Thật đáng thương cho kẻ sĩ và người nghệ sĩ mang góc nhìn luôn thay đổi! Cuộc đời sẽ là một cõi hỗn độn đường đi đối với người này; cảnh quan sẽ trỗi dậy và làm chao đảo người kia. Hãy lấy trường hợp của Lorison làm ví dụ. Có lúc anh tự thấy mình là kẻ ngốc nghếch kém cỏi nhất; có lúc anh lại đinh ninh rằng mình đang theo đuổi những lý tưởng cao đẹp đến mức thế giới chưa sẵn sàng đón nhận. Trong một tâm trạng, anh nguyền rủa sự dại dột của mình; bị tâm trạng khác chiếm lĩnh, anh lại mang một dáng vẻ uy nghi điềm tĩnh tựa như sự vĩ đại: nhưng ở trạng thái nào, anh cũng không đạt được cái nhìn thấu suốt.

Từ nhiều thế hệ trước, họ của anh vốn là “Larsen.” Dòng họ đã để lại cho anh một tâm tính mong manh, u buồn, cùng một sự cân bằng quý giá giữa tính tiết kiệm và sự chăm chỉ.

Từ điểm nhìn của mình, anh thấy bản thân là kẻ bị xã hội ruồng bỏ, muôn đời là kẻ lủi thủi bóng tối bên bờ rìa rách rưới của sự đáng kính; một cư dân chốn *des trois-quarts de monde*, cái xứ sở hình cầu đáng thương nằm giữa giới thượng lưu và tầng lớp bình dân, nơi cư dân vừa ghen tị với những người hàng xóm của mình, vừa bị cả hai bên khinh rẻ. Anh tự kết án mình theo quan điểm ấy, cũng như vì nó mà tự đày ải bản thân đến thành phố miền Nam cổ kính này, cách xa quê hương cũ cả ngàn dặm.

Ở đây anh đã sống hơn một năm, quen biết chẳng mấy ai, giam mình trong một thế giới nội tâm u uất thỉnh thoảng lại bị xâm chiếm bởi những hình khối gai góc, bối rối của thực tại phũ phàng. Rồi anh đem lòng yêu một cô gái gặp được trong một quán ăn bình dân, và câu chuyện của anh bắt đầu từ đó.

Phố Rue Chartres ở New Orleans là con phố của những bóng ma. Nó nằm ở khu phố mà người Pháp trong thời kỳ hoàng kim từng dựng lên niềm tự hào và vinh quang phảng phất hương vị quê nhà; cũng là nơi những gã quý tộc Tây Ban Nha kiêu ngạo từng nghênh ngang sải bước, ôm mộng về vàng bạc, bổng lộc và những chiếc găng tay của tiểu thư quý phái. Mỗi phiến đá lát đường đều hằn những rãnh mòn bởi những bước chân vương giả đi trẩy hội và giao tranh. Mỗi ngôi nhà đều mang một nỗi đau tan nát cõi lòng đậm chất vương giả; mỗi khung cửa đều cất giấu câu chuyện chưa kể về những lời hứa hẹn hào hoa và sự lụi tàn chậm rãi.

Về đêm, Rue Chartres giờ đây chỉ là một khe sáng mờ mịt, nơi người lữ hành dò dẫm nhìn thấy nổi bật lên bầu trời là những mảng hoa văn sắt uốn chằng chịt mang phong cách Moorish của các ban công. Những ngôi nhà cổ của các ông hội đồng vẫn còn đó, kiên cường chống lại thời gian, nhưng linh hồn của chúng đã mất. Con phố ấy là chốn của những bóng ma đối với bất kỳ ai có khả năng nhìn thấy chúng.

Một nhịp đập yếu ớt của vẻ vang thuở xưa vẫn còn tồn tại ở một góc phố do quán Café Carabine d’Or chiếm giữ. Xưa kia người ta thường tụ tập ở đó để mưu phản chống lại vua chúa và cảnh cáo các vị tổng thống. Họ vẫn làm thế đến tận bây giờ, nhưng không còn là những con người như trước nữa. Một chiếc khuy đồng cũng đủ làm họ giải tán; còn những con người thuở trước từng dám đối đầu với cả một đạo binh. Trên cửa treo tấm biển hiệu, nơi vẽ một con quái thú khổng lồ thuộc loài xa lạ. Thể hiện hành động nổ súng vào con quái vật này là một bóng người khiêm nhường đang giương một khẩu súng nổi bật, từng có màu vàng óng. Giờ đây, dòng chữ chú thích phía trên bức tranh đã phai mờ không thể đoán nổi; mối liên quan giữa khẩu súng với tựa đề chỉ là vấn đề của đức tin; còn con vật bị đe dọa, chán ngấy màn nhắm bắn lâu lắc của người thợ săn, nay đã biến thành một vệt mực nhòe nhoẹt hình thù kỳ dị.

Nơi này được gọi là “Quán của Antonio,” như tấm bảng hiệu màu trắng hiện lên trên khung kính phát sáng màu đỏ và chữ dát vàng bên cửa sổ đã minh chứng. Có một lời hứa hẹn trong cái tên “Antonio”; một sự kỳ vọng chính đáng về những món ăn đậm đà vị dầu, tiêu, rượu, và có lẽ cả lời thì thầm phảng phất hương vị tỏi của các thiên thần. Nhưng phần còn lại của cái tên ấy lại là “O’Riley.” Antonio O’Riley!

Carabine d’Or là một bóng ma nhục nhã của phố Rue Chartres. Quán cà phê nơi Bienville và Conti từng dùng bữa tối, nơi một vị vương tước từng bẻ bánh mì, nay đã biến thành một “tiệm ăn gia đình.”

Khách hàng của quán gần như trăm người như một đều là những người lao động chân tay nam nữ. Thỉnh thoảng bạn sẽ thấy những vũ công múa hát tập thể từ các nhà hát rẻ tiền, và những kẻ làm nghề bấp bênh dễ đổi thay; nhưng tại quán Antonio—một cái tên dạt dào hứa hẹn phong cách Bohemia nhưng lại tẻ nhạt khi thành hiện thực—những cung cách hào hoa vui vẻ đều phải kìm lại theo chuẩn mực “gia đình.” Nếu bạn châm một điếu thuốc, chủ quán sẽ chạm vào “cánh-tay” bạn và nhắc nhở rằng phép lịch sự đang bị đe dọa. “Antonio” mồi chèo và quyến rũ từ tấm biển hiệu rực lửa bên ngoài, nhưng “O’Riley” lại dạy bảo phép tắc ở bên trong.

Chính tại quán ăn này, Lorison lần đầu nhìn thấy cô gái. Một tên phô trương có ánh mắt săn mồi đã đi theo cô vào quán, và tiến đến định ngồi vào chiếc ghế bên cạnh chiếc bàn nhỏ nơi cô dừng chân, nhưng Lorison đã lẹ làng luồn vào chỗ đó trước hắn. Mối quen biết của họ bắt đầu, lớn dần, và giờ đây đã tròn hai tháng, họ vẫn ngồi chung một bàn vào mỗi buổi tối, không phải hẹn hò trước, mà như thể do một chuỗi tình cờ may mắn và hạnh phúc. Sau bữa tối, họ cùng nhau đi dạo ở một trong những công viên nhỏ của thành phố, hoặc giữa những khu chợ rộn rã như một chương trình tạp kỹ liên tục với đủ thứ âm thanh và hình ảnh. Luôn luôn vào lúc tám giờ, bước chân đưa họ đến một góc phố quen thuộc, nơi cô dịu dàng nhưng kiên quyết chúc anh ngủ ngon rồi rời đi. “Tôi sống không xa đây đâu,” cô thường nói, “và anh phải để tôi đi quãng đường còn lại một mình.”

Nhưng giờ đây Lorison nhận ra rằng anh muốn được đi cùng cô suốt quãng đường còn lại, nếu không hạnh phúc sẽ vụt bay, để lại anh trơ trọi ở một góc đời vô cùng cô quạnh. Và ngay lúc anh nhận ra điều ấy, bí mật về việc mình bị tước quyền bước vào xã hội của những người lương thiện liền giơ tay chặn mặt anh và bảo rằng điều đó không thể xảy ra.

