ngon từ anh túc là lúc mới đến trại.

Chủ nhà La Lặc từ trên núi đi săn về, trên súng hỏa mai của anh treo một con thỏ rừng, một con gà lôi, coi như vận may không tệ. Vợ anh là Kim Man Bốc đang mang bụng bầu, vui vẻ bận rộn bên bếp lửa, một con gà lôi dâng cho đầu mục A Kim, thỏ thuộc về mình. Tối hôm đó, bên ngoài trăng sáng sao thưa, bóng đen của núi non yên tĩnh như một bức tranh, trong nhà sàn đốt củi lửa đỏ rực, trên bếp lửa đang ninh món cơm gà nát, khi ngọn lửa chốc chốc lại bùng lên chiếu sáng ngôi nhà thấp bé tối tăm, mùi thơm của măng chua lòng gà và cơm tẻ dần dần tràn ngập căn nhà đơn sơ. Đây là khoảnh khắc vui vẻ hiếm có trong cuộc đời lang thang ở Tam Giác Vàng của tôi, tôi và ba đứa con của chủ nhà đều giống như mèo ham ăn canh chừng bên bếp lửa, hạnh phúc như ánh lửa hắt hồng khuôn mặt chúng tôi. Lúc này nữ chủ nhà đứng dậy đi ra, La Lặc vừa thổi thuốc bằng "tẩu bẻ lái", vừa vui vẻ nháy mắt với chúng tôi nói: "Chị cả đi lấy đồ ngon rồi!"

Khi chị cả vào, tôi thấy trên tay chị có thêm một ống tre, đó là chiếc ống tre cũ kỹ, cũ đến mức biến thành màu đen, dường như có một trăm năm lịch sử. Tôi tò mò tiến lại gần, nhìn chị mở nắp, một mùi hôi thối nồng nặc đến buồn nôn lập tức xông thẳng lên đại não, suýt chút nữa làm tôi ngất xỉu. Tôi nhìn thấy một đống chất thải đặc quánh như phân đang lăn lộn trong nồi, lạy trời! Tôi suýt chút nữa không kêu lên được, đây là thứ người ăn sao?

Chị cả nhìn thấy sự ghê tởm và nghi hoặc của tôi, chị cười vui vẻ, mím môi nói: "Tiểu Hán nhân, đây là đậu phụ hạt thuốc phiện, ngon lắm. Anh nếm thử thì biết ngay thôi."

Tôi cố hết sức chống lại sự buồn nôn của mình, đói khát và sự thèm ăn cuối cùng chiếm thế thượng phong. Tôi nghĩ lý lẽ trên thế giới có khác biệt thế nào đi nữa, suy cho cùng cũng chỉ là một câu, người khác ăn được, tôi tất nhiên cũng ăn được. La Lặc là ân nhân cứu mạng của tôi, khi tôi ngã bệnh trên núi, anh ấy tình cờ phát hiện và cứu tôi, nên tôi tuyệt đối không thể để tấm lòng của họ uổng phí. Khi tôi hạ quyết tâm không sợ hy sinh, kỳ tích lại xảy ra, mùi hôi thối ban đầu dần dần biến mất, thay vào đó là mùi thơm thịt tỏa ra từ nồi canh, khiến tôi ứa cả nước miếng.

Khi tôi thưởng thức miếng canh tươi đầu tiên dưới sự chú ý của mọi người, mọi nghi hoặc và ghê tởm lập tức tan biến. Trời ơi, đậu phụ hạt thuốc phiện! Canh không chỉ tươi ngon đậm đà, mà trên mặt canh còn nổi một lớp dầu bóng loáng. Tôi thèm đến mức cổ họng như muốn thò tay ra, không cần phải nói, đây là một bữa ăn ngon khó quên, tôi tham lam đổ cả bát canh lớn vào bụng.

5

Người dân địa phương gọi anh túc là cây trồng lười biếng, ý nói không cần phải vất vả như trồng lương thực, giống như trồng cỏ vậy. Nhưng trải nghiệm của tôi là, trên đời không có thu hoạch nào không cần lao động, trồng anh túc đôi khi cũng phải trả giá rất đắt.

