Một mẹo vặt ưa thích để khiến câu chuyện của bạn được công chúng đón nhận là hãy khẳng định rằng nó hoàn toàn có thật, rồi sau đó bồi thêm câu "Sự thật còn kỳ lạ hơn cả hư cấu". Tôi chẳng hay liệu câu chuyện mà tôi thiết tha muốn các bạn đọc đây có thật hay không; nhưng viên quản lý người Tây Ban Nha trên con tàu chở hoa quả El Carrero đã thề trước điện thờ Santa Guadalupe với tôi rằng anh ta nắm được ngõ ngách sự việc từ chính viên phó lãnh sự Hoa Kỳ tại La Paz—một kẻ hoàn toàn chẳng thể nào biết được lấy một nửa số đó.

Còn về câu ngạn ngữ được trích dẫn ở trên, tôi lấy làm thích thú khi vạch trần nó bằng cách khẳng định rằng mới hôm nọ, tôi bắt gặp trong một câu chuyện thuần túy hư cấu câu này: "'Cứ thế đi,' viên cảnh sát nói." Chẳng có điều gì kỳ lạ nhường ấy từng xuất hiện trong Sự thật.

Khi H. Ferguson Hedges, một nhà tài phiệt đầu tư, nhà tạo vốn và là kẻ từng trải ở New York, hướng tâm trí mình vào những cuộc vui chè chén, và tin tức đó lan đi "khắp chốn," các tay bảo kê liền tranh thủ luyện tập với gậy Ấn Độ, đám bồi bàn bày biện đồ sộ sứ sắt lên những chiếc bàn ưa thích của hắn, các tài xế xe ngựa chen chúc sát mép vỉa hè trước những quán cà phê mở cửa suốt đêm, và những thủ quỹ cẩn trọng tại các tụ điểm quen thuộc của hắn liền ghi ơn vài chai rượu vào tài khoản của lão như một màn dạo đầu và giới thiệu.

Xét về tiềm lực tài chính, một kẻ sở hữu một triệu đô la chẳng đáng là bao tại một thành phố mà chính người cắt từng lát thịt bò cho bạn sau quầy ăn trưa miễn phí cũng đi làm bằng ô tô riêng. Nhưng Hedges tiêu tiền hào phóng, rùm beng và phô trương chẳng khác nào một gã nhân viên văn phòng đang vung tay quá trán số tiền lương cả tuần. Và xét cho cùng, người pha rượu chẳng thèm bận tâm đến quỹ dự trữ của bạn. Hắn thà tra cứu tên bạn trên máy tính tiền còn hơn là trên bảng xếp hạng tín dụng Bradstreet.

Vào buổi tối khi chuỗi sự kiện thực tế bắt đầu, Hedges đang xua tan mọi muộn phiền cùng năm hoặc sáu gã bạn tốt—những kẻ quen và bạn bè tụ tập theo chân hắn.

Trong số đó có hai người trẻ tuổi—Ralph Merriam, một nhà môi giới, và Wade, bạn của anh ta.

Hai chiếc xe ngựa chạy đường dài đã được thuê trọn. Đến vòng xuyến Columbus Circle, họ dừng lại lâu đủ để nguyền rủa bức tượng của nhà thám hiểm vĩ đại, trách móc ông một cách bất kính vì đã dong buôn đi tìm đất liền thay vì tìm thức uống có cồn. Nửa đêm trôi qua khi nhóm người bị bỏ lại trong căn phòng phía sau của một quán cà phê tồi tàn nằm tuốt phía bắc thành phố.

Hedges tỏ ra hống hách, trịch thượng và hay gây sự. Hắn to con và lầm lì, tóc điểm bạc nhưng vẫn cường tráng, "sung sức" để quậy phá suốt phần đêm còn lại. Một cuộc cãi vã nổ ra—về chuyện chẳng có gì quan trọng—và những lời lẽ thô tục được thốt ra—những lời lẽ tượng trưng cho chiếc găng tay ném xuống võ đài. Merriam đóng vai kẻ nóng tính như nhân vật Hotspur trong kịch Shakespeare.

Hedges vùng đứng dậy, chộp lấy chiếc ghế, vung lên một cú rồi đập mạnh một cách điên cuồng vào đầu Merriam. Merriam né được, rút ra một khẩu súng lục nhỏ và bắn vào ngực Hedges. Tên cờ bạc cầm đầu lảo đảo, ngã nhào thành một đống oằn oại, rồi nằm bất động.

Wade, một người thường xuyên đi lại giữa ngoại ô và thành phố, đã luyện được thói quen hành động nhanh nhạy. Anh kéo xốc Merriam ra bằng cửa hông, dẫn hắn đi bộ đến góc phố, giục chạy một dãy nhà và vẫy một chiếc xe ngựa hansom. Họ đi xe năm phút rồi xuống ở một góc phố tối tăm và thanh toán cho tài xe. Phía bên kia đường, ánh đèn của một quán rượu nhỏ hé lộ vẻ hiếu khách đến rợn ngợp.

Wade bảo: "Hãy vào căn phòng phía sau của quán rượu kia và đợi. Tôi sẽ đi thám thính tình hình rồi báo lại cho anh. Anh có thể uống hai ly trong lúc tôi vắng mặt—không hơn."

