Jacques thích bảo chị im miệng đi. Ông không chịu nổi giọng chị, nó cọ xát vào thần kinh ông. “Cô im miệng đi, được không?” Trong xe, chị không thể ngăn mình chuyện trò ba hoa. Chị sợ con đường và nói chuyện khiến chị bình tĩnh lại. Chị buông mình vào những trường đoạn độc thoại vô vị, gần như không lấy hơi giữa hai câu nói. Chị nói liến thoắng, đọc tên các đường phố, khoe khoang những kỷ niệm mà chị đã có ở đó.

Chị cảm thấy rõ ràng ông chồng đang nổi nóng. Chị biết rằng ông vặn đài to lên chính là để chị im miệng. Ông mở kính xe và bắt đầu vừa hút thuốc vừa hát nghêu ngao chính là để sỉ nhục chị. Con giận dữ của chồng khiến chị sợ, nhưng chị cũng phải thừa nhận rằng đôi khi chuyện đó khiến chị phấn khích. Chị vui thích khi khiến ông quặn hết cả ruột lên, khi đẩy ông vào tình trạng cáu kỉnh đến mức phải tấp vào lề đường, nắm lấy cổ chị và trầm giọng đe dọa bắt chị phải im miệng mãi mãi.

Jacques là người thiếu tế nhị, ồn ào. Càng già ông càng trở nên chua ngoa và hợm hĩnh. Buổi tối, khi đi làm về, ông dành ít nhất một tiếng đồng hồ phàn nàn ca cẩm về người này người kia. Cứ theo như ý ông, thì tất cả mọi người đều đang tìm cách ăn cắp của ông, điều khiển ông, trục lợi từ hoàn cảnh của ông. Sau khi bị sa thải lần đầu tiên, ông đã theo kiện ông chủ mình trước hội đồng hòa giải lao động. Vụ kiện khiến ông tiêu tốn vô khối thời gian và tiền bạc, nhưng chiến thắng cuối cùng mang lại cho ông cảm giác có uy quyền đến nỗi ông đâm ra thích thú những vụ tranh chấp và những phiên tòa. Sau đó, ông tưởng mình sẽ làm giàu được bằng cách theo kiện hãng bảo hiểm vì một vụ tai nạn xe hơi ngớ ngẩn. Rồi ông gây chuyện với mấy người hàng xóm, với tòa thị chính, với nghiệp đoàn của khu nhà. Suốt ngày ông bận bịu với việc soạn thảo những bức thư không thể đọc nổi và sặc mùi đe dọa. Ông nghiên cứu tỉ mỉ các trang web hỗ trợ pháp lý nhằm tìm kiếm bất kỳ điều luật nào có thể có lợi cho ông. Jacques là người nóng nảy và vô cùng ác ý. Ông đố kỵ với thành công của người khác, phủ nhận toàn bộ giá trị của họ. Thậm chí ông từng dành cả buổi chiều ở tòa án thương mại, để nhấm nháp cảnh khốn quẫn của mọi người. Ông vui thích với những vụ phá sản đột ngột, những cú chơi xỏ của số phận.

“Tôi không như cô, ông thường tự hào nói với Louise. Tôi không nhẫn nhục được tới mức đi dọn phân và đống nôn mửa cho lũ nhóc con. Chỉ có lũ đàn bà da đen mới làm việc đó.” Ông thấy vợ mình là người ngoan ngoãn thái quá. Điều đó khiến ông phấn khích trên giường lúc về đêm và phẫn nộ suốt thời gian còn lại. Ông liên tục khuyên nhủ Louise, và chị giả vờ lắng nghe. “Lẽ ra cô phải bảo họ trả tiền cho cô, thế thôi”, “Cô không nên chấp nhận làm việc thêm dù chỉ một phút nếu không được trả tiền”, “Xin nghỉ ốm đi, xin đi, họ có thể làm gì được cô chứ?”

