Quan tòa Benaja Widdup ngồi trước cửa phòng làm việc, thong thả hút chiếc tẩu làm bằng cành cơm cháy. Dãy núi Cumberland xanh xám ẩn hiện trong lớp sương mù buổi chiều, lưng chừng vươn lên tới vòm trời. Một con gà mái đốm nghênh ngang đi xuống con đường chính của khu "định cư", kêu cục tác một cách ngốc nghếch.
Từ phía con đường vang lên tiếng ké kẹt của trục xe, tiếp theo là một đám bụi mờ dâng lên chậm rãi, rồi một chiếc xe bò chở Ransie Bilbro cùng vợ xuất hiện. Chiếc xe dừng lại trước cửa nhà vị quan tòa, và hai người bước xuống. Ransie cao lênh khênh, gầy guộc với làn da nâu sạm và mái tóc vàng. Vẻ dửng dưng của chốn núi rừng bao bọc lấy anh ta như một lớp áo giáp. Người vợ mặc váy vải chintz, góc cạnh, miệng nhai thuốc héo, mệt mỏi vì những khao khát mơ hồ không tên. Phảng phất qua dáng vẻ ấy là một sự phản kháng yếu ớt của tuổi trẻ bị lừa dối mà chính cô ta cũng không nhận ra sự mất mát của mình.
Vị quan tòa xỏ chân vào giày cho ra dáng trang trọng, rồi dịch người để nhường lối cho họ bước vào.
– Chúng tôi, – người vợ cất tiếng, giọng nghe như tiếng gió thổi qua những cành thông, – muốn xin ly dị. – Cô liếc nhìn Ransie để xem anh ta có nhận thấy điều gì sơ hở, mập mờ, né tránh, thiên vị hay tự ý bênh vực bản thân trong lời trình bày của cô về việc của họ hay không.
– Ly dị, – Ransie nhắc lại với cái gật đầu đầy vẻ trang nghiêm. – Hai chúng tôi không tài nào sống chung với nhau được nữa. Sống ở miền núi vốn đã đủ cô quạnh khi một người đàn ông và một người phụ nữ yêu thương nhau. Nhưng khi mụ ta cứ gầm gừ như mèo rừng hay lầm lì như cú mèo ở trong lán, thì một người đàn ông chẳng có lý do gì phải sống chung với mụ nữa.
– Còn khi hắn ta là một tên vô tích sự, – người vợ xen vào, – chẳng có chút hơi ấm tình cảm nào, cứ lăng chẻm đi cùng đám du thủ du thực và bọn nấu rượu lậu, rồi nằm ngửa ra đấy nốc đến say mửa mật thứ whiskey ngô, và làm phiền thiên hạ bằng cả một bầy chó săn đói khát, vô tích sự cần phải nuôi cơ chứ!
– Khi mụ ta cứ ném vung nồi, – Ransie cất lời đáp trả, – và hất cả nước sôi vào con chó săn gấu cừ khôi nhất ở vùng Cumberland, rồi nhất quyết không chịu nấu nướng tử tế cho chồng, lại còn làm chồng thức trắng đêm vì gán cho hắn đủ thứ tội trạng!
– Khi hắn ta lúc nào cũng chống đối đội thuế vụ, và mang tiếng xấu ở chốn núi non là một kẻ tồi tệ, thì thử hỏi ai mà ngủ nổi vào ban đêm?
Vị quan tòa chậm rãi bắt tay vào công việc. Ông đặt chiếc ghế duy nhất của mình và một chiếc ghế đẩu bằng gỗ cho hai vị khách. Ông mở cuốn luật lệ trên bàn ra và dò mục lục. Chẳng mấy chốc, ông lau kính rồi dịch chuyển lọ mực.
– Luật pháp và các điều khoản, – ông nói, – hoàn toàn im lặng về vấn đề ly dị xét theo thẩm quyền của tòa án này. Nhưng theo lẽ công bằng, Hiến pháp và quy tắc vàng, thì đó là một cuộc giao kèo tồi tệ nếu chỉ có một chiều tiến mà không có chiều lùi. Nếu một vị quan tòa có thể làm lễ cưới cho một cặp đôi, thì hiển nhiên ông ta cũng buộc phải có khả năng ly dị cho họ. Văn phòng này sẽ ban hành một sắc lệnh ly dị và chịu sự phán quyết của Tối cao Pháp viện về tính hợp pháp của nó.
Ransie Bilbro rút một chiếc túi đựng thuốc lá nhỏ từ túi quần. Từ trong đó, anh ta trút lên bàn một tờ bạc năm đô la. – Bán một tấm da gấu và hai con cáo mới được chừng này, – anh ta nhận xét. – Đó là tất cả số tiền chúng tôi có.
