Tôi ngồi lại bên bàn, tim đập thình thịch. Tôi hối hận vì hành vi vô lễ của mình. Nhưng không còn cách nào khác. Nếu tôi làm anh ta hài lòng, ngày hôm nay của tôi sẽ tiêu đời. Tôi sẽ không thể hoàn thành "nhiệm vụ sản xuất" của ngày hôm nay. Hôm nay không xong nhiệm vụ sẽ ảnh hưởng đến công việc sau này, phương trình số liệu mà tôi đang tính toán sẽ hoàn toàn bị xáo trộn trở thành một biểu đồ khác, điều này sẽ mang lại cho tôi nỗi đau tinh thần to lớn. Mỗi người khi tiến hành công việc tương tự, thực sự giống như đang thực hiện một nghi lễ tôn giáo thần thánh, không cho phép bất kỳ sự quấy rầy nào xuất hiện, dù là người khác hay chính bản thân mình phá vỡ tâm trạng này đều không thể tha thứ.

Công việc và suy nghĩ căng thẳng tột độ phải đến tận đêm khuya mới kết thúc.

Rạng sáng, trong sự tĩnh mịch muôn vàn, đứng dậy từ trước bàn, thường cảm thấy hoa mắt chóng mặt, đôi chân chuột rút nửa ngày không thể nhấc bước.

Trốn trên giường, có cảm giác sinh mệnh sắp đến hồi kết, dường như từ nay nằm xuống là không bao giờ gượng dậy được nữa. Nghĩ đến mục tiêu xa xôi không thấy điểm kết ở phía trước, lòng không khỏi chán nản. Lúc này sự an ủi lớn nhất chính là cuốn Thư tín của Lev Tolstoy, hơn năm mươi vạn chữ, một cuốn sách dày cộp, mỗi tối đọc vài trang, bằng như đang đối thoại một lần với vị lão nhân đáng kính nhất này. Không ngừng xác nhận và thấu hiểu nhiều nỗi băn khoăn và trải nghiệm của bản thân trong tư tưởng vĩ đại của ông, tìm kiếm câu trả lời cho những vấn đề tinh thần ở nơi ông, tìm kiếm sức mạnh để cổ vũ dũng khí. Nghĩ đến những khó khăn và khủng hoảng tinh thần to lớn hơn mà những bậc tiền bối vĩ đại đã gặp phải, thì không cần phải sợ hãi nữa, hãy tâm bình khí tĩnh mà ngủ.

Việc viết tác phẩm trường thiên là sự thử thách khắc nghiệt nhất đối với ý chí tinh thần và tố chất toàn diện của con người. Nó buộc con người phải phát huy năng lực đến cực điểm. Bạn hoặc là vượt qua cực điểm này, hoặc là bạn sẽ gục ngã bất ngờ.

Chỉ cần chưa ngã xuống, thì phải tiếp tục lên đường.

Những cơn mưa thu liên miên rả rích không dứt. Thực ra, xét về tiết lệnh, cơn mưa này nên gọi là mưa đông.

Trời đã rất lạnh, người ra khỏi núi đã mặc những bộ quần áo bông dày cộm.

Qua lớp kính cửa sổ, bất chợt kinh ngạc phát hiện, trên đỉnh núi cao xa xăm ẩn hiện xuất hiện một vệt trắng nhàn nhạt.

Đó chắc chắn là tuyết.

Trong lòng không khỏi dâng lên một tia ấm áp.

Nhớ về tuổi thơ, nhớ về mùa đông đầu tiên của quê hương, cũng thường có những khoảnh khắc như thế này, trong màn sương mưa lạnh lẽo bất chợt phát hiện trên đỉnh núi xuất hiện một chiếc mũ tuyết trắng. Trong cơn mưa phùn kéo dài, đường tuyết không ngừng mở rộng về phía sườn núi. Sự cuồng hỉ khiến người ta không kìm được mà đứng ngẩn ngơ hồi lâu trong gió lạnh mưa dầm, trầm trồ thán phục tạo hóa kỳ diệu của thiên nhiên.

Đối với mưa, đối với tuyết, tôi luôn có một thứ tình cảm không thể nói rõ, không thể gọi tên. Đêm khuya, một khi bên ngoài vang lên tiếng gõ của hạt mưa, sẽ đánh thức tôi khỏi giấc ngủ sâu.

Ngay cả khi là những bông tuyết không tiếng động, tôi cũng có thể cảm nhận được nó giáng xuống khi đang nằm trên giường vào đêm khuya.

Ngày mưa, ngày tuyết, thường có một cảm giác hạnh phúc khó hiểu. Tôi thích nhất là làm việc vào những ngày như vậy; cảm hứng, chất thơ và sức sống sáng tạo có thể tuôn trào thỏa thích.

