Đám tang đã được lo xong xuôi, bình an vô sự. Cả hai bên đều không bị mất mặt. Vốn dĩ bên phía ông cụ họ Ngưu nhất quyết không chịu bỏ thêm tiền, còn họ hàng bên nhà thông gia thì chuẩn bị dựng đòn khiêng quậy phá đám tang, nhất quyết không cho Thiên Tứ chống gậy chịu tang. Hai bên không ai chịu nhường ai. Qua hai ngày, đôi bên đều ngộ ra rằng dẫu có đập đầu nhau thì cũng đau chứ chẳng đùa, mà người chứ có phải làm bằng sắt đâu. Thế là họ nghĩ đến vấn đề thể diện. Giả như thể diện giữ được, biết điểm dừng là vừa, thì hai bên cùng bãi binh cũng chẳng có gì là không thể.
Mãi cho đến ngày làm lễ truy điệu, mắt ai nấy vẫn đỏ ngầu, trông như chực ăn thịt người đến nơi. Đến tận sáng hôm đưa tang mới ngã giá xong xuôi, mọi người vây quanh chiếc quan tài, vừa khóc lóc đưa tiễn vừa tỏ vẻ vô cùng thương cảm. Bà cụ họ Ngưu gào khóc thảm thiết đến mức những kẻ đứng xem náo nhiệt cũng phải rơi nước mắt, mụ vừa khóc vừa sờ túi áo có nhét tờ giấy bạc một trăm đồng. Lão Mũi To và những người khác cũng khóc lóc âm ĩ trời đất, khóc đến ướt đẫm cả chiếc khăn tay. Đám tang vô cùng hoành tráng: đoàn khiêng bốn mươi tám người, áo quan phủ lụa đỏ thêu rồng bạc. Hai tốp kèn trống, một đội nhạc nam thanh tịnh, mười ba vị hòa thượng, đầy đủ cờ lọng chấp sự, núi vàng núi bạc, bốn cặp đồng nam đồng nữ, kiệu xanh ngựa hồng, liễu tuyết tràng phan, mười mấy chiếc xe tang. Tiền vàng mã rải đầy một con đường, có những mảnh nhờ sức nóng của đống lửa hóa vàng mà bay thẳng lên không trung.
Oai phong nhất chính là Thiên Tứ. Nó là con trai chịu tang, theo sau có bốn tiểu Lão Cưa. Tứ Hổ dìu nó, dưới sự chứng kiến của bao nhiêu con mắt, nó quên mất người nằm xuống là ai, chỉ nhớ đến thân phận của mình. Nó khóc, nó bước đi từ từ, nó cúi đầu, nó bày tỏ lòng biết ơn với bàn trà, nó cực kỳ nghiêm túc, bởi vì đây là chuyện trọng đại chứ chẳng phải chơi đùa. Nó nghe thấy tiếng người bên đường xì xào: "Nhìn đứa con trai chịu tang này xem, ra dáng người lớn quá!" Nó càng mím chặt khuôn mặt lại hơn.
Cho đến khi mẹ được hạ thổ, mọi người tản đi hết, nó mới bừng tỉnh: "Mẹ đã hạ thổ rồi!" Lúc này nó mới khóc thực sự, từ nay về sau sẽ vĩnh viễn không thể gặp lại mẹ nữa! Nó ngồi thừ trên bãi tha ma, nhìn khung cảnh hoang dã lạnh lẽo xung quanh, trong lòng cảm thấy hoang mang trống rỗng — rốt cuộc là chuyện gì thế này?