– Giá thông thường cho một vụ ly dị ở tòa án này, – vị quan tòa nói, – là năm đô la. – Ông nhét tờ tiền vào túi chiếc áo ghi lê vải thô với vẻ dửng dưng đầy giả tạo. Bằng rất nhiều nỗ lực thể xác và tâm trí, ông viết bản sắc lệnh lên nửa tờ giấy khổ lớn, rồi sao chép lại nội dung ấy sang nửa tờ kia. Ransie Bilbro cùng vợ lắng nghe ông đọc văn bản sẽ mang lại cho họ sự tự do:
“Hỡi tất cả mọi người, văn bản này chứng nhận rằng Ransie Bilbro và vợ là Ariela Bilbro, vào ngày hôm nay đã trực tiếp trình diện trước tôi và cam đoan rằng từ nay về sau họ sẽ không còn yêu thương, kính trọng hay vâng lời nhau nữa, dù trong hoàn cảnh tốt đẹp hay ngặt nghèo, khi tâm trí và thể xác đều minh mẫn, đồng thời chấp nhận trát hầu tòa ly dị theo đúng trật tự an ninh và phẩm giá của Tiểu bang. Thi hành nghiêm chỉnh điều này, cầu xin Chúa giúp đỡ quý vị. Benaja Widdup, quan tòa tại và vì hạt Piedmont, Tiểu bang Tennessee.”
Vị quan tòa chuẩn bị đưa một trong các văn bản cho Ransie. Giọng nói của Ariela đã trì hoãn hành động đó. Cả hai người đàn ông đều nhìn cô. Sự nam tính đần độn của họ bỗng đối mặt với điều gì đó đột ngột và bất ngờ ở người phụ nữ.
– Thưa quan tòa, xin đừng đưa tờ giấy đó cho ông ta vội. Mọi chuyện vẫn chưa ngã ngũ đâu. Tôi phải đòi cho được quyền lợi của mình trước. Tôi phải có tiền cấp dưỡng. Đàn ông gì mà ly dị vợ mà không để cho người ta dù chỉ một xu lận lưng để xoay sở thì không thể chấp nhận được. Tôi tính là sẽ lên chỗ nhà anh Ed ở núi Hogback. Tôi nhất định phải có một đôi giày, ít thuốc héo cùng vài thứ khác nữa chứ. Nếu Rance đủ tiền lo ly dị, thì hãy trả tiền cấp dưỡng cho tôi đi.
Ransie Bilbro chết lặng vì bối rối. Trước đó chẳng hề có một lời hé lộ nào về chuyện tiền cấp dưỡng. Phụ nữ lúc nào cũng đưa ra những vấn đề gây kinh ngạc và chẳng thể lường trước.
Quan tòa Benaja Widdup cảm thấy điểm này đòi hỏi một quyết định mang tính tư pháp. Các bộ luật cũng hoàn toàn im lặng về vấn đề tiền cấp dưỡng. Thế nhưng đôi chân của người vợ đang đi trần. Con đường mòn dẫn lên núi Hogback thì dốc và đầy đá sắc.
– Ariela Bilbro, – ông hỏi bằng giọng chính thức, – cô ngẫm xem bao nhiêu tiền là vừa vặn và thỏa đáng cho khoản tiền cấp dưỡng trong vụ việc trước tòa này?
– Tôi tính, – cô đáp, – tiền giày dép và mọi thứ, vị chi là năm đô la. Số tiền đó chẳng thấm vào đâu cho khoản cấp dưỡng, nhưng tôi cho rằng chừng đó đủ để tôi lên tới nhà anh Ed.
– Số tiền đó, – vị quan tòa phán quyết, – là hoàn toàn hợp lý. Ransie Bilbro, anh bị tòa án ra lệnh phải trả cho nguyên đơn số tiền năm đô la trước khi sắc lệnh ly dị được ban hành.
– Tôi không còn đồng nào nữa, – Ransie thở ra nặng nhọc. – Tôi đã trả hết sạch số tiền mình có cho ông rồi còn đâu.
– Nếu không, – vị quan tòa nói, liếc nhìn nghiêm khắc qua cặp kính, – anh sẽ bị khép tội coi thường tòa án.
– Tôi nghĩ nếu ông cho tôi khất đến ngày mai, – người chồng nài nỉ, – chắc tôi xoay xở kiếm chác ở đâu đó được. Tôi có bao giờ ngờ phải trả tiền cấp dưỡng đâu chứ.
– Vụ án được hoãn lại, – Benaja Widdup tuyên bố, – cho đến ngày mai, khi tất cả các vị sẽ có mặt để tuân thủ lệnh của tòa án. Sau đó, các sắc lệnh ly dị sẽ được trao tay. – Ông ngồi xuống bậc cửa và bắt đầu cởi dây giày.
