Ngưu Thiên Tứ Truyện

Lượt đọc: 220 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
13. Đi Nhận Văn Bằng Thôi

❊ ❊ ❊

Đến năm lớp ba, sự hăng hái đi học của Thiên Tứ đã không còn sôi nổi như trước nữa. Học cũng được, không học cũng chẳng sao, cậu đã học được cách xin nghỉ. Hơi đau đầu một chút, hoặc trời mưa dầm dề, thôi, không đến trường nữa. Ở nhà một ngày cũng có một kiểu thú vị riêng.

Nguyên nhân khiến cậu trở nên lơi lỏng là vì mọi thứ trong trường đều không có kế hoạch cố định, hôm nay thế này, ngày mai thế khác, tâm trí cậu không sao tập trung nổi, thế nên ngày càng lơ là, qua loa. Ngôi trường này là trường thực nghiệm, cái gì cũng mang tính thử nghiệm. Tính cả chủ nhiệm, một năm không biết đổi mấy vị, mỗi vị chủ nhiệm đến nhậm chức đều mang theo một phương pháp mới, hôm qua thầy giáo bảo vào lớp phải xếp hàng cho ngay ngắn, hôm nay chủ nhiệm mới đến lại bảo vào lớp phải chạy thật nhanh vào. Vị chủ nhiệm này coi trọng thủ công, vị chủ nhiệm kia coi trọng âm nhạc, lại có vị chủ nhiệm lên lớp huấn thị rằng, cái gì cũng thế cả thôi, cứ qua loa cho xong chuyện đi. Có lúc thì thí nghiệm chế độ lớp học kép, hai ba lớp gộp lại một chỗ, chẳng ai biết làm gì cho phải. Có lúc thì thí nghiệm phương pháp phân nhóm, chia nhóm theo năng lực, thế mà vừa chia nhóm xong lại hủy bỏ. Chính sách của chủ nhiệm khác nhau, phương pháp dạy của các thầy cô cũng chẳng giống nhau. Một năm đổi một giáo viên là chuyện thường lệ, mà một năm đổi ba bốn giáo viên cũng là chuyện như cơm bữa. Mỗi thầy cô một tính khí, một cách làm, có người bảo cặp sách phải treo ở bên người, có người lại bảo phải đeo sau lưng. Thiên Tứ có một lần đội cả cặp sách lên đầu mà cũng chẳng có ai quản. Sách vở cũng hay đổi, giọng điệu đọc sách cũng thường xuyên thay đổi. Tất cả đều là thí nghiệm. Tình cảm giữa thầy và trò cũng khác nhau, vị thầy giáo này thương nhóm trẻ này, qua hai ngày sau, vị thầy giáo nọ lại thương nhóm trẻ kia, tốt xấu gì cũng chẳng có tiêu chuẩn nào cả. Tài nghệ của các thầy cô cũng khác nhau, mà cái oai thì giống hệt nhau, có thầy sinh ra đã bị khàn giọng mà lại đi dạy nhạc, thầy hát còn khó nghe hơn cả con cóc bị bóp cổ, thế mà lại không cho học sinh cười. Có thầy béo như con lợn mà lại đi dạy thể dục, còn chê học sinh chạy không nhanh, trong khi bản thân thầy thì từ đầu đến chí cuối chẳng nhúc nhích lấy một bước. Có thầy cổ đầy ghét bẩn mà giảng về sự sạch sẽ cho học sinh, có thầy ngày nào cũng ngáp ngắn ngáp dài mà lại giảng về câu "cần cù bù thông minh" cho học sinh.