Con người vốn là một kẻ ích kỷ tột độ nên đồng thời cũng là kẻ tự cao; nếu yêu, người ấy sẽ cho đối phương biết. Trong suốt cuộc đời, người ta có thể giấu giếm điều đó vì áp lực của sự thực tế và danh dự, nhưng nó rồi cũng sẽ sủi bọt trên đôi môi lúc hấp hối, dẫu có làm xáo trộn cả một xóm giềng. Tuy nhiên, ai cũng biết rằng phần lớn đàn ông không đợi lâu đến thế để thổ lộ niềm đam mê của mình. Riêng trường hợp của Lorison, những quy tắc đạo đức ngặt nghèo của bản thân đã cấm tiệt anh bày tỏ tình cảm, thế nhưng anh vẫn cứ muốn đùa giỡn với vấn đề ấy, và ít nhất là tán tỉnh bằng những lời ám chỉ.

Đêm nay, sau bữa ăn quen thuộc tại Carabine d’Or, anh thong thả dạo bước cùng người bạn đồng hành xuống con phố cổ kính mờ ảo hướng về phía dòng sông.

Phố Rue Chartres chấm dứt ở Quảng trường Place d’Armes cổ kính. Tòa thị chính Cabildo cổ xưa, nơi công lý Tây Ban Nha từng giáng xuống như mưa đá, nằm quay mặt ra quảng trường, và Nhà thờ lớn, một bóng ma thời thuộc địa khác, sừng sững bao quát nơi đây. Giữa lòng quảng trường là một công viên nhỏ rào sắt với đầy hoa cỏ và những lối đi rải sỏi tinh tươm, nơi người dân ra đây hóng mát mỗi chiều tối. Trấn giữ trên bệ cao ở trung tâm, vị tướng quân cưỡi trên lưng con chiến mã đang chồm lên, khuôn mặt vô cảm nhìn đăm đăm xuôi dòng sông về phía khúc quanh English Turn, nơi chẳng còn người Anh nào kéo đến bắn phá những kiện bông vải của ông nữa.

Thường thì hai người vẫn hay ngồi ở quảng trường này, nhưng đêm nay Lorison dẫn cô đi lướt qua cánh cổng có bậc thềm bằng đá, tiếp tục tiến sâu về phía sông. Trong lúc đi, anh thầm mỉm cười khi nghĩ rằng tất cả những gì anh biết về cô—ngoại trừ việc anh yêu cô—chỉ là tên cô, Norah Greenway, và cô sống cùng người anh trai. Họ đã trò chuyện về mọi thứ trừ chính bản thân mình. Có lẽ sự kín đáo của cô là do anh mà ra.

Cuối cùng, họ cũng đến bờ kè và ngồi lên một thanh dầm gỗ lớn nằm ngổn ngang. Không khí nồng nặc mùi bụi bặm của hoạt động giao thương. Dòng sông lớn lững lờ trôi mang màu vàng đục. Phía bên kia sông, khu Algiers hiện lên như một khối đen trải dài trên nền sương mù điện quang rung rinh lấm tấm những vì sao đúng vị trí.

Cô gái còn trẻ và mang vẻ đẹp quyến rũ, lôi cuốn. Một nét u buồn rạng rỡ phảng phất quanh cô; cô sở hữu một vẻ đẹp thanh tú, mong manh chưa tỳ vết, định mệnh sinh ra là để làm hài lòng người khác. Giọng nói của cô khi cất lên khiến chủ đề cô đang nói bỗng trở nên nhỏ bé lại. Đó là chất giọng có khả năng thổi bùng sức hút lớn lao vào những đề tài vụn vặt. Cô ngồi thoải mái, khẽ vuốt lại tà váy bằng một cử chỉ nữ tính dịu dàng, bình thản như thể bến tàu nhọ nhem này là một khu vườn mùa hè. Lorison dùng gậy khều khều những thớ gỗ mục.

Anh bắt đầu bằng cách kể cho cô nghe rằng anh đang yêu một người mà anh không dám thổ lộ. “Và tại sao lại không?” cô hỏi, nhanh chóng chấp nhận cái cớ ngớ ngẩn của anh về một nhân vật thứ ba bằng rơm. “Địa vị của tôi trên thế giới này,” anh đáp, “chẳng có gì để dám mời một người phụ nữ cùng chia sẻ. Tôi là kẻ bị những người lương thiện ruồng bỏ; tôi bị buộc tội oan trong một vụ án, và tôi tin rằng mình cũng có tội trong một vụ khác.”

Từ đó, anh lao vào câu chuyện về sự từ bỏ xã hội của mình. Câu chuyện ấy, nếu gọt giũa bỏ đi phần triết lý đạo đức của anh, thì chẳng có gì đáng chú ý hơn một cái chạm nhẹ. Đó chẳng phải là câu chuyện mới mẻ gì, chuyện sa ngã của kẻ cờ bạc. Trong một đêm sát phạt, anh đã thua sạch, rồi liều lĩnh đem cả một khoản tiền của chủ mà ngẫu nhiên anh đang mang theo bên mình. Anh tiếp tục thua cho đến ván cược cuối cùng, rồi bắt đầu gỡ gạc lại, rời sòng bạc với tư cách là người thắng một khoản tiền khá lớn. Đêm hôm đó, két sắt của chủ tiệm bị trộm. Người ta tiến hành lục soát; tiền thắng bạc của Lorison được tìm thấy trong phòng anh, tổng số tiền của nó vô cùng ăn khớp với số tiền đã bị khoắng sạch. Anh bị bắt, đem ra xét xử và, do chứng cứ không đầy đủ, được phóng thích, mang trên mình vết nhơ từ những phán quyết cay đắng của một bồi thẩm đoàn bất đồng quan điểm.

“Gánh nặng của tôi,” anh nói với cô gái, “không nằm ở lời buộc tội bất công ấy, mà nằm ở sự thật rằng từ khoảnh khắc tôi đặt cược đồng tiền đầu tiên của hãng, tôi đã là một tội phạm—dù tôi thua hay thắng đi chăng nữa. Em hiểu tại sao tôi không thể nói lời yêu với cô ấy rồi chứ.”

“Thật là một điều đáng buồn,” Norah nói sau một khoảng lặng ngắn, “khi nghĩ đến việc trên đời này có những con người quá ư tốt đẹp.”

“Tốt đẹp ư?” Lorison thốt lên.

“Em đang nghĩ về nhân vật xuất chúng mà anh nói là anh yêu. Cô ta chắc phải là một sinh linh tồi tệ lắm.”

“Anh không hiểu.”

“Gần như,” cô tiếp lời, “tồi tệ chẳng kém gì anh đâu.”

“Em không hiểu rồi,” Lorison nói, cởi mũ ra và vuốt ngược mái tóc sáng màu đẹp đẽ của mình. “Giả sử cô ấy yêu tôi đáp lại, và sẵn sàng kết hôn với tôi. Em hãy thử nghĩ xem điều gì sẽ xảy ra. Sẽ chẳng có ngày nào trôi qua mà cô ấy không bị gợi nhắc về sự hy sinh của mình. Tôi sẽ đọc được sự ban ơn trong nụ cười của cô ấy, thậm chí cả sự thương hại ngay trong tình cảm của nàng, và điều đó sẽ phát điên lên mất. Không. Cứ cho là điều đó đứng giữa chúng tôi mãi mãi. Chỉ những kẻ môn đăng hộ đối mới nên kết đôi. Tôi không bao giờ có thể yêu cầu nàng hạ mình xuống bước vào vũng lầy của tôi.”

Một bóng đèn hồ quang chiếu mờ ảo lên khuôn mặt Lorison. Một thứ ánh sáng từ bên trong cũng tỏa ra từ đó. Cô gái nhìn thấy vẻ mặt say đắm, khổ hạnh ấy; đó là gương mặt của Ngài Galahad hoặc của một kẻ ngốc.

“Tựa như những vì sao vậy,” cô nói, “vị thiên thần không thể với tới này. Quả thực là quá cao để có thể chạm tay vào.”

“Với anh thì đúng là vậy.”

Cô bất chợt quay sang nhìn anh. “Bạn hiền của tôi ơi, anh có thích ngôi sao của mình bị rơi xuống không?” Lorison vung tay một cách rộng rãi.

“Em đẩy anh đến sự thật phũ phàng rồi đấy,” anh tuyên bố; “em không đồng tình với luận điểm của anh. Nhưng anh sẽ trả lời em thế này. Nếu anh có thể với tới ngôi sao của riêng mình để kéo nó xuống, anh sẽ không làm thế; nhưng nếu nó đã rơi xuống, anh sẽ nhặt nó lên, và tạ ơn Thiên Chúa vì đặc ân đó.”

