Luật sư Gooch dồn toàn tâm toàn ý vào những nghệ thuật lôi cuốn của nghề nghiệp mình. Nhưng ông chỉ cho phép tâm trí mình nuôi dưỡng một trò tiêu khiển tưởng tượng. Ông rất thích ví von dãy phòng làm việc của mình như đáy của một con tàu. Các phòng gồm có ba gian, với những cánh cửa mở thông từ phòng này sang phòng khác. Những cánh cửa này cũng có thể khép lại được.
“Tàu thuyền,” luật sư Gooch thường nói, “được chế tạo để đảm bảo an toàn, với những khoang riêng biệt chống nước ở đáy. Nếu một khoang bị thủng nước sẽ tràn vào; nhưng con tàu tốt vẫn tiếp tục hải trình mà không hề hấn gì. Nếu không có các vách ngăn cách ly, chỉ một vết thủng cũng có thể nhấn chìm con tàu. Nay, thường xảy ra trường hợp khi tôi đang bận tiếp thân chủ này, thì những thân chủ khác với quyền lợi xung đột lại tới. Với sự trợ giúp của Archibald — một cậu bé văn phòng đầy triển vọng — tôi khiến dòng người nguy hiểm ấy được chuyển hướng vào các khoang riêng biệt, trong khi tôi dùng quảọi pháp lý của mình để đo lường độ sâu của từng người. Nếu cần thiết, họ có thể được tát ra hành lang và cho thoát thân bằng lối cầu thang, mà chúng ta có thể gọi là lỗ thoát nước mạn tàu. Nhờ thế, con tàu kinh doanh tốt đẹp vẫn nổi trên mặt nước; trong khi nếu để dòng nước nuôi dưỡng nó hòa lẫn tự do trong khoang tàu, chúng ta có thể đã bị nhấn chìm — ha, ha, ha!”
Luật pháp thì khô khan. Những trò đùa hay thì hiếm. Chắc hẳn luật sư Gooch được phép làm dịu bớt sự tẻ nhạt của các bản tóm lực pháp lý, sự phiền toái của những vụ lầm lỗi dân sự và tính văn xuôi đều đều của các thủ tục tố tụng bằng một chút sắc thái dí dỏm nhẹ nhàng như thế.
Hành nghề của luật sư Gooch nghiêng phần lớn về việc giải quyết những nỗi bất hạnh trong hôn nhân. Hôn nhân mà mai một vì những rắc rối phức tạp, ông sẽ đứng ra làm trung gian, xoa dịu và phân xử. Hôn nhân mà chịu đựng những hàm ý bóng gió, ông sẽ điều chỉnh lại, biện hộ và bảo vệ. Hôn nhân mà đi đến cực điểm của sự trùng lặp, ông luôn giành được những bản án nhẹ cho thân chủ của mình.
Nhưng luật sư Gooch không phải lúc nào cũng là một kẻ hiếu chiến sắc bén, vũ trang đầy đủ, xảo quyệt, sẵn sàng với thanh kiếm hai lưỡi để chặt đứt xiềng xích của thần Hymen. Người ta từng biết ông xây dựng lại thay vì phá hủy, hàn gắn thay vì chia lìa, dẫn dắt những kẻ lầm đường lạc lối trở về chuồng thay vì xua đàn chiên tan tác. Đã bao lần bằng những lời kêu gọi đầy hùng biện và xúc động, ông khiến vợ chồng đầm đìa nước mắt quay lại vòng tay của nhau. Thường thì ông đã huấn luyện trẻ thơ thành công đến mức, vào khoảnh khắc tâm lý (và theo một tín hiệu định sẵn), tiếng kêu ai oán “Cha ơi, cha không chịu về nhà với con và mẹ nữa sao?” đã chiến thắng và chống đỡ những chiếc cột của một mái ấm đang lung lay.
Những người vô tư công nhận rằng luật sư Gooch nhận được những khoản thù lao từ những thân chủ được hàn gắn ấy lớn chẳng kém gì số tiền họ phải trả nếu các vụ kiện được tranh tụng trước tòa. Những kẻ có định kiến thì ám chỉ rằng thù lao của ông bị nhân đôi, bởi vì đằng nào thì những cặp vợ chồng ăn năn ấy cũng quay lại tìm ông để xin ly hôn sau đó mà thôi.
Có một thời điểm vào tháng Sáu khi con tàu pháp lý của luật sư Gooch (mượn theo hình ảnh ví von của chính ông) gần như không có lấy một cơn gió. Cối xay ly hôn nghiền ngẫm rất chậm vào tháng Sáu. Đó là tháng của thần Tình yêu và thần Hymen.
Thế là, luật sư Gooch ngồi nhàn rỗi ở căn phòng giữa trong dãy phòng không bóng thân chủ của mình. Một phòng chờ nhỏ nối liền — hay đúng hơn là ngăn cách — căn phòng này với hành lang. Nơi đó là chòi canh của Archibald, người tước đoạt từ khách viếng thăm danh thiếp hoặc tên tuổi bằng miệng của họ để mang vào cho ông chủ trong lúc họ chờ đợi.
