Xin hãy giáng cho nhà thơ một cú đấm vào mắt bất cứ khi nào hắn định cất giọng ca ngợi tháng Năm với bạn. Đó là một tháng được cai trị bởi những vị thần của sự tinh quái và điên rồ. Những yêu tinh và linh hồn nhỏ mỏ đang lảng vảng trong những khu rừng đâm chồi nảy lộc; Puck cùng đoàn tùy tùng lùn tịt của hắn đang bận rộn cả ở chốn thị thành lẫn vùng quê.
Vào tháng Năm, tự nhiên giơ ngón tay quở trách chúng ta, nhắc nhở rằng chúng ta không phải thần thánh, mà chỉ là những thành viên ảo tưởng trong đại gia đình của chính bà. Bà nhắc nhở chúng ta rằng mình là anh em họ hàng với con trai nghêu số phận hẩm hiu và con lừa; là hậu duệ trực hệ của hoa păng-xê và con tinh tinh, và chỉ là họ hàng gần với những con bồ cu, những con vịt kêu cạp cạp cùng các cô hầu phòng và cảnh sát trong công viên.
Vào tháng Năm, thần Cupid giương cung khi bị bịt mắt — triệu phú kết hôn với nữ thư ký; những giáo sư uyên bác tán tỉnh những cô nàng nhai kẹo cao su đeo tạp dề trắng sau những quầy ăn nhanh; cô giáo trường làng bắt những cậu học trò hư ở lại sau giờ học; những chàng trai mang thang nhẹ nhàng bước qua thảm cỏ nơi Juliet đang đợi bên cửa sổ có giàn leo với chiếc ống nhòm đã xếp gọn; những cặp đôi trẻ đi dạo liền về nhà thành vợ chồng; những lão già diện giày vải trắng dạo bước gần trường Sư phạm; thậm chí những người đàn ông đã có vợ, bỗng trở nên dịu dàng và đa cảm một cách kỳ lạ, vỗ mạnh vào lưng vợ và gắt gỏng: “Thế nào rồi, mình ơi!”
Tháng Năm ấy, vốn chẳng phải nữ thần mà là nàng phù thủy Circe, đang giả trang tại buổi khiêu vũ được tổ chức để vinh danh cô tiểu thư mới bước vào xã hội là Mùa Hè, đã giáng cho tất cả chúng ta một đòn chí mạng.
Cụ Coulson khẽ rên rỉ, đoạn ngồi thẳng người trên chiếc xe lăn dành cho người bệnh. Cụ bị gout rất nặng ở một bàn chân, sở hữu một ngôi nhà gần công viên Gramercy, nửa triệu đô-la và một cô con gái. Và cụ có một bà quản gia, tên là Widdup. Sự thật và cái tên ấy đều xứng đáng nhận được một câu văn. Và chúng đã có được điều đó.
Khi tháng Năm khơi gợi cụ Coulson, cụ bỗng trở thành anh trai của loài bồ câu. Bên khung cửa sổ nơi cụ ngồi là những chòm hoa thủy tiên vàng, hoa lan hyacinth, hoa phong lữ và hoa păng-xê. Gió lùa hương thơm của chúng vào phòng. Ngay lập tức, một trận chiến nảy lửa diễn ra giữa hơi thở của các loài hoa và thứ mùi nồng nặc, đầy linh khí từ chai dầu xoa bóp trị gout. Dầu xoa bóp dễ dàng giành chiến thắng; nhưng không phải trước khi mấy bông hoa tung được một cú đấm móc trời giáng vào mũi cụ Coulson. Công việc chết người của mụ phù thủy tháng Năm tàn nhẫn, giả dối đã hoàn thành.
