1

Thanh niên trí thức Cáo Liên Thắng là một người tự coi mình thanh cao và không dễ hòa đồng. Cậu xuất thân trong một gia đình giáo viên trung học ở Bắc Kinh, nghe nói cha cậu là một trí thức có hoài bão lớn nhưng cả đời không gặp thời, vì vậy Cáo Liên Thắng từ khi sinh ra đã thừa hưởng tất cả những khuyết điểm của cha mình. Cậu yêu thích viển vông, say mê sách vở và chủ nghĩa lý tưởng, bất mãn với đời, coi thường thói đời tiểu thị dân của đại đa số bạn học, mà những bạn học này phần lớn đều là con em công nông thuộc diện "hồng ngũ loại". Kết quả của việc cậu chăm chỉ nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin là càng trở nên không biết gì về tình hình thực tế Trung Quốc, càng xa rời quần chúng, chính cái tật kiêu ngạo cô độc này đã thúc đẩy cậu khao khát và dấn thân vào dòng thác cách mạng bên ngoài biên giới.

Mặt trăng ở nước ngoài không hề tròn hơn ở Trung Quốc, đặc biệt là mặt trăng ở Tam giác Vàng. Cậu không những không tìm thấy đội ngũ cách mạng lý tưởng trong mộng, trái lại còn biến thành một kẻ vượt biên trái phép đáng xấu hổ, bị giam trong nhà tù ở Myanmar. Sau đó, sự việc phát triển tiếp tục đi ngược lại với nguyện vọng, cậu buộc phải sa đọa đến mức phải sống chung với tàn quân Quốc Dân Đảng và mã bang buôn lậu. Vấn đề mấu chốt nằm ở chỗ, tại nơi Tam giác Vàng đạn khói mù mịt này, cậu nhỏ bé và bất lực như một con chuột, một khi rời khỏi đội quân nói tiếng Hán này, ngay lập tức cậu sẽ bị kẻ nào đó không rõ danh tính bắt đi, nhốt vào tù hoặc bắn chết tại chỗ, số phận còn chẳng bằng con lợn con chó, cho nên trong lựa chọn lưỡng nan giữa bảo toàn tính mạng và cứu vãn linh hồn, cậu đã từ bỏ cái thứ hai.

Cáo Liên Thắng giống như một người treo lơ lửng giữa không trung, cậu trở thành đội viên hộ tống thương buôn của Quốc Dân Đảng là do bất đắc dĩ, vì cậu không còn đường nào để đi, buộc phải khuất phục trước sự sắp đặt của số phận. Nhưng cậu lại không cam tâm sa đọa, vì thế tinh thần cậu thường xuyên nổi dậy, phản kháng lại tất cả mọi thứ trước mắt, điều này khiến tính cách cậu trở nên phân liệt, hành động khác thường. Trong mắt người ngoài, cử chỉ hành vi của cậu thường kỳ quặc và khó hiểu: lòng cao khí ngạo nhưng tinh thần ủ rũ; căm thù cái ác nhưng khó gần gũi; coi sự hưởng lạc thế tục là kẻ thù, từ chối mua dâm, không hút thuốc phiện, vì vậy chỉ đành rơi vào kết cục sống cô độc, buồn bã.

Một lần trên đường hộ tống thương buôn, cậu tận mắt nhìn thấy Lưu Hắc Tử và Vu Tiểu Binh giấu một bọc đồ nặng trịch dưới yên ngựa, cậu liền tố cáo việc này với Đội trưởng Hoàng. Nhưng Đội trưởng Hoàng dường như không mấy tin tưởng, cũng không tích cực chủ động đi bắt tang vật, đợi đến mấy ngày sau lề mề đi chỉ điểm thì tang vật đã sớm không cánh mà bay. Vì việc này, cấp trên đã ban cho cậu một trận bạt tai, và phạt cậu vác chân máy súng máy hạng nặng suốt ba ngày.

Cái tát của cấp trên không làm Cáo Liên Thắng tỉnh ngộ, thanh niên trí thức Bắc Kinh này là người kiên trì chân lý, cậu tuyệt đối không chịu dễ dàng thừa nhận thất bại, huống hồ cậu cho rằng mình tuyệt đối không làm sai. Để bảo vệ nhân cách trong sạch của mình, cậu càng nghiêm túc giám sát Lưu Hắc Tử, quyết tâm bắt được tội chứng của họ. Lúc này Lưu Hắc Tử đã lôi kéo tất cả thanh niên trí thức trong đội làm đồng bọn, họ đều hả hê khi Cáo Liên Thắng bị đánh, không một ai đứng ra nói giúp cậu. Có nghĩa là, Cáo Liên Thắng đã bị chính những chiến hữu thanh niên trí thức và bạn bè đồng trang lứa cô lập, trở thành kẻ thù của mọi người. Trên đường quay về, ban đêm xảy ra một vụ cướp cò súng, có người bất cẩn kéo khóa nòng khiến đạn nổ, một loạt đạn bắn thẳng không chệch tấc nào vào chiếc lều nơi Cáo Liên Thắng đang ngủ, chỉ vì lúc đó cậu tình cờ ra ngoài đi vệ sinh, nên mới may mắn tránh được việc biến thành một cái xác đẫm máu.

Sau vụ cướp cò, Cáo Liên Thắng hồn bay phách lạc, tự biết không còn đường lui, liền tìm cách xin chuyển khỏi đội hộ tống thương buôn. Đúng lúc trường học có người đến tuyển chọn giáo viên trong số thanh niên trí thức, Cáo Liên Thắng viết chữ Hán rất khá, và cũng không xa lạ gì với chữ Hán phồn thể (ở Tam giác Vàng sử dụng chữ Hán phồn thể), nên đã được tuyển chọn đến trường Hưng Hoa ở căn cứ Mae Salong để dạy học.

Lúc này cậu gặp cô gái thanh niên trí thức Côn Minh là Khương Tiểu Linh.