Tôi làm việc trên núi thay cho đầu mục A Kim, thỏa thuận chỉ bao ăn, không trả tiền công. Qua mùa mưa, tôi liền theo mọi người đi phát nương. Phát nương là công việc của đàn ông, bạn phải vung dao dài, dọn sạch cỏ dại, cây bụi khắp núi đồi, đốt sạch, phát quang ra một sườn núi bằng phẳng. Sau đó dùng cuốc làm đất, đập nát từng cục đất, cuối cùng đến lượt phụ nữ đi bón phân. Việc bẩn ở địa phương đều do phụ nữ làm, ví dụ như bón phân, phụ nữ quấn khăn đội đầu màu đen dày cộp, cho phân gia súc bốc mùi hôi thối vào gùi, lại đội dây đeo gùi trên đầu, sau đó cúi lưng, đầu gần như cúi sát đất, từng bước một cõng những thứ bẩn thỉu này lên núi.

Tôi tuy làm không công cho đầu mục, nhưng người trong trại đều biết thân phận của tôi là học sinh, là người có văn hóa. Ở Tam Giác Vàng, người có văn hóa có quyền được tôn trọng, nên đầu mục miễn cho tôi việc cõng phân cùng với phụ nữ, khiến tôi có thể đứng trong hàng ngũ những người đàn ông có cảm giác ưu việt mà khoanh tay đứng nhìn.

Tiếp theo là gieo hạt, làm cỏ, tỉa cây, canh chừng. Để đề phòng chim chóc và thú hoang phá hoại, còn phải thay phiên ở lại trên núi canh đêm. Năm đó trời hạn, mùa mưa kết thúc sớm, mặt trời nung nấu đất đai thành bột, anh túc vốn thuộc loại cây chịu hạn, cũng đều mọc vàng vọt gầy gò. Đầu mục mời thầy cúng về trừ tà. Thầy cúng bói một quẻ gà, rồi lầm rầm khấn rằng, quỷ cây quỷ núi, đừng tranh nước với người, các người đi cõng nước suối phía tây về tưới đất đi.

Thế là cả trại không phân nam nữ già trẻ, bao gồm cả đầu mục A Kim đều xuất động, mỗi người cõng một ống tre lớn, đến suối phía tây cõng nước chống hạn. Khung cảnh đoàn kết cảm động này làm tôi nhớ đến cảnh chống hạn ở nông trường, khác ở chỗ thanh niên trí thức nông trường mỗi người một đòn gánh, một đôi thùng nước lớn, gánh đi lắc lư chật vật, tưới từng thùng nước cứu mạng vào gốc cây cao su hoặc cây ký ninh nhỏ. Cõng ống tre đối với tôi là một trải nghiệm xa lạ, bất kể thế nào, dây đeo siết chặt trên đỉnh đầu, ống tre trơn tuột theo bước chân lắc lư trượt qua trượt lại trên lưng, tư tưởng và cơ thể đều đau đớn không chịu nổi. Tôi nghĩ tại sao họ không dùng thùng sắt hoặc thùng nhựa chứ? Nhưng tôi nhanh chóng hiểu ra, kim loại và nhựa đều là sản phẩm của xã hội văn minh, bước chân thời đại đó còn cách Tam Giác Vàng rất xa. Chúng tôi như cứu sống trẻ sơ sinh, tưới từng ống nước cứu mạng vào dưới gốc những cây anh túc tội lỗi.

Tháng mười hai lịch Miến Điện tức là tháng hai tháng ba dương lịch, anh túc cuối cùng đã nở hoa.

Sau tết Nguyên Đán, trại gõ vang chiêng đồng và trống chân voi ăn mừng thu hoạch, mùa gặt đã đến. Đầu mục lại mời thầy cúng về, dân làng nhảy điệu nhảy trống chân voi và điệu múa thờ thần truyền thống suốt đêm không nghỉ, tế bái thần núi và thổ địa, cầu xin phù hộ thu hoạch bội thu. Cuối cùng tổ chức nghi lễ đâm trâu, buộc một con bò đực vào cột, đàn ông cởi trần, vừa hát vừa múa, dùng giáo sắt đâm chết bò, mọi người luân phiên uống rượu máu bò, ăn thịt bò đã được thầy cúng niệm chú, sau đó mang theo dao, miếng cạo và chậu bát đã chuẩn bị sẵn lên núi.