Họ im lặng trong vài phút. Norah rùng mình, thọc sâu hai tay vào túi áo khoác. Lorison thốt lên một tiếng kêu đầy hối hận.

“Em không lạnh đâu,” cô nói. “Em chỉ đang nghĩ thôi. Em phải kể cho anh nghe chuyện này. Anh đã chọn một người tâm sự thật kỳ lạ. Nhưng anh không thể trông đợi một kẻ qua đường tình cờ vớ được ở một quán ăn khả nghi lại là một thiên thần được.”

“Norah!” Lorison kêu lên.

“Để em nói tiếp. Anh đã kể cho em nghe về bản thân anh. Chúng ta đã là những người bạn tốt như thế. Bây giờ em phải kể cho anh nghe điều mà em chưa từng muốn anh biết. Em còn—tệ hơn cả anh. Em từng ở trên sân khấu... em hát trong đội múa... em đoán là mình khá tệ... em đã ăn cắp kim cương của nữ ca sĩ chính... họ bắt giữ em... em trả lại phần lớn số kim cương đó, và họ thả em ra... em uống rượu mỗi đêm... uống rất nhiều... em đã rất hư hỏng, nhưng—”

Lorison nhanh chóng quỳ xuống bên cạnh cô và nắm lấy đôi tay cô.

“Norah yêu quý!” anh cất lời, đầy hân hoan. “Chính là em, chính là người anh yêu! Em chưa từng đoán ra phải không? Suốt thời gian qua người anh muốn nói chính là em. Giờ thì anh có thể nói ra rồi. Hãy để anh giúp em quên đi quá khứ. Cả hai chúng ta đều đã chịu đựng đau khổ; hãy đóng sầm thế giới lại và sống vì nhau đi em. Norah, em có nghe anh nói anh yêu em không?”

“Bất chấp cả việc—”

“Nên nói là vì những điều đó thì đúng hơn. Em đã bước ra khỏi quá khứ của mình một cách cao thượng và tốt đẹp. Trái tim em trong sạch như thiên thần vậy. Hãy trao nó cho anh.”

“Chỉ cách đây lát thôi anh còn quá sợ hãi tương lai đến mức chẳng dám thốt lên lời.”

“Nhưng đó là vì em, chứ không phải vì bản thân anh. Em có thể yêu anh chứ?”

Cô lao vào ngực anh, nức nở nghẹn ngào.

“Hơn cả sinh mệnh—hơn cả chân lý—hơn tất cả mọi thứ.”

“Và quá khứ của chính anh,” Lorison lên tiếng với một nét lo lắng—“em có thể tha thứ và—”

“Em đã trả lời anh điều đó rồi,” cô thì thầm, “khi em nói với anh rằng em yêu anh.” Cô ngả người ra sau, đăm đăm nhìn anh. “Nếu em không kể cho anh nghe về bản thân mình, thì liệu anh có—anh có—”

“Không,” anh ngắt lời; “anh sẽ chẳng bao giờ để em biết là anh yêu em. Anh sẽ không bao giờ hỏi em điều này—Norah, em sẽ làm vợ anh chứ?”

Cô lại khóc.

“Ồ, hãy tin em; giờ thì em ngoan rồi—em không còn hư hỏng nữa đâu! Em sẽ là người vợ tuyệt vời nhất trên đời. Đừng nghĩ là em còn... hư hỏng nữa nhé. Nếu anh nghĩ thế em sẽ chết mất, em sẽ chết mất thôi!”

Trong lúc anh đang dỗ dành, cô bỗng tươi tỉnh hẳn lên, đầy nhiệt huyết và sôi nổi. “Tối nay anh cưới em nhé?” cô nói. “Anh sẽ chứng minh điều đó bằng cách ấy đi. Em có lý do muốn mọi chuyện diễn ra ngay tối nay. Anh chịu chứ?”

Sự bộc bạch quá mức này là kết quả của một trong hai điều: hoặc là sự trơ trẽn đến cùng cực, hoặc là sự ngây thơ vô số tội. Góc nhìn của kẻ đang yêu chỉ chứa đựng vế thứ hai.

“Càng sớm bao nhiêu,” Lorison nói, “anh càng hạnh phúc bấy nhiêu.”

“Phải làm những gì nào?” cô hỏi. “Anh phải chuẩn bị thứ gì? Nào! Anh phải biết chứ.”

Sự năng nổ của cô đã đánh thức gã mộng mơ hành động.

“Đầu tiên là danh bạ thành phố,” anh vui vẻ kêu lên, “để tìm xem kẻ ban phát giấy phép kết hôn đang sống ở đâu. Chúng ta sẽ cùng nhau đến lôi cổ hắn ra. Xe ngựa, xe điện, cảnh sát, điện thoại và các mục sư sẽ giúp chúng ta.”

“Cha Rogan sẽ làm lễ cưới cho chúng ta,” cô gái hào hứng nói. “Em sẽ dẫn anh đến gặp ngài.”

Một tiếng đồng hồ sau, hai người đứng trước cửa mở toang của một tòa nhà gạch đồ sộ, ảm đạm trên một con phố hẹp và cô quạnh. Tờ giấy phép nằm chặt trong tay Norah.

“Anh đợi ở đây một lát nhé,” cô nói, “cho đến khi em tìm được Cha Rogan.”

Cô lao vào hành lang tối như mực, và gã si tình bị bỏ lại đứng chơ vơ ngoài cửa giống như một con cò đứng một chân. Sự thiếu kiên nhẫn của anh không phải chịu thử thách quá lâu. Tò mò nhìn vào cái gọi là hành lang dẫn tới địa ngục Erebus, anh ngay lập tức được trấn an bởi một luồng sáng cắt đôi bóng tối phát ra từ tận sâu bên trong lối đi. Rồi anh nghe thấy tiếng cô gọi, và bay là đà về phía ngọn đèn hệt như thiêu thân. Cô ra hiệu cho anh bước qua một khung cửa vào căn phòng tỏa ra ánh sáng ấy. Căn phòng trống hoác chẳng có gì ngoài những cuốn sách đã chiếm lĩnh toàn bộ không gian. Rải rác đây đó chỉ còn vài khoảng trống nhỏ được tái chiếm. Một người đàn ông lớn tuổi, đầu hói, với đôi mắt cực kỳ điềm tĩnh và xa xăm, đang đứng cạnh chiếc bàn với một cuốn sách trên tay, ngón tay vẫn đang đánh dấu một trang sách. Y phục của ông tối màu và thuộc về một dòng tu. Ánh mắt ông toát lên sự hiểu biết sâu sắc về cõi đời.

“Cha Rogan,” Norah lên tiếng, “đây là anh ấy.”

“Hai người,” Cha Rogan cất tiếng, “muốn kết hôn phải không?”

Họ không chối từ. Ông làm lễ cưới cho họ. Buổi lễ diễn ra nhanh chóng. Bất kỳ ai chứng kiến khoảnh khắc ấy và cảm nhận được tầm vóc của nó, hẳn sẽ phải run rẩy trước sự bất cập khủng khiếp của nó trong việc vươn tới tầm vóc của một chuỗi hệ lụy kéo dài vô tận.

Sau đó, vị linh mục nói ngắn gọn, như thể đọc thuộc lòng, về một số thủ tục bổ sung dân sự và pháp lý khác mà một trong hai người có thể hoặc nên thực hiện vào một thời điểm sau đó. Lorison đưa khoản tiền lễ nhưng bị từ chối, và trước khi cánh cửa khép lại sau lưng cặp đôi vừa rời đi, cuốn sách của Cha Rogan lại bật mở đúng trang ngón tay ông đang đánh dấu.

Trong hành lang tối tăm, Norah xoay người lại, nép chặt vào người bạn đồng hành với đôi mắt đẫm lệ.

“Anh sẽ không bao giờ, không bao giờ hối hận chứ?”

Cuối cùng thì cô cũng được trấn an.

Đến ngọn đèn đầu tiên họ gặp trên phố, cô hỏi giờ, đúng như những gì cô vẫn làm mỗi đêm. Lorison nhìn đồng hồ. Tám giờ rưỡi.

Lorison nghĩ rằng đó là do thói quen nên cô mới dẫn bước họ về phía góc phố nơi họ vẫn thường chia tay. Nhưng khi đến nơi, cô ngập ngừng rồi buông tay anh ra. Có một hiệu thuốc ở góc phố; ánh đèn dịu ngọt, rực rỡ của nó chiếu rọi lên hai người.