Thiên Tứ không biết thế nào mới là phải, thế là đành châm chước qua loa cho xong chuyện. Cứ đến trước kỳ nghỉ hè là trường học lại càng náo nhiệt hơn, một loạt sinh viên trường sư phạm đến thực tập, cứ một tiếng đồng hồ lại đổi một thầy cô. Mọi người lúc này còn tâm trí đâu mà đọc sách, toàn bộ đều bận rộn đặt biệt danh cho các thầy cô. Có thực tập sinh từ đằng xa đã trợn trừng mắt bước đến, vừa lên bục giảng, chưa đợi học sinh ngồi ngoan, đã cất cao giọng hô hào, đem cả nguyên lý giáo dục lẫn tâm lý học rót hết vào đầu học sinh, cứ thao thao bất tuyệt suốt một tiếng đồng hồ. Có người vừa lên bục là run lẩy bẩy như con thằn lằn ăn phải tẩu thuốc lá, mở miệng ra là hai tiếng "bỉ nhân". Mọi người không dám cười, vì giáo viên chủ nhiệm đang đứng canh chừng bên cạnh. Đến khi bọn họ thực tập xong, học sinh cũng nhận ra các thầy cô chẳng qua cũng chỉ là mấy kẻ tài mọn nửa vời.

Chưa hết đâu nhé, thầy cô nào cũng đòi học sinh phải kính trọng, thế nhưng các thầy cô lại công khai mắng chửi lẫn nhau: Thầy Trương đứng trên lớp học nói với học sinh rằng thầy Lý là kẻ vô đạo đức; thầy Lý thì bảo thầy Trương chuyên làm chuyện cẩu thả. Đến khi các thầy cô tranh nhau làm chủ nhiệm vận động học sinh thì lại càng náo nhiệt hơn: Học sinh phải viết những khẩu hiệu do thầy cô soạn sẵn ra giấy, học sinh phải về nhà bảo gia trưởng ra sức ủng hộ thầy Vương hoặc thầy Triệu. Một năm không biết có mấy bận như thế, mỗi bận học sinh đều không cần lên lớp một hai tuần lễ. Học sinh cũng chẳng biết rốt cuộc ai tốt ai xấu. Mọi thứ đều nằm trong sự bận rộn rối ren phức tạp, chẳng ai mò ra nổi rốt cuộc là chuyện thế nào. Chỉ có một điều là cố định, chính là chi phí học tập ngày càng đắt đỏ, mà học sinh thì ngày càng đông. Các khoản "phí" có rất nhiều tên gọi: phí làm vườn, phí trò chơi, phí dã ngoại, phí dự diễn thuyết, phí thủ công... Phí càng cao thì học sinh lại càng đông. Vân Thành là một thành phố thương mại, những thương nhân kiếm được dặn dư đồng nào đều muốn bồi dưỡng con trai thành tài, từ thương nhân bước chân vào con đường làm quan để rạng rỡ tổ tông; ngôi trường nào tốn nhiều tiền chắc chắn là trường tốt, thế nên ai nấy đều tranh nhau cho con vào đây học. Còn nhà trường thì phải thể hiện thành tích để nâng cao uy tín. Ngoài việc các thầy cô quậy phá ra, thì chính là họp hành, mà hễ họp hành là lại thu tiền. Đại hội thể thao, hội phụ huynh, hội văn nghệ, lễ tốt nghiệp, triển lãm, năm nào cũng tổ chức theo lệ thường. Các buổi hội họp của họ quả thật là hoành tráng hơn nơi khác, đồng phục tề chỉnh, mặt mũi học sinh đứa nào đứa nấy béo tốt hồng hào, các tiết mục thì kỳ lạ độc đáo. Đây là cơ hội tốt để các bà các mợ trong gia đình học sinh đến trường chơi trọn một ngày, họ vô cùng ngưỡng mộ những người thầy đó, đặc biệt là khi thấy đứa con nhà mình tham gia một hay hai môn