Đột nhiên, vào ngày hôm đó, có tiếng gõ cửa lớn vang lên ở cánh cửa ngoài cùng.
Archibald vừa mở cửa ra đã bị vị khách đẩy sang một bên như một kẻ thừa thãi, người mà chẳng cần chút kính trọng đúng mực nào liền xông thẳng vào phòng làm việc của luật sư Gooch và ngả người với vẻ ngạo mạn thân thiện vào một chiếc ghế thoải mái đối diện với vị luật sư đó.
“Ông là Phineas C. Gooch, luật sư bào chữa phải không?” vị khách lên tiếng, giọng điệu và ngữ điệu của ông ta biến lời nói vừa thành một câu hỏi, một lời khẳng định lại vừa là một lời buộc tội.
Trước khi tự trói buộc mình bằng một câu trả lời, viên luật sư đánh giá vị thân chủ tiềm năng của mình trong một cái nhìn thoáng qua nhưng đầy sắc sảo và tính toán.
Người đàn ông đó thuộc tuýp người quả quyết — to lớn, năng nổ, táo bạo và hào hoa trong phong thái, chắc chắn là vô cùng tự phụ, có chút nghênh ngang, sẵn sàng và điềm tĩnh. Ông ta ăn mặc đẹp, nhưng hơi phô trương một chút. Ông ta đang tìm kiếm một luật sư; nhưng nếu thực tế đó có vẻ tròng lên vai ông ta những rắc rối thì chúng lại không hề lộ ra trong ánh mắt rạng rỡ và phong thái dũng mãnh của ông ta.
“Tên tôi là Gooch,” cuối cùng viên luật sư cũng thừa nhận. Nếu bị ép buộc, ông cũng có thể thú nhận cái tên Phineas C. Nhưng ông không cho rằng việc chủ động cung cấp thông tin là một cách hành nghề hay. “Tôi đã không nhận được danh thiếp của ông,” ông nói tiếp như một lời quở trách, “cho nên tôi—”
“Tôi biết ông không nhận được mà,” vị khách thản nhiên nhận xét; “Và ông cũng sẽ chưa nhận được đâu. Châm thuốc chứ?” Ông ta vắt một chân qua tay vịn ghế, và ném một nắm xì gà hảo hạng lên bàn. Luật sư Gooch thừa biết nhãn hiệu ấy. Ông dịu lại vừa đủ để nhận lời mời hút thuốc.
“Ông là luật sư chuyên về ly hôn,” vị khách không danh thiếp nói. Lần này không có chút dấu hỏi nào trong giọng nói của ông ta. Lời nói của ông ta cũng chẳng phải là một lời khẳng định đơn thuần. Chúng cấu thành một lời buộc tội — một sự tố cáo — giống như người ta nói với một con chó rằng: “Mày là một con chó.” Luật sư Gooch im lặng trước lời gán ghép ấy.
“Ông giải quyết,” vị khách nói tiếp, “tất cả mọi ngóc ngách rắc rối của chuyện vợ chồng tan vỡ. Chúng ta có thể nói ông là một bác sĩ phẫu thuật, người gắp những mũi tên của thần Tình yêu ra khi ngài bắn nhầm đối tượng. Ông cung cấp những ngọn đèn điện sáng chói cho những cơ sở mà ngọn đuốc của thần Hymen đã cháy quá tàn đến mức chẳng thể châm nổi một điếu xì gà. Tôi nói có đúng không, thưa ông Gooch?”
“Tôi đã đảm nhận những vụ việc,” vị luật sư thận trọng đáp, “thuộc lĩnh vực mà cách nói hình tượng của ông dường như muốn nhắc đến. Ông có muốn tham khảo ý kiến tôi về mặt chuyên môn không, thưa ông ———” Viên luật sư ngập ngừng đầy hàm ý.
“Chưa đâu,” người kia nói, với một cái phất tay đầy vẻ tinh quái theo điếu xì gà, “chưa cần đâu. Chúng ta hãy tiếp cận vấn đề với sự thận trọng đáng lẽ phải được áp dụng trong hành vi ban đầu khiến cho cuộc hội mưu này trở nên cần thiết. Có một sự lộn xộn trong hôn nhân cần được gỡ rối. Nhưng trước khi đưa cho ông tên tuổi, tôi muốn có sự thành thật của ông — à mà thôi, dù sao đi nữa thì cũng là ý kiến chuyên môn của ông về bản chất của mớ hỗn độn này. Tôi muốn ông đánh giá thảm họa đó — một cách trừu tượng — ông hiểu chứ? Tôi là ông Vô Danh; và tôi có một câu chuyện để kể cho ông nghe. Sau đó ông hãy phán xem thế nào là thế nào. Ông bắt được sóng của tôi chứ?”
“Ông muốn nêu một trường hợp giả định đúng không?” luật sư Gooch gợi ý.