Vượt qua công viên, xộc vào khứu giác của cụ Coulson là những mùi hương mùa xuân không thể nhầm lẫn, mang đặc trưng riêng biệt và độc quyền chỉ có ở khu đô thị nằm trên tuyến tàu điện ngầm. Mùi nhựa đường nóng chảy, mùi của những hang động ngầm, xăng dầu, hoắc hương, vỏ cam, khí thải cống rãnh, những tờ báo Albany, thuốc lá Ai Cập, vữa trát tường và thứ mực chưa khô trên những trang báo. Luồng không khí thổi vào thật ngọt ngào và dịu mát. Chim sẻ cãi nhau chí chóe vui vẻ ở khắp mọi nơi ngoài trời. Đừng bao giờ tin tháng Năm.
Cụ Coulson xoắn hai đầu hàng ria mép trắng, nguyền rủa cái chân của mình, và đập mạnh vào chiếc chuông đặt trên chiếc bàn cạnh bên.
Bà Widdup bước vào. Trông bà ưa nhìn, phơi phới, tất bật, tuổi tứ tuần và ranh mãnh.
“Higgins đi vắng rồi thưa ngài,” bà nói, với nụ cười gợi liên tưởng đến liệu pháp mát-xa rung. “Ngài ấy đi gửi thư. Tôi có thể giúp gì cho ngài không thưa ngài?”
“Đến giờ uống thuốc ô-nít của tôi rồi,” cụ Coulson bảo. “Nhỏ thuốc hộ tôi đi. Lọ thuốc ở đó kìa. Ba giọt. Pha vào nước. Cho cái thèng... ý tôi là, khỉ gió nhà Higgins! Chẳng có ai trong cái nhà này quan tâm xem tôi có chết dí ở cái ghế này vì thiếu sự chăm sóc hay không.”
Bà Widdup thở dài sườn sượt.
“Xin ngài đừng nói thế,” bà đáp. “Vẫn có những người quan tâm nhiều hơn ngài tưởng đấy. Mười ba giọt phải không thưa ngài?”
“Ba giọt,” cụ già Coulson nói.
Cụ uống thuốc xong rồi nắm lấy tay bà Widdup. Bà đỏ mặt. Ồ có chứ, chuyện đó hoàn toàn có thể xảy ra. Chỉ cần nín thở và thắt chặt cơ hoành lại là được.
“Bà Widdup,” cụ Coulson cất giọng, “mùa xuân đã tràn ngập khắp chốn rồi.”
“Chẳng phải thế sao ạ?” bà Widdup hưởng ứng. “Không khí ấm áp thật đấy. Và có cả biển quảng cáo bia bock ở mọi góc phố. Khắp công viên ngập tràn sắc vàng, hồng và xanh của hoa cỏ; còn chân và người tôi thì cứ nhói lên từng cơn.”
“‘Khi mùa xuân đến,’” cụ Coulson trích dẫn, vừa xoắn hàng ria mép, “‘một chằn... ý tôi là, tâm trí người đàn ông—nhẹ nhàng hướng về những nghĩ suy yêu đương.’”
“Lạy Chúa tôi!” bà Widdup thốt lên; “chẳng chuẩn quá còn gì ạ? Nghe chừng như nó đang lửng lơ trong không khí ấy.”
“‘Vào mùa xuân,’” cụ Coulson tiếp lời, “‘một sắc cầu vồng tươi tắn hơn bừng sáng trên bộ lông chim bồ câu bóng mượt.’”
“Họ sôi nổi thật đấy, mấy người Ireland ấy,” bà Widdup thở dài đăm chiêu.
“Bà Widdup,” cụ Coulson nói, nhăn mặt vì một cơn đau nhói ở bàn chân bị gout, “ngôi nhà này sẽ quạnh hiu biết bao nếu vắng bóng bà. Ta là một—ý ta là, ta là một người đàn ông lớn tuổi—nhưng ta cũng có một khoản tiền khá giả. Nếu trái phiếu chính phủ trị giá nửa triệu đô-la cùng tình cảm chân thành từ một trái tim dẫu chẳng còn nhịp đập rạo rực của tuổi trẻ thuở ban đầu, nhưng vẫn có thể thổn thức với một chân tình—”
Tiếng động lớn của một chiếc ghế bị lật đổ gần tấm màn che của căn phòng bên cạnh đã cắt ngang lời vị nạn nhân đáng kính và suýt chút nữa thì sập bẫy của tháng Năm.
