Đàn gà con trông như những cục bông vàng rợn rất đẹp, gà đã mọc đủ lông cánh cũng rất đẹp; khó ưa nhất là vào thời kỳ thay lông: đầu trọi lốc, lòi ra vài chiếc lông cánh cứng cỏi, chân dài, mông trụi, vừa chưa đủ lông trần trụi lại vừa thừa thãi đáng ghét. Trẻ con cũng có một thời kỳ như vậy, dẫu là anh hùng hảo hán cũng khó mà ngoại lệ. "Bảy tuổi tám tuổi chó cũng ghét", chính là lúc này đây. Vì ham lớn nên tay chân gầy khẳng khiu như que củi, mặt mọc vài nốt tàn nhang, chiếc răng cửa làm nền tạo thành hình chữ "lông mày thường hay giật xuống dưới mắt, mũi cứ hếch lên. Nương mặt một ngày thay đổi ba lần, nhưng đại thể là lấy sự đáng ghét làm nguyên tắc. Vẻ bề ngoài như vậy, tâm hồn cũng không hề kém cạnh. Đây đúng là lúc ngôn ngữ đã đủ dùng, từ sáng đến tối ngoài ăn uống ra chỉ toàn nói năng, chuyện gì cũng có chủ kiến, hơn nữa còn lấy việc nói dối làm vinh quang. Tràn trề sinh lực, đến lúc vạn Bất đắc dĩ lắm mới lộn nhào mà đi ngủ; hễ cứ thức là tay phải sờ, chân phải đá, đôi giày mà chưa rách thì cứ thấy bứt rứt không yên. Lúc nói chuyện thì phải hếch mũi, lúc nghe người ta nói thì phải nhíu mày, ho một tiếng là phải rụt cổ lại, cưỡi trên lưng chó mà lại muốn tè. Suốt ngày thấy đói. Giọng nói nhức óc, đôi khi còn cố tình lắp bắp. Đôi mắt rất tinh, chuyên đi soi mói điểm yếu của người khác: áo dài của nhị tẩu có một cái lỗ thủng, sau tai tam di có chút bùn... đều quan sát tỉ mỉ, rồi sau đó báo cáo trước đông đảo mọi người, để hoàn thành sự nghiệp đáng ghét vĩ đại. Xảo quyệt, đôi khi cũng rất dũng cảm; tàn nhẫn, không chỗ nào là không đáng ghét. Thiên Tỉ đã đến thời kỳ này. Trảy tuổi rồi. Thịt hai bên má được rút bớt đi một cách có kế hoạch, để làm nổi bật đôi môi mỏng. Cặp răng cửa ở hàm trên đều được nó chôn cất một cách trang trọng dưới gốc cây hải đường, thỉnh thoảng lại đào lên xem. Vóc dáng đã lớn hơn không ít. Chân gầy mà vòng kiềng, trông thoáng giống như đang đi cà kheo. Tay vừa gầy vừa dài, không đi đường cũng lắc lư. Con ngươi nhỏ xíu xoay tròn như hạt đậu. Mũi co rúm lại, tựa như đang ngửi đám chấm đen trên sống mũi. Cái đầu dẹt lắc lư cử động cực kỳ linh hoạt, chiếc cổ gầy như ngọn hành.
Bà cụ họ Ngưu không hề bi quan trước sự thay đổi tướng mạo này, trẻ con đứa nào mà chẳng thay đổi. Bà nhớ đến cậu em trai của mình, hồi tám chín tuổi trông giống như một con thỏ gầy, thế nhưng đến năm mười sáu tuổi lại trổ mã ra trông như Hoàng Thiên Bá vậy. Chuyện này chẳng có gì to tát cả.
Điều mà bà không ngờ tới chính là thế này: Dưới sự giáo huấn và rèn giũa ngần này của bà, mà Phúc Quan không chỉ bề ngoài không tươm tất, mà hành động còn giống như một con khỉ sống. Bà vô cùng đau lòng. Từ sáng đến tối không cho nó ra ngoài học thói hư tật xấu, thế nhưng bản thân nó lại biết tự sinh ra thói xấu trong lòng! Càng bảo nó ngoan ngoãn thì nó càng nhảy cẫng lên quậy phá, bà cụ tuyệt đối không tài nào nghĩ ra nổi lý do tại sao. Càng bảo nó quy củ một chút thì nó càng trợn trừng mắt lên nói chuyện, thói này là học từ đâu ra cơ chứ? Ăn cơm phải gọi mấy lần mới chịu đến, rửa mặt thì phải có hai người đè giữ; không cho hoa quả ăn là đi ăn trộm. Gan dạ vẫn vô cùng lớn, người nói một câu, nó đáp hai câu; nếu không thì nó dứt khoát không thốt ra một lời nào, cứ nhìn vào góc tường mà nhíu mày đắc ý. Đánh cũng vô ích, huống chi bộ xương xẩu còn làm tay người đánh đau nhức.