“Đúng cái từ tôi đang tìm. ‘Apothecary’ [Dược sĩ] là từ hay nhất tôi có thể nghĩ ra trong đầu. Trường hợp giả định đi. Tôi sẽ trình bày vụ việc. Giả sử có một người phụ nữ — một người phụ nữ đẹp tuyệt trần — đã bỏ trốn khỏi chồng và nhà? Cô ta mê mệt một người đàn ông khác, kẻ đã đến thị trấn của cô ta để làm ăn bất động sản. Giờ thì, chúng ta cứ gọi chồng của người phụ nữ này là Thomas R. Billings, vì đó là tên hắn. Tôi đang cung cấp cho ông những thông tin chính xác về tên họ. Chàng Don Juan đó là Henry K. Jessup. Gia đình Billings sống ở một thị trấn nhỏ tên là Susanville — cách đây khá nhiều dặm. Giờ thì, Jessup rời Susanville cách đây hai tuần. Ngày hôm sau bà Billings đi theo hắn ta. Cô ta đã chết mê chết mệt tay Jessup này; ông cứ đem thư viện luật của mình ra mà cá cược.”
Thân chủ của luật sư Gooch nói điều này với sự thỏa mãn đầy vẻ béo bở đến mức ngay cả vị luật sư chai sạn cũng cảm thấy một gợn sóng chán ghét nhỏ. Giờ đây, ông nhìn thấy rõ ràng ở vị khách ngốc nghếch này sự kiêu ngạo của kẻ chuyên chinh phục phụ nữ, sự tự mãn đầy tự huyễn của một kẻ trăng hoa thành đạt.
“Giờ thì,” vị khách tiếp tục, “giả sử bà Billings này không hạnh phúc ở nhà? Chúng ta cứ cho là bà ta và chồng không hợp nhau chút nào. Họ có thừa sự bất hòa. Những thứ cô ta thích thì Billings có cho không kèm tem đổi quà hắn cũng chẳng thèm lấy. Họ cứ như chó với mèo suốt ngày. Cô ta là một phụ nữ có học thức về khoa học và văn hóa, cô ta đọc sách to trong các buổi họp. Billings thì chịu chết. Hắn không biết trân trọng sự tiến bộ, những cột tháp và đạo đức, cùng những thứ đại loại thế. Lão Billings đúng là một kẻ mù tịt khi đụng đến những chuyện đó. Người phụ nữ hoàn toàn vượt trội hơn đẳng cấp của hắn. Này luật sư, chẳng phải việc một người phụ nữ như thế được phép rũ bỏ Billings và chọn lấy người đàn ông biết trân trọng cô ta là một sự cân bằng công bằng giữa đúng và sai hay sao?”
“Sự bất hòa,” luật sư Gooch nói, “chính là cội nguồn của rất nhiều bất hòa và bất hạnh trong hôn nhân. Nơi nào được chứng minh một cách chắc chắn, ly hôn có vẻ là biện pháp khắc phục công bằng. Có phải ông — thứ lỗi cho tôi — có phải tay Jessup này là người mà người phụ nữ có thể an tâm gửi gắm tương lai?”
“Ồ, ông cứ cá vào Jessup đi,” vị thân chủ nói, với cái gật đầu đầy tự tin. “Jessup ngon lành lắm. Hắn sẽ cư xử sòng phẳng thôi. Chà, hắn rời Susanville chỉ để ngăn mọi người bàn tán về bà Billings. Nhưng cô ta đã bám theo hắn, và giờ thì, dĩ nhiên, hắn sẽ gắn bó với cô ta. Khi cô ta ly hôn, hoàn toàn hợp pháp và đàng hoàng, Jessup sẽ làm điều đúng đắn.”
“Và giờ,” luật sư Gooch nói, “tiếp tục câu chuyện giả định, nếu ông thích thế, và giả sử dịch vụ của tôi được mong muốn trong vụ án này, thì cái gì—”
Vị thân chủ đột ngột đứng phắt dậy.
“Ồ, dẹp cái trò giả định đi,” ông ta sốt ruột kêu lên. “Hãy dẹp nó sang một bên và đi thẳng vào vấn đề thực tế đi. Đến lúc này thì ông phải biết tôi là ai rồi chứ. Tôi muốn người phụ nữ đó được ly hôn. Tôi sẽ trả tiền. Ngày nào ông giải thoát cho bà Billings, tôi sẽ trả ông năm trăm đô la.”
Thân chủ của luật sư Gooch đập mạnh một đấm xuống bàn để nhấn mạnh sự hào phóng của mình.
“Nếu trường hợp là như vậy—” viên luật sư bắt đầu.
“Có quý bà muốn gặp ông, thưa ông,” Archibald hét lớn, lao sầm từ phòng chờ vào. Cậu ta có lệnh là phải thông báo ngay lập tức bất kỳ thân chủ nào đến. Chẳng dại gì mà đẩy việc kinh doanh đi chỗ khác.