Từ bãi tha ma trở về, trời đã tối sầm. Thiên Tứ vô cùng mệt mỏi, thế nhưng sự tĩnh lặng trong nhà chẳng khác nào dội gáo nước lạnh lên đầu. Mắt, tai, mũi của nó tìm kiếm dáng vẻ, tiếng nói và mùi hương quen thuộc ngày nào. Không còn nữa, đồ đạc trong nhà vẫn y nguyên như thế, nhưng bầu không khí đã đổi khác. Không còn ai giục giã nó ăn uống, thậm chí chẳng còn ai lớn tiếng quát tháo nó nữa. Nó nhớ đến những điểm tốt của mẹ, và ngay cả những điểm xấu của bà giờ đây cũng trở nên tốt đẹp. Nó ngấn nước mắt ngồi xuống, nó bắt buộc phải trở thành người lớn rồi; bởi vì nó đã không còn mẹ nữa. Nó thương mẹ nằm ở nơi mồ hoang lạnh lẽo ấy, y như cách nó đang ở trong căn nhà trống trải vắng lặng này. Dường như nó đã hiểu ra được một chút ít điều gì đó.
Bố đang nằm trên chiếc giường ở gian tây, quần áo dính đầy đất vàng, cứ thế mà ngủ thiếp đi. Nó có vẻ hiểu mẹ nhưng lại chẳng thể hiểu nổi bố. Mấy ngày nay bố thay đổi hẳn so với trước. Nó nhìn bố, bộ râu ngắn ngả vàng đã mọc thêm không ít sợi bạc, trên mặt xuất hiện thêm nhiều nếp nhăn, ngay cả lúc ngủ cũng thở dài thườn thượt. Đây có phải là người bố nhân từ ngày thường không? Nó đâm ra hơi sợ, liền tìm Tứ Hổ để hỏi.
"Con phải làm sao đây?" Nó hỏi.
"Trước tiên cứ đi xin thím Kỷ ít đồ ăn cái đã," Tứ Hổ hiến kế, "Ăn xong thì đi ngủ."
"Ngủ ở đâu?" Mọi thứ giờ đây đều không có chỗ nào là chắc chắn cả! Lúc mẹ còn sống, nó ghét những quy củ đó; lúc mẹ chết rồi, nó lại chẳng tìm thấy quy củ đâu nữa, trong lòng trống trải không nơi nương tựa, giống như con chó mất chủ.
"Đi ngủ với bố chứ còn đâu!" Tứ Hổ sau cái chết của bà cụ họ Ngưu bỗng tỏ ra vô cùng khôn ngoan.
Dư âm của đám tang cũng dần lắng xuống, ông cụ đem tất cả các khoản nợ cần thanh toán trả sạch sẽ, dường như chẳng còn việc gì để làm nữa. Ông hay ngồi cùng Thiên Tứ, chuyện có cũng nói, chuyện không cũng kể, điều này mang lại cho ông một chút niềm vui. Trong những buổi trò chuyện nhàn rỗi ấy, Thiên Tứ thu nhặt được rất nhiều kiến thức, bởi vì những điều bố nói toàn là chuyện mua bán đất đai ruộng đồng. Đối với tiền bạc, dường như nó cũng bắt đầu nảy sinh hứng thú.
Cả cuộc đời của bố, qua những lời trò chuyện ấy hiện lên chính là việc kiếm tiền. Dù ở hoàn cảnh nào cũng có thể kiếm ra tiền. Theo bố đến cửa hàng xem xét, các nhân viên vô cùng kính trọng ông, đều gọi ông là thiếu gia. Những người trong cửa hàng thu tiền chi tiền, tính sổ đòi nợ, tất cả bọn họ đều xoay quanh tiền bạc. Chiếc ấn nhỏ mẹ cho, nó buộc vào nút chiếc áo bông mặc sát người, thế nhưng chiếc ấn nhỏ này giờ đây chẳng còn nhiều ý nghĩa nữa: nó chẳng nghĩ ra làm quan thì có ích lợi gì, tiền mới là thứ duy nhất. Tiền khiến bố đối xử nhân từ với nó, muốn gì mua nấy; tiền khiến bố trở nên lợi hại, có thể khuất phục cả bà cụ họ Ngưu. Tứ Hổ không có tiền, thím Kỷ không có tiền, cho nên cả hai đều phải chịu khổ. Nó lớn rồi, nó nghĩ, nhất định phải trở thành một kẻ biết kiếm tiền. Nó mua một cái ống đất nồng, mỗi khi xin tiền vặt của bố lại nhét vào ống mấy đồng. Thỉnh thoảng lắc lắc, nó cảm thấy đây chính là tiền của riêng mình. Nó hỏi Tứ Hổ giá cả của đủ loại đồ vật, sau đó tính toán xem bản thân đã đạt đến mức có thể mua được những thứ gì rồi. À, nó có thể mua được một con diều lớn có gắn sáo rồi đấy! Trẻ con bình thường làm sao mua nổi diều có gắn sáo! Nó cảm nhận được thân phận và năng lực của bản thân. Nó vô cùng tự đắc.
