33

Trước khi bắt đầu viết phần hai, dựa trên kết cấu mới của "Bất khả tránh", tôi cần bổ sung thêm tư liệu mới. Trước hết là môi trường đại học, vì phần này sẽ viết về cuộc sống đại học.

Mặc dù bản thân tôi cũng từng trải qua cuộc sống đại học và khá quen thuộc với những tình huống phổ quát trong đó, nhưng để đi sâu vào miêu tả nghệ thuật, cần phải có một môi trường cụ thể, như vậy sẽ thuận tiện hơn.

Tôi quyết định đi thực tế tại Đại học Bách khoa Tây Bắc. Ngôi trường này có tính chất cơ bản giống với ngôi trường mà Tôn Lan Hương sắp theo học - một trường đại học chuyên ngành về hàng không vũ trụ. Nếu không phải vì hạn chế thời gian, tôi còn định đi theo các sinh viên thực tập đến Trung tâm phóng vệ tinh quốc gia ở Tây Xương, Tứ Xuyên hoặc Tửu Tuyền, Cam Túc để lấy tư liệu.

Với sự giúp đỡ của một nhóm bạn sinh viên nam nữ, tôi cố gắng làm quen với tình hình cơ bản của trường đại học này trong thời gian ngắn nhất. Từ việc giảng dạy, ăn ở sinh hoạt, sắp xếp môn học, phương hướng và bố cục của các địa điểm khác nhau, khoảng cách giữa các khu vực, cho đến toàn bộ quá trình hoạt động trong hai mươi bốn giờ một ngày, v.v. Sau đó, tôi trao đổi tư tưởng với họ, đề cập đến các vấn đề học tập, cuộc sống, lý tưởng, tình yêu và những câu hỏi về hiện thực cũng như tương lai của họ. Tôi kẹp tất cả những tư liệu thu thập được vào sổ tay, trong đó thậm chí có cả thời khóa biểu và thực đơn nhà ăn. Kết hợp với tư liệu sẵn có, tôi lập tức xây dựng được một tập tài liệu về tình hình đại học. Mãi cho đến khi cảm thấy có thể tự do miêu tả môi trường và cuộc sống ở đây, tôi mới kết thúc đợt thực tế căng thẳng này.

Một vấn đề gai góc khác là, ngay khi bắt đầu phần hai, tôi phải đi sâu vào cuộc sống của Bí thư Tỉnh ủy.

Trước đây, tôi chỉ tiếp xúc sơ lược với cán bộ lãnh đạo cấp này, người thực sự thâm giao thì rất ít, hoặc có thể nói là gần như không có. Tôi quen thuộc hơn với các nhân vật cấp cao ở cấp địa khu, huyện, hương trấn và nông thôn. Đối với công chúng, cuộc sống thường nhật của các nhà lãnh đạo cấp Tỉnh ủy vốn đã có tính "bí ẩn" khá cao.

Tôi có thể "thiết kế" môi trường làm việc và hoạt động xã hội thông thường cho họ, nhưng môi trường gia đình và sinh hoạt của họ thì tôi không thể giải quyết bằng cách tưởng tượng.

Nhất định phải tìm cách đến nhà một người như vậy ít nhất một lần, để khi miêu tả họ, tôi có được căn cứ cảm tính.

Khu vực Tỉnh ủy canh phòng nghiêm ngặt, một người bình thường như tôi làm sao có thể tùy tiện "ghé thăm"?

Nhưng chuyến thăm này tôi nhất định phải thực hiện. Nếu không thể đường hoàng bước vào cửa chính, thì dù phải dùng cách của "đặc vụ" cũng phải tiến hành cuộc "thăm dò" này. Tất nhiên, tôi phải cố gắng tránh mọi hành vi "phi đạo đức".

Tôi lập tức bắt đầu tìm kiếm các mối quan hệ quen biết có thể dẫn lối vào khu đại viện này.

Cuối cùng, trong giới văn học, tôi tìm được một người phụ nữ, nhờ quan hệ của cha mẹ mà cô ấy rất thân thiết với gia đình Bí thư Tỉnh ủy. Bí thư Tỉnh ủy thì tôi có biết mặt, nhưng không thân.

Không thể trực tiếp hẹn gặp, vì như vậy ông ấy sẽ "cố định" bạn trong phòng khách, mà bạn lại chẳng có vấn đề gì cần ông ấy giải quyết, thành ra hoàn toàn không đạt được mục đích làm quen với môi trường gia đình ông ấy.