“Xin anh hãy để em ở lại đây như mọi khi vào tối nay nhé,” Norah ngọt ngào nói. “Em phải thế—em muốn anh làm thế hơn. Anh không phản đối chứ? Sáu giờ tối mai em sẽ gặp anh ở quán Antonio. Em muốn được ngồi với anh ở đó một lần nữa. Và rồi—em sẽ đi đến nơi anh bảo.” Cô tặng anh một nụ cười rạng rỡ đến ngẩn ngơ, rồi nhanh nhẹn bước đi.

Quả thực cần phải có toàn bộ sức hút của cô mới có thể che đậy nổi hành vi đáng kinh ngạc này. Chẳng có gì là mất mặt cho sự vững vàng của Lorison khi cái đầu anh bắt đầu quay cuồng. Thọc tay vào túi, anh thẫn thờ lang thang sang mấy ô cửa sổ của hiệu thuốc, rồi bắt đầu chăm chú đánh vần tên những loại thuốc độc quyền được trưng bày trong đó.

Ngay khi lấy lại được tinh thần, anh thẫn thờ rảo bước dọc theo con phố không mục đích. Sau khi lang thang qua hai ba dãy nhà, anh bước vào một đại lộ có vẻ bề thế hơn, một lối đi mà anh vẫn thường lui tới trong những chuyến lang thang một mình. Bởi vì nơi đây có một dãy cửa hàng chuyên kinh doanh các mặt hàng với vô số sự lựa chọn phong phú—những tác phẩm nghệ thuật, đồ thủ công mỹ nghệ và quà lưu niệm, sản phẩm của thiên nhiên và lao động từ khắp mọi phương trời.

Ở đây, trong chốc lát, anh la cà giữa những ô cửa sổ lấp lánh ánh đèn, nơi trưng bày những chiến lợi phẩm tinh xảo nhất được làm nổi bật bởi những dòng thác ánh sáng chói lọi. Rất ít người qua lại, và Lorison lấy làm mừng vì điều đó. Anh vốn không thuộc về thế giới này. Suốt một thời gian dài, anh chỉ tiếp xúc với đồng loại của mình ở những bánh răng cưa khớp nối—ở các góc vuông, và trên một trục khác hẳn. Anh đã rơi vào một quỹ đạo hoàn toàn mới. Cú đánh của bất hạnh thực chất đã tác động lên anh hệt như một cú đánh giáng vào đỉnh của một thứ đồ chơi khéo léo nào đó, chính là con quay âm nhạc, khi bị đánh lúc đang quay, nó sẽ phát ra một sự thay đổi hoàn toàn về điệu và hợp âm với tốc độ hầu như không hề chậm lại.

Dạo bước dọc theo đại lộ yên bình, anh trải nghiệm một sự bình yên kỳ lạ, siêu phàm, đi kèm với hoạt động não bộ phi thường. Suy ngẫm về những sự việc gần đây, anh tự nhủ về hạnh phúc của mình khi đã chiếm được trái tim của người mình vô cùng ao ước, thế nhưng anh lại thầm lấy làm lạ về sự thiếu hụt những cảm xúc mãnh liệt trong lòng. Hành vi kỳ lạ của cô khi bỏ rơi anh mà không có lý do chính đáng vào đêm trước ngày cưới chỉ khơi gợi trong anh một sự tò mò và phỏng đoán mơ hồ. Một lần nữa, anh lại thấy mình đang điềm tĩnh ngắm nhìn những biến cố trong cuộc đời có phần sôi nổi của cô. Góc nhìn của anh dường như đã bị xoay chuyển một cách kỳ quái.

Khi anh đang đứng trước một khung cửa sổ gần góc phố, tai anh bỗng ù lên bởi tiếng la ó và náo loạn ngày một lớn. Anh đứng sát vào cửa sổ để nhường đường cho nguyên nhân của sự huyên náo—một đám đông diễu hành vừa rẽ qua góc phố và hướng thẳng về phía anh. Anh nhận thấy sắc xanh nổi bật cùng những tiếng lấp lánh của đồng thau xung quanh một nhân vật trung tâm mặc toàn bộ trang phục trắng và bạc chói lọi, theo sau là một đoàn người đen sì, nhấp nhô lếch thếch.

Hai viên cảnh sát lực lưỡng đang kẹp giữa họ một người phụ nữ ăn mặc như thể chuẩn bị lên sân khấu, với một chiếc váy ngắn màu trắng bóng loáng dài đến đầu gối, tất chân màu hồng, và một dạng áo ngực không tay lấp lánh những chiếc vảy sáng ánh như áo giáp. Trên mái tóc xoăn sáng màu của cô là chiếc mũ sắt bằng thiếc sáng bóng đội lệch một cách bất kham. Bộ trang phục ấy có thể nhận ra ngay lập tức là một trong những ý tưởng kinh ngạc đến mức cạnh tranh đã ép các nhà sáng tạo của dòng múa ba-lê hoành tráng phải nghĩ ra. Một trong số các sĩ quan mang theo một chiếc áo choàng dài trên tay, chắc hẳn vốn dùng để che đậy những nét thu hút phô phang của người tù nhân rực rỡ ấy, nhưng vì lý do gì đó, nó đã không được sử dụng đến, khiến đoàn người diễu hành theo sau cười hô hố thích thú.

Bị thúc ép bởi một cử động đột ngột và mạnh mẽ của người phụ nữ, đoàn diễu hành dừng lại ngay trước ô cửa sổ nơi Lorison đang đứng. Anh nhìn thấy cô còn trẻ, và thoạt nhìn, anh đã bị đánh lừa bởi vẻ đẹp giả tạo trên khuôn mặt cô, thứ vốn sẽ phai nhạt đi trước một sự săm soi kỹ càng hơn. Ánh mắt cô táo tợn và liều lĩnh, và trên gương mặt ấy, nơi những đường nét thanh xuân hãy còn sót lại, đã hằn in dấu tay của vị sứ giả mang giấy chứng nhận của tuổi già: Thức Khuya Dậy Sớm.

Người phụ nữ trẻ dán chặt ánh mắt không nao núng vào Lorison, và cất giọng gọi anh hệt như một nữ anh hùng bị oan ức trong bước đường cùng:

“Này! Trông anh có vẻ là một gã tử tế; đến bảo lãnh cho tôi đi, chịu không nào? Tôi có làm gì đâu mà bị tóm. Tất cả chỉ là hiểu lầm thôi. Nhìn cách họ đối xử với tôi kìa! Anh sẽ không hối hận đâu nếu giúp tôi thoát khỏi cảnh này. Hãy nghĩ đến chị em hoặc người yêu của anh mà bị kéo lê dọc đường thế này xem nào! Nào, mau đến đây đi, làm một gã tốt bụng xem nào.”

Có lẽ Lorison, bất chấp giọng điệu sướt mướt kém thuyết phục của lời kêu gọi này, đã lộ ra một nét mặt đồng cảm, nên một trong số các viên cảnh sát liền rời khỏi vị trí cạnh người phụ nữ và bước về phía anh.

“Không sao đâu, thưa ông,” hắn nói bằng giọng khàn khàn, kín đáo; “cô ta chính là đối tượng đấy. Chúng tôi tóm được cô ta sau màn đầu tiên tại nhà hát Green Light, theo bức điện tín từ cảnh sát trưởng Chicago. Chỉ còn cách đồn một hai dãy nhà nữa thôi. Bộ đồ cô ta mặc trông hơi tệ, nhưng cô ấy từ chối thay quần áo—hoặc đúng hơn,” viên cảnh sát nói thêm với một nụ cười, “là từ chối mặc thêm đồ. Tôi nghĩ mình nên giải thích để ông không hiểu lầm là cô ấy đang bị bắt nạt.”

“Tội trạng là gì thế?” Lorison hỏi.

“Trộm cắp lớn. Kim cương. Chồng cô ta là một thợ kim hoàn ở Chicago. Cô ta đã cuỗm sạch tủ trưng bày kim cương của chồng rồi chuồn mất cùng một đoàn kịch opera hài.”