Luật sư Gooch nắm lấy tay thân chủ số một và lịch thiệp dẫn ông ta vào một trong những căn phòng bên cạnh. “Làm ơn ở lại đây vài phút nhé, thưa ông,” ông nói. “Tôi sẽ quay lại và tiếp tục cuộc tham vấn của chúng ta trong thời gian ngắn nhất có thể. Tôi đang mong đợi chuyến viếng thăm của một bà cụ rất giàu có liên quan đến một bản di chúc. Tôi sẽ không để ông phải đợi lâu đâu.”
Quý ông hào phóng ngồi xuống với sự đồng tình dễ chịu, và cầm lấy một cuốn tạp chí. Viên luật sư quay trở lại phòng làm việc giữa, cẩn thận khép cửa thông phòng lại phía sau.
“Mời quý bà vào, Archibald,” ông nói với cậu bé văn phòng đang chờ đợi lệnh.
Một người phụ nữ cao lớn, có phong thái uy quyền và đẹp một cách sắc sảo, bước vào phòng. Bà ta mặc áo choàng — áo choàng hẳn hòi chứ không phải quần áo bình thường — rộng thùng thình và uyển chuyển. Trong ánh mắt bà ta có thể nhận thấy ngọn lửa lấp lánh của thiên tài và tâm hồn. Trên tay bà ta là một chiếc túi màu xanh lá cây có sức chứa cỡ một giạ, và một cây ô cũng có vẻ mặc áo choàng, rộng thùng thình và uyển chuyển. Bà ta nhận lấy một chiếc ghế.
“Ông có phải là ông Phineas C. Gooch, luật sư không?” bà ta hỏi bằng giọng trang trọng và không hề có ý nhượng bộ.
“Đúng vậy,” luật sư Gooch trả lời mà không vòng vo tam quốc. Ông không bao giờ vòng vo khi đối phó với phụ nữ. Phụ nữ hay vòng vo lắm. Thời gian sẽ bị lãng phí khi cả hai bên trong một cuộc tranh luận đều sử dụng cùng một chiến thuật.
“Thưa luật sư,” người phụ nữ bắt đầu, “ông có lẽ đã thu thập được ít nhiều hiểu biết về trái tim con người. Ông có tin rằng những lề thói hèn nhát và vụn vặt của đời sống xã hội nhân tạo của chúng ta nên đứng ra làm vật cản đường cho một trái tim cao cả và giàu tình cảm khi nó tìm thấy người bạn đời đích thực của mình giữa những kẻ khốn nạn và vô giá trị trên thế giới này được gọi là đàn ông không?”
“Thưa phu nhân,” luật sư Gooch nói, bằng giọng điệu mà ông thường dùng để kiềm chế các nữ thân chủ của mình, “đây là văn phòng để hành nghề luật. Tôi là một luật sư, không phải triết gia, cũng chẳng phải chủ biên chuyên mục ‘Giải đáp thắc mắc cho người đau khổ vì tình’ của tờ báo nào. Tôi còn những thân chủ khác đang chờ. Tôi xin bà vui lòng đi thẳng vào vấn đề.”
“Chà, ông chẳng cần phải làm mặt căng thẳng với tôi như thế,” người phụ nữ nói, với một cái chớp mắt rực lửa và một cú xoay ô đáng kinh ngạc. “Kinh doanh mới là điều tôi đến đây. Tôi muốn ý kiến của ông trong vấn đề kiện ly hôn, theo cách gọi của những kẻ phàm phu tục tử, nhưng thực chất chỉ là sự điều chỉnh lại những điều kiện sai lầm và đê hèn mà luật pháp cận thị của con người đã xen vào giữa một người đang yêu—”
“Xin lỗi bà,” luật sư Gooch ngắt lời với chút ít sốt ruột, “vì đã phải nhắc lại với bà rằng đây là một văn phòng luật. Có lẽ bà Wilcox—”
“Bà Wilcox thì ổn cả thôi,” người phụ nữ cắt ngang, với một chút gay gắt. “Và cả Tolstoi, bà Gertrude Atherton, Omar Khayyam, lẫn ông Edward Bok nữa. Tôi đọc hết rồi. Tôi rất muốn thảo luận với ông về quyền thiêng liêng của tâm hồn đối với các hạn chế bóp nghẹt tự do của một xã hội hẹp hòi và cố chấp. Nhưng tôi sẽ chuyển sang công việc đây. Tôi thích trình bày vấn đề với ông theo một cách thức phi cá nhân cho đến khi ông phán quyết về giá trị của nó. Nghĩa là mô tả nó như một trường hợp có thể xảy ra, mà không cần—”
“Bà muốn nêu một trường hợp giả định đúng không?” luật sư Gooch nói.
