Lâu rồi tôi mới trở lại trường. Tuy đăng ký môn học nhưng môn duy nhất tôi muốn học là của giáo sư Yun. Ở trường vẫn đang biểu tình. Còn ba mươi phút nữa mới đến giờ vào lớp nên tôi ghé qua hiệu sách trước trường học. Đã lâu lắm rồi. Ông anh ở hiệu sách vui vẻ nói với giọng sang sảng: "Xem ra vẫn chưa yêu đương gì nhỉ!" Trên mặt tôi có chỗ nào viết rằng tôi không có bạn gái ư? Tôi hỏi anh, Làm sao anh biết được em đang hẹn hò hay không? Anh trả lời, Thì trên mặt chả viết rành rành lâu rồi chưa hôn ai đấy còn gì! Anh vỗ bộp vào vai tôi. Xem hết chồng giáo trình, tạp chí và sách mới chất đống như đụn núi, cuối cùng tôi lại chọn mua mỗi cuốn sổ da màu nâu nhỏ xíu mà giờ đang viết những dòng này đây. Màu sắc tôi rất ưng ý, cả cảm giác sờ tay vào cũng thật thích. Tôi quyết định ghi lại những dấu tích và suy ngẫm của tôi trong cuốn sổ này. Đã có lần tôi để quên cặp sách trên tàu điện ngầm. Cũng có lần tôi để quên giày thể thao dưới chân bàn trong quán rượu. Cuốn sổ này có thể cũng sẽ giống như những đồ vật đã mất kia, chỉ bầu bạn bên tôi cho đến khi biến mất. Tôi lại nhớ đến mây cuốn sổ kín đặc bởi sở thích ghi chép nguệch ngoạc của tôi thời cấp ba. Mỗi khi làm mất một cuốn sổ, tôi có cảm giác những dòng nhật ký chi chít cùng nội tâm được thổ lộ nguệch ngoạc trong đó cũng trở thành vật thất lạc. Tôi xốc lại tinh thần và thử viết tiếp. Tôi cố gắng đặt tên cho cuốn sổ nhân dịp này. "Cuốn sổ của Sae”[1] thì sao nhỉ? Từ "Sae" có thể hiểu theo rất nhiều nghĩa, vừa là mới, vừa là khoảng cách, hoặc cũng có nghĩa là cánh chim bay tự do trên bầu trời... Nhưng nếu vậy thì cứ gọi luôn là "Cuốn sổ Sae" có hơn không? Cuốn sổ Sae... chẳng phải nghe hơi lạ ư? Nếu là "Cuốn sổ gió" thì sao nhỉ? Cuốn sổ gió... Cuốn sổ thanh xuân? Minh chứng tồn tại? Tôi nghiền ngẫm đủ mọi loại tên, rồi sau hai tiếng đồng hồ quyết định gọi nó là "Cuốn sổ màu nâu". Vì bìa của cuốn sổ có màu nâu. Thật là một cái tên tẻ nhạt. Chằng biết vì lý do gì mà tôi lại quyết định dùng cái tên như vậy nữa? Ý tưởng nghèo nàn. Chẳng hiểu sao. Chỉ là tôi hy vọng có thể viết ra những thành quả tư duy tinh luyện và trưởng thành hơn trước mà thôi.