Đúng một giờ kém mười, Wade quay lại. Anh nói: "Cố gắng vững vàng lên, anh bạn già. Xe cứu thương đã đến đúng lúc tôi có mặt ở đó. Bác sĩ bảo hắn chết rồi. Anh được uống thêm một ly nữa đấy. Cứ để tôi lo vụ này cho anh. Anh phải chuồn ngay thôi. Tôi không tin chiếc ghế lại được pháp luật coi là vũ khí chết người. Anh phải biến lẹ đi, mọi chuyện chỉ có vậy thôi."

Merriam phàn nàn trong sự rét mướt và cáu kỉnh, đòi uống thêm một ly nữa. Anh nói: "Anh có để ý mấy gân xanh to đùng trên mu bàn tay hắn không? Tôi chưa bao giờ chịu nổi—tôi chưa bao giờ—"

Wade giục: "Uống thêm ly nữa đi, rồi đi theo tôi. Tôi sẽ lo cho anh trót lọt."

Wade giữ lời hứa đến mức vào lúc mười một giờ sáng hôm sau, Merriam, với chiếc va li mới cứng đựng đầy quần áo mới và bàn chải tóc, lặng lẽ bước lên một chiếc tàu chở hoa quả nhỏ trọng tải 500 tấn tại một cầu tàu bên sông Đông. Con tàu vừa chở lô chanh đầu mùa từ Port Limon tới và đang trên đường hải trình trở về. Merriam mang trong túi số dư ngân hàng 2,800 đô la toàn tiền mệnh giá lớn, kèm theo những chỉ thị ngắn gọn là phải tạo ra khoảng cách đường biển càng xa càng tốt giữa anh và New York. Chẳng còn thời gian cho việc gì khác nữa.

Từ Port Limon, Merriam xuôi xuống vùng duyên hải bằng tàu buồm và thuyền độc mộc để tới Colon, từ đó băng qua eo đất để đến Panama, nơi anh bắt một con tàu chở hàng hướng tới Callao cùng những cảng dọc đường có thể hấp dẫn vị thuyền trưởng hay la cà.

Chính tại La Paz, Merriam quyết định đặt chân lên bờ—La Paz xinh đẹp, một thị trấn nhỏ không có bến cảng, được ôm ấp trong dải lụa xanh mướt ôm lấy chân ngọn núi cao chạm mây. Tại đây, con tàu nhỏ dừng lại lướt sóng tại chỗ trong lúc xuồng của thuyền trưởng đưa ông vào bờ để thăm dò tình hình thị trường dừa. Merriam cũng đi cùng với chiếc va li của mình, và ở lại đó.

Kalb, viên phó lãnh sự, một công dân Hoa Kỳ gốc Hy Lạp-Armenia, sinh ra tại Hessen-Darmstadt và được giáo dục qua các kỳ bầu cử sơ bộ tại Cincinnati, coi mọi người Mỹ đều là anh em và là chủ ngân hàng của mình. Lão bám chặt lấy khuỷu tay Merriam, giới thiệu anh với mọi kẻ mang giày ở La Paz, vay mười đô la rồi quay trở lại cái võng của mình.

Có một khách sạn bằng gỗ nhỏ nằm rìa lù xù của một lùm chuối, hướng ra biển, chuyên phục vụ sở thích của vài người nước ngoài đã trôi dạt khỏi thế giới để đến thị trấn buồn tẻ xứ Peru này. Qua lời giới thiệu của Kalb: "Hãy bắt tay với ––––," anh đã ngoan ngoãn bắt tay với một bác sĩ người Đức, một thương gia người Pháp và hai thương gia người Ý, cùng ba hoặc bốn người Mỹ được nhắc đến như những người làm nghề khai thác vàng, mủ cao su, gỗ gụ—bất cứ thứ gì trừ những kẻ làm việc với cơ thể sống.

Sau bữa tối, Merriam ngồi ở một góc mái hiên trước rộng rãi cùng Bibb, một người gốc Vermont có hứng thú với ngành khai thác mỏ thủy lực, vừa hút thuốc vừa nhắp thứ "rượu khói" Scotch. Biển đêm ngập ánh trăng trải rộng vô tận trước mắt dường như tách biệt anh vượt ra khỏi mọi sự hình dung về cuộc đời cũ. Vở kịch thảm khốc mà anh từng đóng một vai đầy tai họa giờ đây bắt đầu, lần đầu tiên kể từ khi anh lẻn lên tàu chở hoa quả như một kẻ đào vong khốn khổ, phai mờ bớt những nét sắc cạnh. Khoảng cách đã mang lại sự dịu bớt cho góc nhìn của anh. Bibb đã mở toang cánh cổng của dòng thác trò chuyện bị kìm nén lâu ngày, vô cùng vui mừng vì bắt được một thính giả chưa từng phải chịu đựng hàng trăm lần nghe lại các quan điểm và lý thuyết của mình.

Bibb nói: "Thêm một năm nữa thôi, tôi sẽ trở về đất nước của Chúa. Ồ, tôi biết ở đây rất đẹp, và mấy thứ thảnh thơi hưởng thụ cứ thế dâng tận miệng anh, nhưng xứ này vốn không sinh ra để cho người da trắng sống. Anh cần phải lội tuyết dăm ba bận, xem một trận bóng chày, đeo chiếc cổ áo cứng ngắc và bị cảnh sát chửi rủa cơ. Dù sao thì, La Paz cũng là một cái xó xỉnh mộng mơ kiểu ảo giác. Và bà Conant cũng đang ở đây. Khi nào bất kỳ ai trong chúng tôi cảm thấy đặc biệt muốn nhảy xuống biển, chúng tôi lại lao đến nhà bà ấy để cầu hôn. Bị bà Conant từ chối vẫn dễ chịu hơn là chết đuối. Và người ta bảo chết đuối là một cảm giác tuyệt vời đấy."