“Tôi vừa định nói thế,” người phụ nữ sắc sảo đáp. “Nào, giả sử có một người phụ nữ tràn ngập tâm hồn, trái tim và những khátvọng về một sự tồn tại trọn vẹn. Người phụ nữ này có một người chồng kém xa cô ta về trí tuệ, gu thẩm mỹ — về mọi mặt. Phì! Hắn ta là một tên vũ phu. Hắn coi thường văn chương. Hắn chế nhạo những tư tưởng cao cả của các nhà tư tưởng lớn trên thế giới. Hắn chỉ nghĩ đến bất động sản và những thứ đê tiện như thế. Hắn không xứng làm bạn đời của một người phụ nữ có tâm hồn. Chúng ta hãy nói rằng người vợ bất hạnh này một ngày nọ gặp được hình mẫu lý tưởng của mình — một người đàn ông có bộ óc, trái tim và sức mạnh. Cô ta yêu anh ta. Mặc dù người đàn ông này cảm nhận được rung động của một mối lương duyên mới chớm, anh ta quá cao thượng, quá danh dự nên không dám ngỏ lời. Anh ta trốn chạy khỏi sự hiện diện của người mình yêu. Cô ta đuổi theo anh ta, giẫm đạp lên với sự thờ ơ tuyệt vời đối với những xiềng xích mà một hệ thống xã hội kém văn minh muốn trói buộc cô ta. Giờ thì, một vụ ly hôn sẽ tốn bao nhiêu tiền? Eliza Ann Timmins, nữ sĩ của Sycamore Gap, đã làm được một vụ với giá ba trăm bốn mươi đô la. Tôi — ý tôi là người phụ nữ tôi vừa nhắc đến có thể làm được một vụ rẻ như thế không?”
“Thưa phu nhân,” luật sư Gooch nói, “hai hoặc ba câu cuối cùng của bà làm tôi vô cùng thích thú vì sự thông minh và rõ ràng của chúng. Bây giờ chúng ta có thể dẹp bỏ chuyện giả định và đi thẳng vào tên tuổi cũng như công việc được chứ?”
“Phải thế chứ,” người phụ nữ thốt lên, tiếp thu tính thực tế với sự sẵn sàng đáng ngưỡng mộ. “Thomas R. Billings là tên của gã vũ phu đê tiện đang đứng giữa hạnh phúc của người vợ hợp pháp — hợp pháp chứ không phải tinh thần — của hắn và Henry K. Jessup, người đàn ông cao thượng mà tạo hóa đã định sẵn làm bạn đời của cô ta. Tôi,” vị thân chủ kết luận với vẻ mặt phơi bày như trong kịch, “chính là bà Billings!”
“Có mấy quý ông muốn gặp ông, thưa ông,” Archibald hét lớn, xông vào phòng suýt thì lộn nhào. Luật sư Gooch đứng phắt dậy khỏi ghế.
“Bà Billings,” ông nói một cách lịch thiệp, “cho phép tôi đưa bà sang căn phòng làm việc bên cạnh trong vài phút. Tôi đang mong đợi một ông cụ rất giàu có đến bàn chuyện liên quan đến di chúc. Chẳng mấy chốc nữa tôi sẽ gia nhập cùng bà và tiếp tục cuộc tham vấn của chúng ta.”
Với phong thái hào hiệp quen thuộc, luật sư Gooch dẫn vị thân chủ đầy tâm hồn của mình vào căn phòng trống còn lại, rồi bước ra, khép cửa lại một cách cực kỳ thận trọng.
Vị khách tiếp theo được Archibald dẫn vào là một người đàn ông gầy gò, thần kinh căng thẳng, trông có vẻ dễ cáu kỉnh ở tuổi trung niên, với vẻ mặt lo lắng và sợ sãi. Ông ta cầm trên tay một chiếc cặp nhỏ, đặt xuống sàn nhà ngay cạnh chiếc ghế mà viên luật sư vừa sắp xếp cho ông ta. Quần áo của ông ta có chất lượng tốt nhưng mặc không màng đến sự gọn gàng hay phong cách, và có vẻ phủ đầy bụi đường.
“Ông chuyên môn làm các vụ ly hôn phải không,” ông ta hỏi bằng một giọng kích động nhưng ra dáng làm ăn.
“Tôi có thể nói rằng,” luật sư Gooch bắt đầu, “hành nghề của tôi không hoàn toàn tránh né—”
“Tôi biết ông làm mà,” thân chủ số ba ngắt lời. “Ông không cần phải nói với tôi đâu. Tôi nghe hết về ông rồi. Tôi có một vụ việc muốn trình bày với ông mà không nhất thiết phải tiết lộ bất kỳ mối liên hệ nào của tôi với nó — nghĩa là—”
“Ông muốn,” luật sư Gooch nói, “nêu một trường hợp giả định.”