Hồi cấp ba, tôi tham gia hoạt động nhóm của lớp nhiếp ảnh. Tôi vô tình đọc được một cuốn sách của Roland Barthes, trong đó có câu "Viết văn là chia sẻ từng hạt mầm mới". Cảm giác lúc đó như phát hiện ra một ô cửa sổ vậy. Sau đó tôi mới biết Roland Barthes còn viết về nhiếp ảnh. Đọc xong Căn phòng sáng của ông, tôi bắt đầu muốn chụp ảnh. Ở nhà tôi có chiếc máy ảnh của bố. Tôi chưa từng nhìn thấy bố chụp ảnh bằng chiếc máy ấy bao giờ. Đôi khi bố mân mê chiếc máy ảnh và nói, nếu như ông nội không để lại cho bố cái nhà tắm công cộng thì bố rất muốn trở thành một nhiếp ảnh gia đi vòng quanh thế giới. Trong đần tôi lóe lên suy nghĩ có thể thoải mái sử dụng chiếc máy ảnh của bố. Vì vậy tôi tham gia lớp nhiếp ảnh, nhưng cũng chẳng học được gì. Nhờ Roland Barthes mà tôi biết đến studium[2] rồi punctum[3], nhưng ở lớp chẳng ai biết mấy thuật ngữ đó, thậm chí cũng chẳng ai có thể chia sẻ với tôi bản thân cái tên Roland Barthes. Tôi nhanh chóng chán ngán lớp nhiếp ảnh. Một ngày nọ, thầy giáo đang giảng giải về cách chụp ảnh chân dung mà tôi thì cứ vặn vẹo người không thể chịu đựng hơn dù chỉ một giây nào nữa. Tôi định lằng lặng lẻn khỏi lớp học, nào ngờ bị thầy gọi lại: Lee Myeong Seo! Thầy hỏi tôi đi đâu. Tôi nói phải đến bệnh viện. Thầy lại hỏi, Em đau ở đâu? Thật ra tôi chẳng ốm đau gì, cũng không định đến bệnh viện. Tôi chỉ muốn rời lớp học mà thôi. Thầy hỏi lại, Em đau ở đâu? Bí quá, tôi do dự một hồi rồi vô thức buột miệng, Em đau ở tim. Câu trả lời quá sức ấu trĩ này khiến chính tôi cũng khóc dở mếu dở. Tôi đã nghĩ, rồi chuyện này sẽ trở thành trò cười mất thôi, chắc chắn sẽ phải chạy mười vòng quanh sân vận động, mà thậm chí là hai mươi vòng ấy chứ. Thầy phụ trách lớp nhiếp ảnh là giáo viên khoa học. Học sinh nào trái ý trong giờ học của thảy thường xuyên bị phạt bò hoặc đánh vào mông, có lúc còn bị bắt chạy vòng quanh sân vận động giữa nắng gắt cho đến khi kiệt sức mới thôi. Tôi đã sẵn sàng cho tình huống xấu nhất và đang chờ nghe mắng thì phản ứng của thầy lại thật bất ngờ. Thầy đẩy gọng kính lên nhìn tôi chăm chú: Đau tim sao? Vậy em đi đi. Lần sau đừng đến muộn.
Tôi ra khỏi trường một mình và leo lên ngọn núi phía sau, nằm trên một ngôi mộ hoang nhìn ngắm những áng mây trắng trôi bồng bềnh trên nền trời, rồi lập tức quay trở lại lớp nhiếp ảnh. Sau đó tôi không bỏ học lần nào nữa. Thậm chí còn vùi đầu vào học các môn khoa học vốn luôn làm thành tích học tập của tôi khốn đốn. Nếu không có lần leo lên ngôi mộ ở ngọn núi sau trường học, ngửa cổ ngắm mây trời bồng bềnh ấy, có lẽ tôi đã trả lại máy ảnh cho bố rồi.
Hôm nay có một cuộc biểu tình quy mô lớn. Sáng ra mở mắt, tôi cuộn tròn tờ báo định ném vào thùng rác thì thấy tấm ảnh hai chú chó đập vào mắt. Mở ra xem, là câu chuyện về hai chú chó bị bỏ rơi. Một trong hai chú bị mù. Mỗi khi đi trên đường, chú chó mắt sáng luôn đi phía sau chú chó mù và bảo vệ cho bạn. Dù lúc băng qua đường hay khi uống nước, chú chó mắt sáng luôn để chú chó mù đi trước còn mình đi sau trông chừng. Đi mệt rồi hai chú chó lại dựa đầu vào nhau, hoặc gối lên bụng nhau nghỉ ngơi. Chỉ cần chú chó mù còn chưa cất bước, thì chú chó mắt sáng phía sau cũng dừng bước chờ bạn.
Đấy là bản năng hay được huấn luyện?
Người ta nói rằng không chú chó nào có thể đóng vai trò điểm tựa cho đồng loại mù lòa của mình. Nếu vậy thì sự tồn tại của chú chó này mang ý nghĩa gì? Ôi những ngày mưa bão. Tôi có cảm giác mình bị bịt mắt ném xuống đường tới trường. Tôi cứ ngắm mãi bức ảnh hai chú chó - dựa đầu vào nhau, hoặc gối lên bụng nhau ngủ.
- Cuốn sổ màu nâu 1
❀ ❀ ❀
[1] Âm “sae” trong tiếng Hàn có thể hiểu theo các nghĩa “새” – mới; “사이” – khoảng cách; “새” – chim.
[2] Theo Roland Barthes, studium chính là nội dung của bức ảnh, thể hiện ý đồ của nhiếp ảnh gia.
[3] Punctum, chỉ những chi tiết trong bức ảnh.