Họ vốn từng cùng hoạn nạn tại trại giam Lashio, đã từng gặp mặt nhau, Khương Tiểu Linh là do một niệm sai lầm mà xuất cảnh. Cô không hòa hợp được với các nữ thanh niên trí thức cùng đi cắm trại, mọi người đồng thanh vu khống cô lấy trộm năm cân phiếu lương thực, vì năm cân phiếu lương thực đáng chết đó, cô trong một phút giận dữ đã vượt biên, để chứng minh sự trong sạch vô tội của mình. Bây giờ nhìn lại, cái suy nghĩ sai lầm này mới ngây thơ, nực cười biết bao, vấn đề là lúc đó nữ thanh niên trí thức Khương Tiểu Linh mới mười sáu tuổi, chiếu theo hiến pháp của chúng ta ngày nay thì thuộc loại vị thành niên, chưa có năng lực tự chủ, chính là cái tuổi ngây thơ và dễ phạm sai lầm, cho nên sự thật sau đó chứng minh, cô còn phải trả giá đắt cho sự trẻ con ngây thơ của mình.

Tại Tam giác Vàng, phụ nữ Hán tộc là của hiếm, các cô gái Hán tộc đến từ trong nước lại càng hiếm, còn nữ sinh từng đi học có văn hóa thì lại là báu vật trong báu vật, cho nên Khương Tiểu Linh được sắp xếp làm y tá tại trạm y tế quân đội, giá trị tăng gấp trăm lần, chắc chắn không còn ai vì vài cân phiếu lương thực đáng thương mà vu khống và hành hạ cô nữa. Tại trại giam Lashio, Khương Tiểu Linh trông vừa đen vừa gầy, ngực phẳng lì, giống như một học sinh sơ trung chưa phát triển, Cáo Liên Thắng căn bản không để cô nhóc này vào mắt, cho nên khi gặp lại cô y tá Khương Tiểu Linh ở Mae Salong, cậu nhất thời không nhận ra.

Trong cái xã hội đàn ông mặc quân phục ở khắp nơi tại Tam giác Vàng này, cô y tá khoác trên mình bộ đồng phục trắng muốt, dường như là thiên sứ áo trắng gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn, yểu điệu xuất hiện trước mặt bạn, thu hút bao ánh mắt ngưỡng mộ và tò mò. Cô y tá đeo khẩu trang, trông thật cao quý và bí ẩn, chỉ để lộ đôi mắt to đen láy khiến người ta mặc sức tưởng tượng, cho nên khi cô y tá rụt rè gọi Cáo Liên Thắng một tiếng, cậu không những không phản ứng kịp, mà còn há hốc mồm, dáng vẻ đó thật vừa kinh ngạc vừa ngốc nghếch.

Khương Tiểu Linh đành phải tháo khẩu trang, lộ ra gương mặt thật ẩn giấu phía sau, cô vốn đã chuẩn bị tâm lý, nếu Cáo Liên Thắng có thái độ lạnh nhạt với cô, cô sẽ không nói chuyện với cậu, dù sao ở đây đàn ông muốn lấy lòng cô cũng nhiều vô kể. Vấn đề là lần này Cáo Liên Thắng không những không còn vẻ kiêu ngạo thanh cao như trước, mà từ trong cổ họng còn phát ra một âm thanh gần như nghẹn thở "ồ, ồ...", không biết là tán thưởng hay kinh thán, tóm lại là giống như một con ngỗng bị bóp cổ.

"Anh không nhớ em sao?" Khương Tiểu Linh nói: "Ở Lashio, chúng ta từng bị nhốt chung một phòng."

"Đúng vậy, chúng ta từng bị nhốt cùng nhau." Thanh niên trí thức Bắc Kinh nói: "Lúc đó... chúng ta đã quen nhau."

"Bây giờ anh vẫn ổn chứ?" Cô y tá cúi đầu, nhìn mũi chân mình nói.

"Vẫn ổn, vẫn ổn." Thanh niên trí thức Bắc Kinh cũng cúi đầu, nhìn mũi chân mình nói: "Bây giờ tôi làm thầy giáo, ngay ở ngôi trường đối diện bệnh viện."

Nữ thanh niên trí thức ngước mắt nhìn cậu một cái, nói: "Làm thầy giáo, tốt thật đấy, chúc mừng anh."

Nam thanh niên trí thức cũng nhìn cô một cái, vội nói: "Đâu có, đâu có, vẫn là cô tốt hơn, cứu người giúp đời, giống như bác sĩ Bethune vậy."

Từ đó hai người cùng cảnh ngộ liền đến với nhau.

2

Tam giác Vàng nói lớn thì lớn, nói nhỏ thì nhỏ, phàm là chuyện của thanh niên trí thức, dù xa đến đâu cũng sẽ truyền đi.

Chẳng bao lâu sau chuyện này truyền đến tai Lưu Hắc Tử, hắn gọi anh em Thanh Long Bang đến bàn bạc, nói: "Nghe nói thằng đó, đã cặp kè với nữ thanh niên trí thức ở bệnh viện rồi, không thể để bọn chúng yên ổn được."

Tần Đại Lực khó hiểu hỏi: "Bọn họ tốt với nhau thì liên quan gì đến chúng ta?"

Lưu Hắc Tử liếc ngang hắn một cái rồi nói: "Tao chính là không cho bọn họ tốt đẹp, không cho bọn chúng vui vẻ. Cáo Liên Thắng mà tố giác chuyện của chúng ta ra ngoài thì làm sao?"

Dư Tân Hoa nói: "Vợ tao trước kia từng bị nhốt chung với con nhỏ đó, tên là Khương Tiểu Linh, tính khí rất kỳ quặc, không hay để ý đến người khác."

Tiêu Côn vốn định đi dạy học, không ngờ vị trí lại bị Cáo Liên Thắng cướp mất, trong lòng cũng rất bất bình. Hắn phẫn nộ nói: "Đi quấy rối bọn họ, khiến bọn họ không thể thành đôi."

Lưu Hắc Tử nhìn hắn một cái, chặn họng hắn: "Cử mày đi, thế nào?"

Tiêu Côn khá hèn nhát, thời khắc mấu chốt thường không dùng được việc, hắn thuộc loại thư sinh trói gà không chặt chỉ biết nói không biết làm, liền lắp bắp không nói gì nữa. Tần Đại Lực tự tiến cử nói: "Để tao đi cho nó một trận, khiến nó biết điều hơn."