“Ông gọi thế nào cũng được. Tôi là một con người làm ăn thực tế. Tôi sẽ nói ngắn gọn nhất có thể. Đầu tiên chúng ta sẽ xét đến người phụ nữ giả định. Chúng ta giả sử cô ta kết hôn không hạnh phúc. Về nhiều mặt cô ta là một người phụ nữ vượt trội. Về mặt thể chất cô ta được cho là xinh đẹp. Cô ta cống hiến hết mình cho thứ mà cô ta gọi là văn chương — thơ ca và văn xuôi, cùng mấy thứ vớ vẩn đó. Chồng cô ta là một người đàn ông bình thường trong các bước đường kinh doanh. Gia đình họ không hạnh phúc, mặc dù người chồng đã cố gắng làm cho nó hạnh phúc. Cách đây ít lâu, một người đàn ông — một kẻ lạ mặt — đã đến thị trấn yên bình nơi họ sinh sống và tham gia vào một số hoạt động bất động sản. Người phụ nữ này đã gặp hắn, và đâm ra mê muội hắn một cách khó hiểu. Sự quan tâm của cô ta trở nên lộ liễu đến mức người đàn ông cảm thấy cộng đồng đó không phải là nơi an toàn cho mình, thế là hắn rời đi. Cô ta bỏ chồng bỏ nhà, chạy theo hắn. Cô ta từ bỏ mái ấm nơi được cung cấp mọi tiện nghi, để chạy theo người đàn ông đã truyền cho cô ta thứ tình cảm kỳ lạ đó. Còn gì đáng tiếc hơn,” vị thân chủ kết luận bằng giọng run rẩy, “sự tàn phá một gia đình bởi sự dại dột không tính toán của một người phụ nữ?”
Luật sư Gooch đưa ra ý kiến thận trọng rằng không còn gì đáng tiếc hơn thế.
“Người đàn ông mà cô ta đến để chung sống,” vị khách nói tiếp, “không phải là người có thể mang lại hạnh phúc cho cô ta. Đó là một sự tự lừa dối điên rồ và ngớ ngẩn khiến cô ta nghĩ rằng hắn sẽ làm được. Chồng cô ta, bất chấp nhiều bất đồng giữa họ, là người duy nhất có khả năng đối phó với bản tính nhạy cảm và kỳ lạ của cô ta. Nhưng điều này bây giờ cô ta không nhận ra.”
“Ông có coi ly hôn là biện pháp chữa trị hợp lý trong trường hợp ông vừa nêu không?” luật sư Gooch hỏi, cảm thấy cuộc trò chuyện đang đi chệch hướng quá xa khỏi lĩnh vực kinh doanh.
“Ly hôn ư!” vị thân chủ thốt lên đầy cảm xúc — suýt rỏ nước mắt. “Không, không — không phải thế. Tôi đã đọc, thưa ông Gooch, về rất nhiều trường hợp mà sự đồng cảm và lòng tốt của ông đã dẫn dắt ông hành động như một người hòa giải giữa những cặp vợ chồng ghẻ lạnh, và đưa họ lại gần nhau. Chúng ta hãy dẹp bỏ trường hợp giả định đi — tôi không cần phải che giấu nữa rằng chính tôi là kẻ đang đau khổ trong vụ việc đáng buồn này — tôi sẽ cho ông biết tên tuổi — Thomas R. Billings và vợ — và Henry K. Jessup, kẻ mà cô ta đang mê mẩn.”
Thân chủ số ba đặt tay lên tay áo ông Gooch. Nỗi xúc động sâu sắc hằn rõ trên khuôn mặt phờ phạc của ông ta. “Vì Chúa,” ông tha thiết nói, “hãy giúp tôi trong giờ phút khốn đốn này. Hãy tìm ra bà Billings, và thuyết phục cô ta từ bỏ cuộc theo đuổi đau khổ này vì sự dại dột đáng trách của mình. Hãy nói với cô ta, thưa ông Gooch, rằng chồng cô ta sẵn sàng đón nhận cô ta trở lại trái tim và mái ấm — hãy hứa với cô ta bất cứ điều gì có thể dụ cô ta quay về. Tôi đã nghe nói về sự thành công của ông trong những việc thế này. Bà Billings chắc không ở đâu quá xa đâu. Tôi đã kiệt sức vì đi lại và mệt mỏi. Hai lần trong lúc truy đuổi tôi đã nhìn thấy cô ta, nhưng nhiều hoàn cảnh khác nhau đã ngăn cản chúng tôi gặp gỡ. Ông có nhận nhiệm vụ này vì tôi không, thưa ông Gooch, và đổi lấy lòng biết ơn đời đời của tôi không?”
“Đúng là,” luật sư Gooch nói, hơi nhíu mày trước những lời cuối của người kia, nhưng ngay lập tức vẽ ra vẻ mặt nhân từ đạo đức mà ông vẫn luôn mang theo trong những sứ mệnh kiểu này, “trong một số trường hợp, tôi đã thành công trong việc thuyết phục những cặp đôi đang muốn cắt đứt sợi dây hôn nhân nghĩ lại về những ý định bồng bột của họ và quay về nhà trong sự hòa hợp. Nhưng tôi đảm bảo với ông rằng công việc ấy thường cực kỳ khó khăn. Lượng lý lẽ, sự kiên trì và, nếu tôi được phép nói vậy, sự hùng biện mà nó đòi hỏi sẽ khiến ông phải kinh ngạc. Nhưng đây là một trường hợp mà lòng trắc ẩn của tôi sẽ hoàn toàn bị cuốn theo. Tôi vô cùng đồng cảm với ông, thưa ông, và tôi sẽ rất hạnh phúc nếu thấy vợ chồng đoàn tụ. Tuy nhiên thời gian của tôi,” viên luật sư kết luận, nhìn đồng hồ như thể vừa sực nhớ ra điều đó, “rất có giá trị.”
