[THÔNG TIN BẢN QUYỀN - ĐÃ BỎ QUA]

Biên tập viên của tạp chí Hearthstone có những quan điểm riêng về việc lựa chọn bản thảo cho ấn phẩm của mình. Lý thuyết của ông không phải là điều bí mật; thực ra, ông sẵn sàng giảng giải nó cho bạn khi ngồi bên chiếc bàn gỗ gụ, mỉm cười hiền hậu và nhẹ nhàng gõ đầu gối bằng cặp kính gọng vàng.

“Tạp chí Hearthstone,” ông sẽ nói, “không thuê một đội ngũ biên tập viên đọc bản thảo. Chúng tôi lấy ý kiến về các bản thảo được gửi đến trực tiếp từ nhiều tầng lớp độc giả khác nhau của mình.”

Đó là lý thuyết của vị biên tập viên; và đây là cách ông thực hiện nó:

Khi nhận được một xấp bản thảo, vị biên tập viên nhét đầy vào tất cả các túi áo của mình và phân phát chúng khi ông đi lại trong ngày. Các nhân viên văn phòng, người gác cổng, người lao công, nhân viên thang máy, mấy cậu bé đưa thư, những người phục vụ tại quán cà phê nơi vị biên tập viên ăn trưa, người bán báo nơi ông mua tờ báo chiều, người giao hàng tạp hóa và sữa, người bảo vệ trên chuyến tàu điện trên cao tuyến 5 giờ 30 phút đi khu trung tâm, người kiểm vé ở phố Sáu mươi mấy, người đầu bếp và cô hầu gái ở nhà ông — đó chính là những độc giả thẩm định các bản thảo gửi đến tạp chí Hearthstone. Nếu túi của ông chưa vơi hẳn vào lúc ông về đến tổ ấm gia đình, những bản thảo còn lại sẽ được giao cho vợ ông đọc sau khi đứa bé đã ngủ thiếp đi. Vài ngày sau, vị biên tập viên thu gom lại các bản thảo trong chuyến đi vòng quen thuộc của mình và cân nhắc phán quyết từ những độc giả đa dạng của ông.

Hệ thống xây dựng một tờ báo này đã đạt được thành công lớn; và lượng phát hành, được thúc đẩy bởi mức phí quảng cáo, đang lập nên một kỷ lục đáng kinh ngạc về tốc độ.

Công ty Hearthstone cũng xuất bản sách, và dấu ấn của hãng hiện diện trên một số tác phẩm thành công — tất cả đều được giới thiệu, theo lời vị biên tập viên, bởi đội ngũ độc giả tình nguyện hùng hậu của Hearthstone. Thỉnh thoảng (theo những thành viên nhiều chuyện trong ban biên tập), Hearthstone đã để tuột mất những bản thảo qua kẽ tay theo lời khuyên của những độc giả tạp nham ấy, để rồi sau đó chúng lại trở thành những tác phẩm bán chạy đình đám khi được các nhà xuất bản khác ấn hành.

Chẳng hạn (lũ nhiều chuyện kể rằng), “Sự thăng trầm của Silas Latham” đã bị nhân viên thang máy chê bai; cậu bé sai vặt trong văn phòng đồng lòng từ chối “Sự phụ”; “Trong cỗ xe của Giám mục” bị người soát vé xe điện khinh miệt nhìn nhận; “Sự giải thoát” bị gạt phăng bởi một nhân viên phòng đặt mua dài hạn có mẹ vợ vừa đến ở nhờ nhà anh ta trong chuyến thăm kéo dài hai tháng; “Khúc ca của Nữ hoàng” được người gác cổng trả về cùng lời phê bình: “Cuốn sách đúng là một đống rác.”

Tuy nhiên, Hearthstone vẫn trung thành với lý thuyết và hệ thống của mình, và họ sẽ không bao giờ thiếu những độc giả tình nguyện; bởi vì mỗi thành viên trong đội ngũ tản mát rộng rãi ấy, từ cô nhân viên đánh máy trẻ tuổi trong văn phòng tòa soạn cho đến người đàn ông xúc than (người có quyết định bác bỏ đã khiến Công ty Hearthstone mất đi bản thảo cuốn “Thế giới ngầm”), đều mang trong lòng hy vọng một ngày nào đó sẽ trở thành tổng biên tập của tạp chí.

Phương pháp này của Hearthstone vốn được Allen Slayton biết rõ khi anh viết cuốn tiểu thuyết ngắn mang tựa đề “Tình yêu là tất cả.” Slayton từng la cà quanh các văn phòng biên tập của tất cả các tạp chí dai dẳng đến mức anh nắm rõ hoạt động bên trong của từng tờ ở Gotham.

Anh không chỉ biết rằng vị biên tập viên của Hearthstone thường chuyền tay các bản thảo của mình cho đủ loại người đọc khác nhau, mà còn biết rằng những câu chuyện mang sắc thái tình cảm lãng mạn đều được chuyển cho cô Puffkin, nữ nhân viên đánh máy của biên tập viên. Một thói quen kỳ lạ khác của vị biên tập viên là luôn luôn che giấu tên tác giả khỏi những độc giả chấm bài của ông để một cái tên lừng lẫy không thể gây ảnh hưởng đến tính khách quan trong các báo cáo của họ.