Merriam hỏi: "Ở đây có nhiều người như bà ấy lắm không?"

Bibb thở dài một cách thoải mái: "Chẳng có đâu. Bà ấy là người phụ nữ da trắng duy nhất ở La Paz. Những người còn lại có màu da dao động từ vàng sẫm đốm cho tới màu của phím đàn piano si giáng. Bà ấy đã ở đây được một năm. Quê ở—à, anh biết phụ nữ ăn nói thế nào rồi đấy—bảo họ nói từ ‘dây thừng’ thì họ sẽ thốt ra ‘chân quạ’ hay ‘chuỗi đan tay’. Có lúc anh sẽ tưởng bà ấy đến từ Oshkosh, lúc khác lại từ Jacksonville, Florida, rồi ngày hôm sau lại thành Cape Cod."

Merriam ngập ngừng thốt lên: "Bí ẩn à?"

Bibb đáp: "H—chà, trông thì có vẻ thế; nhưng lời nói của bà ấy thì đủ trong suốt. Mà phụ nữ là thế đấy. Tôi đoán nếu bức tượng Nhân Sư cất lời thì nó cũng chỉ nói thế này: ‘Trời đất ơi! Lại có khách đến ăn tối kìa, mà chẳng có gì để ăn ngoài đống cát rành rành ra đây.’ Nhưng anh sẽ chẳng nghĩ đến điều đó khi gặp bà ấy đâu, Merriam ạ. Anh cũng sẽ cầu hôn bà ấy cho mà xem."

Nói ngắn gọn lại thì, Merriam thực sự đã gặp bà và cầu hôn bà. Anh nhận ra bà là một người phụ nữ mặc đồ đen với mái tóc mang màu cánh của con gà tây đồng, cùng đôi mắt mang vẻ hoài niệm đầy bí ẩn—à mà, trông cứ như thể bà từng là một y tá từng trải chứng kiến sự ra đời của Eva vậy. Tuy nhiên, lời nói và phong thái của bà lại rất trong sáng, đúng như lời Bibb đã nói. Bà mơ hồ nhắc đến những bạn bè ở California và một vài giáo xứ miền hạ ở Louisiana. Khí hậu nhiệt đới và lối sống lười nhác rất hợp với bà; bà từng nghĩ đến chuyện mua một vườn cam sau này; nhìn chung, La Paz làm bà mê hoặc.

Cuộc theo đuổi người đàn bà Nhân Sư của Merriam kéo dài ba tháng, dẫu anh chẳng hề hay biết rằng mình đang tán tỉnh bà. Anh dùng bà như một thứ thuốc giải độc cho sự cắn rứt lương tâm, cho đến khi nhận ra, quá muộn màng, rằng mình đã nhiễm thói quen đó. Trong khoảng thời gian ấy, anh không nhận được bất kỳ tin tức nào từ quê nhà. Wade không biết anh đang ở đâu; và bản thân anh cũng không chắc địa chỉ chính xác của Wade, lại sợ không dám viết thư. Anh nghĩ tốt hơn hết cứ để mọi chuyện yên vị như thế một thời gian.

Vào một buổi chiều, anh và bà Conant thuê hai con ngựa pony cưỡi dọc theo con đường mòn trên núi cho đến dòng sông nhỏ nước lạnh buốt đang đổ nhào xuống chân đồi. Tại đó, họ dừng lại uống nước, và Merriam đã nói lên tâm nguyện của mình—anh cầu hôn, đúng như lời Bibb đã tiên đoán.

Bà Conant tặng anh một cái nhìn tràn đầy vẻ dịu dàng rực rỡ, rồi khuôn mặt bà bỗng mang một vẻ kỳ lạ, tiều tụy đến mức Merriam bừng tỉnh khỏi cơn say men tình và quay trở lại thực tại.

Buông tay bà ra, anh nói: "Tôi xin lỗi, Florence; nhưng tôi buộc phải rút lại một phần những gì mình vừa nói. Dĩ nhiên là tôi không thể cầu hôn em được. Tôi đã giết một người ở New York—một người từng là bạn tôi—bắn gục hắn—theo một cách khá hèn nhát, tôi nghĩ thế. Dĩ nhiên, hơi men không thể dùng làm lời bào chữa. Chà, tôi đã không thể kìm nén việc nói ra lòng mình; và tôi sẽ mãi mãi giữ nguyên ý nguyện đó. Tôi đang ở đây như một kẻ trốn chạy pháp luật, và—tôi đoán điều đó đặt dấu chấm hết cho mối quan hệ của chúng ta."

Bà Conant cần mẫn ngắt từng chiếc lá nhỏ từ cành cây chanh đang la đà sát đất.

Bà cất giọng trầm và có phần lạc đi kỳ lạ: "Tôi đoán vậy; nhưng điều đó còn tùy thuộc vào anh. Tôi sẽ thành thật với anh như anh đã từng. Tôi đã đầu độc chồng mình. Tôi là một góa phụ do chính tay mình tạo nên. Một kẻ sát nhân thì không thể được yêu. Thế nên tôi đoán điều đó đặt dấu chấm hết cho mối quan hệ của chúng ta."

Bà ngước nhìn anh chậm rãi. Gươm mặt anh tái đi một chút, và anh ngẩn ngơ nhìn chằm chằm vào bà, giống như một kẻ điếc câm đang tự hỏi tất cả chuyện này là sao.