– Hay là chúng ta cứ xuống nhà chú Ziah, – Ransie quyết định, – rồi qua đêm ở đó. – Anh ta trèo lên xe từ một phía, còn Ariela trèo lên từ phía bên kia. Theo cái quất dây cương của anh ta, con bò đực đỏ nhỏ bé từ từ quay đầu vòng lại, và chiếc xe bò lủi thủi bò đi giữa đám bụi mịt mờ bốc lên từ nhữngh bánh xe.
Quan tòa Benaja Widdup hút chiếc tẩu cành cơm cháy của mình. Buổi chiều muộn, ông nhận được tờ báo tuần và đọc cho đến khi bóng chiều chập choạng làm mờ những dòng chữ. Sau đó, ông thắp ngọn nến mỡ cừu trên bàn và đọc tiếp cho đến khi trăng mọc, đánh dấu thời điểm dùng bữa tối. Ông sống trong căn lán gỗ đôi ở sườn dốc gần cây dương bị khoét vỏ. Trên đường về nhà ăn tối, ông băng qua một con lạch nhỏ bị bóng râm của một lùm nguyệt quế phủ tối mịt. Bóng đen của một người đàn ông bước ra từ lùm cây và chĩa súng trường vào ngực ông. Vành mũ của kẻ đó sụp xuống thấp, và thứ gì đó che kín gần hết khuôn mặt.
– Tao muốn tiền của mày, – bóng đen cất giọng, – không lôi thôi lằng nhằng gì hết. Tao đang thấy chột dạ lắm rồi đấy, và ngón tay tao đang run rẩy trên cái cò súng này đây.
– T-t-tôi chỉ có năm đô la thôi, – vị quan tòa nói, rút tiền từ túi áo ghi lê ra.
– Cuộn tròn nó lại, – mệnh lệnh vang lên, – rồi nhét vào đầu nòng khẩu súng này.
Tờ bạc còn mới cứng và phẳng phiu. Ngay cả những ngón tay vụng về và run rẩy cũng chẳng mấy khó khăn để vo tròn nó lại và nhét (việc này có phần khó khăn hơn một chút) vào miệng nòng súng trường.
– Giờ thì mày có thể biến được rồi đấy, – tên cướp nói.
Vị quan tòa chẳng chần chừ lấy một bước trên đường đi.
Hôm sau, con bò đực đỏ nhỏ bé lại xuất hiện, kéo chiếc xe đến cửa phòng làm việc. Quan tòa Benaja Widdup đã mang giày tử tế, bởi ông đang chờ đợi cuộc ghé thăm này. Trước mặt ông, Ransie Bilbro đưa cho vợ một tờ năm đô la. Ánh mắt viên quan tòa sắc sảo quan sát nó. Tờ bạc có vẻ cong lại như thể từng bị cuộn tròn và nhét vào đầu nòng súng trường. Nhưng vị quan tòa nén lại không bình luận gì. Quả thực những tờ bạc khác đôi khi cũng có xu hướng cong lại như vậy. Ông trao cho mỗi người một bản sắc lệnh ly dị. Cả hai đứng ngượng ngùng trong im lặng, chậm rãi gấp tờ giấy bảo đảm cho sự tự do lại. Người phụ nữ liếc nhìn Ransie đầy vẻ ngượng ngùng và gượng gạo.
– Chắc anh sẽ quay lại lán chứ, – cô nói, – đi cùng chiếc xe bò ấy. Có bánh mì trong chiếc hộp thiếc để trên kệ. Em đã bỏ thịt xông khói vào nồi luộc để lũ chó săn không súc được nó. Đừng quên lên dây cót chiếc đồng hồ vào tối nay nhé.
– Thế cô đi lên nhà anh Ed thật à? – Ransie hỏi, ra vẻ hoàn toàn dửng dưng.
– Em tính là sẽ lên đó trước khi trời tối. Em không dám chắc họ có vui vẻ chào đón gì không, nhưng em chẳng còn nơi nào khác để đi cả. Đường thì xa lắm, chắc em phải đi thôi. Em xin phép chào anh nhé, Ranse... à mà, nếu anh cũng muốn nói câu đó.
– Tôi chẳng biết có ai là loài chó săn đâu, – Ransie cất giọng như một kẻ chịu đựng hy sinh, – mà lại không muốn nói lời chào tạm biệt... trừ phi cô quá nóng lòng muốn đi đến mức chẳng thèm muốn tôi nói câu đó.
Ariela giữ im lặng. Cô cẩn thận gấp tờ bạc năm đô la cùng bản sắc lệnh lại, rồi nhét vào ngực áo. Benaja Widdup đau đớn nhìn số tiền biến mất sau cặp kính của mình bằng đôi mắt u sầu.