Viên cảnh sát, nhận thấy sự chú ý của toàn bộ đám đông khán giả đang đổ dồn vào mình và Lorison—cuộc trò chuyện của họ bị xem là một rắc rối mới có thể xảy ra—liền muốn kéo dài tình huống—vốn phản ánh tầm quan trọng của chính hắn—bằng một đoạn bình luận triết lý nhỏ.

“Một quý ông như ông đây,” hắn tiếp tục một cách nhã nhặn, “sẽ chẳng bao giờ để ý đâu, nhưng trong nghề của tôi thì tôi phải quan sát thấy một lượng lớn rắc rối gây ra bởi sự kết hợp đó—ý tôi là sân khấu, kim cương và những người phụ nữ nhẹ dạ không biết thỏa mãn với một mái ấm gia đình yên ổn. Tôi nói cho ông biết, thời buổi này đàn ông phải luôn dòm chừng xem đám phụ nữ nhà mình đang giở trò gì đấy.”

Viên cảnh sát mỉm cười chào tạm biệt, rồi quay trở lại bên cạnh người tù nhân của mình—nãy giờ vẫn chăm chú quan sát khuôn mặt Lorison trong suốt cuộc trò chuyện, chắc là để tìm kiếm dấu hiệu cho thấy anh có ý định ra tay cứu giúp. Giờ đây, khi không thấy tín hiệu nào, và trước động thái tiếp tục cuộc hành trình nhục nhã, cô ta từ bỏ hy vọng, và nhắm thẳng vào anh mà gào lên:

“Đồ hèn nhát mặt trắng bệch! Mày vừa định chìa tay giúp tao, thế mà lại để thằng cảnh sát nói cho đổi ý ngay từ câu đầu tiên. Mày đúng là thứ vứt đi để mà dựa dẫm. Này, nếu mày mà kiếm được cô người yêu nào, chắc cô ta sẽ có những chuyến đi chơi bét nhè cho mà xem. Hút máu mày đến tận cùng kiêu hãnh luôn chứ chẳng chơi đâu! Ồ, khiếp chưa!” Cô ta kết thúc bằng một tiếng cười ré lên, chói tai cứa vào lòng Lorison như một lưỡi cưa. Bọn cảnh sát thúc cô ta đi tiếp; đám đông tò mò hò reo phía sau khép lại hàng ngũ; và người nữ chiến binh bị bắt giữ, khi phải chấp nhận số phận, liền mở rộng phạm vi chửi rủa để chẳng một ai trong tầm nghe có thể cảm thấy bị bỏ quên.

Đúng lúc đó, một sự đảo lộn choáng váng trào dâng trong tâm trí Lorison. Có lẽ anh đã sẵn sàng cho nó, rằng trạng thái tâm lý bất bình thường mà anh duy trì suốt bấy lâu nay đã chực chờ lấy lại sự cân bằng; tuy nhiên, có một điều chắc chắn rằng các sự kiện trong vài phút vừa qua đã cung cấp đường dẫn, nếu không muốn nói là động lực, cho sự thay đổi ấy.

Ảnh hưởng quyết định ban đầu lại bắt nguồn từ một thứ nhỏ nhặt như thực tế và cách thức anh được tiếp cận bởi viên cảnh sát. Tên tác nhân ấy, qua phong thái chào hỏi của hắn, đã khôi phục lại vị trí cũ của gã lang thang trong xã hội. Chỉ trong chớp mắt, anh đã biến từ một kẻ lảng vảng có mùi hôi hám dọc theo những con phố tối tăm đầy rẫy tệ nạn của tầng lớp quý tộc thành một quý ông lương thiện, người mà ngay cả một vị cảnh vệ oai phong lẫm liệt cũng có thể vui vẻ trao đổi những lời chào xã giao.

Chính điều này đã phá vỡ bùa chú, đồng thời thắp lên trong anh niềm khao khát được phục hồi về tình bằng hữu của đồng loại và những phần thưởng dành cho người đức hạnh. Để làm gì cơ chứ, anh phẫn nộ tự hỏi bản thân, cái trò tự buộc tội kỳ quặc này, sự từ bỏ trống rỗng này, sự nhạy cảm đạo đức viển vông đã xui khiến anh từ bỏ những gì vốn là di sản của đời mình, và hoàn toàn xứng đáng với anh? Về mặt kỹ thuật, anh chưa bị kết tội; điểm duy nhất anh có tội nằm trong suy nghĩ nhiều hơn là hành động, và nhận thức về nó thì chẳng ai hay biết ngoài anh. Vì mục đích tốt đẹp nào, về mặt đạo đức hay tình cảm, mà anh phải lủi thủi trốn tránh như con nhím trốn bóng của chính mình, đi tới đi lui trong cõi Bohemia ẩm mốc này đến cái vẻ đẹp nên thơ còn chẳng có?

Nhưng điều giáng một đòn chí mạng khiến anh tức lồng lộn chính là vai trò của nữ tù nhân mang phong cách nữ chiến binh kia. Đối với một kẻ tương đương với mụ chiến binh ngớ ngẩn đó—ít nhất là giống hệt về mặt kinh nghiệm—đối với một kẻ, theo lời thú nhận của chính mụ, đã sa ngã đến mức ấy, mà chỉ mới ba tiếng đồng hồ trước, anh đã kết hôn. Mới lúc trước anh thấy nó đáng khao khát và tự nhiên biết bao, mà sao giờ đây lại quái đản đến thế! Những lời của kẻ trộm kim cương số hai vẫn còn đốt cháy tai anh: “Nếu mày mà kiếm được cô người yêu nào, chắc cô ta sẽ có những chuyến đi chơi bét nhè.” Điều đó có nghĩa là gì nếu không phải phụ nữ có bản năng nhận ra anh là kẻ mà họ có thể qua mặt? Vẫn một lần nữa, lời góp ý khôn ngoan của viên cảnh sát lại văng vẳng trong nỗi đau đớn của anh: “Thời buổi này đàn ông phải luôn dòm chừng xem đám phụ nữ nhà mình đang giở trò gì đấy.” Ôi, phải rồi, anh đúng là một kẻ ngốc; anh đã nhìn nhận mọi thứ từ một góc độ sai lầm.

Nhưng nốt nhạc hoang dại nhất trong tất cả những âm thanh hỗn độn ấy lại được gảy lên bởi ngón tay của sự đau đớn mang tên ghen tuông. Ít nhất thì lúc này, anh cảm thấy vết chích buốt nhói nhất—một tình yêu đang trỗi dậy nhưng lại trao nhầm chỗ. Dù cô ấy có thế nào đi nữa, anh vẫn yêu cô; anh đang mang định mệnh trong chính lồng ngực mình. Một hương vị mỉa mai, hài hước của hoàn cảnh ập đến đột ngột, và anh cười khúc khích khô khốc trong khi lê bước dọc theo vỉa hè vang vọng tiếng bước chân. Một khao khát bốc đồng muốn hành động, muốn chiến đấu với số phận bỗng túm lấy anh. Anh xoay ngoắt gót chân, vỗ hai lòng bàn tay vào nhau đầy đắc thắng. Người vợ của anh đang ở đâu? Nhưng vẫn có một mối liên kết hữu hình; một lối thoát ít nhiều có thể chèo lái, qua đó con tàu hôn nhân bị bỏ hoang của anh vẫn có thể được kéo về bến an toàn—vị linh mục!

Giống như tất cả những người giàu trí tưởng tượng có bản tính dễ uốn nắn, Lorison khi bị kích động hoàn toàn thường rất dễ nổi cơn thịnh nộ. Mang theo sự phẫn nộ cao ngạo và bướng bỉnh, anh quay ngược bước chân về con phố giao nhau mà anh vừa đi qua. Dọc theo con đường này, anh rảo bước nhanh về góc phố nơi anh đã chia tay—một cái nhăn mặt cay đắng vắt qua ý nghĩ—vợ mình. Từ đó anh lại tiếp tục quay ngược trở lại, lần theo ký ức đã được kích thích của mình băng qua một khu vực xa lạ để tìm lại con đường họ đã đi từ đám cưới quái đản ấy. Không ít lần anh đi lạc, rồi lại hì hục tìm đường quay lại lối cũ với cơn giận dữ sục sôi.