Điều bực mình nhất là việc gì nó cũng phải đi bàn bạc với Tứ Hổ! Hóa ra Tứ Hổ thấy răng cửa của Thiên Tỉ rụng mất, không dám coi nó là trẻ con nữa, cho nên bắt đầu dùng một từ xưng hô mới — hai anh em ta. Thiên Tỉ cũng rất thích từ xưng hô vừa thân thiết vừa thú vị này, hễ ra khỏi cửa bình phong là lại gọi: "Hai anh em ta nói chuyện cười chơi nhé?!" Thật ra Tứ Hổ chẳng biết kể chuyện cười nào, chẳng qua là đem tất cả những chuyện ba hoa nhảm nhí cùng với cuốn Thi Công Án của nó gộp hết vào mục chuyện cười. Vị anh hùng của Tứ Hổ cũng đã trở thành anh hùng của Thiên Tỉ; Hoàng Thiên Bá tay trái phóng phi đao, tay phải đỡ phi đao, một thanh đơn đao, một ngón tay phi tiêu, một mình khám phá Liên Hoàn Sụt! Theo như Thiên Tỉ thấy, Tứ Hổ đã có người bạn như Hoàng Thiên Bá thế này, nghĩ chắc chắn nó cũng là một vị hảo hán, rất có bản lĩnh, rất có chủ kiến.
Cho nên việc gì nó cũng phải bàn bạc với Tứ Hổ. Tứ Hổ quả thực cũng là kẻ có chủ kiến: "Hai anh em ta hỏi cậu chút chuyện," Thiên Tỉ vào những lúc thế này, nói cũng lạ kỳ, có thể không hề thấy đáng ghét chút nào.
"Hai anh em ta cứ nói đi," Tứ Hổ cũng rất chân thành.
"Muốn mua một con dao; trên phố chẳng phải có bán sao? Mặt quỷ, dao, súng, búp bê vải; tôi không cần búp bê vải, mua trước một con dao là được." Thiên Tỉ vì thiếu răng cửa, nên phải dùng rất nhiều sức mới nói rõ và chuẩn xác chữ "dao", kết quả là làm văng đầy nước bọt lên mặt Tứ Hổ. "Mẹ không cho tiền, thì phải làm sao?"
"Đơn đao một thanh, Hoàng Thiên Bá, tay phải đỡ phi đao?" Tứ Hổ vạch trần mục đích đến đây. Thiên Tỉ cười, dùng lưỡi đẩy vào chỗ trống của răng cửa.
Tứ Hổ suy nghĩ một lúc: "Cùng bố ra phố, đi đến trước sạp hàng, làm thế nào cũng không chịu đi nữa; nhìn kìa, bố ơi, con dao đẹp làm sao! Nhưng đừng nói là con muốn mua; mà cứ kiên trì khen đẹp, hiểu chưa? Bố mà mua cho, về nhà cậu bảo mẹ rằng, không phải con đòi mua đâu, bố mua cho đấy! Trợn trừng mắt lên mà nói thì kiểu gì cũng được."
"Bố mà không mua cho thì sao?"
"Không đi nữa là được chứ gì!"
"Thế còn phi tiêu thì sao?"
"Cái đó không cần mua, tìm mấy viên gạch nhỏ là được. Nhìn này, đây là dao," cục gạch nằm trong tay phải của Tứ Hổ, "vừa đưa sang tay trái, tay phải rút phi tiêu, phóng! Tập thử một phát xem nào!" Thiên Tỉ tập trung cao độ nhận lấy viên gạch nhỏ, miệng hơi há ra, con ngươi lóe lên một tia sáng, nhưng có vẻ như nhỏ hơn một chút, lặp lại động tác đổi tay rút phi tiêu. Nó có vẻ rất biết dùng sức, hơn nữa làm không hề lóng ngóng vụng về chút nào.
Bố quả nhiên đã mua cho một con dao bằng tre, được quét sơn màu bạc. Ở sân sau, Thiên Tỉ luyện dao phóng phi đao, làm thủng rách cửa sổ phòng thím Kỷ mấy cái lỗ lớn. Nó vô cùng khâm phục, biết ơn Tứ Hổ. Việc gì cũng nhất định phải hai chúng ta bàn bạc, làm cho bà cụ họ Ngưu tức giận đến mức thở hồng hộc.