Và rồi ngay trong câu nói tiếp theo, theo dòng suy nghĩ của mình, ông tự thấy bản thân sánh ngang hàng với đám đông những người đồng cảm vĩ đại trên thế giới hoặc nhóm nhỏ những nhà tài phiệt lớn lao của họ.
– Chắc tối nay trong căn lán cũ quạnh hiu lắm đấy, Ranse ạ, – ông nói.
Ransie Bilbro đăm đăm nhìn ra dãy núi Cumberland, giờ đây đang xanh ngắt trong ánh nắng. Anh ta không nhìn Ariela.
– Tôi đoán là sẽ cô quạnh đấy; nhưng khi người ta đã nổi giận và muốn ly dị, thì ông chẳng thể bắt người ta ở lại được đâu.
– Đâu chỉ có một mình tôi muốn ly dị, – Ariela cất lời, nói với chiếc ghế đẩu bằng gỗ. – Hơn nữa, có ai muốn ai ở lại đâu cơ chứ.
– Có ai bảo là họ không muốn đâu.
– Có ai bảo là họ muốn đâu cơ chứ. Thôi chắc em phải đi ngay lên nhà anh Ed đây.
– Chẳng có ai lên dây cót nổi cái đồng hồ cũ kỹ đó đâu.
– Anh muốn em quay lại đi cùng chiếc xe bò để lên dây cót cho anh không, Ranse?
Khuôn mặt người đàn ông miền núi tỏ ra miễn nhiễm với mọi cảm xúc. Thế nhưng anh ta vươn bàn tay to lớn ra và nắm lấy bàn tay nâu gầy của Ariela. Linh hồn cô bừng sáng lên một thoáng qua gương mặt vô cảm, làm tôn lên vẻ thánh thiện của nó.
– Lũ chó săn đó sẽ không làm phiền em nữa đâu, – Ransie nói. – Anh nghĩ trước giờ mình tồi tệ và đê tiện lắm. Em lên dây cót chiếc đồng hồ đó đi, Ariela.
– Trái tim em ở cả trong căn lán đó rồi, Ranse, – cô thì thầm, – ở cùng với anh. Em sẽ không nổi giận nữa đâu. Mình bắt đầu đi thôi anh, Ranse, để kịp về nhà trước khi trời tối.
Quan tòa Benaja Widdup liền xen vào khi họ bước ra cửa, quên mất sự hiện diện của chính mình.
– Nhân danh Tiểu bang Tennessee, – ông phán, – ta cấm quý vị dám cả gan bất chấp các luật lệ và điều khoản của bang. Tòa án này rất đỗi sẵn lòng và vui mừng khôn tả khi thấy những đám mây bất hòa và hiểu lầm đang tan biến đi khỏi hai trái tim đang yêu, thế nhưng bổn phận của tòa án là phải gìn giữ đạo đức và sự liêm chính của Tiểu bang. Tòa án xin nhắc nhở rằng quý vị không còn là vợ chồng nữa, mà đã ly dị theo đúng sắc lệnh thông thường, và do đó không được hưởng các quyền lợi cũng như phụ phẩm của điền sản hôn nhân.
Ariela bấu chặt lấy cánh tay Ransie. Những lời đó có nghĩa là cô phải mất anh ngay lúc họ vừa học được bài học cuộc đời hay sao?
– Tuy nhiên, tòa án hoàn toàn sẵn sàng, – vị quan tòa tiếp lời, – để bãi bỏ những hạn chế do sắc lệnh ly dị đặt ra. Tòa án có mặt ở đây để tiến hành nghi lễ kết hôn thiêng liêng, qua đó hàn gắn mọi chuyện và giúp cho các đương sự được trở lại trạng thái hôn nhân cao quý và tôn nghiêm mà họ hằng mong ước. Lệ phí để cử hành nghi thức nói trên trong trường hợp này sẽ là, cụ thể là, năm đô la.
Ariela bắt gặp tia hy vọng lóe lên trong lời nói của ông. Nhanh như cắt, tay cô đưa lên ngực áo. Nhẹ nhàng như một chú bồ câu đáp xuống, tờ bạc bay phấp phới lên bàn của vị quan tòa. Gò má sạm nắng của cô ửng hồng khi cô tay trong tay đứng bên Ransie và lắng nghe những lời tái hợp.
Ransie đỡ cô lên xe, rồi leo lên ngồi cạnh. Con bò đực đỏ nhỏ bé lại quay đầu một lần nữa, và họ nắm tay nhau khởi hành hướng về miền núi.
Quan tòa Benaja Widdup ngồi trước cửa nhà và cởi giày ra. Một lần nữa, ông mân mê tờ bạc nhét sâu trong túi áo ghi lê. Một lần nữa, ông hút chiếc tẩu cành cơm cháy. Một lần nữa, con gà mái đốm lại nghênh ngang đi xuống con đường chính của khu "định cư", kêu cục tác một cách ngốc nghếch.