Slayton đã dồn hết tâm huyết vào “Tình yêu là tất cả.” Anh dành ra sáu tháng trời với phần công việc xuất sắc nhất từ trái tim và bộ óc của mình. Đó là một câu chuyện tình thuần khiết, cao đẹp, lãng mạn, đầy đam mê — một bài thơ văn xuôi đặt ân huệ thần thánh của tình yêu (tôi đang dẫn lại từ bản thảo) lên trên mọi món quà và vinh quang trần thế, xếp nó vào danh mục những phần thưởng quý giá nhất trên thiên đàng. Tham vọng văn chương của Slayton vô cùng mãnh liệt. Anh sẵn sàng hy sinh mọi thứ của cải trần tục để đổi lấy danh tiếng trong loại hình nghệ thuật mà mình đã chọn. Anh suýt chút nữa đã tự chặt đứt bàn tay phải, hoặc tự hiến thân cho lưỡi dao của một kẻ thích mổ ruột thừa, chỉ để hiện thực hóa giấc mơ được nhìn thấy một tác phẩm của mình xuất hiện trên trang sách của Hearthstone.

Slayton hoàn thành “Tình yêu là tất cả,” và tự mình mang nó đến tòa soạn Hearthstone. Văn phòng của tạp chí nằm trong một tòa nhà đồ sộ, hỗn hợp, dưới sự quản lý của một tay gác cổng.

Khi nhà văn vừa bước qua cánh cửa để đi về phía thang máy, một chiếc chày giã khoai tây bay vút qua hành lang, phá nát chiếc mũ của Slayton và đập vỡ kính cửa ra vào. Bám sát đằng sau thứ hung khí ấy là gã gác cổng, một kẻ lực lưỡng, nhếch nhác, không thắt dây quần và bẩn thỉu, đang hoảng loạn đến đứt hơi. Một người phụ nữ béo phì, tóc tai bù xù bám theo sau vật thể bay. Chân gã gác cổng trượt trên sàn lát gạch, hắn ngã nhào một đống với tiếng kêu tuyệt vọng. Người phụ nữ chồm lên tóm lấy tóc hắn. Gã đàn ông tru lên oai oái.

Sau khi trút hết cơn thịnh nộ, mụ đàn bà đanh đá đứng dậy và hiên ngang bước đi như nữ thần Minerva, quay về một góc khuất sinh hoạt ở phía sau. Gã gác cổng đứng dậy, thở hồng hộc và quê độ.

“Đời sống vợ chồng đấy,” hắn nói với Slayton, mang theo một chút hài hước đầy cay đắng. “Đó là cô gái mà tôi từng thức trắng đêm để tơ tưởng đấy. Xin lỗi vì cái mũ của anh nhé, thưa ông. Này, đừng có mách tụi thuê nhà vụ này nhé, được chứ? Tôi không muốn mất việc đâu.”

Slayton bước lên thang máy ở cuối hành lang và đi lên văn phòng của Hearthstone. Anh để lại bản thảo cuốn “Tình yêu là tất cả” cho vị biên tập viên, người đã đồng ý sẽ đưa ra câu trả lời về khả năng xuất bản của nó sau một tuần.

Slayton đã lên sẵn kế hoạch chiến thắng vĩ đại của mình trên đường đi xuống. Nó hiện ra trong đầu anh bằng một tia sáng rực rỡ, và anh không thể kìm lòng được mà thán phục chính thiên tài của mình khi nghĩ ra ý tưởng ấy. Ngay đêm hôm đó, anh bắt tay vào việc thực hiện nó.

Cô Puffkin, nữ nhân viên đánh máy của Hearthstone, ở trọ cùng một tòa nhà với tác giả. Cô là một phụ nữ đã có tuổi, gầy gò, khép kín, u sầu, mang nặng vẻ đa sầu đa cảm; và Slayton đã được giới thiệu làm quen với cô từ trước đó một thời gian.

Kế hoạch táo bạo và đầy hy sinh của nhà văn chính là thế này: Anh biết rằng vị biên tập viên của Hearthstone đặt rất nhiều niềm tin vào phán quyết của cô Puffkin đối với các bản thảo tiểu thuyết lãng mạn và tình cảm. Gu thẩm mỹ của cô đại diện cho số đông vô kể những người phụ nữ tầm thường, những kẻ ngấu nghiến các tiểu thuyết và truyện ngắn thuộc thể loại đó. Ý tưởng cốt lõi và chủ đạo của “Tình yêu là tất cả” chính là tiếng sét ái tình — thứ cảm xúc mê hồn, không thể cưỡng lại, làm rung động tâm hồn, buộc một người đàn ông hoặc một người phụ nữ phải nhận ra người tri kỷ của mình ngay khi trái tim lên tiếng với trái tim. Giả sử anh khắc sâu chân lý thần thánh này vào tâm trí cô Puffkin một cách trực tiếp!—thì chẳng phải cô ấy sẽ hết lòng ủng hộ những cảm xúc mới mẻ và ngất ngây của mình bằng cách nhiệt liệt đề xuất cuốn tiểu thuyết ngắn “Tình yêu là tất cả” với vị biên tập viên của Hearthstone hay sao?