Cuối cùng, khi đến được tòa nhà u ám, tai họa nơi cơn điên rồ của anh đã lên đến đỉnh điểm, và tìm thấy hành lao tối tăm, anh lao thẳng vào đó, chẳng thấy chút ánh sáng hay âm thanh nào. Nhưng anh cất cao giọng, lớn tiếng gọi; chẳng màng đến điều gì ngoài việc phải tìm cho ra tay sai vặt già đời với đôi mắt nhìn quá xa xôi nên chẳng thấy được thảm họa mà hắn vừa gây ra. Cánh cửa mở ra, và trong luồng sáng, Cha Rogan đứng đó, tay cầm cuốn sách với ngón tay đang đánh dấu trang.

“A!” Lorison kêu lên. “Ngài chính là người tôi đang cần tìm. Tôi đã rước một người vợ từ tay ngài cách đây vài tiếng. Tôi không muốn làm phiền ngài, nhưng ngặt nỗi tôi quên mất việc ấy đã diễn ra như thế nào rồi. Liệu ngài có thể làm ơn cho tôi biết cái sự vụ đó đã quá muộn để cứu vãn hay chưa?”

“Mời vào trong,” vị linh mục nói; “trong nhà còn những vị khách thuê khác, họ có lẽ thích ngủ hơn là thỏa mãn sự tò mò.”

Lorison bước vào phòng và ngồi xuống chiếc ghế được mời. Đôi mắt vị linh mục ánh lên vẻ dò hỏi lịch sự.

“Tôi lại phải xin lỗi,” chàng trai trẻ nói, “vì đã đột nhập làm phiền ngài quá sớm với những rắc rối gia đình của mình, nhưng vì vợ tôi quên cung cấp địa chỉ cho tôi, nên tôi bị tước mất quyền recourse hợp pháp của một trận cãi vã gia đình.”

“Tôi chỉ là một người rất bình thường,” Cha Rogan điềm đạm đáp; “nhưng tôi không hiểu làm thế nào mà tôi lại phải đi đặt câu hỏi cho anh.”

“Xin lỗi vì sự vòng vo của tôi,” Lorison nói; “tôi sẽ hỏi thẳng một câu. Tối nay trong căn phòng này, ngài đã tuyên bố tôi là một người chồng. Sau đó ngài có nói về những nghi thức hoặc buổi lễ bổ sung có thể hoặc nên được thực hiện. Lúc đó tôi chẳng để tâm đến lời ngài lắm, nhưng giờ thì tôi khao khát được nghe lại chúng vô cùng. Xét theo tình hình hiện tại, tôi đã chính thức kết hôn mà không còn cách nào cứu vãn nữa sao?”

“Anh hoàn toàn bị ràng buộc một cách hợp pháp và chắc chắn,” vị linh mục nói, “như thể nó được cử hành trong một nhà thờ lớn, trước sự chứng kiến của hàng ngàn người. Những nghi lễ bổ sung mà tôi đề cập đến không bắt buộc đối với tính hợp pháp nghiêm ngặt của hành động, mà được khuyên dùng như một biện pháp phòng ngừa cho tương lai—để thuận tiện cho việc làm bằng chứng trong các trường hợp như di chúc, thừa kế và những thứ tương tự.”

Lorison cười khẩy một tiếng cay đắng.

“Ngàn lần cảm ơn ngài,” anh nói. “Vậy là không có sự nhầm lẫn nào cả, và tôi chính là một kẻ may mắn đã thành gia lập thất. Chắc tôi phải ra đứng ở cái góc phố cưới xin ấy thôi, rồi khi nào vợ tôi đi dạo chán chê trên phố, cô ấy sẽ tự tìm ra tôi.”

Cha Rogan điềm tĩnh nhìn anh.

“Con trai ta,” ông nói, “khi một người đàn ông và một người phụ nữ đến tìm ta để kết hôn, ta luôn làm lễ cưới cho họ. Ta làm điều này vì lợi ích của những người khác mà có thể họ sẽ đi lấy nếu họ không lấy nhau. Như con thấy đấy, ta không tìm kiếm sự tâm tình của con; nhưng trường hợp của con có vẻ là một trường hợp không hoàn toàn tẻ nhạt đối với ta. Rất ít cuộc hôn nhân đến tai ta lại mang theo sự hối tiếc được diễn đạt hay ho đến thế chỉ trong một thời gian ngắn ngủi như vậy. Ta mạo muội hỏi một câu: có phải lúc đó con đang có ấn tượng rằng con yêu người phụ nữ mà con đã cưới không?”

“Yêu cô ấy ư!” Lorison thét lên điên cuồng. “Chưa bao giờ nhiều như lúc này, dẫu cho cô ấy bảo rằng cô ấy đã lừa dối, đã phạm tội và trộm cắp. Chưa bao giờ nhiều hơn lúc này, khi mà, có lẽ, cô ấy đang cười nhạo gã ngốc đã bị cô ta dụ dỗ và bỏ rơi, chẳng mải mai lấy một lời, để quay về với cái quái quỷ gì đó trong quá khứ hư hỏng của mình.”

Cha Rogan không đáp lời. Trong khoảng không gian tĩnh lặng sau đó, ông ngồi đó với vẻ chờ đợi điềm tĩnh ngời lên trong đôi mắt sâu thẳm, lung linh của mình.

“Nếu ngài chịu nghe—” Lorison bắt đầu. Vị linh mục giơ tay ngăn lại.

“Đúng như ta hy vọng,” ông nói. “Ta nghĩ con sẽ tin tưởng ta. Chờ ta một chút.” Ông mang ra một chiếc tẩu đất dài, nhồi thuốc và châm lửa.

“Nào, con trai,” ông nói.

Lorison trút hết bầu tâm sự tích tụ suốt mười hai tháng trời vào tai Cha Rogan. Anh kể hết mọi chuyện; không hề giấu giếm hay bỏ sót các sự thật về quá khứ của mình, các biến cố trong đêm, hay những phỏng đoán và nỗi sợ hãi đang dằn vặt anh.

“Điểm chính,” vị linh mục nói sau khi anh đã kể xong, “đối với ta có vẻ là thế này—con có tương đối chắc chắn rằng con yêu người phụ nữ mà con đã kết hôn không?”

“Sao cơ,” Lorison kêu lên, bộc phát đứng phắt dậy—“sao tôi lại phải chối bỏ điều đó chứ? Nhưng ngài nhìn tôi xem—tôi là thứ gì cơ chứ? Đó mới là điều cốt lõi đối với tôi, tôi đảm bảo với ngài đấy.”

“Ta hiểu con chứ,” vị linh mục nói, cũng đứng dậy và đặt chiếc tẩu xuống. “Hoàn cảnh này là một thử thách đối với sức chịu đựng của những người già dặn hơn con nhiều—thực tế là đặc biệt lớn hơn con nhiều. Ta sẽ cố gắng giúp con thoát khỏi nó, và ngay trong đêm nay. Con sẽ tận mắt nhìn thấy chính xác cái vũng lầy mà con đã sa chân vào là gì, và làm thế nào con có thể, khả năng là thế, được giải thoát. Không có bằng chứng nào đáng tin bằng tận mắt chứng kiến.”

Cha Rogan di chuyển quanh phòng và đội chiếc mũ mềm màu đen lên. Cài khưa áo đến tận cổ, ông đặt tay lên tay nắm cửa. “Chúng ta đi dạo thôi,” ông nói.

Cả hai bước ra phố. Vị linh mục quay mặt hướng xuống dưới, và Lorison bước đi cùng ông qua một khu nghèo đói, nơi những ngôi nhà sừng sững, méo mó và trông vô cùng tiêu điều, cao vút trên đầu họ. Chẳng mấy chốc họ rẽ vào một con phố phụ đỡ ảm đạm hơn, nơi những ngôi nhà nhỏ hơn, và dẫu phảng phất sự tiện nghi nghèo nàn nhất, nhưng lại không có vẻ khốn khổ tập trung như những lối đi đông đúc kia.

Tại một ngôi nhà hai tầng biệt lập, Cha Rogan dừng lại và bước lên các bậc thềm với sự tự tin của một vị khách quen thuộc. Ông dẫn Lorison vào một hành lang chật hẹp, được thắp sáng leo lét bởi chiếc đèn treo bám đầy mạng nhện. Gần như ngay lập tức, cánh cửa bên phải bật mở và một người phụ nữ Ireland lếch thếch thò đầu ra.

“Chào buổi tối thưa cô Geehan,” vị linh mục cất tiếng, dường như vô tình buông theo một chút giọng điệu Ireland quen thuộc. “Và có phải chính cô là người có thể cho tôi biết liệu Norah đã lại ra ngoài chơi tối nay chưa nhỉ?”