Nó hỏi bố: Căn nhà của chúng ta đáng giá bao nhiêu tiền?
Bố bảo đáng giá hơn ba nghìn, khung gỗ tốt, tuy không lớn.
Hơn ba nghìn! Điều này khiến trí tưởng tượng của nó bị kích thích mạnh mẽ. Bảy hào là có thể mua được một con diều rất đẹp rồi; thế mà hơn ba nghìn! Bố chắc chắn là một người có năng lực. Bố tuyệt đối không phải là kẻ làm ăn qua loa đại khái, không đời nào! Nó nhất định phải học hỏi theo bố.
"Bố ơi, mai mốt con lớn lên, bố đoán con có thể kiếm được bao nhiêu tiền? Một tháng một nghìn!"
"Thằng ranh con này!" Bố vô cùng thích thú, "Thằng ranh con này!"
"Bố kiếm được bao nhiêu tiền?"
"Tao á? Biết thế nào mà lần; làm ăn có lúc lỗ lúc lãi chứ!"
"Sao lại để lỗ ạ, cứ kiếm lãi không thôi chẳng phải tốt hơn sao?"
"Đúng thế!" Bố gật đầu, vô cùng tán thưởng sự thông minh của con trai.
Thế nhưng "Làm thế nào để kiếm được lãi cơ chứ?"
"Phải tinh mắt," mắt của bố vốn chẳng tinh anh gì cho cam, nhưng nói nghe rất có lý: "Hàng hóa khan hiếm thì phải thắt lưng buộc bụng, hàng hóa dồi dào thì phải nhanh chóng xả hàng. Làm ăn buôn bán thì tay phải nhanh, tim phải độc ác, dựa vào khả năng xoay sở; cứ khăng khăng bán theo giá thị trường những mặt hàng đại trà thì đừng hồng mong kiếm được tiền!"
"Ạ!" Thiên Tứ không hiểu hết, nhưng cứ vờ như đã hiểu.
Nó chạy ra sân sau tìm thím Kỷ: "Thím Kỷ! Gạo hay mì nhà mình nhiều hơn?"
"Nhiều thì sao nào?"
"Ít thì phải thắt lưng buộc bụng, nhiều thì phải xả hàng!" Không những tự đắc vì dùng được hai từ ấy, nó còn cảm thấy mình đã có thể quản lý được thím Kỷ.
"Nói nhảm cái gì thế!" Sau khi mẹ chết, thím Kỷ chẳng thèm kiêng nể gì nữa.
"Con đi mách bố đấy!"
"Đi đi! Cút đi cho mau!" Thím biết chắc Thiên Tứ không nỡ đi đâu. Kể từ khi mẹ mất, chuyện ăn uống lạnh nóng của Thiên Tứ đều do một tay thím lo lắng.
"Này, tao bảo, mày có muốn về quê với tao không?" Thím Kỷ từ vú em chuyển thành người ở, mỗi năm đều về nhà ba bốn ngày. Hiện tại lại đến kỳ nghỉ của thím, thím sợ không ai chăm sóc Thiên Tứ, nên muốn dẫn nó đi cùng.