Không ngờ Cáo Liên Thắng căn bản không nể mặt "Thanh Long Bang", lại thêm có bạn gái, dũng khí tăng gấp bội, liền ẩu đả với Tần Đại Lực ngay tại chỗ, đánh rơi hai cái răng cửa của đối phương, bản thân thì sưng vù đôi mắt, quầng mắt thâm đen như gấu trúc. Tần Đại Lực quay về thêm mắm dặm muối kể lại quá trình, đặc biệt là khi nói đến đoạn "Nó nói muốn tố cáo tất cả các anh lên tòa án quân sự, bắn chết các anh", Tiêu Côn kể, hắn thấy mặt Lưu Hắc Tử như tấm sắt, trong mắt toát ra sát khí.

Vu Tiểu Binh nhìn mọi người một cái, nói: "Đã như vậy, cũng không thể giữ nó lại, chi bằng làm một lần cho xong, có nó thì không có tao, có tao thì không có nó!"

Tần Đại Lực nói: "Giết luôn con nhỏ đó, đỡ cho nó lắm mồm."

Nhiều năm sau, người trong cuộc là Tiêu Côn hồi tưởng lại rằng, hành động giết người gần như điên cuồng và tàn bạo này hầu như không qua nhiều mưu tính, đơn giản như cắt tiết một con gà, một con chó, chuyện liền được quyết định. Nói chính xác là số phận của hai người đồng trang lứa, hai thanh niên trí thức "cùng chung cảnh ngộ" đã bị một nhóm thanh niên trí thức khác quyết định. Họ tìm một cái cớ cổ xưa vốn không thể coi là cái cớ, "bắt gian", thế là nhóm cựu Hồng vệ binh này, dưới sự dẫn dắt của bang chủ Lưu Hắc Tử, hung hăng xông vào nơi ở của Cáo Liên Thắng. Cáo Liên Thắng là một nam thanh niên có phong độ hiệp sĩ, cậu vừa thấy đối phương đến với ý xấu, liền vội vàng dùng cơ thể che chắn cho bạn gái. Trên gương mặt trẻ tuổi của Lưu Hắc Tử treo một nụ cười bình thản và đắc ý, hắn ung dung nâng họng súng lên nhìn thử, còn nhẹ nhàng thổi bay bụi bẩn không nhìn thấy trên nòng súng, sau đó chậm rãi chĩa vào chàng thanh niên trí thức Bắc Kinh lớn hơn mình vài tuổi, ngón tay cử động, liên tiếp nổ súng. Tiêu Côn nhìn thấy trên mặt Cáo Liên Thắng lập tức hiện lên vẻ kinh ngạc và đau đớn kỳ dị, cơ thể co quắp lại như con tôm, cậu không hề giãy giụa, mà từ cổ họng nhẹ nhàng thở dài một tiếng, sau đó đổ ập xuống dưới bàn. Họng súng đang bốc khói của Lưu Hắc Tử vốn đã nâng lên, nhưng khi hắn nhìn thấy cơ thể đầy đặn của nữ thanh niên trí thức, lại tạm thời đổi ý.

"...Ông đây muốn chơi với mày một chút, con đĩ!" Hắn dùng nòng súng hất áo cô gái đang sợ hãi, nói với giọng không mấy tốt đẹp: "Mày ngủ với nó rất sướng đúng không? Ông đây hôm nay cho mày thỏa mãn!"

Hắn vung tay, tát mạnh vào mặt nữ thanh niên trí thức, đánh vào mặt cô, rồi muốn cưỡng bức cô. Vu Tiểu Binh ngăn hắn lại nói: "Không được đại ca! Anh hoặc là giết nó, hoặc là cưới nó!"

Lưu Hắc Tử rất mất hứng, chửi đổng rồi bỏ ra ngoài. Vu Tiểu Binh nháy mắt với Tần Đại Lực, tên sau bắn một phát vào cô gái đang nằm liệt trên đất.

3

Sự kiện xung đột giữa thanh niên trí thức không bị điều tra nghiêm túc, hay nói đúng hơn là căn bản không có ai điều tra. Ở Tam giác Vàng, phong tục dân gian hoang dã hung hãn, các vụ ẩu đả vũ trang xảy ra như cơm bữa, trong mắt người ngoài, đây là một vụ án tình ái tranh giành, thuộc về nội bộ thanh niên trí thức. Nghe nói có người báo cáo việc này lên chỉ huy tối cao Đoạn Hy Văn, tướng quân lúc đó đang hút thuốc phiện, ông ta nhẹ nhàng nói một câu: "Bảo bọn chúng, không được quậy phá!"

Thi thể của Cáo Liên Thắng và Khương Tiểu Linh bị chôn vùi qua loa. Họ đều là những người có tính cách lập dị, không có bạn bè gì, người thân ở xa tận đại lục, thậm chí không ai biết đến nỗi oan khuất đẫm máu của họ, cho nên đôi nam nữ cô độc này đành phải chìm xuống lòng đất nương tựa vào nhau. Sau này tôi đề nghị muốn chụp ảnh ngôi mộ của họ, không ngờ Tiêu Côn dẫn tôi đi lòng vòng trên núi hồi lâu, rốt cuộc cũng không tìm thấy nơi chôn cất của họ ở đâu.

Giấy cuối cùng không gói được lửa, tin đồn về việc thanh niên trí thức buôn lậu dần dần lộ ra, thế là có tin nói tổng bộ sắp cử người đến điều tra. Tin tức này không phải chuyện nhỏ, vì tự ý mang theo thuốc phiện và trộm súng đều là tội chết, Lưu Hắc Tử liều lĩnh, dứt khoát làm một lần cho xong, kéo theo hơn chục người cùng súng ống lén lút xuống Chiang Mai trong đêm. Kéo người và súng đi lại càng là trọng tội hàng đầu, tương đương với "phản bội", sự việc lập tức được báo cáo lên tổng bộ, nghe nói Đoạn Hy Văn nổi trận lôi đình, đập bàn chửi bới, nói những thằng khốn kiếp này, đều là lũ sói con không biết nuôi! Tiền Vận Chu ra lệnh cho đặc vụ đại đội cử người đi đuổi bắt, đám thanh niên trí thức này rốt cuộc không phải người vùng núi, chúng lại đi lạc đường trong đêm, bị quân truy đuổi đuổi kịp, thế là xảy ra giao chiến. Dư Tân Hoa bị bắn chết tại chỗ, Lưu Hắc Tử bị bắn bị thương một chân rồi bị bắt lại, những người còn lại thoát khỏi quân truy đuổi, không rõ tung tích.