Hết mùa hoa, quả hình bầu dục lớn dần lên, nhỏ bằng trứng chim bồ câu, lớn bằng trứng gà, người địa phương gọi là bao thuốc phiện. Thu hoạch thuốc phiện chính là thu hoạch dịch nhựa của bao quả thuốc phiện xanh, mặt trời vừa lên, mọi người giẫm sương đi vào ruộng, công cụ của họ rất đơn giản: vài lưỡi dao mỏng buộc chung lại với nhau, lộ ra lưỡi dao nông và sắc bén, còn có một miếng cạo tre. Mọi người khéo léo men theo bề mặt quả, từ trên xuống dưới rạch hai nhát, hoặc ba nhát, rất nhanh đã có dịch nhựa màu trắng sữa rỉ ra từ vết thương, gọi là "rạch nhựa thuốc phiện". Những dịch nhựa tươi này rất giống sữa, cũng giống mủ cao su, chúng đặc sánh treo trên vết thương, như từng chuỗi nước mắt trắng ngần, thế là không khí bắt đầu tràn ngập một mùi hương thơm ngọt dịu khiến người ta say đắm.

Rạch nhựa thuốc phiện trông có vẻ đơn giản, thực ra rất mệt người, bạn phải cúi lưng cả ngày, cúi đầu, không ngừng rạch hết lần này đến lần khác, cũng không biết phải lặp lại bao nhiêu vạn lần động tác máy móc này, hơn nữa chỉ cần không cẩn thận là sẽ rạch vào tay mình. Tôi vì cơ thể suy nhược và thiếu dinh dưỡng sau thời gian dài bệnh tật, có ngày suýt chút nữa ngã nhào xuống đất, lăn lông lốc đến bên vách núi. May mắn thay cô gái tốt bụng tên Mã Thanh đó đã ôm lấy tôi. Trong những ngày tháng khó khăn không nơi nương tựa sau đó, rất nhiều người dân sơn cước tốt bụng đã truyền cho sinh mệnh tôi sự can đảm và niềm tin quý giá.

Nhựa thuốc phiện một khi tiếp xúc với không khí liền xảy ra oxy hóa. Thông thường vài giờ, lâu thì mười mấy giờ, nhựa bắt đầu chuyển đen và cứng lại, khiến bề mặt quả trông như có thêm vài vết sẹo khó coi. Tôi ước tính một bao quả thuốc phiện khoảng có thể cạo được 0,5—1 gam dịch nhựa, một mẫu ruộng có khoảng năm nghìn gốc anh túc, nghĩa là một mẫu ruộng khoảng có thể sản xuất mấy cân cao sống, hơn nữa mọi người phải tranh thủ thu hoạch trước khi bao quả chín, nếu không quả chín nhựa sẽ khô cạn. Mọi người dùng miếng cạo tre cạo cẩn thận những dịch nhựa rỉ ra này vào bát tre đã chuẩn bị sẵn, để nơi mát mẻ cho khô, sau đó dùng lá chuối và vải nhựa bó thành gói nhỏ, đây chính là thuốc phiện sống. Người địa phương gọi là "cao sống", "thuốc phiện sống".

Buổi trưa hôm đó, khi nắm thuốc phiện sống cuối cùng được bọc lại bằng lá chuối, tôi nghe thấy từ xa chó trong trại sủa điên cuồng, phấn khích như thể phát điên. Sau đó chúng tôi đều đứng thẳng người lên, nhìn thấy trên con đường núi quanh co ngoài trại xa xa có một đoàn ngựa thồ dài dằng dặc đi tới. A Kim chớp chớp đôi mắt chuột, trên mặt lộ vẻ vui mừng, nói đội ngựa thồ đến rồi.

6

Quy tắc đội ngựa thồ thường là không vào trại, nên thương nhân nhanh chóng dựng những chiếc lều đầy màu sắc trên bãi đất trống ngoài trại, lại từ trên lưng súc vật dỡ xuống rất nhiều kiện hàng bọc vải dầu kín mít, trước mặt mọi người mở từng tấm vải dầu ra, giống như ảo thuật gia lập tức biến ra rất nhiều loại hàng hóa làm người ta hoa mắt chóng mặt, khiến người xem trầm trồ kinh ngạc. Tôi nhìn thấy hàng hóa có muối, đường phèn, vải vóc, giày cao su, dầu hỏa, bát thiếc, nồi nhôm, chân nến, dao eo là những thứ khan hiếm tại địa phương, có bách hóa tiêu dùng và đồ trang sức vàng bạc, gương kính, kim chỉ mà phụ nữ yêu thích, còn có ba báu vật mà đàn ông người Shan không thể thiếu: rượu cồn, tẩu thuốc và súng săn. Lần này thương nhân mang đến một loại hàng hóa tuyệt vời, đó chính là một khẩu súng săn hai nòng tinh xảo. Súng săn không phải là súng hỏa mai thông thường, những viên đạn lớn đó vàng óng, như vàng tỏa sáng lấp lánh dưới ánh nắng cao nguyên. Tôi nhìn thấy mắt đầu mục A Kim sáng lên, như con chó chạy loanh quanh khẩu súng săn.