Thiên Tứ đồng ý, nó chưa từng nhìn thấy vùng quê bao giờ. "Để con đi bảo bố, lấy thêm ít tiền, mua ít bánh ngọt mang theo cho họ!" Nó vô thức học theo dáng vẻ xa hoa của mẹ.
Bố đồng ý, lại còn đem một số quần áo cũ của thím chủ cho thím Kỷ. Đồ đạc của thím chủ cái nào lấy trộm được thì đã bị bà cụ họ Ngưu và mấy người kia lấy đi không ít, bố không thèm chấp mấy thứ đồ vật này, chỉ có điều trộm cắp là không đúng, thế nên tức giận đem mấy món đồ này cho thím Kỷ.
"Tao thích cho ai thì cho; dám trộm đồ của tao à, hỗn láo thật!" Mẹ vừa chết, tính khí của bố ngày càng nóng nảy.
Đúng vào lúc tháng Chạp gần tàn, sắp bước sang tháng Giêng, Thiên Tứ mặc không biết bao nhiêu lớp quần áo, cổ quấn khăn quàng, đeo găng tay, chiếc quần bông dày cộp khiến đôi chân bị chèn ép đến mức phải dang hẳn ra ngoài. Khi mặt trời vừa ló dạng, nó và thím Kỷ bước ra khỏi cổng thành. Thời tiết khá đẹp, tuy mặt trời không quá ấm nhưng may là không có gió.
Mắt thím Kỷ sáng rực, ôm một bọc quần áo lỉnh kỉnh, trong lòng tràn đầy mong đợi. Thiên Tứ xách một gói bánh ngọt — thứ mà bố mua cho ông già họ Kỷ. Ra khỏi cổng thành, thím Kỷ thuê hai con lừa. Tim Thiên Tứ đập thình thịch, nó chưa từng cưỡi lừa bao giờ. Thím Kỷ rất có kinh nghiệm, hai chân chĩa ra ngoài mà không cần đạp bàn đạp, thân hình ngả ra trước ngả về sau vô cùng vững chãi. Thiên Tứ được người dắt lừa đỡ lên lưng, lừa vừa chuyển động, nó liền úp sấp người xuống, chúi mõm vào cổ lừa. Người dắt lừa tóm lấy chân nó, giúp nó ngồi ngay ngắn lại, thím Kỷ liên mồm hô người ta giữ chặt lấy nó!
Con lừa chậm rãi bước đi, chiếc quần bông dày của Thiên Tứ cứ cọ xát vào chân nó, hoàn toàn không kẹp nổi con lừa, chốc chốc lại ngả về phía trước, lúc sau lại ngả về phía sau, thỉnh thoảng có cảm giác muốn ngã ngang xuống đất. Mặt nó đỏ bừng, dùng sức bám chặt lấy yên vải mềm, mắt trân trân nhìn chằm chằm vào đôi tai lừa. Con lừa thừa biết đây là một kẻ ngoại đạo, chốc chốc lại ngẩng đầu lên hít ngửi bầu không khí, lúc lại cúi cổ ngửi đống nước tiểu, chốc chốc lại lắc mình một cái, thỉnh thoảng lại dang chân, nhân lúc người ta không chú ý mà chồm lên nhún một cái.
Thiên Tứ không biết cách bám víu, cảm thấy hai chân cách mặt đất rất cao, còn đầu thì lơ lửng trên không trung. Đi chẳng được bao lâu, mông nó đã bị xóc cho nảy lên. Thím Kỷ bảo: Phải uyển chuyển theo nhịp của con lừa! Nó cố gắng tìm nhịp của con lừa, lừa cúi đầu thì nó ngẩng cao, lừa tiến về trước thì nó ngả về sau, có lúc vừa rời khỏi yên thì đột ngột rơi bịp xuống yên mà không bắt được nhịp của con lừa, khiến bản thân bị xóc cho hoa mắt chóng mặt. Nó hết cách, người dắt lừa hết cách, chỉ có con lừa là vẫn tỏ ra rất hứng khởi.