Bước hiên ngang vào phòng là cô tiểu thư Van Meeker Constantia Coulson, gầy guộc, bền bỉ, cao kều, mũi hếch, lạnh lùng, giáo dục tốt, tuổi ba lăm, mang phong thái đậm chất khu Gramercy Park. Cô giơ kính lúp lên ngắm nghía. Bà Widdup vội vàng cúi xuống sắp xếp lại băng quấn trên bàn chân bị gout của cụ Coulson.
“Con cứ tưởng Higgins ở đây với bố chứ,” cô Van Meeker Constantia lên tiếng.
“Higgins ra ngoài rồi,” bố cô giải thích, “và bà Widdup đã ra mở cửa. Khá hơn rồi đấy, bà Widdup, cảm ơn bà. Không; ta không cần gì thêm nữa đâu.”
Bà quản gia lui ra, đôi má ửng hồng dưới ánh nhìn lạnh lùng, dò xét của cô Coulson.
“Thời tiết mùa xuân này đáng yêu thật đấy, phải không bố?” cụ ông cất lời, ra điều ý nhị.
“Chính thế đấy ạ,” cô Van Meeker Constantia Coulson đáp lại, nghe có phần khó hiểu. “Khi nào thì bà Widdup nghỉ phép vậy bố?”
“Bố tin là một tuần nữa tính từ hôm nay,” cụ Coulson nói.
Cô Van Meeker Constantia đứng lặng bên cửa sổ một phút, hướng ánh nhìn ra công viên nhỏ ngập tràn ánh nắng chiều dịu ngọt. Bằng con mắt của một nhà thực vật học, cô ngắm nhìn những bông hoa—vũ khí lợi hại nhất của mụ tháng Năm xảo quyệt. Với mạch đập lạnh lùng của một trinh nữ xứ Cologne, cô chống lại sự tấn công của bầu không khí dịu nhẹ thoảng hương. Những mũi tên của ánh nắng dịu dàng dội ngược trở lại, tê cóng trước lớp giáp lạnh lùng nơi lồng ngực chưa từng xao động của cô. Hương thơm của hoa cỏ chẳng đánh thức chút tình cảm mềm mại nào trong những ngóc ngách chưa được khám phá nơi trái tim đang ngủ yên của cô. Tiếng chim sẻ ríu rít chỉ khiến cô thêm chói tai. Cô chế nhạo tháng Năm.
Nhưng dẫu cô Coulson có miễn dịch với thời tiết đi chăng nữa, cô vẫn đủ tinh nhạy để đánh giá sức mạnh của nó. Cô thừa biết những lão già và những người phụ nữ lưng ong nhảy múa tưng bừng như những con bọ chét được giáo dục trong đoàn tùy tùng nực cười của tháng Năm, kẻ chế giễu vui nhộn của các tháng trong năm. Cô từng nghe về những ông cụ ngớ ngẩn kết hôn với quản gia của mình rồi. Suy cho cùng, cái cảm giác gọi là tình yêu ấy mới thật nhục nhã làm sao!
Sáng hôm sau lúc 8 giờ, khi người giao nước đá đến, người đầu bếp bảo anh ta rằng cô Coulson muốn gặp anh dưới tầng hầm.
“Chà, chẳng lẽ mình lại là Olcott và Depew; chưa thèm nhắc đến tên đầu tiên đâu nhé?” người giao nước đá tự lẩm bẩm đầy ngưỡng mộ.
Để tỏ ý nhượng bộ, anh ta xắn tay áo xuống, quăng chiếc móc kéo đá lên một khóm tử đinh hương rồi quay lại. Khi cô Van Meeker Constantia Coulson cất lời, anh ta liền cởi mũ ra.