thể thao hoặc văn nghệ — số "phí" bỏ ra quả thực không hề uổng phí! Tiểu Lục biết biểu diễn "gà trống gáy", Cưu Tử vậy mà lại dùng ba ngón tay chào kiểu hướng đạo sinh! Trước và sau các buổi hội họp, chẳng còn ai nhìn đến thời khóa biểu nữa, đứa nào khéo tay vẽ tranh thì vẽ tranh cả ngày, thủ công thì làm thủ công cả ngày, đứa nào khéo tay nhất sẽ vẽ thay cho cả nhóm, bài do thầy cô làm cũng được viết tên học sinh vào, tập làm văn thì sửa xong rồi chép lại, chữ ai đẹp thì người đó chép. Thiên Tứ chẳng có việc gì làm. Thể thao không có phần cậu, chân cậu không có lực. Văn nghệ không có phần cậu, mặt mũi cậu không được ăn ảnh cho lắm. Cậu biết kể chuyện, nhưng hễ lên bục là cậu lại hoảng hốt, cậu không biết cách làm dáng ra điều bộ như những người khác. Chẳng có việc gì dính dáng đến cậu, cậu chỉ lủi thủi chơi bời với mấy đứa "vô công rồi nghề", hoặc ngồi ôn bài trong lớp, đến lúc về nhà, cậu biểu diễn cho Tứ Hổ xem, nhận được không ngớt lời khen ngợi, thế nhưng ở trường học cậu hoàn toàn chẳng có địa vị gì. Dần dà cậu cũng thành quen, rồi cũng mặc thây chẳng thèm để ý nữa. Mũi cậu hếch lên, coi thường tất cả, y hệt như một gã lọc lõi chốn trường học: Việc gì cũng không mấy quan tâm, cũng chẳng thèm tranh đua tiên phong, cậu cứ sống qua ngày đoạn tháng như thế. Các buổi họp của trường thì không thể không tham gia, các buổi họp ngoài xã hội lại càng không thể trốn tránh. Xướng nghị dùng hàng nội địa, xướng nghị võ thuật, xướng nghị y học cổ truyền, xướng nghị quốc ngữ, việc gì cũng đến tay học sinh tiểu học phải đứng lên xướng nghị. Bọn chúng cầm lồng đèn, bọn chúng chạy trên đường, bọn chúng hô khẩu hiệu, bọn chúng giương cờ, mà chẳng biết rốt cuộc là chuyện gì xảy ra. Thiên Tứ không thích tham gia những buổi họp thế này, bởi vì đôi chân của cậu không chịu nổi. Thế nhưng cậu bắt buộc phải đi. Mấy đứa có ngoại hình đẹp đẽ, hoặc thủ công vẽ vời giỏi thì có thể cáo lui không đi; các thầy cô thường đặc biệt ưu ái bảo vệ những cây cột cái của hội thao và hội văn nghệ; còn mấy buổi họp ngoài xã hội mới chính là việc của những đứa như Thiên Tứ, không đi là bị đuổi học ngay. Cậu không hiểu tại sao mình cứ phải đi, đến cái nơi chen chúc chịu lạnh chịu nóng rồi chạy chân sấp ngực ấy để làm gì. Cậu chỉ thích được yên tĩnh kể hoặc nghe một câu chuyện nào đó, thế nhưng cậu lại cứ phải lao đến cái nơi người ngựa ồn ào ấy để chen chúc, làm lồng đèn bị gièm nát, cờ giấy bị gió thổi bay phấp phới, cổ họng khô khốc, thế là coi như xong chuyện. Những buổi họp này còn khó chịu hơn cả ở trường: Ở trường họp hành, cậu có thể thảnh thơi vô sự, chui vào thư viện tha hồ ngắm nghía tranh ảnh cốt truyện, làm cho tâm hồn trở nên phong phú. Còn các buổi họp bên ngoài trường học, ngoài việc chạy mỏi nhừ cả cẳng và biến thành một con khỉ đất ra, thì chẳng có tác dụng gì khác.