Đây là ngày lễ trọng đại hằng năm của bản làng, người vui ngựa reo, đến cả súc vật cũng ngửi thấy không khí lễ hội, con nào con nấy vẫy đuôi đuổi theo nhau như thể phát tình.

Thương nhân tất nhiên đều là người chuyên làm kinh doanh, họ chỉ đổi thuốc phiện, da lông động vật và ngọc thạch, thuốc phiện lấy "thuải" (khoảng 15kg) làm đơn vị đo lường. Ví dụ một thuải thuốc phiện có thể đổi một tấm vải hoa cộng một bình cồn, hoặc nửa thuải muối. Ngược lại một gói đường phèn có thể đổi nửa thuải thuốc phiện, một chai "Thập Tích Thủy" chữa đau đầu cảm cúm (sản xuất tại Trung Quốc đại lục) đổi nửa thuải thuốc phiện, v.v. Công cụ đo lường cả hai bên sử dụng không phải là cân, mà là một loại công cụ nguyên thủy tự chế: một thanh gỗ làm đòn bẩy, một đầu đặt muối và cồn, thì đầu kia phải đặt thuốc phiện có trọng lượng tương đương. Nếu một đầu là thuốc phiện, thì đầu kia phải dùng một số hàng hóa để cân bằng. Yếu tố mấu chốt điều tiết giá trị hàng hóa hai bên là vị trí của sợi dây treo trên thanh gỗ.

Dân sơn cước ngồi xổm trên đất, trung thực mà đôn hậu đối đãi với những thương nhân ngoại lai xảo quyệt đó. Muối đương nhiên là nhu yếu phẩm, một thuải thuốc phiện sống có thể đổi một gói nhỏ (khoảng một cân Trung Quốc) muối, một tấm da gấu đổi năm cân, có thể thấy muối đắt như vàng. Đầu mục A Kim là người giàu nhất trong trại, ông xa xỉ dùng một thuải thuốc phiện đổi một gói đường phèn cho con trai, thế là ba đứa con trai nước mũi thò lò nhà A Kim lập tức trở thành anh hùng được đám trẻ trong trại sùng bái. Đám trẻ tranh nhau nằm xuống đất làm ngựa cho anh hùng cưỡi, sau đó giành lấy tư cách liếm thử vị ngọt lịm trong miệng anh hùng, chia sẻ niềm vui được nếm đường phèn.

Người dân địa phương không có thói quen đi giày, chỉ có cực ít đầu mục mới có thể sở hữu một đôi giày cao su. Tôi nhìn thấy những đôi giày cao su này đều in nhãn hiệu Trung Quốc, chúng chảy vào Tam Giác Vàng thông qua thương mại biên giới, sau đó qua vài lần trung chuyển, giá trị của đôi giày cao su bình thường đã tăng vọt lên hàng chục thậm chí hàng trăm lần. Tôi tận mắt chứng kiến, lại là A Kim, với cái giá cắt cổ là ba thuải thuốc phiện (khoảng chín cân!), đổi từ tay thương nhân lấy hai đôi giày cao su Trung Quốc lớn và nhỏ, đôi lớn tất nhiên thuộc về chính ông ta, đôi nhỏ cho cậu con trai người kế nhiệm của đầu mục. Nhiều người hơn tất nhiên chỉ có thể ghen tị, bởi đầu mục là người thống trị trong trại, việc đầu mục sở hữu đường phèn và giày cao su là đặc quyền đương nhiên.

Cha của Mã Thanh sau thời gian dài suy nghĩ đắn đo, cuối cùng quyết định nội dung chính của hàng hóa trao đổi, những vật phẩm này bao gồm: năm cân muối, mười cân thuốc súng và sắt vụn, một chiếc nồi nhôm nấu cơm nát, hai cây kim thép và một cuộn chỉ ngoại, một chiếc gương kính hóa học, một chiếc chân nến thờ bồ tát, một bầu rượu mạnh, một tấm vải nylon, cũng như một chiếc vòng bạc xinh đẹp. Những vật phẩm này sau khi quy đổi, lập tức tiêu tốn hết mồ hôi công sức và thu hoạch vất vả của cả gia đình này trong suốt một năm, nhưng họ không hề oán trách, trên khuôn mặt đen sạm chất phác ánh lên nụ cười mãn nguyện và hạnh phúc.