Thiên Tứ cụt hứng hoàn toàn, ngày thường nó cứ hay khoác lác với thím Kỷ rằng bản thân cái gì cũng biết, thế mà hóa ra nó lại chẳng thể thu phục nổi một con lừa! Hơn nữa bụng lại đang đói cồn cào nữa chứ, chưa bao giờ nó thấy đói thế này! Không khí lạnh lẽo, mùi nước tiểu lừa, cùng với những cú xóc lên xóc xuống khiến dạ dày như trống rỗng chẳng còn gì. Mặc dù ở nhà đã ăn liền hai quả trứng gà, thế nhưng cái bụng dường như đã dán sát vào sống lưng, nó có cảm giác như cơ thể mình đã trong suốt nhìn thấu qua được rồi.
May thay bên đường có một quán trà dã chiến, bày bán bánh nướng và quẩy. Lăn từ trên lưng lừa xuống, nó cắm cổ ăn bánh nướng. Vừa nhai bánh, nó vừa quan sát xung quanh và hiểu ra rằng hóa ra mình đã đến vùng nông thôn; suốt dọc đường nó chẳng nhìn thấy gì ngoài đôi tai lừa. À, thì ra đây là nông thôn! Nó không mấy thích vẻ ngoài của vùng quê này cho lắm: không có hàng quán, không có xe ngựa, bốn bề toàn là đất bụi màu vàng xám, xa xa có vài tán cây khô cằn. Nhìn đâu cũng thấy một màu giống nhau: đất, cây cối, và ánh nắng yếu ớt. Thỉnh thoảng mới có người qua đường, người thì gánh cái gì đó, người thì đeo sọt đựng phân, ở chốn thôn quê dường như chẳng có ai là ra dáng người lịch sự, cũng chẳng có kẻ nào đi lang thang nhàn rỗi cả.
Nó lại nhớ đến thành phố. Bánh nướng ở thành phố ngon và giòn biết bao! Nó không còn đói nữa, liền đưa chỗ bánh nướng ăn thừa cho người dắt lừa.
Đi mãi đi mãi, đến ngọ mới tới Phố Mười Sáu. Phố Mười Sáu chỉ là một ngôi làng nhỏ, nằm trơ trọi giữa vùng đồng ruộng, đơn độc quạnh quẽ, ngoài làng có một con đường lớn dẫn thẳng đến trấn Hoàng Gia. Ngay đầu làng có một tiệm tạp hóa nhỏ, trên bức tường đá cũ nát dán tờ quảng cáo "Bạn hút thuốc gì nào? Hạt Môn!". Xung quanh có rất nhiều đá, trong các kẽ đá trên đường còn vương vãi chút phân ngựa vụn. Bên đường có một khoảng đất cao trông giống như con đê sông được đắp bằng đá, trên đê chất đống rơm rạ cùng chiếc cối xay đá. Ngoài cửa có con chó đang nằm bò, có nhà lại đứng một hai đứa trẻ con, đứa nào đứa nấy ngậm ngón tay, trân trân trợn mắt nhìn họ.
Cửa nhà rất ít khi được sơn phết, nhà cửa đều là mái đất bằng, tường phần lớn được xếp bằng đá khối. Chẳng có nổi một gam màu nào bắt mắt, ngoại trừ trụ cửa của một nhà nào đó có dán bốn chữ hỷ đỏ chót. Cũng chẳng có âm thanh gì vang lên, Thiên Tứ chỉ nghe thấy một vài tiếng gà gáy; ngoài cửa có mấy cụ già đang ngồi phơi nắng, ngậm chiếc tẩu thuốc dài mà không thốt ra nửa lời. Chỗ nào cũng rách rưới, nghèo túng, lặng ngắt như tờ, cứ như đang chờ đợi một cơn gió nào đó thổi bay cả ngôi làng đi vậy. Ngay cả cây cối cũng lộ rõ vẻ nghèo nàn tột bậc, vỏ trên thân cây thường bị lừa gặm nham nhở, trông giống như bị hủi loang lổ chỗ trọc chỗ trụi.