Có những lúc, bà cụ vẫn cứ phải cầu cứu Tứ Hổ: Thiên Tỉ đã nhận thức được sức mạnh của mình, mặc dù gầy gò trông như con gà cộc mắt, thế nhưng trí tuệ và sức trẻ khiến nó không chịu thua kém. Nó muốn cố tình đáng ghét, mặc dù nó hoàn toàn có thể không đáng ghét chút nào. Sự việc càng làm trái ý thì nó càng muốn thử nghiệm sức mạnh của mình, chiếc mũi của nó đâu phải tự nhiên mà hếch lên. Khổ nỗi bà cụ họ Ngưu lại là kiểu người không cho phép người khác có bất kỳ chủ kiến nào, thế là chiến tranh không thể nào tránh khỏi. Thế nhưng, chiến tranh giữa mẹ và con trai thì phần thua thường thuộc về người mẹ. Bởi vì bà có quá nhiều bận tâm, trong khi vị thiếu gia này thì cứ một mạch xông pha làm càn cho đến cùng.
"Phúc Quan, vào đây đi, ngoài sân nóng thế này cơ mà!"
"Cứ không nóng đấy!" Thiên Tỉ đang đứng dưới ánh nắng mặt trời xem kiến đánh nhau, xem vô cùng say sưa thú vị.
"Mẹ có ý tốt mà, cái thằng bé này!"
"Không cho xem kiến đánh nhau chắc chắn không?!" Ý tốt hay ý xấu gì chứ, phá hỏng niềm vui của người ta thật là quá mức vô lý, huống chi xem kiến đánh nhau thì còn có thể cảm thấy nóng nữa không? "Cứ bắt con phải vào cơ à!"
"Cứ không vào đấy!" Lại tiện tay đập chết thêm ba con kiến đen.
Tuyên chiến rồi! Thế nhưng bà cụ không nỡ ra tay, trời thì nóng nực thế này, đánh cho đứa trẻ bị thương thì lại càng phiền phức. Không đánh thì lại không được. Lùi một bước mà nói, ra ngoài kéo nó vào, nhỡ đâu nó chạy mất, thì cũng mất mặt bản thân.
"Tứ Hổ!" Bà cụ gọi ở cửa bình phong, không dám hô to, vì sợ mất đi oai phong của bề trên. "Cậu ra chơi cùng Phúc Quan đi, đừng để nó phơi nắng ngoài kia."
Tứ Hổ đến, thì thầm to nhỏ bên tai Thiên Tỉ hai câu.
"Ra cửa vòm nói chuyện nhé?" Thiên Tỉ ngoan ngoãn đi theo người bạn của Hoàng Thiên Bá. Bà cụ chẳng mấy chốc cũng học được chiêu này, thế nhưng lại không mấy linh nghiệm cho lắm.
"Phúc Quan, con mà chịu nghe lời ấy, mẹ ở đây có chuối này!"
Thiên Tỉ thèm ngó ngàng tới, ai mà thèm chuối chứ! Kinh nghiệm mấy năm trời, lẽ nào có ai mà không biết hoa quả chỉ để trưng mâm ngũ quả, chứ không cho người ta ăn? Mẹ đúng là chuốc lấy sự bẽ bàng.
Vì muốn tranh chấp hơi thở này, mẹ thật sự cầm một nải chuối ra. Ơ hay, sao quả đào lại bị cắn mất một miếng ở phần cuống thế này? Ba quả, có một quả bị cắn mất một miếng ở phần cuống!
"Phúc Quan! Đây là do ai làm hả?"
"Đào á?" Phúc Quan liếc mắt trắng dã: "Dù sao thì, dù sao thì con mới cắn có ba miếng, gom lại với nhau cũng chẳng đủ một quả nguyên vẹn!"
Mẹ lớn tiếng khóc òa lên. Quá đau lòng: Bản thân không có con, ôm về một cái nghiệp chướng thế này, chẳng biết đi đâu nói, chẳng biết đi đâu than thở!
Thiên Tỉ hoảng hốt, ép mẹ khóc không phải là dụng ý ban đầu của nó. Nó đi chân vòng kiềng chạy tìm Tứ Hổ: "Hai anh em ta nghĩ chủ kiến đi, mẹ khóc rồi kìa!"
"Vì sao thế?"
"Con lén ăn đào!"
"Mấy quả?"
"Ba miếng!"
"Như thế nào?"