Giao dịch gần hai ngày sắp kết thúc, thương nhân lục tục thu dọn kiện hàng, họ để lại hàng hóa của xã hội văn minh, đổi đi những kiện thuốc phiện và da lông động vật nặng trĩu. Lúc này cao trào chấn động nhất xuất hiện. Đầu mục A Kim như một con gấu đen xảo quyệt, giả vờ thản nhiên, loanh quanh ngửi khẩu súng săn không ngừng. Thương nhân tinh khôn sớm đã thu hết tất cả vào mắt, ông ta vững như bàn thạch, giả vờ không nhìn thấy chiến thuật "muốn bắt lại thả" của A Kim. Thế là hai bên diễn ra một cuộc đấu trí đấu dũng kịch liệt và lâu dài. Khi thương nhân thu dọn đồ đạc chuẩn bị rời đi, A Kim cuối cùng không giữ được bình tĩnh, ông như một con báo tức giận và đau khổ lao ra khỏi nhà sàn, chặn đường đội ngựa thồ.

"Chẳng lẽ đầu mục muốn đổi cho chúng tôi một cô gái sao?" Thương nhân ngồi trên ngựa, vui vẻ nháy mắt với nhau, giả vờ kinh ngạc nói.

"Ông để súng lại!" A Kim kiên quyết nói, đồng thời lấy tay áo lau đi gỉ mắt dính ở khóe mắt. "...Loại hai nòng đó, đạn... tôi muốn tất."

"Hê hê!... Phải dùng rất nhiều thuốc phiện sống mới đổi được đấy." Thương nhân cố ý làm bộ không tin để khích tướng ông ta, dường như ông ta không phải là đầu mục có địa vị nhất trong trại, mà là một gã nghèo kiết xác.

"Ông muốn bao nhiêu? Tôi có!" Lần này trên mặt A Kim có vẻ bi tráng như quyết tử.

"Ba mươi thuải. Ba mươi, không thiếu một thuải." Thương nhân hét giá trên trời.

"Ba mươi? Á gà... tôi trả mười thuải, hơn nửa thuải cũng không làm!" A Kim ngồi xổm trên đất, rên rỉ như bị cướp vậy.

Cuộc mặc cả kéo dài này như một cuộc chạy đua đường trường, cũng như kéo co, anh kéo qua, tôi lại kéo lại, nhưng hai bên đều không giành được thắng lợi thực chất. Dân sơn cước hăng hái vây quanh, kẻ bảy mồm tám miệng bình luận công khai, người hiến kế, như thể thành bại của đầu mục có liên quan đến lợi ích tập thể của mọi người. Cuối cùng đầu mục bằng tinh thần kiên cường không chịu khuất phục đã giành được thành công, súng săn được giao dịch với giá hai mươi ba thuải rưỡi, A Kim trở thành người thợ săn đầu tiên trong vùng sử dụng súng săn hai nòng thay vì súng hỏa mai truyền thống để săn gấu đen. Chỉ tiếc là ngày vui ngắn chẳng tày gang, nửa năm sau ông bị một con gấu đen phát điên cắn đứt một cánh tay.

Đầu mục A Kim vui vẻ nói, đội ngựa thồ là những chú ong bay vo ve, là những cánh bướm dập dìu nhảy múa, là hoa anh túc nở rộ trên Tam Giác Vàng thu hút họ đến lấy mật, nếu trong núi không có hoa anh túc, liệu những chú ong còn quay lại không?

7

Đó là một ngày vài tháng sau, tôi tình cờ nhìn thấy trong nhà sàn người chủ nhà mà tôi từ tận đáy lòng kính trọng, người phụ nữ trẻ cũng đã làm mẹ là Kim Man Bốc đang ôm chiếc "tẩu bẻ lái" thô kệch, như mớm mồi cho chim non, đem khói thuốc hút vào miệng từng hơi từng hơi thổi vào miệng đứa trẻ. Người địa phương kết hôn sớm, Kim Man Bốc tuy đã làm mẹ, tuổi tác lại chẳng lớn hơn tôi là bao. Tôi ban đầu kinh ngạc, sau đó như con gấu đực giận dữ lao tới, cướp lấy tẩu thuốc của chị ném đi thật xa.