Bên đường có một cái hố cạn, nước trong hố không nhiều, đã đóng một lớp băng màu đen, trên mặt băng có không ít những mảnh gạch vụn nhỏ. Nhà họ Kỷ nằm ở phía bên phải cái hố, mấy gian nhà nhỏ ẩn khuất bên cạnh một gốc cây hòe già, dưới gốc cây có mấy con gà và một con vịt. Con lừa lao thẳng về phía cái hố, lũ trẻ bắt đầu đuổi theo để xem, người lớn cũng nhận ra thím Kỷ, mọi người nhiệt tình chào hỏi, nhưng ánh mắt ai nấy đều dán chặt vào Thiên Tứ. Nó lăn từ trên lưng lừa xuống, người dắt lừa đưa gói bánh ngọt cho nó. Nó đứng trên bờ hố nhìn mọi người, mọi người nhìn nó, ai nấy đều có vẻ ngớ ngẩn, giống như những con chó ở các làng lân cận gặp nhau cứ ngơ ngác nhìn nhau vậy.
Ông cụ Kỷ bước ra. Ông đã hơn bảy tuổi, răng vẫn còn rất đều; vì hơi lãng tai nên đôi mắt trông đặc biệt tinh anh, ông đưa mắt nhìn xung quanh như thể sợ có ai đó đang nói chuyện với mình. Khoác chiếc áo bông ngắn màu vải xanh, không thắt khuy, chỉ dùng một dải băng buộc túm lại, để lộ phần ngực trên với những nếp nhăn khô khốc đan chéo màu tím đồng. Tấm lưng hơi còng xuống.
"Bố!" Thím Kỷ lớn tiếng gọi.
"Ơ! Ơ!" Ông cụ ngớ người cười, trong mắt lập tức trào ra chút nước mắt chẳng phải vì đau khổ.
"Ơ! Về rồi đấy à! Tốt quá!"
"Đây là Phúc Quan," thím Kỷ gọi lớn.
"Ơ! Thiếu gia đến rồi à, tốt quá! Ơ, vào nhà đi con! Lớn từng này rồi cơ à!"
Thiên Tứ cảm thấy ông cụ này thật đáng yêu, nó đưa gói bánh ngọt qua, nhưng lại chẳng biết phải nói gì.
"Con mua bánh ngọt cho bố này, bố ơi!" Thím Kỷ kéo nhẹ tay bố một cái.
"Ơ, được! Tốt lắm! À!" Bố chẳng biết nói gì hơn, nước mắt chực trào rơi xuống một nửa. "Ơ, thiếu gia vẫn còn nhớ đến tôi cơ à, ơ, tốt quá! Vào nhà đi cậu chủ!"
Chồng của thím Kỷ cũng bước ra, đi theo sau là ba đứa trẻ. Anh ta chừng bốn mươi tuổi, dáng người cao lớn, mặt rỗ, không nói năng gì. Ba đứa trẻ đứa nào đầu tóc cũng bù xù, mặc áo ngắn, có hai đứa hở cả chim ở đường rách ống quần.
Vừa bước vào cửa, đập vào mắt là một đống phân lớn; đứng bên đống phân là một người phụ nữ, trông còn già hơn cả thím Kỷ, hóa ra là thím em. "Thím về rồi đấy à? Vào nhà nhanh lên nào!" Cô ta vội vã chạy đi vén tấm rèm cỏ dày ở gian nhà phía bắc lên. Hàng xóm láng giềng cũng lũ lượt kéo hết vào trong sân, đứng chen chúc trước đống phân để xem. Ông cụ cười hô hố gọi lớn: "Vào nhà ngồi đi chứ! Vào đi!" Chẳng ai động đậy. Ông cụ lại cất giọng: "Không vào thì đi đi đấy!" Mọi người vẫn trơ ra không nhúc nhích.