Tôi hỏi Tiêu Côn: Sao anh không đi xuống núi cùng bọn họ?

Tiêu Côn nói, cũng là số phận định sẵn thôi. Lúc đó tôi đã thay thế Cáo Liên Thắng vào trường làm thầy giáo, anh nhìn tôi đây là một thư sinh, cơ thể yếu ớt, không thích hợp hành quân đánh trận, biết tin Lưu Hắc Tử muốn lôi kéo người đi, trong lòng tôi bất an, dù sao cũng đều là thanh niên trí thức, không đi sợ bị liên lụy, theo bọn họ đi thì ai biết tương lai là số phận gì? Nghĩ tới nghĩ lui, cảm thấy tránh được không phải là họa, là họa thì không tránh được, liền tìm cái cớ từ chối bọn họ.

Tôi hỏi số phận bọn họ sau đó thế nào? Lão Đoạn thì tôi biết rồi, ông ấy làm biên tập ở Chiang Mai, còn những người khác thì sao?

Tiêu Côn lắc đầu nguầy nguậy, sắc mặt còn khó coi hơn cả khóc. Hắn nói: Lưu Hắc Tử bị ngựa kéo về, giam trong hầm đất, tôi lén đến thăm hắn. Hắn tự biết khó thoát khỏi cái chết, còn lấy tinh thần an ủi tôi, yên tâm đi, một người làm một người chịu, tôi Lưu Hắc Tử sẽ không khai ra bất cứ ai. Sau đó tôi nghe nói, hắn là vì che chắn cho những người khác bỏ trốn mới bị bắt.

Tôi nghi ngờ hỏi: Anh nói giam ở nơi nào... hầm đất? Là địa lao phải không?

Tiêu Côn thê lương nói: Anh không biết đâu, hầm đất là hình phạt tàn khốc nhất ở Tam giác Vàng, tội nhân tử tù phạm tội nặng đều bị nhốt trong đó. Hầm đất chia làm hầm khô và hầm rắn rết, hầm khô hành hạ người ta chết dần chết mòn, hầm rắn rết chỉ cần một hai tiếng đồng hồ, liền biến người sống thành một đống xương.

Tôi rất hứng thú, vội hỏi: Hầm đất gì vậy, bây giờ còn không, dẫn tôi đi xem được không?

Năn nỉ mãi, Tiêu Côn mới miễn cưỡng đồng ý.

Về tung tích của mấy người kia, xin tóm tắt ngắn gọn như sau: Sau khi Dư Tân Hoa chết, vợ hắn là Chu Chiêu Đệ bị một chi đội trưởng tàn quân địa phương cưỡng chiếm, sau này đi xa đến nơi khác, không rõ tung tích. Vu Tiểu Binh và Tần Đại Lực gia nhập thế giới ngầm Chiang Mai, từng một thời trở thành bá chủ một phương, vẫn xưng là "Thanh Long Bang". Nhưng ngày vui ngắn chẳng tày gang, vài năm sau Thanh Long Bang đại bại trong cuộc thanh trừng nội bộ, Vu Tiểu Binh bị giết, nghe nói là bị súng phun lửa thiêu sống, ứng với câu nói "Rồng mạnh không ép được rắn đất". Tần Đại Lực may mắn thoát khỏi sự truy sát của thế giới ngầm, mười mấy năm nay vẫn luôn sống cuộc đời trốn chui trốn lủi.

Tôi nhìn chằm chằm Tiêu Côn nói: Anh nhất định biết tung tích của Tần Đại Lực đúng không? Tôi muốn gặp hắn.

Tiêu Côn nhìn xuống đất, chậm rãi nói, tôi không có địa chỉ đâu! Chúng tôi từ lâu đã mất liên lạc.

Tôi lập tức vạch trần lời nói dối của hắn. Tôi nói: Không đúng! Các người là bạn tốt, đều là thanh niên trí thức Côn Minh, lại là bạn cùng hoạn nạn. Cầu xin anh, hãy để tôi gặp hắn! Tôi đảm bảo không tiết lộ bí mật của hắn ra ngoài.

Hắn do dự lắc lư cổ, cuối cùng cũng gật đầu.

4

Tôi tin rằng, nếu không phải nhờ Tiêu Côn cứu giúp kịp thời, tôi hoàn toàn có thể phát điên vì tuyệt vọng. Đây là một trong những trải nghiệm hầm đất kinh khủng nhất mà tôi từng trải qua.

Cái gọi là hầm đất, tôi tưởng tượng không khác gì hầm chứa đồ ở miền Bắc Trung Quốc, hay giếng cạn, tôi từng tham quan ngục tối ở Trát Tử Động, Bạch Công Quán tại Trùng Khánh, thủy lao của Lưu Văn Thải, trại tập trung của lũ quỷ Nhật, và ngục tối bí mật của chủ nô trước khi Tây Tạng giải phóng hòa bình, vân vân. Tôi thậm chí từng lang thang quanh nhà tù pháo đài Singapore nơi quân Nhật giam giữ tù binh Đồng minh Anh Mỹ và trại tập trung Ba Lan của phát xít Đức, tôi tin rằng nếu con người trở thành tù nhân, thì có nghĩa là số phận của họ cũng giống như một con vật nhỏ đáng thương, ví dụ như chuột, gà lợn chó chẳng khác gì nhau.

Trên một sườn đồi thấp, có dựng mấy gian nhà tôn, nhà thấp bé cũ nát, nhìn từ bên ngoài không thấy gì khác thường. Tiêu Côn đi phía trước, hắn nhẹ nhàng đẩy cửa, tấm hàng rào tre đổ ập xuống, dưới đất tung lên một làn bụi mù nghẹt thở. Tôi nhìn thấy bên trong căn nhà trống không, chẳng có thứ gì, chỉ có một tấm đá lớn trên mặt đất. Vừa định hỏi Tiêu Côn, hắn lại cúi người xuống, khó nhọc cạy tấm đá ở giữa nhà lên, sau đó chỉ xuống phía dưới bảo tôi: Đây chính là hầm đất!

Tôi thò đầu nhìn xuống, không khỏi hít vào một hơi lạnh. Không biết hầm sâu bao nhiêu, lớn thế nào, tóm lại là tối om om, cái gì cũng không thấy, giống như cái hố không đáy trong truyền thuyết. Bóng tối dễ kích thích những liên tưởng kinh hoàng. Tôi nói: Bên dưới có... rắn độc không? Tôi nghe thấy giọng mình run lên vì không tự chủ được.