Sự sùng bái và lưu luyến đối với mưa tuyết, sớm nhất có lẽ là vì khu vực Thiểm Bắc nơi tôi sinh sống thuộc vùng hạn hán nghiêm trọng. Ở đó, mưa tuyết đồng nghĩa với mùa màng bội thu, nó liên quan mật thiết đến bát cơm - nói cách khác, nó liên quan đến sinh mạng của con người. Hồi nhỏ, bất kể là mưa hay tuyết, thường thấy cha mẹ và tất cả nông dân, trên mặt đều vô thức lộ ra nụ cười vui mừng. Nếu lâu ngày không có tuyết, mọi người sẽ rơi vào nỗi sầu muộn, khắp nơi là tiếng thở dài, toàn bộ cuộc sống đều trở nên vô cùng ảm đạm. Ngoài ra, hễ gặp mưa tuyết là không thể ra núi, đối với những người nông dân lao động lâu ngày mà nói, thì có lý do để nằm dài trên giường đất mà ngủ một giấc ngon lành. Ngày mưa tuyết giống như ngày nghỉ trời ban, tâm trạng mọi người đặc biệt tốt, thường cũng là cơ hội tốt để cải thiện bữa ăn.

Lâu dần, dần dần nảy sinh tình cảm sâu đậm với mưa tuyết này. Thời thơ ấu và thiếu niên, mỗi khi mưa hoặc tuyết rơi, tôi đều kích động không yên, thường xuyên đi dạo không mục đích trong mưa tuyết, cảm nhận niềm vui khi được mưa tuyết tắm gội. Tôi mãi mãi ghi nhớ cái đêm tuyết rơi trắng xóa xa xăm đó, lần đầu tiên trong đời tôi dùng bàn tay run rẩy nắm lấy tay cô bạn gái thời kỳ đầu yêu đương. Cảm giác tươi đẹp đó đến nay vẫn như thuở ban đầu. Tôi đã từng cùng bạn gái mặc những bộ quần áo đông dày cộm đi bộ không ngừng trên cánh đồng hoang vu đầy mưa tuyết, tay nắm tay, rồi ngẩng đầu để những hạt mưa bông tuyết rơi vào miệng chúng tôi, thấm vào tận tâm can.

Bây giờ, thân ở nơi xứ lạ quê người này, lại thấy mưa tuyết tơi bời, đôi mắt không kìm được mà nóng ran. Vô cùng thương cảm. Tuế nguyệt trôi qua, vật còn người mất, vô vàn quá khứ tươi đẹp không bao giờ có thể gọi về được nữa. Chỉ có liều mạng làm việc, chỉ có phấn đấu không ngừng nghỉ, chỉ có tạo ra thành quả mới, mới có thể bù đắp những khiếm khuyết vô vàn của nhân sinh, mới có thể khiến đóa hoa thanh xuân dù có tàn úa cũng là sự tàn úa tráng lệ.

Nguyện bức tranh do mưa tuyết ngoài cửa sổ cấu thành sẽ mãi mãi tồn tại trong lòng, nguyện tiếng thiên lai này mãi mãi bầu bạn với sự cô đơn của tôi. Trong mưa tuyết, tôi cảm nhận được toàn bộ vũ trụ chính là cha mẹ từ bi nhân ái, vỗ về tâm hồn xao động bất an của tôi, chỉ dẫn tôi bước ra khỏi mê lộ, đi tìm kiếm cảnh giới mới mà cuộc sống và nghệ thuật chưa từng đặt chân tới.

Ngày mưa tuyết nhờ tâm trạng đặc biệt tốt nên tiến triển công việc dường như cũng rất thuận lợi. Có rất nhiều điều kỳ diệu nảy sinh đột ngột. Có rất nhiều điều "không ngờ tới". Một vài thứ mới mẻ nảy sinh khiến chính bản thân cũng phải kinh ngạc. Sau khi tư duy lớn đã rõ ràng, trong quá trình viết lách chỉ cần có tâm trạng tốt, thì sự phát huy tại chỗ sẽ có biểu hiện vượt trình độ, giống như tình trạng mà các vận động viên thể thao thường gặp phải.

Xấp bản thảo đã hoàn thành trước mắt đã có chút quy mô. Đây chắc chắn là một sự kích thích tinh thần, nó chứng minh lao động khổ cực đã tạo ra thành quả nào đó. Ví như người nông dân vất vả cả năm trời chất một đống bông lúa bên cạnh sân phơi, thường vào lúc này, những người nông dân cần ngồi xổm trước đống lúa này hút một túi thuốc lào, an nhiên ngắm nhìn vài cái thành quả thu hoạch vàng óng này. Lúc này, tôi cũng sẽ đối diện với xấp bản thảo này lặng lẽ hút một điếu thuốc. Điều này sẽ cổ vũ con người đầy nhiệt huyết hơn để đắm mình trong những giọt mồ hôi lao động.