Bà bước nhanh về phía anh, với hai cánh tay duỗi thẳng và đôi mắt bừng cháy.

Bà kêu lên, tựa như đang phải chịu đựng một nỗi đau đớn cùng cực: "Đừng nhìn tôi bằng ánh mắt đó! Hãy nguyền rủa tôi, hay quay lưng đi, nhưng đừng nhìn như thế. Tôi là loại đàn bà đáng bị trừng phạt sao? Nếu tôi cho anh xem—ở đây, trên cánh tay và trên lưng tôi vẫn còn những vết sẹo—và sự việc đã qua đi hơn một năm rồi—những vết sẹo do chính cơn thịnh nộ bạo tàn của hắn gây ra. Một vị nữ tu thanh tịnh cũng sẽ phải vùng lên và quật ngã con quỷ dữ ấy. Phải, tôi đã giết hắn. Những lời lẽ dơ bẩn và kinh hoàng mà hắn trút vào mặt tôi vào ngày cuối cùng ấy vẫn văng vẳng bên tai tôi mỗi khi tôi chìm vào giấc ngủ. Và rồi những trận đòn roi của hắn giáng xuống, cạn kiệt sức chịu đựng cuối cùng của tôi. Tôi đã kiếm được thứ thuốc độc đó vào chiều hôm đó. Hắn có thói quen uống một ly punch nóng pha rượu rum và rượu vang ở thư viện mỗi đêm trước khi đi ngủ. Hắn chỉ nhận thức uống đó từ đôi tay ngọc ngải của tôi—bởi hắn biết mùi hương của cồn luôn làm tôi thấy buồn nôn. Đêm hôm ấy khi người hầu mang nó lên cho tôi, tôi liền sai con bé xuống lầu làm một việc vặt. Trước khi mang thức uống đó cho hắn, tôi đi tới chiếc tủ thuốc riêng nhỏ của mình và chế vào đó hơn một thìa cà phê dược chất aconite—đủ để giết chết ba người, theo như tôi được biết. Tôi đã rút ra 6,000 đô la tiền gửi ngân hàng, và với số tiền đó cùng vài món đồ trong một chiếc túi xách, tôi rời khỏi nhà mà không để ai nhìn thấy. Khi đi ngang qua thư viện, tôi nghe tiếng hắn lảo đảo bước tới và ngã vật xuống chiếc ghế dài. Tôi bắt chuyến tàu đêm đi New Orleans, và từ đó tôi giương buồm sang quần đảo Bermuda. Cuối cùng tôi thả neo tại La Paz. Và giờ anh còn gì để nói nữa không? Anh có mở miệng ra được không?"

Merriam bừng tỉnh trở lại với cuộc sống.

Anh tha thiết nói: "Florence, anh muốn có em. Anh không màng đến những gì em đã làm. Nếu thế giới này—"

Gần như thét lên, bà ngắt lời: "Ralph, hãy làm thế giới của em đi!"

Đôi mắt bà nhun nhuộn hẳn đi; bà thả lỏng cơ thể một cách tuyệt diệu và ngả người về phía Merriam đột ngột đến mức anh phải chồm tới để đỡ lấy bà.

Trời đất ơi! Trong những khung cảnh như thế, lời thoại cứ thế trôi tuột vào thứ văn xuôi nhân tạo. Nhưng chẳng thể làm khác được. Đó chính là thứ mùi vị tiềm thức của làn khói đèn sân khấu vốn ẩn chứa trong tất cả chúng ta. Hãy khuấy động tận đáy tâm hồn người đầu bếp của bạn đủ độ và cô ấy sẽ cất lời bằng thứ ngôn ngữ đài từ kiểu Bulwer-Lytton ngay.

Merriam và bà Conant đã vô cùng hạnh phúc. Anh công bố đính hôn tại khách sạn Orilla del Mar. Tám người nước ngoài và bốn nhà tài phiệt bản địa đã đấm lưng anh và hô vang những lời chúc phúc không mấy chân thành. Pedrito, gã pha chế mang phong cách quý tộc Castilia, bị sai vặt đến mức sự nhanh nhẹn của hắn hẳn sẽ khiến một nhân viên quầy soda cherry ở Boston phải chuyển sang màu tím nhạt vì ghen tị.

Cả hai đều vô cùng hạnh phúc. Theo thứ toán học kỳ lạ của vị thần ái lực tương thông, những bóng đen từng che phủ quá khứ của họ khi hòa quyện vào nhau bỗng trở nên nhạt nhòa đi một nửa thay vì đen tối hơn. Họ đóng sập thế giới bên ngoài và cài then cửa lại. Người này chính là thế giới của người kia. Bà Conant được sống lại một lần nữa. Ánh nhìn hoài niệm đã rời khỏi đôi mắt bà. Merriam ở bên bà trong mọi khoảnh khắc có thể. Trên một cao nguyên nhỏ dưới lùm cọ và cây bầu calabash, họ dự định sẽ dựng lên một ngôi nhà bungalow cổ tích. Họ sẽ kết hôn sau hai tháng nữa. Rất nhiều giờ trong ngày, họ cùng chụm đầu bàn về bản thiết kế ngôi nhà. Số vốn chung của họ sẽ đủ để gầy dựng một công việc kinh doanh trái cây hoặc gỗ mang lại nguồn thu nhập thoải mái. "Chúc ngủ ngon, thế giới của tôi," bà Conant thường nói vào mỗi buổi tối khi Merriam rời bà để về khách sạn. Họ rất hạnh phúc. Xét theo hoàn cảnh, tình yêu của họ mang theo một chút hơi hướng u sầu—thứ mà dường như nó cần có để đạt đến đỉnh cao tuyệt mỹ. Và dường như bất hạnh hay tội lỗi lớn lao chung của họ chính là sợi dây liên kết chẳng gì có thể cắt đứt.