Trong mớ hỗn độn bận rộn này, những quy củ của u tía ngày thường vốn khiến cậu muốn phản kháng nay lại trở thành những điều đáng yêu. Từ nhỏ cậu đã không thích rửa mặt, thế nhưng trải qua đợt huấn luyện dài đằng đẵng thế này, cậu lại không thích bản thân mình biến thành một con khỉ đất. Cậu chê u tía cấm mình cười nói lớn tiếng, thế nhưng tiếng hò hét vang dội ngoài phố lại càng khiến cậu chán ghét hơn. Cậu không muốn bị gò bó trong nhà, nhưng sự hỗn loạn ngoài phố lại khiến cậu khao khát trật tự. Sự gò bó của gia đình khiến cậu cô quạnh, tiếng la hét hội họp ngoài phố thị lại khiến cậu hoang mang. Cậu không biết phải làm sao cho phải, cậu chỉ cảm thấy cô đơn, đành phải tiếp tục sống qua loa qua quýt, chỉ có sự qua loa qua quýt mới giúp cậu đối phó trôi qua được một ngày. Cậu không còn muốn truy cùng diệt tận hỏi cho ra ngẽo nữa, việc gì phải đi thì đi, cầm lồng đèn thì cầm lồng đèn, giương cờ thì giương cờ, tất cả đều vô phương thay đổi.

Đối với bạn học, cậu cũng đối xử như vậy, thích chơi thì chơi, không chơi thì dẹp. Đứa nào bắt nạt cậu, cậu sẽ tìm cơ hội trả thù; không trả thù được, cậu sẽ nghĩ ra vô số kế hoạch trả thù không thể thực hiện nổi. Bọn chúng chuyên môn thích gọi cậu là: Thọt giò, đầu bẹt! Cậu cũng đi tìm điểm yếu của bọn chúng để làm vũ khí, lấy tai dơi, mũi vẹo ra để kháng cự; những lúc khó tìm điểm yếu, cậu đành phải áp dụng chiêu cũ: "Chân thọt là bố mày chứ ai!" Bọn chúng hôm nay đưa cho cậu một tờ giấy thủ công, ngày mai lại đòi lại, hoặc hôm qua nhờ cậu giữ giùm một bức tranh nhỏ, hôm nay lại bảo cậu cướp đồ của người ta. Cậu đã hiểu rõ ranh giới, đồ của ai là của người nấy; không được động vào đồ của người khác, cũng không cho phép người khác động vào đồ của mình. Thế nhưng nếu làm hỏng đồ của người khác một chút, giả sử như không có nguy hiểm gì lớn, ví dụ như ném một nhúm đất lên mũ, hoặc vứt sách xuống đất, thì vẫn có thể làm được. Mọi người đều lấy việc làm bẩn đồ của người khác làm vinh quang, bố đứa nào càng giàu thì đứa đó lại càng dám làm thế: "Đền mày! Đền mày!" chính là câu cửa miệng đắc ý nhất của bọn chúng. Mấy gã sinh viên đại học kia lại càng kinh khủng hơn, cổ tay đeo đồng hồ, chân đi giày da, trước ngực cài bút máy, bọn chúng cực kỳ coi thường giáo viên, mà giáo viên cũng không dám dây dưa với bọn chúng. Thiên Tứ không có những thứ này, u tía không cho phép trẻ con xa hoa như vậy. Cậu vô cùng ngưỡng mộ bọn chúng, chẳng thèm đếm xỉa gì đến gạch vụn ngói vỡ nữa, điều này khiến Tứ Hổ vô cùng đau lòng. Tứ Hổ cả đời chưa từng nghĩ đồng hồ có tác dụng gì, thế mà Thiên Tứ lại thường xuyên cằn nhằn với nó: "Người ta đứa nào cũng giàu có, trên tay đeo đồng hồ kìa!"

Hơn nữa, những học sinh có đồng hồ ấy có thể tự do ra vào phòng các thầy cô, tùy ý cười đùa trò chuyện với thầy cô, còn Thiên Tứ chưa từng nói được lời thân thiết nào với thầy cô, thầy cô cũng chưa từng nắm tay cậu, hay vỗ đầu cậu. Dĩ nhiên cậu cũng sẽ tỏ ra không thèm khát những thứ này, thế nhưng cái mũi rốt cuộc vẫn phải hếch lên thật cao mới có thể duy trì được lòng tự trọng của bản thân.