Trong màn mưa tuyết bay lả tả, tiếng xì xì của lò sưởi đã vang lên. Thật muốn reo hò thật lớn. Đây là môi trường làm việc mà tôi khao khát nhất. Trong phòng khô ráo ấm áp, ngoài cửa sổ là đường chân trời không nhìn thấy điểm dừng do mưa tuyết tạo thành.

Công việc mỗi ngày đều hoàn thành "đúng giờ" như đã được sắp xếp trước, đôi khi thậm chí kỳ diệu đến mức khớp với số trang trong kế hoạch.

Bảng lịch trình công việc trên tường bị gạch đi từng ngày một.

Cảm xúc đang dâng trào mạnh mẽ, xuất hiện một vài chương khiến bản thân hài lòng. Một vài chỗ mơ hồ không rõ ràng trong những chương tương lai được thông suốt không ngừng trong thời gian này. Cốt truyện, chi tiết, nhân vật, gào thét tụ lại dưới ngòi bút. Bút không đuổi kịp tay, tay không đuổi kịp tâm trí. Những nơi tự cho là đặc sắc nhất, chữ viết ra đến mức chính mình cũng không đọc nổi. Mắt không màng xem phong cảnh ngoài cửa sổ, chỉ chăm chăm vào Song Thủy Thôn, Thạch Ngật Tiết, Nguyên Tây Thành; chỉ chăm chăm vào những nhân vật nhộn nhịp đông đúc và hỉ nộ ái ố của họ; phong cảnh ngoài cửa sổ chỉ giữ lại sự tốt đẹp khác của nó trong cảm nhận. Không phân biệt được mình đang ở Trần Gia Sơn hay Song Thủy Thôn.

Lúc này, có người gọi cho tôi một cuộc điện thoại đường dài, nói rằng tiên sinh Tần Triệu Dương và vợ ông ấy đã đến Tây An. Tin tức này khiến tôi dừng bút. Hầu như trong một khoảnh khắc, tôi đã quyết định quay về Tây An để bầu bạn với lão Tần vài ngày. Cho dù là đi danh lam thắng cảnh, trong trạng thái lúc đó, ngay cả khi người nhà có việc gì, tôi cũng sẽ do dự liệu có nên bỏ công việc để về xử lý hay không. Thế nhưng, tình cảm trong lòng tôi dành cho lão Tần lại là độc nhất vô nhị và không thể thay thế.

Thẳng thắn mà nói, trong các nhà văn thế hệ cũ đương đại Trung Quốc, hai người tôi kính yêu nhất. Một người là Liễu Thanh đã quá cố, một người là Tần Triệu Dương vẫn còn sống. Tôi từng trong một bài văn gọi họ là "cha đỡ đầu" văn học của tôi. Khi Liễu Thanh còn sống, tôi từng tiếp xúc nhiều lần. Khi phần hai của "Sáng Nghiệp Sử" đăng trên "Diên Hà", tôi còn từng làm biên tập viên chịu trách nhiệm cho ông. Mỗi lần gặp ông, ông đều giảng giải cho tôi rất nhiều kiến giải độc đáo theo kiểu "biển rộng trời cao". Tôi tỉ mỉ nghiên cứu tác phẩm, ngôn luận và từng cử chỉ hành động của chính ông. Ông đã giúp tôi nâng cao tố chất tinh thần cần thiết của một nhà văn. Còn Tần Triệu Dương thì bằng như trực tiếp, thậm chí cầm tay chỉ việc dạy dỗ và giúp đỡ tôi bước vào hàng ngũ văn học.

Nhớ năm 1978, tôi 28 tuổi, viết tác phẩm trung thiên đầu tay "Cảnh tượng kinh tâm động phách". Trong vòng hai năm liên tiếp gửi cho hầu như tất cả các tạp chí lớn lúc bấy giờ, đều bị khách khí trả về từng cái một. Cuối cùng tôi gửi bản thảo cho một trong hai tạp chí lớn cuối cùng - gửi cho một người bạn. Kết quả là, bản thảo vẫn không được thông qua, lý do là lý do cũ: không phù hợp với quan điểm và trào lưu thịnh hành lúc bấy giờ. Bạn viết thư hỏi tôi làm sao bây giờ? Tôi viết thư bảo cậu ấy chuyển cho tạp chí lớn cuối cùng là "Đương Đại", và bảo cậu ấy rằng, nếu "Đương Đại" cũng không đăng, thì không cần gửi bản thảo về nữa, cứ tiện tay đốt đi là xong.