“Có một lối vào phía sau tầng hầm này,” cô Coulson nói, “có thể đi tới bằng cách lái xe vào bãi đất trống bên cạnh, nơi họ đang đào móng xây dựng. Tôi muốn anh chuyển một nghìn cân nước đá vào bằng lối đó trong vòng hai tiếng nữa. Có thể anh sẽ phải gọi thêm một hoặc hai người nữa đến giúp. Tôi sẽ chỉ cho anh chỗ tôi muốn đặt nó. Tôi cũng muốn mỗi ngày một nghìn cân được giao theo cùng một lối đó trong bốn ngày tiếp theo. Công ty của anh có thể cộng tiền nước đá vào hóa đơn thường kỳ của chúng ta. Đây là tiền công cho sự vất vả thêm của anh.”
Cô Coulson chìa ra tờ mười đô-la. Người giao nước đá cúi đầu, hai tay cầm mũ ra phía sau lưng.
“Thôi thưa quí cô cứ giữ lấy. Được sắp xếp mọi chuyện vừa ý cô đã là niềm vinh hạnh cho tôi rồi ạ.”
Thương thay cho tháng Năm!
Khoảng trưa, cụ Coulson khua rơi hai chiếc cốc khỏi bàn, làm gãy cái lò xo chuông gọi và gào thét đòi Higgins ngay lập tức.
“Mang một chiếc rìu vào đây,” cụ Coulson ra lệnh đầy mỉa mai, “hoặc sai ai đi mua một lít axit prussic, hoặc bảo cảnh sát vào đây bắn tôi đi. Thà bị như thế còn hơn là chết cóng.”
“Trời có vẻ đang lạnh đi thật đấy thưa Ngài,” Higgins nói. “Cháu chưa để ý thấy điều đó trước đây. Để cháu đóng cửa sổ lại ạ.”
“Làm đi,” cụ Coulson bảo. “Chúng gọi đây là mùa xuân đấy phỏng? Nếu thời tiết cứ thế này mãi, tôi sẽ quay lại Palm Beach mất. Ngôi nhà cứ như cái nhà xác ấy.”
Lát sau, cô Coulson làm tròn đạo hiếu bước vào để hỏi thăm tình hình căn bệnh gout ra sao.
“’Stantia,” cụ già lên tiếng, “thời tiết ngoài trời thế nào hả con?”
“Trời sáng,” cô Coulson đáp, “nhưng lạnh buốt.”
“Bố thì thấy lạnh thấu xương như giữa mùa đông,” cụ Coulson nói.
“Đúng là một minh chứng,” Constantia lơ đễnh nhìn ra ngoài cửa sổ, “cho câu ‘mùa đông còn vương vấn trong lòng mùa xuân’, dẫu phép ẩn dụ ấy không hẳn là tao nhã cho lắm.”
Lát sau, cô đi bộ dọc theo công viên nhỏ và hướng về phía tây tới Đại lộ Broadway để mua sắm đôi chút.
Muộn hơn một chút so với lúc đó, bà Widdup bước vào phòng bệnh nhân.
“Ngài có bấm chuông không ạ?” bà hỏi, đôi má lúm đồng tiền hằn sâu. “Tôi vừa bảo Higgins ra hiệu thuốc, và tôi tưởng mình nghe thấy tiếng chuông của ngài.”
“Ta không có bấm,” cụ Coulson đáp.
“Tôi sợ rằng,” bà Widdup nói, “hôm qua tôi đã cắt ngang lời ngài khi ngài đang định nói dở điều gì đó.”
“Sao lại thế hả bà Widdup,” cụ già Coulson nghiêm nghị hỏi, “tại sao tôi lại thấy trong nhà này lạnh buốt thế này?”