Căn nhà gồm một gian giữa và hai gian xép hai bên, rất thấp và tối tăm, nền đất nện, chính giữa bày chiếc khám giấy thờ Thần Tài. Thím Kỷ giục Thiên Tứ sang gian đông, trên chiếc giường sưởi kang chạy dài theo mái hiên, ở bức tường đầu hồi có gác một tấm ván dài, trên ván đặt úp một vung nồi đựng đầy bánh ngô, trông giống như những chiếc đế giày dày cộp. Thiên Tứ tìm hoài chẳng thấy chiếc ghế nào, đành phải ngồi thừ lên mép giường sưởi. Trên tường có không ít vết máu rệp, lại còn dán thêm một bức tranh Tết đã bị khói đèn làm cho ám khói đen sì — bức "Ác Hổ Thôn", nó lại chạm trán với Hoàng Thiên Bá một lần nữa. Nhìn bức tranh cũ kỹ ấy — thanh đao của Thiên Bá quẹt ngang một con rệp — nó lại ngẩn ngơ. Nó chưa từng nghĩ rằng, trên thế giới này lại có kiểu gia đình như thế này.
Ông cụ quay một vòng giữa chiếc giường sưởi và tấm ván kê đồ: "Cho thiếu gia ăn cái gì bây giờ nhỉ, ơ? Thằng Cả, mau luộc mấy quả trứng gà trước đi!" Thằng Cả chưa kịp nói gì, đã vội vàng chạy đi tìm trứng gà. Ba đứa trẻ tưởng ông nội phát điên rồi, bèn thì thầm hỏi mẹ: "Mẹ ơi! Mẹ ơi! Sao ông nội lại đòi luộc trứng gà? Trứng gà chẳng phải để dành đem bán cơ mà?" Người mẹ dùng tay áo quất cho chúng một cái đau điếng. Ông cụ nghe không rõ nhưng nhìn thấy hết, tưởng bọn trẻ đang đòi đồ ăn liền bảo: "Này, ăn bánh ngô đi! Lấy mà ăn! Nghèo thì nghèo thật, có bánh ngô thì cứ ăn, ông nội sao có thể để đám nhóc tụi cháu bị đói được! Ăn đi!" Mỗi đứa cầm một miếng bánh, mắt vẫn lén lút liếc nhìn Thiên Tứ.
Thím Kỷ đã trèo lên giường: "Bố ăn bánh ngọt đi, thiếu gia mua cho bố một gói to đấy!"
Ông cụ lại cười: "Ơ, để tao ăn! Tao ăn! Thiếu gia vẫn còn nhớ đến tao cơ à! Kể từ cái năm mẹ mày chết đi, tao chưa từng được ăn miếng bánh ngọt nào lớn thế này! Thời buổi gì thế này chứ! Ơ, tốt quá!" Thế nhưng ông chẳng đưa tay ra lấy, mà đảo mắt tìm thím Hai: "Con Hai, mày đi đun nước đi chứ."
Thím Kỷ nhìn chiếc áo vải xanh viền lụa giả thanh mà chị chồng đang mặc, đến mức ngẩn cả người. Nghe bố gọi, cô ta mới sực nhớ ra là phải tiếp đón khách khứa.
"Nha đầu!" Ông cụ mò mẫm dưới chiếu trên giường sưởi ra năm đồng xu: "Chạy mau ra tiệm tạp hóa mua hai gói trà vụn về đây, loại ngon vào nhé! Ơ, mấy năm trước, trong nhà lúc nào mà chẳng có sẵn chè lá để uống!" Ông ngồi thừ trên mép giường, ngẩn người ra đó.
"Bố ơi, chú Hai vẫn chưa có tin tức gì ạ?" Thím Kỷ hỏi.