34

Cuối cùng, người phụ nữ này hiến kế rằng, hãy đợi khi gia đình Bí thư Tỉnh ủy đi vắng, chỉ còn lại người giúp việc, chúng ta có thể giả vờ tìm Bí thư Tỉnh ủy để nhân cơ hội "dạo quanh" trong nhà ông ấy.

Ý hay.

Thế là, ngay khi cơ hội vừa đến, tôi cùng cô ấy "đột nhập" vào "gia đình số một" của tỉnh, bắt đầu chuyến "đi sâu vào cuộc sống" đầy "kịch tính" này.

Mọi chuyện đều rất suôn sẻ. Với tư cách là người quen và khách thường xuyên của nhà Bí thư Tỉnh ủy, người phụ nữ này đã khiến người giúp việc tin tưởng dẫn chúng tôi "tham quan" từng ngóc ngách trong gia đình, đồng thời hỏi han cô ấy rất nhiều chi tiết về cuộc sống thường nhật của gia đình này.

Khi đoán chủ nhà sắp về, chúng tôi lặng lẽ chuồn ra ngoài. Trong lòng bất giác nảy ra hai câu thơ của Mao Trạch Đông: "Thế thượng vô nan sự, chỉ yếu khẳng đăng phàn" (Trên đời không có việc gì khó, chỉ sợ không chịu leo trèo).

Công việc viết bản thảo đầu tiên của phần hai bắt đầu ngay sau đó.

Lần này tôi đổi địa điểm, đến làm việc tại một huyện nhỏ nằm sâu trong vùng cao nguyên Hoàng Thổ, rất hẻo lánh.

Đúng vào dịp đại hàn, nhưng khí hậu ở đây lại đặc biệt mát mẻ. Tôi tìm được một hang đất rất nhỏ ở góc sân Ban vũ trang huyện, không khí mát lạnh đến mức thấm vào da thịt, khiến tôi buộc phải nhóm lò sưởi một tiếng mỗi ngày. Giữa mùa hè mà nhóm lò sưởi thì quả là chuyện lạ - nhưng đó lại là sự thật.

Quy luật làm việc đã được thiết lập từ khi viết phần một, nhiều khía cạnh đã thành thói quen, không cần phải tốn quá nhiều tâm trí cho những việc hình thức nữa.

Trạng thái tâm lý vô cùng căng thẳng. Vì tôi nhận thức được rằng, phần hai có vai trò vô cùng quan trọng đối với toàn bộ cuốn sách. Cả thể lực và tinh thần đều phải vận hành đến giới hạn, dường như có một ông chủ tham lam vô nhân tính đang bóc lột người làm thuê, cố gắng vắt kiệt giọt mồ hôi và máu cuối cùng trên người anh ta.

Xét về mặt chiến lược, bất kỳ phần giữa nào trong quá trình tác chiến cũng là khó khăn nhất và quan trọng nhất. Đó là chìa khóa của thắng bại. Ví dụ như trong bóng đá, sự tranh chấp gay gắt nhất cũng nằm ở khu vực giữa sân. Trong bóng đá hiện đại, hầu như tất cả các đội đều dồn sức mạnh chính vào khu vực giữa sân. Nếu khu vực giữa sân yếu, thì tiền đạo dù có thiên tài đến đâu cũng thường không nắm bắt được cơ hội giành chiến thắng.

Một hiện tượng trong tiểu thuyết trường thiên là có phần mở đầu đặc biệt huy hoàng và phần kết tráng lệ, nhưng phần giữa lại không đạt được thành tựu tương xứng, điều này phần lớn sẽ mang lại sự tiếc nuối khó nói nên lời cho độc giả. Cá nhân tôi cảm thấy, "Sông Đông êm đềm" của nhà văn thiên tài Sholokhov dường như có điểm chưa thỏa mãn này.

Dù có đạt được mục đích hay không, tôi nhận ra rằng đối với "Thế giới bình thường", phần hai là cây cầu, nhưng không được phép trở thành một sự chuyển tiếp đơn thuần. Nó càng nên triển khai các xung đột rộng lớn nhất có thể ở ngay chính diện, một số nhân vật thậm chí nên hoàn thành cơ bản việc "tạo hình" của họ ngay trong phần hai.

Các mối quan hệ giữa nhân vật và xung đột tâm lý của chính nhân vật đan xen vào nhau trên quy mô lớn, sự phức tạp và rối rắm của nó mang tính chất như một "trận hội chiến". Giống như một người bày ra rất nhiều ván cờ, liên tục thay đổi vai trò và vị trí để chơi những ván cờ này. Giữa một mớ hỗn độn, cần phải giữ một cái đầu tỉnh táo và ý chí kiên định để thực hiện. Tổ chức "sự hỗn loạn" một cách công phu.