Tiêu Côn trả lời: Đây là hầm khô. Hầm rắn ở nhà bên cạnh.

Chân tôi bắt đầu run lẩy bẩy, đây là biểu hiện sinh lý của sự chột dạ và nhút nhát. Tôi cho rằng mình là người dễ xúc động, nhưng tuyệt đối không phải là người dũng cảm, vì bây giờ tôi có thể sẽ rút lui. Tôi miễn cưỡng trấn tĩnh lại nói: Hầm... sâu bao nhiêu vậy? Bên trong có nước không? Tiêu Côn vừa chuẩn bị sợi dây thừng thô để tôi xuống vừa nói: Đây là sườn nam, sẽ không có nước. Hầm sâu bao nhiêu khó nói lắm, e là mười hai mươi mét, cũng không tính là quá sâu.

Đầu tôi "oang" một cái, mẹ kiếp! Tương đương tòa nhà bảy tầng mà còn nói không tính là quá sâu, ông xuống thử xem! Nghĩ lại một lúc, chuyện này rõ ràng là chính tôi đòi đến, lại còn ép người khác đến giúp, liên quan gì đến Tiêu Côn? Cho nên tôi đành câm nín, nhắm mắt xuôi tay xuống hầm.

Tiêu Côn buộc một sợi dây thừng thô vào eo tôi, thả tôi xuống từng chút một bằng cách đạp lên thành hầm. Vì tôi cần trải nghiệm triệt để cảm giác của tử tù, nghe nói năm đó những tử tù kia đều bị nhốt trần truồng một mình trong hầm, nên tôi cũng để mình trần, không mang theo đèn pin hay bật lửa loại công cụ chiếu sáng nào. Trời dần tối, chút ánh sáng ở miệng hầm treo trên đỉnh đầu, càng lúc càng xa vời, rất nhanh biến thành một vầng trăng giấy cắt dán trên cửa sổ. Chân tôi cuối cùng cũng chạm đáy, Tiêu Côn theo như giao kèo từ trước, thu dây lên, rồi đậy tấm đá miệng hầm lại. Mặt trăng biến mất, mọi âm thanh, ánh sáng và vật sống rời bỏ tôi, tôi bị bỏ lại một mình dưới lòng đất sâu bảy tầng lầu, một cái giếng cạn, không, nói chính xác là một ngôi mộ thực sự.

Bóng tối như thủy triều, bốn bề vắng lặng như tờ. Tôi nghĩ đáy biển sâu nhất thế giới cũng chỉ đến thế mà thôi, khi một người đưa tay ra trước mắt mà chẳng nhìn thấy gì, mắt đã mất tác dụng, họ sẽ cảm thấy sợ hãi. Con người là loài động vật cần ánh sáng, bóng tối khiến người ta nghĩ đến cái chết.

Tôi dùng tay mò mẫm xung quanh. Tôi ước chừng cái hầm đất này rộng khoảng bốn năm mét vuông, dưới chân tôi thỉnh thoảng giẫm phải những vật cứng cản trở, nhưng tôi không dám dùng tay sờ vào, tôi đoán là xương người chết. Ý nghĩ này làm tôi sởn gai ốc, tứ chi lạnh toát, tôi cắn chặt môi mới không hét lên thành tiếng. Tôi cố gắng tưởng tượng mình là tử tù năm xưa, nếu là một người sắp chết, một kẻ tự biết mình không có kết cục tốt đẹp thì còn sợ đống xương người chết này sao? Tôi nỗ lực thuyết phục bản thân không tưởng tượng về những bộ hài cốt ghê tởm kia, mà tập trung tinh lực, điều chỉnh hơi thở, ngồi xuống chuyên tâm, giống như luyện khí công thiền định vậy.

Thế là tôi dần dần chìm vào trạng thái, trở thành một tử tù thực sự. Tôi nhìn thấy Lưu Hắc Tử từng bị nhốt trong hầm đất này, hắn ngẩng đầu nhìn tôi, tôi thấy mặt hắn đầy râu ria, giống như Tống Giang bị nhốt trong tử tù.

Tôi ngồi cạnh người bạn đồng lứa thanh niên trí thức sắp chết đó.

5

Tôi hỏi Lưu Hắc Tử: Tại sao anh lại giết người? Đây chẳng phải là tội lỗi đáng đời sao?

Hắn trả lời phải, trong cuộc vũ đấu ở Trùng Khánh tôi đánh chết không dưới mười mấy người, lúc đó tôi còn chưa đầy mười sáu tuổi, vẫn còn là một học sinh trung học. Trong suốt cuộc đời mình được giáo dục, bản lĩnh thành công duy nhất chính là... chĩa súng vào người khác mà bắn.

Tôi nói anh có hối hận không? Nếu anh có cơ hội sám hối?

Hắn lắc đầu nói, không, tôi không sám hối, nếu tôi không giết người, kẻ khác chẳng phải cũng sẽ giết tôi sao? Nếu mọi người đều không có súng, tôi cũng đã không có cơ hội giết người. Tôi tin rằng mình không làm gì sai cả, tôi chẳng qua chỉ làm những việc tôi nên làm lúc đó.

Tôi giận dữ phản bác, anh đánh chết người trong vụ vũ đấu Trùng Khánh, sau đó dọc theo con đường sai lầm càng trượt càng xa, vượt biên trái phép, buôn lậu ma túy, bắn chết thanh niên trí thức v.v..., đây là việc một thanh niên Trung Quốc mới nên làm sao?

Tôi rõ ràng nhìn thấy hắn cười, nhưng không phát ra âm thanh, cho nên cảnh tượng này làm tôi rợn tóc gáy. Hắn nói, anh vội cái gì? Nếu không có Cách mạng Văn hóa, không có vũ đấu Trùng Khánh, tôi sẽ không đánh chết người trong vũ đấu, cũng sẽ không vượt biên trái phép, không buôn lậu ma túy, đương nhiên cũng sẽ không bắn chết hai thanh niên trí thức kia. Sự việc xảy ra và phát triển luôn có mối quan hệ nhân quả, anh không thể nhìn phiến diện, áp đặt chủ nghĩa duy tâm được.