“Ồ, chào ơn trên phước lành! Chắc chắn là con biết rồi thưa cha. Con bé xinh đẹp ấy đã đi ra ngoài như mọi khi, nhưng muộn hơn một chút. Và nó bảo: ‘Mẹ Geehan ơi,’ nó nói thế, ‘đây là đêm cuối cùng con ra ngoài, tạ ơn các thánh thần, chính là đêm nay đấy!’ Và, ôi thưa cha, cái bộ váy ngọt ngào, đẹp như mơ mà con bé mặc tối nay ấy chứ! Toàn satin trắng với lụa là ruy-băng, và ren quấn quanh cổ với tay áo—thật là một tội ác thưa cha, khi tiền của lại đổ hết vào đó.”

Vị linh mục nghe thấy tiếng Lorison hít một hơi đau đớn, và một nụ cười mờ nhạt lướt qua đôi môi mím chặt của chính ông.

“Thế thì, cô Geehan,” ông nói, “tôi xin phép lên lầu thăm cậu nhóc một phút, và tôi dẫn theo vị quý ông này cùng lên.”

“Nó vẫn còn thức đấy thưa cha. Con vừa ở dưới nhà ngồi với nó suốt tiếng đồng hồ qua, kể cho nó nghe những câu chuyện tuyệt vời ở vùng hạt County Tyrone cũ. Nó là một thằng nhóc ham học lắm thưa cha, rất mê những câu chuyện của con.”

“Chẳng có gì phải nghi ngờ,” Cha Rogan nói. “Chắc là chẳng cần ru thì nó cũng chìm vào giấc ngủ nhanh thôi.”

Giữa tiếng phản đối eo éo của người phụ nữ trước lời đáp trả đó, hai người đàn ông bước lên chiếc cầu thang dốc đứng. Vị linh mục đẩy mở cánh cửa của một căn phòng gần đỉnh cầu thang.

“Đã về rồi đấy à, chị?” một giọng nói ngọt ngào, non nớt vang lên lười biếng từ trong bóng tối.

“Chỉ có cha già Denny đến thăm con thôi, cục cưng ạ; và ta dẫn theo một quý ông rất phong độ đến để thăm con đây. Thế mà con lại tiếp đón chúng ta khi đã ngủ say tẻo tèo teo trên giường thế này! Thật là hư đốn quá đi mất!”

“Ồ, Cha Denny, là ngài đấy ư? Con mừng quá. Ngài thắp hộ con ngọn đèn lên được không ạ? Nó ở trên cái bàn cạnh cửa ấy ạ. Và thôi cái giọng nói giống hẹ như mệ Geehan đi chứ, Cha Denny.”

Vị linh mục thắp đèn lên, và Lorison nhìn thấy một cậu bé tóc tai bù xù, gầy gò với khuôn mặt thanh tú, đang ngồi dậy trên chiếc giường nhỏ ở góc phòng. Nhanh chóng không kém, cái liếc mắt nhanh như chớp của anh cũng kịp quan sát căn phòng và đồ đạc bên trong. Nó được trang trí vượt mức tiện nghi, và các vật dụng bày biện cho thấy rõ gu thẩm mỹ tinh tế của một người phụ nữ. Một cánh cửa mở phía sau hé lộ khoảng không đen kịt của căn phòng liền kề.

Cậu bé chộp lấy cả hai bàn tay của Cha Rogan. “Con mừng vì ngài đến quá,” cậu nói; “nhưng sao ngài lại đến vào ban đêm thế này? Có phải chị bảo ngài đến không?”

“Tránh ra nào! Ở cái tuổi này của ta mà cũng bị sai vặt như Terence McShane ở Ballymahone chắc? Ta đến bằng chính tinh thần trách nhiệm của ta cơ mà.”

Lorison cũng đã bước tới bên giường cậu bé. Anh vốn quý trẻ con; và cậu nhóc bé xíu đang nằm ngủ một mình trong căn phòng tối tăm ấy đã làm rung động trái tim anh.

“Cháu có sợ không, nhóc con?” anh hỏi, cúi người xuống bên cạnh cậu bé.

“Thỉnh thoảng ạ,” cậu bé trả lời với nụ cười e thẹn, “khi lũ chuột làm ồn quá. Nhưng hầu như đêm nào, khi chị đi vắng, mệ Geehan cũng ở lại với con một lúc và kể những câu chuyện vui. Cháu hầu như không sợ đâu ạ, thưa chú.”

“Cậu nhóc dũng cảm này,” Cha Rogan nói, “là học trò của ta đấy. Mỗi ngày từ sáu rưỡi đến tám rưỡi tối—khi chị nó đến đón—nó đều ghé vào phòng làm việc của ta, và chúng ta khám phá những điều thú vị bên trong những cuốn sách. Nó biết nhân, chia và phân số; và nó đang làm phiền ta để bắt đầu học về biên niên sử của Ciaran ở Clonmacnoise, Corurac McCullenan và Cuan O’Lochain, những nhà sử học vĩ đại của Ireland.” Cậu bé rõ ràng đã quen với những lời đùa cợt mang hương vị Celtic của vị linh mục. Một nụ cười thích thú nhỏ là tất cả sự chú ý dành cho ngụ ý có vẻ uyên bác đó.

Lorison, dù có đánh đổi cả mạng sống, lúc này cũng không thể thốt ra với đứa trẻ một trong những câu hỏi cốt tử đang cuồng loạn đập phá không lời giải đáp trong tâm trí anh. Cậu nhóc trông rất giống Norah; nó cũng có mái tóc ánh vàng và đôi mắt trong trẻo ấy.

“Ồ, Cha Denny,” cậu bé bất chợt kêu lên, “con quên mất không kể cho ngài! Tối nay chị không phải đi vắng nữa đâu! Chị ấy nói với con thế lúc hôn tạm biệt con trước khi đi. Và chị ấy bảo chị ấy hạnh phúc lắm, rồi chị ấy khóc. Lạ ghê cơ chứ? Nhưng con mừng lắm; ngài có mừng không ạ?”

“Có chứ, nhóc con. Và giờ thì, đồ ngốc nhà cậu, ngủ đi, chúc ngủ ngon nhé; chúng ta phải đi đây.”

“Con phải làm gì trước đây, Cha Denny?”

“Chà, nó lại bắt bẻ ta rồi! Cứ đợi đấy để ta tống cổ thằng Saxon này vào biên niên sử của Tageruach, vị chép tiểu sử thánh nhân; ta sẽ nhồi cho nó đủ thứ thành ngữ Ireland để nó biết điều hơn.”

Ngọn đèn vụt tắt, và giọng nói nhỏ bé, dũng cảm cất lên chúc họ ngủ ngon vọng ra từ căn phòng tối. Họ dò dẫm bước xuống cầu thang, rứt ra khỏi sự huyên thoáng của mệ Geehan.

Vị linh mục lại tiếp tục dẫn dắt họ qua những con đường mờ ảo, nhưng lần này theo một hướng khác. Người dẫn đường của anh giữ sự im lặng điềm tĩnh, và Lorison cũng làm theo tấm gương ấy bằng cách hiếm khi cất tiếng nói. Bình yên ư, anh nào có thể được như thế. Trái tim anh đập nghẹn ngào trong lồng ngực. Việc lần theo cái dấu vết mù mịt, đe dọa này chứa đầy những điều mà anh chẳng biết trước sẽ là sự bóc trần nhục nhã nào chờ đón ở cái kết của nó.

Họ tiến vào một con phố sầm uất hơn, nơi người ta có thể đoán được hoạt động buôn bán phát đạt vào ban ngày. Và một lần nữa vị linh mục dừng lại; lần này trước một tòa nhà cao lớn, nơi có các cửa lớn và cửa sổ ở tầng trệt đều được chốt chặt và che chắn cẩn thận. Những khung cửa ở tầng trên tối thui, ngoại trừ tầng ba, nơi có các cửa sổ đang bừng sáng rực rỡ. Tai Lorison bắt được một âm thanh nhịp nhàng, đều đặn, dễ chịu vang lên từ phía trên như tiếng nhạc. Họ đang đứng ở góc tòa nhà. Chạy dọc lên theo bức tường phía gần họ nhất là một cầu thang bằng sắt. Trên đỉnh cầu thang là một hình chữ nhật phát sáng thẳng đứng. Cha Rogan đã dừng bước, đứng đó trầm ngâm.