Jacques quá bận bịu nên không có thời gian kiếm việc làm. Việc gây phiền nhiễu choán hết thời gian của ông. Ông ít khi rời khỏi nhà, những bộ hồ sơ bày đầy trên chiếc bàn thấp, ti vi lúc nào cũng bật. Hồi đó, sự có mặt của bọn trẻ trở thành điều ông không thể chịu nổi, và ông đã truyền lệnh cho Louise phải đến làm việc tại nhà những người thuê chị. Những tiếng ho của lũ trẻ, tiếng chúng khóc oe oe, thậm chí cả tiếng chúng cười cũng khiến ông bực bội. Và nhất là Louise, ông ngán chị đến tận cổ. Những mối bận tâm lặt vặt của chị, những mối bận tâm chỉ xoay quanh bọn trẻ, khiến ông nổi điên thực sự. “Cô và những công việc hầu gái của cô,” ông thường nhắc đi nhắc lại. Ông nghĩ rằng mấy chuyện đó không đáng để kể lại. Chúng phải diễn ra khuất mắt mọi người, chúng ta không nên biết bất cứ điều gì liên quan đến lũ trẻ hoặc đám người già. Đó là những khoảng thời gian tồi tệ phải vượt qua, những lứa tuổi phải sống phụ thuộc và luôn lặp đi lặp lại cùng những cử chỉ như nhau. Những lứa tuổi mà ở đó, cơ thể chúng ta, vốn xấu xí, không biết ngượng, như một cỗ máy lạnh lẽo và bốc mùi, xâm chiếm tất cả. Những cơ thể đòi hỏi được yêu và được uống. “Việc làm người khiến ta cảm thấy thật chán ngán.”

Thời kỳ đó, ông đã mua trả góp một chiếc máy vi tính, một chiếc ti vi mới, và một chiếc ghế bành điện vừa biết mát xa lại vừa có thể ngả phần lưng tựa ra để ngủ trưa. Suốt nhiều giờ liền ông ngồi trước màn hình máy tính màu xanh, tiếng khò khè như người mắc bệnh hen suyễn của nó vang khắp phòng. Ngồi trên chiếc ghế bành mới, trước chiếc ti vi mới tinh, ông điên cuồng ấn nút điều khiển từ xa, như một đứa trẻ chơi đồ chơi quá nhiều đến nỗi ngớ ngẩn.

• • •

Chắc hẳn hôm đó là một ngày thứ Bảy, bởi vì họ ăn trưa cùng nhau. Jacques rên rỉ, như thường lệ, nhưng có phần đỡ ầm ĩ. Dưới gầm bàn, Louise đã đặt một chậu đầy nước lạnh để Jacques ngâm chân. Trong những cơn ác mộng, Louise vẫn còn nhìn thấy đôi chân tím tái của Jacques, đôi mắt cá chân sưng phồng và ốm yếu của người mắc bệnh tiểu đường, đôi chân mà ông không ngừng bắt chị xoa bóp. Đã vài ngày nay Louise nhận thấy nước da ông vàng ệch, đôi mắt ông thất thần. Chị thấy ông chật vật không nói hết câu nếu không nghỉ lấy hơi. Chị đã nấu món thịt hầm Osso-buco. Khi ăn đến miếng thứ ba, Jacques đang định nói gì đó thì bỗng nôn hết vào đĩa. Ông nôn vọt cầu vồng, như những đứa trẻ sơ sinh, và Louise biết rằng như thế là rất nghiêm trọng. Rằng mọi chuyên sẽ không ổn. Chị đứng dậy, và khi nhìn thấy khuôn mặt bối rối của Jacques, chị nói: “Không có gì nghiêm trọng đâu. Không sao đâu.” Chị nói không ngừng, tự đổ lỗi cho mình vì đã cho quá nhiều rượu vang vào nước xốt khiến nó chua loét, tuôn ra hàng mớ lý thuyết ngu ngốc về lượng a xít trong dạ dày. Chị nói mãi, nói mãi, hết khuyên nhủ đến tự kết tội mình rồi lại xin lỗi. Màn trường thoại run rẩy và rời rạc của chị chỉ càng khiến nỗi sợ hãi vừa choán lấy Jacques tăng thêm, ông sợ phải ở trong thân thể mình giống như một người trên đỉnh cầu thang vừa bước hụt một bậc và tự nhìn mình lao xuống, đầu cắm về phía trước, lưng gãy, máu me khắp người. Nếu chị im lặng, có lẽ ông đã khóc, có lẽ ông đã xin được giúp đỡ hoặc thậm chí còn yêu cầu chị ban tặng cho chút dịu dàng. Nhưng vừa thu dọn bát đĩa, vừa lột khăn trải bàn, vừa lau chùi sàn nhà, chị vừa nói, không ngừng nghỉ.

Ba tháng sau, Jacques chết. Ông khô héo đi như một thứ trái cây bị bỏ quên dưới nắng. Tuyết rơi vào ngày đưa tang và ánh sáng gần như có màu xanh. Louise còn lại một mình.