Tôi ngạc nhiên phát hiện hắn rất biết tranh luận, giống như một triết gia. Tôi nói bản thân anh không có trách nhiệm sao?

Hắn nói tôi đương nhiên có trách nhiệm, lần đó xuống núi tôi không nên vì trọng nghĩa khí mà che chắn cho anh em, lẽ ra bọn họ phải chủ động che chắn cho tôi mới đúng. Tôi là đại ca, lại là bang chủ, nhưng đến thời khắc mấu chốt, bọn họ đều trở nên ích kỷ sợ chết. Tuy nhiên tôi cũng không có gì để phàn nàn, bạn gái cũ thời trẻ của tôi Dương Hồng Mai, tận mắt nhìn thấy bị đám lính Myanmar đè xuống đất, tôi rõ ràng biết kết cục thê thảm nào đang chờ đợi cô ấy, nhưng chẳng phải tôi cũng sợ chết sao? Chẳng phải cũng không dám nhúc nhích, chỉ lo giữ lấy mạng sống của mình thôi sao?

Tôi cảm thấy hắn nên rơi vài giọt nước mắt, nhưng hắn không rơi. Tôi nói anh không rút ra được chút bài học nào sao?

Hắn hằn học nói đúng, "Người không vì mình, trời tru đất diệt!"...

---❊ ❖ ❊---

Tôi giật bắn mình, đương nhiên đây tuyệt đối không phải là tôi thực sự gặp kỳ tích siêu nhiên, đối thoại với linh hồn người chết, mà là dưới tư cách một trải nghiệm, thực hiện tìm tòi tinh thần với đối tượng lịch sử. Lúc đó làm tù nhân, Lưu Hắc Tử, người thanh niên trí thức già bị nhốt trong hầm đất suy nghĩ thế nào, tư tưởng bay bổng ra sao, hoặc là hối hận, hoặc là đại ngộ đã không còn được biết nữa, đó là chuyện của hơn hai mươi năm trước, cách xa con tàu thời đại của chúng ta ngày nay, giống như tổ tiên chúng ta đã biến thành bụi trần lịch sử vậy. Tuy nhiên khi tôi một khi chìm xuống (nói chính xác là bị treo vào bằng một sợi dây thừng thô) cái hầm đất đen ngòm này, không gian thời gian đảo ngược, tôi tin rằng nhà văn Đặng Hiền sống dưới ánh mặt trời sắp bước vào thế kỷ hai mươi mốt đã biến mất, mà tử tù Lưu Hắc Tử từ nhiều năm trước đã sống lại trong bóng tối của hầm đất.

Mặt đất vô thanh, vạn vật tĩnh lặng. Trong không gian không có thời gian này, tôi như một đứa trẻ lạc lối, hoàn toàn mất phương hướng. Không có thời gian (tôi không đeo đồng hồ), không có âm thanh, không có ánh sáng, chỉ có khí lạnh của đất và mùi mục rữa ẩm ướt bao vây lấy tôi. Bóng tối như tảng đá nặng nề ép chặt đại não, tôi nghe thấy tim mình đập dữ dội, máu lưu thông mạnh mẽ trong mạch máu, tôi nghe thấy khớp và xương của mình phát ra tiếng kêu cọc cạch đờ đẫn vì gỉ sét, mắt tai vì áp lực của sự im lặng mà nảy sinh rất nhiều ảo giác, lúc này tôi nghĩ mình sắp xong đời rồi. Quan điểm của tôi là, nếu bạn là tử tù, nếu bạn muốn sống tiếp, thì sống chính là chướng ngại duy nhất của bạn!

Vốn dĩ tôi đã hẹn với Tiêu Côn, hắn thả tôi xuống hầm đất rồi rời đi, hai mươi bốn tiếng tức là một ngày một đêm sau sẽ đến đón tôi, tôi cần trải nghiệm đầy đủ cảm giác cái chết. Nhưng lúc này tôi đột nhiên hối hận. Tôi nghĩ, nếu cái người tên Tiêu Côn kia nảy sinh ý xấu, hắn chỉ cần làm một việc là quên mất bên dưới hầm đất vẫn còn một người sống, thế là tôi đành nhanh chóng mục rữa, bị không khí và bóng tối bốc hơi mất, cái hầm đất này chính là ngôi mộ của tôi, nơi cư ngụ vĩnh viễn. Từ nay về sau, trên thế giới sẽ không bao giờ có một nhà văn đại lục tên là Đặng Hiền nữa, mà bí ẩn này cũng sẽ chẳng bao giờ có ai giải mã được.

Tôi buồn đến phát khóc, sụt sùi, như thể tai nạn này đã trở thành sự thật. Tôi phát hiện con người quả nhiên là thứ rất yếu đuối, đôi khi không cần người khác đến hãm hại, tự mình đã tiêu diệt chính mình rồi. Ví dụ như tự cho rằng mình mắc ung thư, liền tự dọa mình chết khiếp, thực ra có thể chẳng có ung thư gì cả. Để kiên trì đến cùng, tôi không ngừng đặt câu hỏi cho mình: Bạn có thể kiên trì bao lâu? Mười ngày, mười lăm ngày? Hay là một tuần? Tôi cho rằng mình ít nhất có thể kiên trì hơn một tuần, tôi sẽ uống nước tiểu của chính mình để duy trì sự sống, cho nên câu trả lời này giúp mình tăng thêm một chút tự tin.

Bỗng nhiên, tôi nghe thấy một tiếng động lạ, thực sự, vì tĩnh lặng như chết, thính giác của tôi trở nên vô cùng nhạy bén. Thần kinh tôi lập tức căng lên. Âm thanh đó trở nên lớn hơn, sột soạt, sột soạt, chậm rãi di chuyển ở đâu đó trên đầu tôi, giống như chuột, cũng giống như... rắn!

Trời ơi! Tôi hồn bay phách lạc, lông tơ dựng đứng từng chiếc một.