"Mỗi quả một miếng, gom lại với nhau vẫn chưa đủ một quả nguyên vẹn; bị đòn thì cũng sẽ bị đánh ít đi một chút!" Dưới sức ép của quả đào, tính nhầm toán là chuyện xảy ra như cơm bữa.
Họ tìm thím Kỷ đến để khuyên giải bà cụ, bà cụ lại càng đau lòng hơn. Không có cách nào nói nổi! Không thể nói Thiên Tỉ là đứa nhặt về được, tuyệt đối không thể. Thế nhưng bạn vì nó mà giữ thể diện, nó lại không thèm lĩnh tình. Ba quả đào to, mỗi quả bị cắn mất một miếng!
Mãi mới dỗ được mẹ ngừng tiếng khóc, Thiên Tỉ và Tứ Hổ lại tiến hành một cuộc thảo luận chi tiết. Ý kiến của Tứ Hổ là: "Nếu tớ ăn trộm, thì tớ sẽ ăn trộm hẳn một quả; chỗ sai của cậu là mỗi quả lại cắn một miếng!"
"Bảo bố đền cho mẹ ba quả nhé?" Thiên Tỉ hỏi.
"Cũng được đấy!"
Sau khi vụ án ăn trộm đào kết thúc, bà cụ quyết định cho Thiên Tỉ đi học chữ; cái sự chống đối này, ai mà chịu nổi cho thấu chứ!
Trẻ con đọc sách, trong mắt bà cụ, thà rằng nói là để biết mặt chữ chi bằng nói là để chịu chút sự giáo quản. Một vị thiếu gia có dáng vẻ quan lại thì nhất định phải biết chữ, thật đấy; thế nhưng rốt cuộc nên biết bao nhiêu chữ, thì bà cụ lại không trả lời nổi. Thế nhưng bà chắc chắn một điều rằng: Một đứa trẻ có triển vọng thì nhất định phải quy củ, trông giống như một người lớn vậy. Cho nên, bà muốn mời thầy giáo về dạy lớp học riêng. Ở gần thầy giáo, bà có thể bất cứ lúc nào chỉ đạo phương châm; thầy giáo thực ra nên là trợ thủ đắc lực của bà.
Ông lão họ Ngưu không mấy tán thành việc mời thầy giáo, mặc dù không có ý không tôn trọng chủ kiến của vợ. Tính toán thương mại: Bản thân ông chẳng thể trù tính được cao minh cỡ nào, thế nhưng ông rất thích tính toán một phen; tính toán hay dở thế nào, ông cũng chẳng quan tâm, chỉ là gảy hạt bàn tính thôi cũng đã thấy đủ nghiện rồi. Trình độ bàn tính của ông không hề tinh thông, thế nhưng gảy rất kêu. Vợ đã nhất định đòi mời thầy giáo, thì cũng được; có thể tiết kiệm được mấy đồng tiền, cũng chẳng tệ. Ông vẫn muốn Thiên Tỉ vào trường học. Ở đây còn có một tâm tư ích kỷ: Thiên Tỉ đi học, phải có người đưa đón; đây chắc chắn là công việc của ông. Ông vốn thích đi dạo phố cùng con trai. Có con trai ở bên cạnh, ông cảm thấy chỗ tài sản và sự nghiệp đó đều đã có nơi gắm gửi, cho dù bản thân ông từ bé đã cẩu thả đi chăng nữa, thì cũng không thể hoàn toàn quên đi cái chết, mà sau khi chết đem đống tiền mặt đốt làm tiền vàng mã thì e rằng vẫn có lỗi với quy củ buôn bán. Thế nhưng bà cụ vô cùng kiên quyết: Không thể đến trường học để học thói hư tật xấu với lũ trẻ hoang dã được! Bà quả thực biết rõ Thiên Tỉ bây giờ rất biết cách làm người ta ghét, thế nhưng bà cũng vô cùng tin tưởng rằng Thiên Tỉ cho dù có đáng ghét đến đâu thì chắc chắn cũng sẽ giỏi giang hơn con nhà người ta. Hơn nữa, có một thầy giáo đến để giúp đỡ bà, thì chút thói đáng ghét này của Thiên Tỉ nhất định có thể sửa đổi được. Ông lão họ Ngưu đã hy sinh ý kiến của bản thân, hơn nữa còn nhiệt tình giúp đỡ đi mời thầy giáo; điểm này, ông rất có phong độ của một nhà chính trị vĩ đại. Cho nên đôi khi sợ vợ cũng là một loại rèn luyện tốt.