Một ngày nọ, một con tàu xuất hiện ngoài khơi xa. La Paz với những đôi chân trần và tấm lưng trần liền ù té chạy ùa xuống bãi biển, bởi sự cập bến của một đoàn tàu chính là tàu lượn siêu tốc, rạp xiếc, Ngày Giải Phóng và tiệc trà lúc bốn giờ chiều của họ.

Khi con tàu đến gần hơn, những kẻ sành sỏi tuyên bố rằng đó là chiếc Pajaro, đang trên hải trình ngược duyên hải từ Callao đến Panama.

Con tàu Pajaro giảm tốc cách bờ một dặm. Chẳng mấy chốc, một chiếc xuồng nhấp nhô chèo vào hướng bờ. Merriam tản bộ xuống bãi biển để ngắm nghía. Ở vùng nước nông, các thủy thủ người Caribe nhảy tì xuống và hợp sức kéo chiếc xuồng lao vút một cách mạnh mẽ lên dải đá cuội vững chắc. Từ trên tàu trèo xuống là viên quản lý, thuyền trưởng và hai hành khách, đang lê bước qua lớp cát sâu hướng về phía khách sạn. Merriam liếc nhìn họ với sự quan tâm nhạt nhòa dành cho người lạ. Có cái gì đó quen thuộc trong dáng đi của một trong hai hành khách. Anh nhìn lại lần nữa, và dòng máu trong huyết quản dường như đông đặc lại thành kem dâu tây. Vệ vĩ, hống hách, hào hoa như mọi khi, H. Ferguson Hedges, kẻ mà anh từng giết, đang tiến về phía anh chỉ cách mười bước chân.

Khi Hedges nhìn thấy Merriam, khuôn mặt hắn bừng lên sắc đỏ sậm. Rồi hắn lớn giọng cất tiếng chào bằng cái giọng bỗ bã quen thuộc: "Chào Merriam. Mừng vì gặp lại cậu. Không ngờ lại tìm thấy cậu ở tuốt ngoài này. Quinby, đây là người bạn cũ Merriam của tôi ở New York—Merriam, còn đây là anh Quinby."

Merriam đưa cho Hedges và rồi Quinby một bàn tay lạnh ngắt như băng. Hedges kêu lên: "Br-r-r-r! Sao tay cậu lạnh ngắt thế này! Này, trông cậu chẳng khỏe chút nào. Cậu vàng khè như một tên Tàu ấy. Ở đây có sốt rét à? Dẫn chúng tớ tới quán bar nào nếu có thể, rồi làm một ly phòng bệnh đi."

Merriam, vẫn trong trạng thái nửa mê nửa tỉnh, dẫn họ hướng về phía khách sạn Orilla del Mar.

Hedges vừa thở hồng hộc lội qua lớp cát trơn trượt vừa giải thích: "Quinby và tôi đang đi dọc vùng duyên hải này để tìm kiếm vài cơ hội đầu tư. Chúng tôi vừa đi từ Concepción, Valparaiso và Lima lên. Viên thuyền trưởng của cái chuyến phà được trợ giá này bảo rằng ở quanh đây có mấy mỏ bạc ngon ăn lắm. Thế là chúng tôi xuống tàu. Nào, cái quán cà phê đó ở đâu hở Merriam? Ồ, ở trong cái lán nước ngọt di động này à?"

Để Quinby ở quầy bar, Hedges kéo Merriam sang một góc.

Hắn cất giọng với vẻ tốt bụng nhưng cục cằn: "Này, thế này là thế nào? Cậu đang dỗi vì cái vụ cãi vã ngốc nghếch hôm nọ đấy phỏng?"

Merriam lắp bắp: "Tôi cứ nghĩ—tôi nghe nói—họ bảo với tôi rằng anh đã—rằng tôi đã—"

Hedges đáp: "Thì cậu có làm gì đâu, và tôi thì vẫn sống nhăn đây thôi. Cái gã bác sĩ cứu thương non tay ngốc nghếch đó đã bảo với Wade rằng tôi là ứng viên cho chiếc quan tài chỉ vì tôi mệt mỏi quá nên ngưng thở một lúc. Tôi đã nằm bệnh viện tư suốt một tháng trời; nhưng giờ tôi đây này, vẫn khỏe như vâm ấy chứ. Wade và tôi đã tìm cậu khắp nơi nhưng không thấy. Nào, Merriam, bắt tay nhau và quên hết đi thôi. Tôi cũng có lỗi nhiều như cậu vậy; và phát súng ấy thực ra lại làm ơn cho tôi—tôi xuất viện với cơ thể khỏe mạnh và săn chắc chẳng kém gì một con ngựa kéo xe. Nào đi thôi; ly rượu đang chờ kìa."

Merriam nghẹn ngào nói: "Anh bạn già, tôi không biết phải cảm ơn anh thế nào—tôi—chà, anh biết đấy—"

Hedges oang oang: "Ôi, quên nó đi. Quinby sẽ chết khát mất nếu chúng ta không ra nhập tiệc cùng lão đấy."

Bibb đang ngồi ở góc râm mát của mái hiên để đợi bữa sáng lúc mười một giờ. Chẳng mấy chốc Merriam bước ra và nhập hội cùng anh ta. Ánh mắt anh sáng lên một cách kỳ lạ.