Slayton nghĩ là có. Và tối hôm đó, anh mời cô Puffkin đi xem kịch. Đêm hôm sau, anh bày tỏ tình cảm nồng nhiệt với cô trong phòng khách mờ ảo của nhà trọ. Anh trích dẫn say sưa từ “Tình yêu là tất cả”; và kết thúc buổi tối với đầu cô Puffkin tựa lên vai mình, cùng những viễn cảnh về danh vương văn chương đang nhảy múa trong đầu.

Nhưng Slayton không dừng lại ở việc tán tỉnh. Anh tự nhủ, đây là bước ngoạt cuộc đời mình; và giống như một tay chơi cự phách, anh “chơi tới bến.” Tối thứ Năm, anh và cô Puffkin đi bộ sang Nhà thờ Lớn ở giữa dãy nhà và kết hôn.

Slayton dũng cảm thay! Châteaubriand chết trong căn gác mái, Byron theo đuổi một góa phụ, Keats chết đói, Poe pha rượu uống, De Quincey nghiện á phiện, Ade sống ở Chicago, James cứ tiếp tục làm thế, Dickens đi tất trắng, De Maupassant mặc áo bó tâm thần, Tom Watson trở thành người theo chủ nghĩa Dân túy, Giê-rê-mi khóc than, tất cả những tác giả ấy đã làm những điều đó vì sự nghiệp văn chương, nhưng ngươi đã vượt qua tất cả bọn họ; ngươi đã cưới một người vợ để tự tạc cho mình một hốc đá trong ngôi đền danh vọng!

Vào sáng thứ Sáu, bà Slayton nói rằng bà sẽ ghé qua văn phòng Hearthstone, nộp một hai bản thảo mà biên tập viên đã giao cho bà đọc, đồng thời xin từ chức nhân viên đánh máy.

“Có câu chuyện nào—ừm—mà—ừm—em đặc biệt ưng ý trong số những bản thảo sắp nộp không?” Slayton hỏi với trái tim đập thình thịch.

“Có một cuốn—một cuốn tiểu thuyết ngắn, em thích lắm,” vợ anh đáp. “Nhiều năm nay em chưa đọc được cuốn nào mà em nghĩ là hay bằng một nửa và đúng với thực tế đến thế.”

Buổi chiều hôm đó, Slayton vội vã chạy đến văn phòng Hearthstone. Anh cảm thấy phần thưởng của mình đã ở rất gần. Với một cuốn tiểu thuyết ngắn xuất hiện trên Hearthstone, danh tiếng văn chương sẽ sớm thuộc về anh.

Cậu bé giao vặt chặn anh lại ở hàng rào ngăn cách văn phòng bên ngoài. Những tác giả không thành công vốn không đời nào được diện kiến trực tiếp với tổng biên tập ngoại trừ những dịp hiếm hoi.

Slayton, thầm đắc ý trong lòng, đang ấp ủ niềm hy vọng tuyệt vời là có thể đè bẹp cậu bé nhân viên văn phòng bằng thành công sắp tới của mình.

Anh hỏi thăm về cuốn tiểu thuyết ngắn của mình. Cậu bé đi vào khu vực cấm địa và mang ra một chiếc phong bì lớn, dày cộm hơn cả độ phồng của một ngàn tấm séc.

“Sếp bảo tôi nói với anh là ông ấy rất tiếc,” cậu bé nói, “nhưng bản thảo của anh không phù hợp để đăng tạp chí.”

Slayton đứng chôn chân, ngẩn ngơ. “Cậu có thể cho tôi biết,” anh lắp bắp, “rằng cô Puff—đó là—ý tôi là cô Puffkin—có nộp một cuốn tiểu thuyết ngắn vào sáng nay mà cô ấy được yêu cầu đọc hay không?”

“Có chứ, sao lại không,” cậu bé trả lời ra điều hiểu biết. “Tôi nghe sếp lớn bảo rằng cô Puffkin khen nó hay tuyệt cú mèo. Tên của nó là, ‘Kết hôn vì tiền, hay chiến thắng của một cô gái làm công ăn lương.’”

“Này anh bạn!” cậu bé thủ rỉ nói, “tên anh là Slayton phải không? Chắc tôi nhầm lẫn hồ sơ của anh mất rồi mà không cố ý đâu. Sếp đưa tôi mấy bản thảo để mang đi phân phát hôm nọ và tôi đã cầm nhầm phần của cô Puffkin và của gã gác cổng rồi. Chắc là ổn cả thôi nhỉ.”

Và rồi Slayton nhìn kỹ hơn và thấy trên bìa bản thảo của chính mình, ngay dưới tựa đề “Tình yêu là tất cả,” lời phê bình của gã gác cổng được viết nguệch ngoạc bằng một mẩu than củi:

“Xạo vừa thôi mày!”