“Tôi biết điều đó,” vị thân chủ nói, “và nếu ông nhận vụ án này và thuyết phục bà Billings trở về nhà và buông tha cho người đàn ông mà cô ta đang bám theo — vào ngày đó tôi sẽ trả cho ông số tiền một nghìn đô la. Tôi đã kiếm được chút ít tiền nhờ bất động sản trong đợt bùng nổ gần đây ở Susanville, và tôi sẽ không tiếc số tiền đó đâu.”
“Xin vui lòng giữ nguyên chỗ ngồi trong giây lát,” luật sư Gooch đứng dậy, lại xem đồng hồ. “Tôi có một thân chủ khác đang đợi ở căn phòng bên cạnh mà suýt nữa thì tôi quên mất. Tôi sẽ quay lại trong thời gian ngắn nhất.”
Tình thế lúc này hoàn toàn thỏa mãn sở thích về sự rắc rối và phức tạp của luật sư Gooch. Ông say mê những vụ án đưa ra những bài toán và khả năng vô cùng tinh vi như thế. Ông thấy thích thú khi nghĩ rằng mình đang làm chủ hạnh phúc và số phận của ba cá nhân đang ngồi trong tầm tay mà không hề hay biết sự hiện diện của nhau. Hình ảnh con tàu cũ kỹ lại thoáng qua trong đầu ông. Nhưng lần này hình ảnh đó đã trật nhịp, bởi vì nếu lấp đầy mọi khoang của một con tàu thực sự thì sẽ gây nguy hiểm cho sự an toàn của nó; còn với các khoang đầy ắp của mình, con tàu công việc của ông chỉ có thể lướt tới cảng thu lời béo bở với một khoản thù lao kếch xù. Điều ông phải làm, dĩ nhiên, là ép ra món hời tốt nhất từ một trong số những hành khách lo lắng của mình.
Đầu tiên ông gọi cậu bé văn phòng: “Khóa cửa ngoài lại, Archibald, và không cho ai vào cả.” Sau đó ông bước những bước dài, im lặng vào căn phòng nơi thân chủ số một đang đợi. Quý ông đó đang kiên nhẫn lướt xem những bức tranh trong cuốn tạp chí, ngậm điếu xì gà trên miệng và gác chân lên bàn.
“Chà,” ông ta vui vẻ lên tiếng khi luật sư bước vào, “ông đã quyết định chưa? Năm trăm đô la có đủ để giúp quý cô xinh đẹp ly hôn không?”
“Ý ông đó là tiền đặt cọc giữ chân luật sư à?” luật sư Gooch mềm mỏng hỏi lại.
“Hả? Không; trọn gói luôn. Thế là đủ rồi còn gì?”
“Phí dịch vụ của tôi,” luật sư Gooch nói, “sẽ là một nghìn năm trăm đô la. Năm trăm đô la trả trước, phần còn lại khi có quyết định ly hôn.”
Một tiếng huýt sáo lớn phát ra từ thân chủ số một. Đôi chân của ông ta hạ xuống sàn.
“Chắc chúng ta không chốt được vụ này rồi,” ông ta đứng dậy nói, “Tôi chỉ kiếm được năm trăm đô la trong một vụ mua bán bất động sản nhỏ dưới Susanville thôi. Tôi sẵn sàng làm mọi thứ để giải thoát cho quý cô đó, nhưng nó vượt quá đống tiền tôi có rồi.”
“Ông có thể xoay sở một nghìn hai trăm đô la không?” viên luật sư bóng gió hỏi.
“Năm trăm là giới hạn của tôi rồi, tôi nói thật đấy. Chắc tôi phải đi tìm luật sư nào rẻ hơn thôi.” Vị thân chủ đội mũ lên.
“Lối này xin mời,” luật sư Gooch nói, mở cánh cửa dẫn ra hành lang.
Khi quý ông đó trôi tuột khỏi khoang tàu và đi xuống cầu thang, luật sư Gooch mỉm cười một mình. “Lối ra cho ông Jessup,” ông lẩm bẩm trong lúc mân mê nhúm tóc Henry Clay ở vành tai. “Và giờ thì đến lượt người chồng bị bỏ rơi.” Ông quay trở lại phòng làm việc giữa, và lấy lại vẻ ra dáng làm ăn.
“Tôi hiểu,” ông nói với thân chủ số ba, “rằng ông đồng ý trả một nghìn đô la nếu tôi mang lại, hoặc góp phần mang lại, sự trở về nhà của bà Billings, và việc cô ta từ bỏ cuộc theo đuổi say đắm đối với người đàn ông mà cô ta đã nảy sinh thứ tình cảm cuồng nhiệt đó. Đồng thời vụ án hiện nằm trọn trong tay tôi trên cơ sở đó. Có đúng vậy không?”