Ông lão họ Ngưu nhớ nằm lòng một điều, chỉ có "lão Sơn Đông" mới biết dạy học, không biết là nhớ từ lúc nào nữa. Hễ gặp bạn bè, ông lại nói câu này: "Có ông lão Sơn Đông nào đang rảnh rỗi không, biết dạy học chữ không?"
Chẳng mấy chốc, đã tìm được một người. Quả thực là người Sơn Đông chính gốc, thế nhưng có biết dạy học hay không thì người giới thiệu lại không hề lưu tâm đến. Người giới thiệu còn tưởng rằng chưởng quỹ họ Ngưu đang tìm một chân tiểu nhị hoặc là tiên sinh đi thị trường bên ngoài cơ. Cho đến khi gặp mặt, nhắc đến vấn đề dạy học, lão Sơn Đông nói có thể thử xem, ông ta hình như vẫn còn nhớ cuốn sách vỡ lòng từng đọc hồi nhỏ: những chữ trước mắt, ông ta quả thực rất có thể nắm bắt được, ông ta từng làm tiên sinh của hiệu Lão Tường Thịnh. Nhắc đến Lão Tường Thịnh, ông lão họ Ngưu liền vô cùng kính trọng:
"Lão Tường Thịnh? Được rồi, về nhà gặp mặt cái đã! Lão Tường Thịnh," ba chữ này có một loại ma lực, ông luyến tiếc không nỡ bỏ qua: "Chưởng quỹ đời trước của Lão Tường Thịnh, Mạnh Tử Đông, bây giờ chắc đã hơn tám mươi tuổi rồi nhỉ? Người làm ăn kiểu đó, bây giờ không tìm đâu ra nữa rồi, không tìm đâu ra nữa rồi!"
Vương Bảo Trai — tiên sinh quản lý sổ sách tiền nhiệm của Lão Tường Thịnh — phụ họa theo: Người như chưởng quỹ Mạnh Tử Đông đời trước của Lão Tường Thịnh quả thực không tìm đâu ra nữa; ông ấy đã mất được ba bốn năm nay rồi.
Vương Bảo Trai hơn bốn mươi tuổi, vóc dáng cao lớn, mắt to, tiếng nói giọng Sơn Đông vang lanh lảnh mà quyến luyến, đem những chữ như "chân" đọc đính kèm giọng ngọng ngịu, chữ "người" nhẹ bẫng hóa thành "người ta", là một người Sơn Đông có tiếng có miếng.
Lễ vật bái sư bao nhiêu, quà tết biếu xén thế nào vân vân và mây mây, thầy Vương kiên quyết không chịu nói ra, thể hiện rõ lễ giáo của người Sơn Đông cùng với nghĩa khí của người buôn bán: "Anh đang làm cái gì thế hả, đại ca họ Ngưu, đều là người nhà cả mà! Cho bao nhiêu thì là bấy nhiêu, cho bao nhiêu thì là bấy nhiêu; tôi mà chê ít, tôi đúng là đồ khốn!" Thầy Vương bị sự xúc động của tình cảm chi phối, bất giác nói ra cả vè vần điệu.
Ông lão vốn không dám tự chủ quyết định, nhân cơ hội này chuồn thẳng, về nhà bàn bạc với vợ. Bà cụ có chút hoài nghi về học vấn và kinh nghiệm của Vương Bảo Trai. Ông lão liên tục khẳng định: "Tiên sinh quản lý sổ sách của Lão Tường Thịnh đấy, của Lão Tường Thịnh đấy!" Bà cụ suy nghĩ kỹ lại: Không có kinh nghiệm thì cũng tốt, bà hoàn toàn có thể nhân cơ hội này huấn luyện cả Thiên Tỉ lẫn thầy giáo cùng một lúc. Thế là định đoạt xong xuôi: Mỗi năm gửi tặng thầy giáo ba mươi đồng tiền lễ bái sư, ba tiết lễ mỗi tiết tặng hai đồng tiền quà, thu dọn một gian phòng kho ở viện ngoài làm phòng ngủ, nhà phía Tây làm phòng sách, mỗi ngày ba bữa cơm — cơm nhà bình thường. "Chỉ là tiền thưởng hơi ít một chút!" Lời phê bình của ông lão họ Ngưu là vậy.
"Quà lễ tết ấy mà!" Bà cụ không thích những danh từ mang tính thương mại cho lắm.
"Đề sau hãy hay, dạy tốt thì thưởng thêm nhiều."
Mùng một tháng Tám khai giảng lớp học. Thiên Tỉ tính ra là vừa tròn bảy tuổi.