Chị đã gật đầu trước mặt viên chưởng lý, ông ái ngại giải thích với chị rằng Jacques chỉ để lại một đống nợ nần. Chị nhìn chăm chăm vào cục yết hầu như thể bị nghiền nát trong cổ áo sơ mi của ông, và giả vờ chấp nhận hoàn cảnh. Chị chỉ được thừa kế từ Jacques những vụ tranh chấp thất bại, những vụ kiện đang chờ xử, những hóa đơn phải thanh toán. Ngân hàng đã cho chị một tháng để rời khỏi căn nhà nhỏ ở Bobigny, vì nó sẽ bị tịch biên. Louise một mình đóng thùng đồ đạc. Chị cẩn thận xếp mấy thứ mà Stéphanie bỏ lại. Chị không biết làm gì với những chồng tài liệu mà Jacques tích trữ. Chị nghĩ đến việc đốt chúng trong khoảnh vườn nhỏ, và tự nhủ rằng với một chút may mắn, ngọn lửa có thể liếm đến tận tường nhà, tường trong phố, và thậm chí tường của cả khu. Như thế, toàn bộ phần này của cuộc đời chị sẽ bốc lên thành khói. Chị sẽ không lấy thế làm khó chịu. Chị sẽ ở lại đó, kín đáo và bất động, để ngắm nghía lưỡi lửa ngốn ngấu kỷ niệm, ngốn ngấu bước chân chị sải dài trên những con phố vắng tối tăm, ngốn ngấu những ngày Chủ nhật chán chường chị phải đứng giữa Jacques và Stéphanie.

Nhưng Louise lại nhấc va li lên, khóa cửa hai vòng và ra đi, bỏ lại trong phòng ngoài của ngôi nhà nhỏ những thùng các tông đựng đồ lưu niệm, quần áo của con gái và những thủ đoạn của ông chồng.

Đêm đó, chị ngủ trong một phòng khách sạn nơi chị đã trả tiền trước một tuần. Chị làm bánh sandwich và vừa ăn vừa xem ti vi. Chị mút mát bánh bích quy nhân vả và để chúng tan ra trên lưỡi. Nỗi cô độc hé lộ, như lỗ hổng khổng lồ nơi Louise nhìn mình tự chìm dần xuống. Nỗi cô độc gắn chặt vào da thịt, quần áo chị, bắt đầu nhào nặn các đường nét trên mặt chị và khiến chị có những cử chỉ của một bà già nhỏ bé. Nỗi cô độc ập vào mặt chị trong buổi hoàng hôn, khi màn đêm buông xuống và âm thanh vang lên từ những ngôi nhà đông người. Ánh sáng tắt đi và âm thanh vẳng đến; những tiếng cười, những tiếng thở hổn hển, và thậm chí cả những tiếng thở dài chán nản.

Trong căn phòng nằm trên con phố giữa khu phố Tàu đó, chị đã mất khái niệm thời gian. Chị lạc lõng, nhớn nhác. Cả thế giới đã lãng quên chị. Chị ngủ suốt nhiều giờ liền và tỉnh dậy với đôi mắt sưng mọng, đầu đau như búa bổ, mặc cho cái lạnh ngự trị trong phòng. Chị chỉ ra ngoài trong những trường hợp vô cùng cần thiết, khi cơn đói trở nên cồn cào không thể chịu nổi. Chị đi bộ trên phố như trong bối cảnh của một bộ phim mà lẽ ra chị nên vắng mặt, nên đóng vai khán giả vô hình trước hành động của mọi người. Dường như ai cũng đều có nơi nào đó để đi.

Nỗi cô đơn hoạt động như một thứ ma túy mà chị không biết chắc mình có muốn từ bỏ hay không. Louise lang thang trong phố, vẻ ngơ ngác, mắt mở to đến mức khiến chị thấy đau. Trong nỗi cô đơn, chị bắt đầu quan sát mọi người. Bắt đầu nhìn ngắm họ thực sự. Sự tồn tại của người khác trở thành thứ có thể sờ thấy, rung động, có thực hơn bao giờ hết. Chị quan sát từng chi tiết nhỏ nhất trong cử chỉ của những cặp đôi ngồi bên các hàng hiên. Ánh mắt liếc xéo của những người già bị bỏ rơi. Điệu bộ làm nũng của những nữ sinh ngồi trên thành của lưng ghế dài giả vờ ôn bài. Trên các quảng trường, ở lối ra một bến tàu điện ngầm, chị nhận thấy cảnh phô trương lạ lùng của những người đang sốt ruột. Chị cùng họ chờ đợi một cuộc hẹn. Mỗi ngày, chị lại gặp những người đồng hành điên rồ, những người đối thoại cô độc, những kẻ tâm thần, những quân đầu đường xó chợ.

Hồi đó, thành phố toàn người điên là người điên.