Vừa thong thả xua tay, anh vừa nói: "Bibb, anh bạn trẻ của tôi, anh có thấy những ngọn núi, biển trời và ánh nắng kia không?—chúng là của tôi đấy, Bibbsy—của tôi tất cả."

Bibb bảo: "Cậu vào trong uống ngay tám grain quinine đi. Ở cái khí hậu này mà có kẻ tưởng mình là Rockefeller hay James O'Neill thì không ổn đâu."

Bên trong, viên quản lý đang tháo gỡ một cuộn báo lớn, nhiều tờ trong số đó đã cách đây cả mấy tuần, được thu gom từ các cảng miền hạ bởi con tàu Pajaro để phân phát tại các điểm dừng chân ngẫu nhiên. Cứ thế, những chuyến hải trình nhân ái ấy mang tin tức và niềm giải trí rải đều cho những tù nhân của biển cả và non ngàn.

Tio Pancho, ông chủ khách sạn, đặt cặp kính gọng bạc to bản lên sống mũi và chia số báo thành nhiều cuộn nhỏ hơn. Một đứa trẻ chạy chân trần xộc vào, tranh giành chân làm người đưa thư.

Tio Pancho nói: "Bien venido. Cái này gửi Señora Conant; cái kia gửi ngài bác sĩ S-S-Schlegel—Chúa ơi! Tên gì mà khó phát âm thế!—cái này gửi Señor Davis—một phần cho Don Alberto. Hai phần này cho Casa de Huespedes, số 6, trên đường Buenas Gracias. Và hãy nhắn với tất cả bọn họ, cậu nhóc ạ, rằng tàu Pajaro sẽ nhổ neo đi Panama lúc ba giờ chiều nay. Nếu ai có thư từ muốn gửi theo đường bưu điện, hãy bảo họ đến thật nhanh, để chúng kịp qua đường correo trước đã."

Bà Conant nhận được cuộn báo của mình vào lúc bốn giờ. Đứa bé giao hàng bị trễ, bởi vì nó đã bị đánh lạc hướng khỏi nhiệm vụ bởi một con kỳ nhông băng ngang đường và nó lập tức đuổi theo con vật. Nhưng điều đó chẳng gây phiền hà gì, bởi bà đâu có bức thư nào cần gửi.

Bà đang thảnh thơi nằm võng trong khoảng sân trong của ngôi nhà mình thuê, nửa tỉnh nửa mơ mộng một cách hạnh phúc về chốn thiên đường mà cô và Merriam đã tạo nên từ những hoang tàn trong quá khứ. Giờ đây, bà mãn nguyện để đường chân trời của vùng biển lấp lánh ấy trở thành đường chân trời của cuộc đời mình. Họ đã đóng sập thế giới bên ngoài và khép lại cánh cửa. Người này là thế giới của người kia. Bà Conant lại được sống thêm lần nữa. Ánh nhìn hoài niệm đã rời khỏi đôi mắt bà. Merriam ở bên bà trong mọi khoảnh khắc có thể. Trên một cao nguyên nhỏ dưới lùm cọ và cây calabash, họ dự định sẽ dựng lên một ngôi nhà gỗ kiểu cổ tích. Họ sẽ kết hôn sau hai tháng nữa. Rất nhiều giờ trong ngày, họ cùng chụm đầu bàn về bản thiết kế ngôi nhà. Số vốn chung của họ sẽ đủ để gầy dựng một công việc kinh doanh trái cây hoặc gỗ mang lại nguồn thu nhập thoải mái. "Chúc ngủ ngon, thế giới của tôi," bà Conant thường nói vào mỗi buổi tối khi Merriam rời bà để về khách sạn. Họ rất hạnh phúc. Xét theo hoàn cảnh, tình yêu của họ mang theo một chút hơi hướng u sầu—thứ mà dường như nó cần có để đạt đến đỉnh cao tuyệt mỹ. Và dường như bất hạnh hay tội lỗi lớn lao chung của họ chính là sợi dây liên kết chẳng gì có thể cắt đứt.

Một ngày nọ, một con tàu xuất hiện ngoài khơi xa. La Paz với những đôi chân trần và tấm lưng trần liền ù té chạy ùa xuống bãi biển, bởi sự cập bến của một đoàn tàu chính là tàu lượn siêu tốc, rạp xiếc, Ngày Giải Phóng và tiệc trà lúc bốn giờ chiều của họ.

Thoạt đầu, những dòng tít trên tờ báo chủ nhật không mang ý nghĩa gì đối với bà; chúng chỉ gợi lên một cảm giác quen thuộc mang tính trực quan. Dòng chữ to nhất viết thế này: "Lloyd B. Conant giành được quyền ly hôn." Và tiếp theo là các đề mục phụ: "Nhà sản xuất sơn nổi tiếng ở Saint Louis thắng kiện, viện dẫn lý do vợ bỏ đi một năm." "Sự mất tích bí ẩn của cô ta gợi nhớ lại." "Không có tin tức gì về cô ta kể từ đó đến nay."