Ông cụ lắc đầu. Em chồng của thím làm nghề thợ mộc, kể từ khi bị lính tráng bắt đi phu đến nay, hoàn toàn bặt vô âm tín. Thím em rất tốt tính, chỉ tội hay bị bệnh kinh phong, chẳng thể đi đâu làm việc được.
"Thế ruộng năm nay thì sao ạ?"
"Hả?" Ông cụ nghe không rõ. Thím Kỷ đành phải hỏi lại một lần nữa.
"À, ruộng á? Mấy sào đất nghiệt ngã nhà mình lại bị ngập úng mất rồi, đến một cọng củi khô cũng chẳng còn sót lại gì. Mấy thửa cho thuê thì thu hoạch khá lắm, được tám phần; thế nhưng hễ nộp tô xong xuôi thì... ơ, chẳng buồn nhắc đến nữa! Mấy đồng bạc của mày quý như vàng ấy, vàng ròng luôn! Thế nhưng thế này thì chẳng ra làm sao cả, cứ ở lèo bèo ngoài mãi thế, thì ra cái thể thống gì chứ? Ơ, tao già lú lẫn mất rồi, chẳng nghĩ ra nổi cách gì nữa cả!"
Thím Kỷ nghe vậy cũng im lặng không nói gì.
Ông cụ giơ tay vuốt râu: "Về nhà trước tiên cứ uống ngụm nước, ăn hai quả trứng gà đã nào, thiếu gia! Ở nhà quê, vùng quê nghèo khổ, chẳng có gì để đãi đâu!" Ông vừa nói vừa cởi mở chào đón Thiên Tứ.
Hai ba mươi mẫu ruộng nhà họ Kỷ, rốt cuộc chỉ còn lại mỗi mấy sào ruộng trũng chẳng ai thèm lấy. Họ phải thuê thêm ít đất để cày cấy, thế nhưng lúa gạo thu hoạch về bán chẳng được bao nhiêu tiền!
Thiên Tứ vừa nghe vừa nhìn, nó chẳng hiểu gì sất. Ở nhà, bố lúc nào cũng mở miệng là tiền, mấy trăm, thành nghìn; còn ở đây, dưới chiếu lại giấu năm đồng xu! Ở đây chẳng có cái quái gì cả, trứng gà là để đem bán cơ mà! Nó đưa tay sờ vào túi, vẫn còn hơn một đồng bạc cơ mà. Nó săm soi đồng bạc trắng trong tay một hồi lâu; rồi lấy ra, đặt trượt dọc theo mép giường sưởi sáng bóng, mắt nhìn đăm đăm vào thím Kỷ, hỏi nhỏ: "Đưa cho ông cụ nhé?"
Ánh mắt của ông cụ càng thêm phần tinh anh, giọng nói cũng vang hơn hẳn: "Ơ, thiếu gia cất đi chứ! Cậu đã mua bánh ngọt cho tôi rồi! Tôi không thể nhận đồng tiền này đâu! Người họ Kỷ cả đời ngang tàng, ai lại đi... ơ, ai mà thèm biết chuyện này là thế nào chứ. Cậu cầm lấy đi, nếu mà nhận tiền của cậu, tôi chẳng khác nào con chó nhỏ!" Ông cụ lớn tiếng quát hướng ra bên ngoài: "Trà nước đâu mà sao vẫn chưa mang lên thế hả?"
Thiên Tứ lại càng cảm thấy khó hiểu hơn nữa. Những con người này, nghèo rớt mồng tơi, đáng yêu, lại vô cùng ngạo mạn ngang tàng; hoàn toàn không giống với những kẻ ở thành phố hễ thấy tiền là sáng cả mắt lên. Thế nhưng họ nghèo như vậy, rốt cuộc là tại vì sao? Ai mà biết được chuyện này là thế nào chứ. Nó lại ngẩng lên nhìn bức tranh Hoàng Thiên Bá trên tường, thấy trên thanh đao có vệt máu rệp quẹt ngang qua.