Chị ngơ ngác ngẩng đầu lên, nhìn khuôn mặt đỏ bừng vì tức giận của tôi, đôi mắt trong veo như nước đó viết đầy dấu hỏi, dường như đang cẩn thận hỏi rằng, tôi làm sai chuyện gì sao?

Tôi lớn tiếng chất vấn chị, sự giận dữ khiến giọng nói của tôi lạc đi. Tôi nói: "Chị... sao có thể làm vậy?"

Chị cúi đầu nhìn quanh, lại ngẩng mặt lên lo lắng hỏi tôi: "Sao nào? Tôi, sao rồi?"

Khi chị hiểu rõ nguyên nhân tôi tức giận, lập tức cười thoải mái, liên tục an ủi tôi nói: "Không sao đâu không sao đâu, Tiểu Hán nhân! Chúng tôi đời đời kiếp kiếp đều cho con bú như vậy, (mẹ) hút thuốc phiện, sữa mới tốt, con bú vào không quấy bệnh. Không tin anh xem..." Chị nâng một bên bầu ngực đầy đặn lên, dùng tay nhẹ nhàng bóp, dòng sữa trắng như tuyết như suối ngọc phun ra, khiến tôi xấu hổ đỏ bừng mặt.

"...Con mà quấy ngủ, đau bụng, anh thổi cho nó mấy hơi (thuốc), nó liền khỏi, ngủ ngon lành. Không chỉ con nít, chúng tôi người lớn mà ốm, đau đầu đau bụng, sốt rét, hút mấy hơi thuốc, không thì nuốt một tí thuốc phiện sống, đảm bảo anh khỏe như gấu đen vậy."

"Ốm thì có thể uống thuốc, tại sao lại phải hút thuốc phiện chứ? Chị không biết có tác hại rất lớn sao?" Tôi không hề tin vào lý thuyết của chị, cảm thấy là chị đang bao biện cho thói hư tật xấu của mình.

"Chúng tôi không có thuốc, thuốc phiện chính là thuốc. Anh mới tới, sốt rét, sốt nóng đầu, chính là thổi thuốc cho anh, nuốt thuốc phiện sống mới khỏi đấy." Tôi kinh hãi, ngẩn người một hồi, đành tránh sang một bên. Đứa trẻ đó quả nhiên dưới sự chăm sóc tận tình của người mẹ mà ngủ thiếp đi.

Trong quãng thời gian ngắn ngủi tôi từng đi qua Tam Giác Vàng, tôi nhìn thấy hoa anh túc xinh đẹp không chỉ bay phấp phới như lá cờ trên mảnh đất đỏ cao nguyên Shan, mà rễ của nó còn cắm sâu vào linh hồn của những dân tộc vùng núi đó. Họ chưa bao giờ bước ra khỏi núi, nguyên thủy khép kín, thứ ban ơn duy nhất mà thiên nhiên dành cho họ là nghèo đói và anh túc. Họ trong khi nỗ lực đấu tranh với nghèo đói lại gặt hái tội ác, anh túc là con đường duy nhất dẫn họ tới thiên đường hoặc địa ngục. Họ tuyệt đối không phải là tội phạm bẩm sinh, thế nhưng chính những người dân sơn cước lương thiện và cần cù từng cứu giúp và chăm sóc tôi này, thuốc phiện họ không ngừng trồng ra bị tinh chế thành heroin đáng sợ hơn, buôn lậu vào Trung Quốc đại lục, đến châu Á, châu Âu, châu Mỹ và khắp nơi trên thế giới, đầu độc nhân loại toàn cầu và thế hệ sau của họ. Quỷ dữ không phải tự nó sinh trưởng ra, mà là được tạo ra và giải phóng chung bởi những người lương thiện như gia đình ân nhân La Lặc của tôi.

Tư liệu của Cơ quan phòng chống ma túy Liên Hợp Quốc, nửa sau thế kỷ XX, số người các nước sống bằng nghề trồng anh túc ở miền nam châu Á vượt quá mười triệu người, địa bàn phân bố chủ yếu ở vùng tam giác rộng khoảng hai trăm nghìn km2 từ lưu vực sông Salween đến lưu vực sông Mekong, diện tích khu vực rộng lớn, tương đương với một phần ba lãnh thổ Miến Điện, hoặc tổng cộng bảy hòn đảo Đài Loan.

Khu vực này được gọi một cách hình tượng là "Tam Giác Vàng quỷ dữ".