“Lạnh ạ, thưa ngài?” bà quản gia thưa, “ừ nhỉ, bây giờ ngài nhắc tôi mới thấy trong phòng này hình như có lạnh thật. Nhưng mà ngoài trời thì ấm áp và đẹp trời như tháng Sáu vậy thưa ngài. Và thời tiết này mới khéo làm sao, khiến trái tim người ta cứ muốn nhảy thót ra khỏi chiếc áo sơ-mi ấy chứ thưa ngài. Rồi dây thường xuân thì đâm chồi nảy lộc dọc theo vách tường nhà, những chiếc phong cầm đường phố thì vang lên khúc nhạc, trẻ con nhảy múa trên vỉa hè—đúng là thời điểm tuyệt vời để thổ lộ những tâm tư trong lòng. Hôm qua ngài đang định nói rằng—”
“Này người phụ nữ kia!” cụ Coulson gầm lên; “cô đúng là một kẻ ngốc. Tôi trả lương cho cô để trông nom cái nhà này. Tôi đang chết cóng trong chính căn phòng của mình, thế mà cô lại bước vào đây lảm nhảm với tôi chuyện dây thường xuân với phong cầm đường phố. Lấy cho tôi một chiếc áo bành tô ngay lập tức. Bảo đảm là mọi cửa ra vào và cửa sổ ở tầng dưới đều phải đóng kín. Một kẻ già nua, béo ú, lú lẫn, thiên vị như cô mà lại đi ca cẩm chuyện mùa xuân với hoa cỏ giữa lúc trời đông giá rét thế này ư! Khi nào Higgins quay về, bảo nó mang cho tôi một cốc punch rum nóng. Còn bây giờ thì cút đi!”
Nhưng ai có thể làm cho gương mặt rạng rỡ của tháng Năm phải hổ thẹn? Dẫu mụ có là kẻ lang thang hay kẻ phá rối sự bình yên của những người tỉnh táo, thì sự khôn ngoan của những trinh nữ hay kho lạnh cũng chẳng thể khiến mụ phải cúi đầu trước chòm sao rực rỡ của các tháng trong năm.
À phải rồi, câu chuyện vẫn chưa kết thúc hẳn đâu.
Một đêm trôi qua, và sáng hôm sau Higgins lại dìu cụ già Coulson ngồi vào chiếc ghế cạnh cửa sổ. Cái lạnh trong phòng đã biến mất. Những làn hương thiên đường cùng sự dịu dàng thơm ngát lại len lỏi vào.
Bà Widdup hớt hải bước vào, đứng ngay bên cạnh ghế của cụ. Cụ Coulson vươn bàn tay gầy gò nắm lấy bàn tay mũm mĩm của bà.
“Bà Widdup,” cụ nói, “ngôi nhà này sẽ chẳng thể là tổ ấm nếu thiếu vắng bà. Tôi có nửa triệu đô-la. Nếu số tiền đó cùng tình cảm chân thành của một trái tim dẫu chẳng còn thời khắc rực rỡ nhất của tuổi trẻ nhưng vẫn chưa nguội lạnh, có thể—”
“Tôi tìm ra nguyên nhân khiến trời lạnh rồi,” bà Widdup nói, tựa người vào chiếc ghế của cụ. “Đó là nước đá—hàng tấn nước đá—dưới tầng hầm và trong phòng lò sưởi, ở khắp mọi nơi. Tôi đã khóa các lỗ thông hơi đang dẫn khí lạnh vào phòng ngài rồi đấy, cụ Coulson tội nghiệp ạ! Và giờ thì tháng Năm đã quay trở lại rồi.”
“Một trái tim chân thành,” cụ già Coulson tiếp lời, có phần lơ đễnh, “được mùa xuân hồi sinh một lần nữa, và—nhưng con gái ta sẽ nói gì đây, bà Widdup?”
“Xin ngài cứ yên tâm,” bà Widdup vui vẻ đáp. “Cô Coulson ấy ạ, con bé vừa bỏ trốn cùng anh chàng giao nước đá tối qua rồi thưa ngài!”