“Ta sẽ nói thế này,” ông nhận xét đầy suy ngẫm: “Ta tin rằng con là một người đàn ông tốt hơn con tưởng, và là một người tốt hơn ta nghĩ vài giờ trước đây. Nhưng đừng coi đây,” ông nói thêm với một nụ cười, “là lời khen ngợi lớn lao nhé. Ta đã hứa cho con một khả năng thoát khỏi sự bối rối bất hạnh này. Ta phải đính chính lại lời hứa đó. Ta chỉ có thể dỡ bỏ lớp sương mù đã làm tăng thêm sự bối rối đó mà thôi. Sự giải thoát của con phụ thuộc vào chính con. Nào, đi thôi.”

Ông dẫn bạn đồng hành bước lên cầu thang. Lên đến nửa chừng, Lorison chộp lấy tay áo ông. “Hãy nhớ cho,” anh thở hổn hển, “tôi yêu người phụ nữ đó.”

“Con đã muốn biết cơ mà.”

“Tôi—Cứ đi tiếp đi.”

Vị linh mục đã lên đến chiếu nghỉ ở đỉnh cầu thang. Lorison đứng phía sau, nhìn thấy khoảng không gian sáng rực chính là phần nửa trên bằng kính của một cánh cửa mở vào căn phòng đang sáng đèn. Âm thanh nhịp nhàng càng lúc càng rõ hơn khi họ tiến lại gần; cầu thang rung lên theo những rung động du dương.

Lorison ngừng thở khi đặt chân lên bậc cao nhất, bởi vị linh mục đã đứng tránh sang một bên và ra hiệu cho anh nhìn qua ô cửa kính.

Đôi mắt anh, đã quen với bóng tối, trước tiên chạm phải một ánh chói lòa lóa mắt, và sau đó anh nhận ra khuôn mặt và hình dáng của rất nhiều người, giữa một khung cảnh trưng bày xa hoa những trang phục lộng lẫy—những lớp ren bồng bềnh, đồ trang trí rực rỡ sắc màu, ruy-băng, lụa là và những lớp vải mờ ảo. Và rồi anh nắm bắt được ý nghĩa của tiếng vo ve ồn ào ấy, và anh nhìn thấy khuôn mặt mệt mỏi, tái nhợt nhưng hạnh phúc của người vợ mình, đang cúi gằm xuống, cũng giống như hàng tá người khác, trên chiếc máy khâu của cô—miệt mài, miệt mài. Đây chính là trò tiêu khiển vô bổ mà cô theo đuổi, và là điểm kết thúc cho hành trình tìm kiếm của anh.

Nhưng không phải là sự giải thoát của anh, dù ngay cả lúc đó sự hối hận vẫn giáng một đòn vào anh. Linh hồn đầy hổ thẹn của anh chao đảo thêm một lần nữa trước khi rút lui để nhường chỗ cho một linh hồn khác tốt đẹp hơn. Bởi vì, để làm dịu bớt cơn phấn khích của niềm vui, ánh lấp lánh của satin và thứ trang sức lại gợi lại hình bóng phiền toái của mụ chiến binh lòe loẹt kia, cùng với những câu chuyện trùng lặp thấp hèn được soi sáng bởi ánh đèn sân khấu và những viên kim cương ăn cắp. Vượt quá sự khôn ngoan của kẻ dựng cảnh, việc ca ngợi hay trách móc người đàn ông đều không thuộc về quyền hạn của ông. Nhưng lần này tình yêu đã chiến thắng những nỗi đắn đo của anh. Anh tung ra một bước chân thật nhanh, vươn tay định vặn nắm cửa. Cha Rogan đã nhanh tay hơn tóm lấy anh và kéo giật lại.

“Con coi thường sự tin tưởng của ta dành cho con quá nhỉ,” vị linh mục nghiêm khắc nói. “Con định làm gì đấy?”

“Tôi đến với vợ tôi,” Lorison nói. “Để tôi qua.”

“Lắng nghe đây,” vị linh mục nói, giữ chặt cánh tay anh. “Ta sắp cho con biết một điều mà từ nãy đến giờ con chẳng xứng đáng được biết tí nào. Ta không nghĩ là con sẽ xứng đáng; nhưng ta sẽ không nhắc lại điều đó nữa. Con thấy trong căn phòng kia kìa, người vợ mà con đã cưới, đang làm việc để kiếm sống một cách tươm chu thẩm mỹ cho bản thân, và mang lại sự sung túc hào phóng cho người em trai được cưng chiều. Tòa nhà này thuộc về thợ may chính của thành phố. Trong suốt nhiều tháng qua, các đơn đặt hàng trước cho lễ hội Mardi Gras sắp tới đã duy trì công việc ngày lẫn đêm. Chính tay ta đã xin việc cho Norah ở đây. Con bé làm việc ở đây mỗi đêm từ chín giờ tối cho đến sáng hôm sau, và ngoài ra, còn mang theo một số trang phục cao cấp đòi hỏi kỹ thuật may vá tinh tế hơn về nhà để làm thêm vào ban ngày. Chẳng hiểu sao, hai người lại có thể sống mà mù tịt về cuộc đời của nhau một cách kỳ lạ đến thế. Giờ thì con đã tin chắc rằng vợ mình không hề đi lang thang đầu đường xó chợ chưa?”

“Hãy để tôi đến gặp cô ấy,” Lorison lại vùng vẫy kêu lên, “và cầu xin sự tha thứ từ cô ấy!”

“Này anh bạn,” vị linh mục nói, “con chẳng nợ ta chút gì sao? Bình tĩnh nào. Dường như Thiên Chúa thường để rơi những món quà tuyệt vời nhất của Ngài vào những đôi bàn tay cần phải được dạy cách để nâng niu chúng. Lắng nghe lần nữa đi. Con đã quên mất rằng tội lỗi được tha thứ không phải để thỏa hiệp, mà phải ngước nhìn lên, để tìm kiếm sự cứu rỗi từ những gì trong trắng và tốt đẹp nhất. Con đã đến gặp con bé với thứ ngụy biện rành mạch rằng sự bình yên có thể tìm thấy trong tội lỗi chung; và con bé, vì sợ mất đi thứ mà trái tim nó khao khát đến vậy, đã nghĩ rằng cái giá đó hoàn toàn xứng đáng để đổi lấy nó bằng một lời nói dối tuyệt vọng, trong sáng và đẹp đẽ. Ta đã quen biết nó từ ngày nó mới sinh ra; nó trong trắng và không vấy bẩn cả trong cuộc sống lẫn hành động hệt như một vị thánh thiêng liêng. Ở cái con phố nghèo nàn nơi nó sinh sống, nó đã nhìn thấy ánh sáng đầu đời, và nó đã sống ở đó cho đến tận bây giờ, dành trọn những ngày tháng của mình để hy sinh cao cả cho người khác. Hỡi cái đồ quỷ sứ này!” Cha Rogan tiếp tục, giơ ngón tay lên trách móc đầy trìu mến với Lorison. “Ta tự hỏi, làm sao mà nó lại đi làm trò ngốc nghếch, và làm nhơ nhuốc tâm hồn ngọt ngào của nó bằng những lời nói dối, chỉ vì một kẻ như con cơ chứ!”

“Thưa ngài,” Lorison run rẩy nói, “ngài muốn nói gì về tôi cũng được. Dù có nghi ngờ nó thế nào đi nữa, tôi vẫn sẽ chứng minh lòng biết ơn của mình với ngài, và sự tận tụy của tôi với cô ấy. Nhưng xin hãy cho phép tôi nói chuyện với cô ấy một lần lúc này, cho phép tôi được quỳ gối dù chỉ một khoảnh khắc dưới chân cô ấy, và—”

“Thôi đi, thôi đi!” vị linh mục nói. “Con nghĩ một lão mọt sách già như ta có thể chứng kiến bao nhiêu màn kịch tình yêu đây hả? Hơn nữa, chúng ta trông giống cái thá gì khi đi rình mò những bí mật may vá lúc nửa đêm thế này chứ! Mau đi gặp vợ con vào ngày mai, đúng như những gì con bé đã ra lệnh, và từ rày hãy vâng lời nó đi, và biết đâu có lúc ta sẽ nhận được sự tha thứ vì vai trò ta đã đóng trong vở kịch đêm nay. Cút mau xuống cầu thang đi, hỡi cái đồ quỷ sứ! Đã muộn rồi, và một ông già như ta cần phải nghỉ ngơi.”