Tôi như kẻ mù, chẳng nhìn thấy gì, điều này tương đương với hoàn toàn không có khả năng phản kháng. Nếu đám rắn rết độc ở hầm đất bên cạnh ngửi thấy mùi bò qua, tôi phải làm sao đây? Lỡ như ngày tháng dài lâu, những cái hầm đất này có vết nứt kẽ hở thông nhau, tôi đành phải chết không chỗ chôn thân thôi! Tôi hối hận không kịp, tôi thật ngốc, vì mục đích đạt được trải nghiệm cuộc sống chân thực một trăm phần trăm, tôi từ chối mang theo đèn pin và vũ khí tự vệ, nghĩa là bây giờ tôi tự làm tự chịu, không có bất kỳ năng lực phòng ngự nào, giống như một con động vật thân mềm bó tay chịu trói!

Tôi cuối cùng cũng sợ hãi đến phát ra tiếng, không phải gầm, mà là hét, thét chói tai, là tiếng kêu rên trước khi chết. Nằm ngoài dự đoán của tôi, ở nơi sâu thẳm dưới lòng đất không có âm thanh, âm thanh lăn ra từ cổ họng tôi lại lớn đến thế, chẳng khác gì tiếng còi tàu kêu, làm tai tôi suýt điếc. Tôi nghĩ, có lẽ sẽ dọa lui những thứ kinh hoàng kia đi, dù sao tiếng gầm cũng là vũ khí. Nhưng tôi nghĩ lại, lỡ như sóng âm chấn động làm sập hầm đất xuống, chẳng phải tôi bị chôn sống sao? Chẳng phải tương đương với tự sát sao? Dưới lòng đất bảy tầng lầu, ai có thể cứu tôi đây? Cho dù sau này vất vả lắm mới đào tôi lên, cũng chỉ là một cái xác, chỉ có thể tổ chức lễ truy điệu, nghĩ đến đây, lập tức lại sợ hãi nuốt ngược âm thanh vào. Tôi thầm cầu nguyện trong lòng: Trời ơi, Tiêu Côn anh mau đến cứu tôi đi! Hầm đừng sập, rắn cũng đừng đến, tôi cứ từ từ chịu đựng thôi, dù sao cũng phải kiên trì đến cùng!

Nói cũng lạ, tiếng động đó thực sự mất hẳn, không biết có phải bị tiếng hét dọa sợ không. Tôi nghĩ có lẽ là giun đất chăng, giun đất đang đào đất đấy, căn bản không phải rắn rết gì cả. Nghĩ như vậy, ít nhất cảm thấy thần kinh không căng thẳng đến thế. Tôi phát hiện con người vẫn cần tự ru ngủ mình, người quá nhạy cảm thường không có kết cục tốt đẹp, ví dụ như máy bay gặp nạn, bạn lên cơn đau tim trước, kết quả máy bay hạ cánh khẩn cấp thành công, không cùng chết với bạn. Tôi đã nghĩ xong đối sách, nếu còn có âm thanh, tôi vẫn sẽ hét lên vài tiếng, giả vờ như rất hung ác, thế giới động vật là cá lớn nuốt cá bé mà. Nhưng tuyệt đối không được làm sập hầm đất...

Không biết đã qua bao lâu, cũng không biết là tôi đang tỉnh hay đang ngủ, tóm lại trong bóng tối con người không phân biệt được thực tại với ảo giác, tư duy và hiện thực. Trên đỉnh đầu có một luồng sáng nhỏ hẹp chiếu vào, miệng hầm mở ra từng chút một, sau đó vầng trăng tròn sáng rực rỡ lên cao, xuất hiện trên bầu trời của tôi. Tôi véo vào đùi mình, cảm thấy có chút cảm giác, hơi đau, lại tự tát mình một cái, một cảm giác đau rát lan tỏa từ má, lúc này tôi mới tin mình đang tỉnh, tất cả những điều này đều là sự thật. Nghĩa là, tôi được cứu rồi! Tôi đột nhiên cảm thấy trên đời cái gì là tốt nhất, đó chính là có ánh sáng, có mặt trời, sống biết thở, có người nói chuyện cùng bạn, sống giữa những con người giống như bạn, mà đừng sống giữa lũ giun đất và sự tĩnh lặng chết chóc...

Nước mắt tôi vèo một cái chảy xuống, gào khóc thảm thiết, giống như đại nạn không chết, kiếp sau còn sống...

Bò lên mặt đất, tôi ít nhất nằm liệt nửa tiếng mới hồi phục sức lực. Tôi phát hiện mình trở nên rất đần độn, tư duy hỗn loạn, lại còn nghi thần nghi quỷ, không phân biệt rõ thời gian và phương hướng. Tiêu Côn căng mặt nói với tôi: Ngày một đêm cái gì! Bảo anh này, mới qua sáu tiếng thôi, tôi sợ anh không chịu nổi... Năm đó Lưu Hắc Tử dã man như vậy, ngày thứ ba đã tự sát rồi, sống sờ sờ cắn đứt động mạch cổ tay đấy!

6

Trải qua bao nhiêu trắc trở, tôi cuối cùng cũng gặp được Tần Đại Lực, người đã ẩn cư nhiều năm, tại một thị trấn biên giới ở Tam giác Vàng.

Cánh cửa tre cọt kẹt một tiếng, một người đàn ông thò đầu ra nhìn ngó bên ngoài. Thần sắc của hắn có chút nhạy cảm. Mãi đến khi cho tôi vào nhà, hắn vẫn rất không yên tâm nhìn ra phía sau một lúc, mới cẩn thận đóng cửa, quay người lại, thế là trước mặt tôi đứng người đàn ông tên Tần Đại Lực, cựu thanh niên trí thức Côn Minh năm xưa.

Với ấn tượng đầu tiên của tôi, trên đầu hắn có rất nhiều tóc bạc không đồng đều, trông như rơi vãi nhiều tàn thuốc lá không sạch sẽ, đây là cột mốc thời gian để lại cho một thế hệ. Đương nhiên hắn hoàn toàn có lý do để trẻ trung hơn, ví dụ như nhuộm tóc chẳng hạn, tôi biết tuổi thực của hắn chắc không quá năm mươi, nhưng trông hắn giống một người bán hàng rong lụn bại hơn. Căn nhà tre được gọi là nhà này của hắn khá đơn sơ, mái tôn, tường tre nứt nẻ khắp nơi, nhìn một cái là biết thuộc phạm trù nghèo khó. Vì căn nhà dựng bên sông, đúng mùa mưa nước dâng, tôi nghe thấy tiếng nước sông chảy rào rào phía sau nhà. Vợ của Tần Đại Lực là người Thái Lan, theo phong tục địa phương chắp tay chào hỏi khách, sau khi pha một ấm trà thì không lộ diện nữa.