“Hoàn toàn chính xác,” người kia háo hức đáp. “Và tôi có thể mang tiền mặt ra bất cứ lúc nào với thời gian báo trước hai tiếng.”
Luật sư Gooch đứng thẳng người hết cỡ. Vẻ gầy gò của ông dường như nở nang ra. Hai ngón tay cái tìm đến lỗ xỏ tay áo gile. Trên khuôn mặt ông là vẻ từ bi nhân ái mà ông vẫn luôn mang theo trong những sứ mệnh kiểu này.
“Thế thì, thưa ông,” ông ân cần nói, “tôi nghĩ mình có thể hứa với ông một sự giải thoát sớm khỏi những rắc rối. Tôi có chừng đó niềm tin vào khả năng lập luận và thuyết phục của bản thân, vào những xung lực tự nhiên của trái tim con người hướng về điều thiện, và vào sức mạnh to lớn của tình yêu bất diệt từ người chồng. Bà Billings, thưa ông, đang ở đây — trong căn phòng đó—” cánh tay dài của viên luật sư chỉ về phía cánh cửa. “Tôi sẽ gọi cô ta ra ngay; và những lời nài nỉ chung của chúng ta—”
Luật sư Gooch khựng lại, bởi vì thân chủ số ba đã nhổm dậy khỏi ghế như thể bị lò xo thép đẩy đi, và tóm lấy chiếc cặp của mình.
“Chết tiệt,” ông ta gay gắt kêu lên, “ông có ý gì hả? Người phụ nữ trong đó á! Tao tưởng tao đã cắt đuôi được ả ta từ bốn mươi dặm trước rồi cơ mà.”
Ông ta chạy ra cửa sổ mở toang, nhìn xuống dưới, và vắt một chân qua bệ cửa.
“Khoan đã!” luật sư Gooch kinh ngạc kêu lên. “Ông định làm gì thế? Lại đây, thưa ông Billings, và đối mặt với người vợ lầm đường nhưng vô tội của chúng ta nào. Những lời khẩn nài kết hợp của chúng ta chắc chắn sẽ—”
“Billings cái đầu mày!” vị thân chủ giờ đây đã hoàn toàn kích động hét lên. “Tao Billings cho mày thấy, cái đồ ngốc già đời này!”
Quay phắt lại, ông ta tức giận ném thẳng chiếc cặp vào đầu viên luật sư. Nó trúng ngay giữa hai mắt kẻ chuyên hòa giải kinh ngạc đó, khiến ông ta lảo đảo lùi lại một hoặc hai bước. Khi luật sư Gooch hoàn hồn trở lại, ông thấy thân chủ của mình đã biến mất. Lao vụt ra cửa sổ, ông nhoài người ra ngoài, và nhìn thấy kẻ phản bội đang lồm cồm bò dậy từ mái của một cái nhà kho — nơi hắn vừa nhảy xuống từ cửa sổ tầng hai. Chẳng thèm dừng lại nhặt mũ, hắn lao thẳng xuống mười thước còn lại để xuống con hẻm, rồi cắm cổ chạy dọc theo đó với tốc độ kinh hồn cho đến khi những tòa nhà xung quanh nuốt chửng hắn khỏi tầm mắt.
Luật sư Gooch run rẩy đưa tay lên trán. Đó là một thói quen của ông, giúp ông thanh lọc suy nghĩ. Có lẽ lúc này nó cũng giúp xoa dịu chỗ bị chiếc cặp da cá sấu cực cứng đập trúng.
Chiếc cặp nằm trên sàn, mở toang hoác, đồ đạc vương vãi khắp nơi. Theo phản xạ máy móc, luật sư Gooch cúi xuống nhặt nhạnh các món đồ. Món đầu tiên là một chiếc cổ áo; và đôi mắt toàn tri của người làm luật ngạc nhiên nhận ra hai chữ cái viết tắt H. K. J. được thêu trên đó. Tiếp theo là một cái lược, một bàn chải, một tấm bản đồ gấp gọn, và một cục xà phòng. Cuối cùng là một nắm thư từ làm việc cũ, đề tên — tất cả bọn chúng — gửi “Henry K. Jessup, Esq.”
Luật sư Gooch khép chiếc cặp lại, đặt nó lên bàn. Ông chần chừ trong giây lát, rồi đội mũ lên và bước vào phòng chờ của cậu bé văn phòng.
“Archibald,” ông dịu dàng nói khi mở cửa ra hành lang, “Ta sẽ qua phòng Tối cao pháp viện đây. Năm phút nữa con có thể bước vào phòng trong, và thông báo cho vị phu nhân đang đợi ở đó rằng” — lúc này luật sư Gooch sử dụng tiếng lóng — “rằng chẳng có vụ nào hết cả.”