Sự đố kỵ và lòng coi thường vốn dĩ là một cặp trời sinh. Cậu ghen ghét vì người khác có đồng hồ, đồng thời cậu lại đập tan sự coi thường đối với lũ trẻ con nhà lão Hắc. Cậu khao khát được chơi đùa cùng bọn chúng, thế nhưng khi cơ hội đến, cậu lại không thể nhập bọn với chúng nữa. Trước đây, cậu yêu thích sự tự do, chân đất và tấm lưng trần cháy nắng của bọn chúng; bây giờ, cậu lại cho rằng bọn chúng hoang dã, bẩn thỉu, nhạt nhẽo. Trên người bọn chúng có mùi, gỉ mũi quẹt thành hình con bướm, lại hay chửi thề; trong khi cậu là học sinh của trường tiểu học phụ thuộc. Cậu không còn quý trọng những kinh nghiệm hoang dã của bọn chúng nữa. Những điều cậu biết, bọn chúng nào biết. Bọn chúng đi bắt chuồn chuồn, dế mèn; còn cậu thì biết dùng tiền mua chuồn chuồn và dế mèn. Tiêu nhiều tiền thì mua được những con dế to hơn, cắn hăng hơn. Bạn học của cậu đứa nào mà chẳng có mấy chiếc vại đựng dế, ai lại thèm con dế "mỏ lúa" với "mỏ búa" tự mình đi bắt chứ? Cậu không thể cùng bọn chúng chạy nhảy được nữa, cậu mặc đồng phục trắng tinh, còn bọn chúng thì cởi trần đóng khố, nhỡ bị bạn học nhìn thấy thì sao? Nhỡ bị thầy cô nhìn thấy thì sao? Bọn chúng thậm chí còn bắt ruồi để chơi nữa chứ! Thầy giáo chẳng đã nói ruồi có thể truyền bệnh hay sao? Bọn chúng bắt mèo con chó con, nói không chừng còn lột da chúng nữa; thầy giáo chẳng đã nói phải yêu quý động vật hay sao? Trong lòng cậu thật sự rất muốn vặn cổ chết một con động vật nhỏ nào đó, thế nhưng cậu phải ra điều từ bi bác ái, cậu là học sinh cơ mà! Cậu chẳng biết thật sự cái gì cả, nhưng cậu có rất nhiều đạo lý: Đạo lý học được từ thầy cô và bạn học. Những đạo lý này tuyệt đối không thể sai được. Mang một cái bánh ngọt từ nhà đến trường để ăn là "quê mùa". Mua ở trường mới là chân lý. Nhìn lũ trẻ nhà lão Hắc gặm ngô luộc, cậu nuốt nước bọt ừng ực, nhưng tuyệt đối không chịu nhận lấy để ăn, bọn chúng không hiểu vệ sinh gì cả! Ở trường học, so với những đứa đeo đồng hồ, cậu nhỏ bé vô cùng, nhưng so với con cái nhà lão Hắc, cậu lại cảm thấy mình thật là ghê gớm.