Tôi không chờ đợi được nữa hỏi hắn: "Sau khi anh thoát khỏi cuộc truy sát ở Chiang Mai, luôn sống ở đây sao?"

Hắn thản nhiên nói: "Chẳng qua là trốn ở khắp nơi thôi."

Tôi nói: "Có tin đồn anh mang theo tiền bẩn của Thanh Long Bang bỏ trốn, có chuyện như vậy sao?"

Hắn cười khổ một tiếng nói: "Anh nhìn tôi sống bộ dạng này, giống người rửa tiền không?"

Tôi đồng tình với cách nói của hắn. Tôi nói: "Bây giờ anh nhìn nhận thế nào về chuyện Thanh Long Bang?"

Hắn trả lời: "Đoàn kết là sức mạnh. Thanh niên trí thức không dựa vào mình thì dựa vào ai?"

Tôi nói: "Nói như vậy, anh cho rằng lựa chọn bạo lực là một sự tất yếu?"

Hắn đáp: "Không quan trọng lắm."

Tôi nói: "Bây giờ trên thế giới có ba trăm triệu người nghiện ma túy, Trung Quốc cũng có số lượng nạn nhân ma túy ngày càng tăng, các anh tham gia buôn lậu ma túy, làm cái trò thế giới ngầm đó thì không liên quan gì à? Anh có hối hận không?"

Tần Đại Lực không trả lời. Tôi nhìn thấy hắn cúi người xuống, cẩn thận gắp một viên thuốc phiện từ trong hộp thuốc, đắp vào đầu một điếu xì gà Myanmar thô sơ, sau đó chăm chú hút, căn phòng nhanh chóng tràn ngập làn khói thơm ngọt đặc trưng của thuốc phiện. Biểu cảm khuôn mặt hắn trở nên rất thỏa mãn, rất nhẹ nhàng, cho đến khi hút xong điếu xì gà này, cựu thanh niên trí thức Côn Minh này mới nhìn vết nứt trên tường trả lời: "Thực ra sau này tôi mới hiểu, người có tri thức hay không đều như nhau, tri thức không thể cứu rỗi linh hồn."

Tôi nói: "Vậy Tằng Diễm, cô ấy trở thành nhà văn đầu tiên và duy nhất ở Tam giác Vàng, anh nhìn nhận thế nào?"

Hắn nhắm mắt không trả lời. Tôi lại nói: "Còn Tiêu Côn nữa, hắn viết thơ, dạy học, tự lực cánh sinh, có thể thấy tri thức vẫn có ích đấy chứ?"

Hắn mở mắt, biểu cảm kỳ dị đó làm tôi giật mình. Hắn cười gằn nói: "Anh tưởng Tiêu Côn là thiên sứ sao? Sai rồi, tất cả chúng ta đều phải xuống địa ngục, đều như nhau cả thôi. Nói cho anh biết, Lưu Hắc Tử kéo đội xuống núi, hắn vì muốn vạch rõ giới hạn, bảo toàn bản thân, liền bán đứng thanh niên trí thức, tố cáo với tổng bộ... Những thanh niên trí thức đó đều là do hắn hại chết."

Tôi như bị sét đánh ngang tai, ngây người! Tiêu Côn, đây là Tiêu Côn, người thanh niên trí thức già nhút nhát sợ việc lại chính trực lương thiện mà tôi quen biết sao? Tại sao hắn lại bán đứng thanh niên trí thức? Lúc Lưu Hắc Tử sắp chết hắn còn đi thăm và an ủi hắn cơ mà! Nhưng nghĩ lại, không làm thế thì hắn biết làm sao? Hắn có lẽ không sống được đến bây giờ, sớm đã bị vứt xuống hầm đất rồi, đây chẳng phải cũng là một loại cạnh tranh sinh tồn sao? Tôi chuyển chủ đề nhẹ nhàng hơn: "Anh ra ngoài chắc cũng được ba mươi năm rồi nhỉ, Côn Minh thay đổi rất lớn, năm tới muốn tổ chức Expo thế giới, có muốn về xem thử không?"

Tần Đại Lực lắc đầu. Tôi hỏi hắn: "Anh không có người thân sao?"

Hắn không nói gì, biểu cảm lãnh đạm. Tôi nhìn theo ánh mắt hắn, thấy trong phòng ngủ treo một tấm ảnh cũ gia đình đã ố vàng, đó là ảnh chụp hai cậu bé Trung Quốc đeo băng tay Hồng vệ binh chụp cùng bố mẹ. Tần Đại Lực cười vội vã nói: "Ba mươi năm rồi, không có tin tức gì, không biết còn ở đó không? Tôi nghĩ là không còn nữa."

Tôi nói: "Ít nhất anh em vẫn còn, tôi có thể tìm cách tìm anh ấy và chuyển lời nhắn giúp anh."

Hắn kiên quyết từ chối ý tốt của tôi, dứt khoát thốt ra một từ phủ định: "Không!"

Tôi đương nhiên không thể ép buộc người khác chấp nhận ý kiến của mình, dù là ý tốt cũng không được. Sau đó tôi cáo từ ra về, người bạn liên lạc giúp tôi kể cho tôi nghe, Tần Đại Lực đến nay vẫn là một người tị nạn không quốc tịch, không được coi là Hoa kiều (cần giấy chứng nhận quốc tịch chính thức), cũng không phải người Thái Lan hay Myanmar, cho nên hắn chỉ có thể coi là người Tam giác Vàng, sống trong vùng trắng giữa các biên giới quốc gia, và còn thường xuyên bị ám ảnh bởi trận thanh trừng thế giới ngầm ở Chiang Mai hai mươi mấy năm trước.

Trong lòng tôi đột nhiên rất buồn, giống như đánh mất một thứ gì đó quan trọng. Có lẽ những thanh niên trí thức già vượt biên trái phép này định sẵn sẽ mãi mãi phiêu bạt, vĩnh viễn không có nơi về, số phận của họ giống như sao băng trên bầu trời. Người Trung Quốc thường nói: Nhân sinh không đâu không có núi xanh. Thế nhưng núi xanh của Tần Đại Lực, Tiêu Côn và những người như họ ở đâu?