Vội vã lật người khỏi chiếc võng, mắt bà Conant nhanh chóng lướt qua đoạn nửa cột báo mang tiêu đề "Gợi Nhớ Lại". Nó kết thúc thế này: "Người ta vẫn còn nhớ rằng bà Conant đã biến mất vào một buổi tối tháng Ba năm ngoái. Có nhiều lời đồn đại rộng rãi rằng cuộc hôn nhân giữa bà và Lloyd B. Conant đã mang lại rất nhiều bất hạnh. Không thiếu những câu chuyện truyền tai nhau rằng sự tàn nhẫn của ông ta đối với vợ đã không chỉ một lần vượt quá giới hạn thành bạo lực thể xác. Sau khi bà ta bỏ đi, một lọ đầy dược chất aconite, một loại độc dược chết người, đã được tìm thấy trong chiếc tủ thuốc nhỏ ở phòng ngủ của bà ta. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy bà ta đã có ý định tự tử. Người ta cho rằng bà ta đã từ bỏ ý định đó nếu thực sự có, và thay vào đó đã rời bỏ nhà ra đi."

Bà Conant từ từ thả tờ báo xuống, ngồi bệt lên ghế, hai tay siết chặt vào nhau.

Bà thì thầm: "Để tôi suy nghĩ—Lạy Chúa!—để tôi suy nghĩ. Tôi đã mang theo lọ thuốc đó... Tôi đã ném nó qua cửa sổ tàu hỏa... Tôi—... có một lọ thuốc khác trong tủ... có hai lọ đặt cạnh nhau—loạiconite—và loạivalerian mà tôi uống khi không thể ngủ được... Nếu họ tìm thấy lọ aconite vẫn còn nguyên, thì—nhưng, anh ấy vẫn sống, dĩ nhiên rồi—tôi chỉ đưa cho anh ấy liều valerian vô hại... Thực tế tôi không phải là kẻ sát nhân... Ralph, tôi—Lạy Chúa, đừng để đây là một giấc mơ!"

Bà bước vào phần căn nhà thuê lại từ ông già người Peru và vợ ông, khép cửa lại, rồi đi qua đi lại căn phòng của mình thật nhanh và đầy sốt sưởng suốt nửa tiếng đồng hồ. Bức ảnh của Merriam đặt trong khung trên bàn. Bà cầm nó lên, nhìn bằng nụ cười dịu dàng tuyệt mỹ, và—rơi bốn giọt nước mắt lên đó. Trong khi Merriam chỉ cách đó có hai mươi trượng! Rồi bà đứng lặng đi mười phút, nhìn đăm đăm vào khoảng không. Bà nhìn vào khoảng không xuyên qua một cánh cửa đang hé mở từ từ. Phía bên kia cánh cửa của bà là vật liệu xây dựng cho một lâu đài Lãng mạn—tình yêu, một vùng đất Arcadia ngập tràn rặng cọ vẫy chào, khúc ru của sóng triền bờ chốn bến đỗ bình yên, chốn nghỉ ngơi, sự an bình, một xứ sở mộng mơ đầy thảnh thơi và an toàn—một cuộc đời đong đầy thi vị, thanh thản trong tâm hồn và là chốn nương náu. Hỡi nhà lãng mạn, bạn có thể nói cho tôi biết bà Conant đã nhìn thấy gì ở phía bên kia cánh cửa không? Bạn không thể sao?—ý tôi là, bạn không chịu nói ư? Rất tốt; vậy thì hãy lắng nghe.

Bà nhìn thấy chính mình bước vào một cửa hàng bách hóa và mua năm ống chỉ lụa cùng ba thước vải gingham để may một chiếc tạp dề cho người đầu bếp. "Tôi ghi sổ luôn nhé, thưa phu nhân?" nhân viên bán hàng hỏi. Khi bà bước ra, một người phụ nữ gặp trên đường đã chào hỏi niềm nở. "Ồ, chị mua mẫu tay áo đó ở đâu thế, phu nhân Conant thân mến?" bà ấy nói. Ở góc đường, một cảnh sát giúp bà sang đường và chạm tay vào vành mũ. "Có ai đến tìm tôi không?" bà hỏi người hầu khi về đến nhà. "Thưa có bà Waldron," người hầu đáp, "và hai cô nhà Jenkinson." "Được rồi," bà nói. "Em mang cho chị một tách trà nhé, Maggie."

Bà Conant bước ra cửa và gọi Angela, người phụ nữ lớn tuổi người Peru. "Nếu Mateo có ở đó, hãy bảo hắn đến gặp tôi." Mateo, một gã lai, lê la bước đi, già cả nhưng tháo vát, xuất hiện.

Bà hỏi: "Có tàu thủy hay bất kỳ phương tiện tàu bè nào rời khỏi bờ biển này vào tối nay hoặc ngày mai mà tôi có thể mua vé đi không?"

Mateo trầm ngâm cân nhắc.

Hắn đáp: "Thưa phu nhân, tại Punta Reina, cách đây ba mươi dặm dọc theo bờ biển, có một chiếc tàu hơi nước nhỏ đang bốc hàng mộc dược và vỏ canh-ki-na. Tàu sẽ khởi hành đi San Francisco vào lúc bình minh ngày mai. Em tôi vừa nói thế, khi nó lái thuyền độc mộc về đến đây hôm nay lúc đi ngang qua Punta Reina."

"Tối nay anh phải đưa tôi bằng chiếc thuyền độc mộc đó đến chỗ con tàu ấy. Anh có làm được không?"

"Có lẽ..." Mateo nhún vai đầy ẩn ý. Bà Conant rút một nắm tiền từ ngăn kéo và đưa cho hắn.