Đến khi sắp tốt nghiệp, cậu lại càng cảm thấy bản thân phi thường hơn. Nghe nói cái đứa đầu tám cạnh kia vẫn phải lưu ban; còn người khác thì đều có thể tốt nghiệp, nhận văn bằng. Thiên Tứ biết tốt nghiệp không phải là chuyện khó khăn gì, cậu hiểu rõ mồn một: Bốn năm nay cứ thế trôi qua vẩn vơ, bản thân cậu chẳng có chỗ nào xuất chúng cả. Thế nhưng so với cái đứa đầu tám cạnh kia, cậu cảm thấy ít ra trong lòng mình cũng có chút chữ nghĩa; đầu tám cạnh thi toán chỉ được có năm điểm! Thầy giáo đã nói rồi: Đầu tám cạnh mà được mười điểm thì cũng cho nó tốt nghiệp, thế mà nó lại cứ kiếm ngay được năm điểm. Còn Thiên Tứ được tận bốn mươi lăm điểm cơ đấy! Hơn nữa môn quốc ngữ được bảy mươi lăm điểm! Môn thủ công đậu hũ, cậu nhặt lại một sản phẩm người khác vứt đi, vậy mà cũng được sáu mươi điểm! Cậu chắc chắn có thể tốt nghiệp. Ngay cả u cũng bắt đầu nể trọng cậu, học sinh sắp tốt nghiệp cơ mà! Cậu phải đòi một đôi giày da, một cây bút chì sắt có ngòi bấm tự động trôi ngòi, một hộp bút chì mười hai màu! U đều đồng ý hết. U phải đến dự lễ tốt nghiệp; tía cũng phải đi! Bảo tía mặc áo dài bằng lụa vào. "Tía có từng tốt nghiệp bao giờ chưa?" Cậu hỏi u. U không thể không nói thật: "Tía mày chưa từng đi học." Thiên Tứ đâm ra hơi coi thường tía: "Điểm quốc ngữ của tía chưa từng đạt điểm nào cả!" Cậu vừa gật đầu vừa chép miệng, mang cái vẻ nghèo kiết xác của học sinh tiểu học – đặc biệt là học sinh Vân Thành – vừa ra vẻ ta đây.

Chỉ là cậu không dám dây dưa với Tứ Hổ. Một là vì tình cảm bao năm qua giữa hai đứa, hai là vì Tứ Hổ nắm được điểm yếu của cậu.

"Hai anh em ta hỏi mày," cậu vẫn dùng giọng điệu của mấy năm trước, "Thượng Hải nằm ở đâu?" "Thượng Hải ư? Cách Thiên Tân không xa!"

"Mày không biết, thế là tèo, là xong đời!"

"Không biết thì sao nào?" Tứ Hổ phản công.

"Đợi tao đi lấy bài quốc ngữ về đã," Thiên Tứ đánh trống lảng.

"Chẳng ai thèm xem cái bài quốc ngữ thối tha của mày đâu! Tao hỏi mày, lúc trời mưa, ai cõng mày về hả? Nói xem nào!"

"Hai anh em mình chứ ai!" Thiên Tứ chuồn thẳng, nó biết trời mưa to mà không có người cõng về thì rất nguy hiểm.

"Thế là tèo, là xong đời," Tứ Hổ cố tình học theo cách nói chuyện của kẻ địch. "Đừng có mà giở thói hách dịch với tao; tao mà không vui, cõng mày ra giữa đường buông tay một phát, ném xuống sông cho rùa ăn, tao quan tâm gì đến chuyện tốt nghiệp với chả không tốt nghiệp! Thượng Hải nằm ở đâu cơ chứ, đúng là ba hoa chích choè!"

"Thì đằng nào, đằng nào thì cũng... xong rồi!" Thiên Tứ đành lép vế ngậm bồ hòn làm ngọt.

"Đừng có mà học đòi thói hư tật xấu, cái đồ ranh con bằng hạt tỏi!"

"Mày mới là tỏi, tỏi một nhánh, cọng tỏi!"

"Cút, sang một bên đi, thèm vào mà lý sự với mày!"

"Cứ thích lý sự với mày đấy!" Thiên Tứ sấn sổ sang cù léc Tứ Hổ, Tứ Hổ cũng chẳng thèm cười. Thiên Tứ thấy quê mùa, nhưng trong lòng biết Tứ Hổ không thực sự giận, nên cũng thầm thừa nhận bản thân mình có hơi ra vẻ. Từ đó về sau cậu không dám múa rìu qua mắt thợ hay ra điều ta đây trước mặt Tứ Hổ nữa. Cậu phải thành tâm coi Tứ Hổ là bạn bè. Tứ Hổ biết rõ mọi chuyện về cậu.

