Những luật lệ và tập tục chẳng mấy dễ chịu được nhắc đến trong câu chuyện này đều có thật trong lịch sử, và những tình tiết dùng để minh họa cho chúng cũng vậy. Tôi không hề có ý bảo rằng những luật lệ và tập tục này từng tồn tại ở nước Anh vào thế kỷ thứ sáu; không hề, tôi chỉ muốn nói rằng vì chúng đã từng tồn tại ở nước Anh và các nền văn minh khác vào những thời kỳ muộn hơn rất nhiều, nên ta hoàn toàn có thể yên tâm cho rằng việc giả định chúng cũng từng được áp dụng vào thời kỳ đó chẳng phải là một lời phỉ báng gì với thế kỷ thứ sáu cả. Người ta hoàn toàn có lý khi suy luận rằng, bất cứ luật lệ hay tập tục nào còn thiếu vào cái thời xa xôi ấy, thì hẳn đã được thay thế một cách đầy đủ bằng những thứ tệ hại hơn.

Câu hỏi liệu có tồn tại cái gọi là "quyền thiêng liêng của các vị vua" hay không thì cuốn sách này chưa giải quyết được. Vấn đề này khó quá. Rằng người đứng đầu hành pháp của một quốc gia phải là một nhân vật có phẩm hạnh cao quý và năng lực xuất chúng, điều đó là hiển nhiên và không thể bàn cãi; rằng chẳng ai ngoài Đấng Thiêng Liêng có thể lựa chọn người đứng đầu ấy một cách chuẩn xác, điều đó cũng hiển nhiên và không thể bàn cãi; vì vậy, rằng Đấng Thiêng Liêng cần phải thực hiện sự lựa chọn đó, điều đó cũng hiển nhiên và không thể bàn cãi nốt; hệ quả là, việc Ngài thực sự làm vậy, như người ta vẫn tuyên bố, là một suy luận không thể tránh khỏi. Ý tôi là, cho đến khi tác giả cuốn sách này chạm trán với bà Pompadour, rồi bà Castlemaine, cùng một vài người đứng đầu hành pháp kiểu đó; những vị này khó nhét vào cái hệ thống lý luận ấy quá, nên tôi quyết định chọn cách tiếp cận khác trong cuốn sách này (phải ra mắt vào mùa thu này thôi), rồi sau đó sẽ đi luyện tập thêm để giải quyết vấn đề đó trong một cuốn sách khác. Dĩ nhiên, đó là một vấn đề cần phải được giải quyết, và dù sao thì mùa đông tới tôi cũng chẳng có việc gì cụ thể để làm cả.

MARK TWAIN

HARTFORD, ngày 21 tháng 7 năm 1889