Bà ra lệnh: "Hãy chuẩn bị sẵn thuyền sau mỏm đất nhỏ phía dưới thị trấn. Kiếm thủy thủ, và sẵn sàng nhổ neo lúc sáu giờ. Trong nửa tiếng nữa, hãy mang một chiếc xe kéo rơm một phần vào khoảng sân trong này, và chở chiếc rương của tôi ra thuyền. Sẵn có thêm tiền đây. Giờ thì đi đi, nhanh lên."

Lần hiếm hoi Mateo rời đi mà không lê lết đôi chân.

Bà Conant khẩn trương gọi lớn: "Angela, đến giúp tôi thu dọn đồ đạc mau. Tôi sắp đi rồi. Mang chiếc rương này ra đây. Quần áo của tôi trước. Nhanh chân lên. Mấy bộ đồ sẫm màu trước. Mau lên nào."

Ngay từ đầu, bà đã không hề dao động trước quyết định của mình. Quan điểm của bà rạch ròi và dứt khoát. Cánh cửa của bà đã mở ra và đưa thế giới ùa vào. Tình yêu của bà dành cho Merriam không hề phai nhạt; nhưng giờ đây nó hiện lên như một thứ vô vọng và chẳng thể chạm tới. Những viễn cảnh về tương lai của họ từng vô cùng viên mãn và hạnh phúc nay đã tan thành mây khói. Bà cố tự nhủ rằng sự từ bỏ của mình thiên về vì lợi ích của anh hơn là của chính bản thân cô. Giờ đây khi bà đã trút bỏ được gánh nặng—ít nhất là về mặt kỹ thuật—thì gánh nặng của chính anh chẳng phải sẽ đè nặng lên anh hay sao? Nếu cô bám lấy anh, liệu sự khác biệt ấy có mãi mãi âm thầm làm rạn nứt và ăn mòn hạnh phúc của họ không? Bà đã suy luận như thế; nhưng có hàng ngàn tiếng nói nhỏ nhoi đang gọi mời mà bà có thể cảm nhận rõ hơn là nghe thấy, tựa như tiếng vo ve của cỗ máy khổng lồ ở đằng xa—những âm thanh nhỏ bé từ thế giới ngoài kia, khi cất lên đồng thanh, có thể xuyên thấu qua cả cánh cửa dày nhất để phát ra tiếng gọi khẩn khoản.

Có lúc khi đang thu dọn đồ đạc, chút bóng hình mờ ảo của giấc mộng xứ mộng mơ lại ùa về. Một tay bà ôm bức ảnh của Merriam áp vào ngực, trong khi tay kia ném vội đôi giày vào rương.

Đúng sáu giờ, Mateo quay lại và báo cáo chiếc thuyền đã sẵn sàng. Hắn và em trai nâng chiếc rương lên xe, phủ rơm lên trên và chở nó đến điểm khởi hành. Từ đó họ chuyển nó lên tàu bằng xuồng nhỏ. Sau đó Mateo quay lại để nhận thêm chỉ thị.

Bà Conant đã sẵn sàng. Bà đã giải quyết xong mọi chuyện kinh doanh với Angela, và đang nóng lòng chờ đợi. Bà mặc một chiếc áo khoác dài rộng bằng lụa đen mà bà thường khoác đi dạo vào những buổi tối trời se lạnh. Trên đầu đội chiếc mũ tròn nhỏ, và trùm bên ngoài là chiếc khăn choàng ren màu mơ chín.

Chạng vạng nhanh chóng buông xuống sau buổi hoàng hôn ngắn ngủi. Mateo dẫn bà đi qua những con đường tối tăm mọc đầy cỏ dại hướng về phía mỏm đất nơi chiếc thuyền đang neo đậu. Khi rẽ qua một góc phố, họ trông thấy khách sạn Orilla del Mar cách đó ba dãy nhà, mờ ảo sáng rực với hàng đèn dầu hỏa.

Bà Conant khựng lại, đôi mắt đẫm lệ. Bà nghẹn ngào thì thầm: "Tôi phải, tôi phải gặp anh ấy một lần trước khi đi." Nhưng ngay cả lúc đó, bà vẫn không hề nao núng trước quyết định của mình. Nhanh chóng, bà nghĩ ra một kế hoạch để có thể nói chuyện với anh, đồng thời vẫn có thể ra đi mà anh không hề hay biết. Bà sẽ đi ngang qua khách sạn, nhờ ai đó gọi anh ra ngoài và trò chuyện vài phút với một cái cớ vụn vặt nào đó, để anh vẫn đinh ninh sẽ gặp bà ở nhà lúc bảy giờ.

Bà tháo chiếc mũ ra và đưa cho Mateo. Bà ra lệnh: "Giữ cái này, và đợi ở đây cho đến khi tôi quay lại." Rồi bà trùm chiếc khăn ren lên đầu như thường lệ mỗi khi đi dạo sau hoàng hôn, và tiến thẳng đến khách sạn Orilla del Mar.

Bà thấy nhẹ nhõm khi bắt gặp bóng dáng vạm vỡ trong trang phục trắng của Tio Pancho đang đứng một mình trên hiên.

Với nụ cười duyên dáng, bà cất lời: "Tio Pancho, tôi có thể phiền ông bảo anh Merriam ra ngoài một lát để tôi nói chuyện được không?"

Tio Pancho cúi đầu chào như một con voi.

Giọng điệu lịch lãm như một hiệp sĩ, ông nói: "Buenas tardes, Señora Conant." Và rồi ông tiếp lời, có phần thoải mái hơn:

"Nhưng chẳng lẽ phu nhân không biết rằng Señor Merriam đã lên tàu Pajaro để đi Panama vào lúc ba giờ chiều nay rồi sao?"