Cuối cùng cũng tốt nghiệp thật rồi. Ngày dự lễ tốt nghiệp, Thiên Tứ cực kỳ phấn khích. Cậu diện đôi giày da mới, trên túi áo ngực giắt cây bút bấm tự động trôi ngòi. Lúc đi bước chân rất mạnh bạo, mục đích là để phát ra tiếng kêu cộp cộp của đế giày da; ngặt nỗi đôi chân thọt, hai đầu gối cứ hay va vào nhau, làm trầy xước mất hai mảng da ở mũi giày. Cậu vừa giục u vừa giục tía, mau mau đi dự lễ. Cậu chẳng cảm nhận được nhà trường đã dạy cho mình những gì, thế nhưng hôm nay cậu đặc biệt yêu trường học, vì hôm nay trường học trao cho cậu văn bằng – thứ mà ngay cả tía cũng chưa từng có được! Tứ Hổ ở ngoài cửa lại lè lưỡi trêu cậu.

Bạn học cùng lớp đứa nào đứa nấy cũng ăn mặc rất tề chỉnh, hầu như đều đi giày da, tai lắng nghe tiếng động phát ra từ những chiếc đế giày da của nhau. Cái đầu tám cạnh tuy lại tiếp tục lưu ban, nhưng cũng xỏ chân vào giày da, đứng nhìn người khác tốt nghiệp như thể đó là niềm vui lớn nhất cuộc đời nó. Lớp trưởng – một cậu nhóc trắng trẻo mập mạp – tay cầm một tờ giấy, nhìn nhìn, miệng lẩm bẩm không rõ tiếng, rồi lại nhìn, ngẩng đầu lên lẩm bẩm tiếp, mặt lúc đỏ lúc trắng; cậu ta đang chuẩn bị "bài đáp từ" mà. Thiên Tứ dẫn u tía đi xem bảng điểm. Tía nhìn thấy bài tập làm văn của cậu – bảy mươi lăm điểm.

"Viết cũng được đấy chứ?" U thấp giọng hỏi.

"Khá đấy." Tía thầm nhẩm tính trong lòng: "Bảy mươi lăm điểm, bảy đồng rưỡi, tính ra gần bằng một lạng bạc rồi đấy: còn nặng hơn cả một đồng bạc nguyên dương ấy chứ!"

"Thiên Tứ không dám chỉ cho tía xem môn thủ công đậu hũ của mình, mặc dù cũng được sáu mươi điểm, nhưng không phải do tự tay cậu làm, cậu cảm thấy hơi chột dạ. Cậu tìm bài kiểm tra toán, nhưng tìm mãi không thấy, chắc là những bài dưới sáu mươi điểm đều không được trưng bày ra đây rồi, cậu thầm cảm ơn các thầy cô biết bao. Các bạn học khác cũng dẫn gia trưởng của mình đi xem bảng điểm. Các bậc gia trưởng tay quạt phành phạch, thong thả xem xét, "Được đấy chứ!" rồi gật đầu; cầm ngược cả bài kiểm tra, học sinh vội vàng sang nắn chỉnh lại. Thái độ của học sinh cũng cực kỳ tự tại, chỉ trỏ cái này, ngắm nghía cái kia, lén lút đút một viên kẹo vào miệng, ngậm ở má, đợi kẹo tan ra rồi mới nhai, để tránh phát ra tiếng động.

Đại hội bắt đầu. Học sinh tốt nghiệp ngồi ở phía trước, gia trưởng ngồi ở phía sau. Trên bục là hội trưởng thương hội, hiệu trưởng trường sư phạm, cùng những nhân vật quan trọng khác. Các thầy cô ngồi ở hai bên cánh gà dưới sân khấu, trông cứ như thể học sinh là do hội trưởng thương hội dạy dỗ ra vậy.

Quốc ca và hiệu ca được hát vang rất đều, mọi người còn hướng về quốc kỳ cúi đầu chào. Ông lão họ Ngưu vốn đã cởi chiếc mũ có cói ra trên tay, thấy người khác vẫn đội mũ cúi đầu, ông lại vội vàng đội lên lại. Mấy bà cụ còn chưa đứng vững hẳn, người ta đã cúi đầu chào xong xuôi cả rồi, đành ngượng ngùng ngồi xuống lại. Những người bồng theo trẻ con thì hoàn toàn không đứng dậy nổi, đứa trẻ bị cái bóng của người đằng trước che khuất, chẳng nhìn thấy gì cả, tức đến mức oà khóc nức nở. Mấy bà cụ hàng xóm xúm lại dỗ dành mãi, đứa nhỏ mới chịu nín khóc. Nhìn lên bục, hóa ra chủ nhiệm tiểu học đang lên báo cáo. Chủ nhiệm mặc âu phục, nói một câu lại ngước mắt lên trần nhà một lần, báo cáo liền tù tì suốt bốn mươi phút, đại ý là những học sinh tốt nghiệp này đều là rường cột của quốc gia trong tương lai; thế nhưng tốt nghiệp chỉ là một chặng đường trong quá trình học tập, học vấn là vô biên... Vừa dứt lời, thầy ngồi xuống, hiệu trưởng trường sư phạm đứng lên. Giọng nói của ông rất nhỏ, hình như chẳng mấy kiên nhẫn khi phải nói chuyện với học sinh tiểu học. Thế nhưng ông cũng nói liền ba mươi phút: Học nghiệp là không bao giờ kết thúc, tốt nghiệp chẳng qua chỉ là một chặng đường...

Đến lượt hội trưởng thương hội phát biểu. Tiếng vỗ tay vang lên vô cùng dữ dội. Hội trưởng dùng những câu tứ thư và thuật ngữ quốc ngữ đầy kinh ngạc để phát biểu: "Học rồi mới biết mình còn dốt, cho dù là giám đốc ngân hàng, hay là các bậc thánh hiền đời trước, đều là như vậy. Cho dù là ở bến tàu thủy lục, hay là thương cảng, cũng đều như thế cả. Sống đến già, học đến già. Chư vị đây đều là những vị tri huyện tương lai, những vị giám đốc tương lai, thế nhưng phải nhớ rằng, học rồi mới biết mình còn dốt. Học tập là như thế, tài sản cá nhân cũng vậy, có một vạn thì có thể kiếm thêm năm nghìn; có một vạn rưỡi thì kiếm thêm tám nghìn; góp lại với nhau là thành hơn hai vạn rồi!" Dưới sân khấu tiếng vỗ tay như sấm dậy, đến cả lũ trẻ con cũng trở nên phấn spirit lên, hội trưởng chớp lấy cơ hội bèn xoay chiều câu chuyện: "Lễ nghĩa liêm sỉ, là bốn phép tắc của quốc gia! Làm việc gì cũng phải lấy đạo lý của thánh hiền làm chuẩn mực, đạo lý của thánh nhân cũng giống như quy củ do thương hội đặt ra vậy!..." Ông ấy nói tổng cộng hơn bốn mươi phút.

Thiên Tứ vừa nghe, vừa ngậm kẹo. Không khí trong phòng càng lúc càng ngột ngạt, đôi mắt cậu từ từ nhép lại, hàm răng cứ vô thức nhai viên kẹo. Sáu bảy vị diễn giả nối tiếp nhau lên phát biểu sau hội trưởng thương hội, cậu chẳng nghe thấy gì nữa. Bỗng nghe vang lên một tiếng: "Ngưu Thiên Tứ!" Sườn bị ai đó thúc cho một cùi chỏ, cậu giật mình tỉnh dậy: "Tôi không có ăn kẹo!"

"Lên nhận văn bằng thôi!"

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.