Đúng vào tiết trời thu hiu hắt, tôi mang theo hai thùng lớn tài liệu và sách vở, mang theo cả "lương khô" quan trọng nhất – hơn mười cây thuốc lá và hai lọ cà phê "Nestlé", từ biệt Tây An, trực tiếp đi tới nơi làm việc của mình – mỏ than Trần Gia Sơn.

Trước khi tôi đến, phía mỏ than đã tìm sẵn cho tôi một chỗ ở tại bệnh viện mỏ, không cách xa khu mỏ là bao. Đó là một gian phòng làm việc được cải tạo từ phòng họp nhỏ, có một cái bàn, một cái giường, một cái tủ nhỏ, và vài cái ghế sofa nhựa vô dụng.

Trần Gia Sơn là nơi em trai tôi chọn cho tôi. Đây là mỏ than có mức độ hiện đại hóa khá cao của Cục Quản lý Mỏ Đồng Xuyên, cơ sở vật chất cũng khá ổn. Quan trọng nhất là ở đây có hai người anh vợ của em trai tôi, nếu tôi có chuyện gì, họ đều có thể giúp đỡ tôi bất cứ lúc nào.

Người thân đều vô cùng nhiệt tình và đôn hậu. Họ dẫn tôi đi tham quan một vòng ngọn núi xung quanh trước. Phong cảnh bốn phía vô cùng tươi đẹp. Vách núi hùng vĩ, cây cối sum suê, người ta gọi đây là "Hạn Giang Nam". Lúc này đang là thời điểm "lá sương đỏ hơn hoa tháng hai", khắp núi non đỏ vàng xanh đan xen, một mảng rực rỡ sắc màu. Người thân vì muốn tôi chơi cho vui nên không khí vô cùng sôi nổi. Nhưng tim tôi đang đập loạn nhịp, muốn lao vào công việc ngay lập tức, hoàn toàn không có tâm trí đâu mà ngắm nhìn phong cảnh đẹp như tranh vẽ của thiên nhiên.

Từ trên núi trở về, tôi tiện tay bẻ vài cành lá đỏ, cắm vào khe ghế sofa đối diện bàn làm việc, lòng run rẩy trong sắc đỏ ấm áp. Trải giường xong, đồ dùng hằng ngày đều đã vào vị trí trong tủ nhỏ; hơn chục cuốn sách kinh điển mà tôi cho là vĩ đại nhất được bày ở bên cạnh – những cuốn sách này mặc dù tôi đã đọc qua nhiều lần, tại đây sẽ không đọc lại nữa, nhưng tôi muốn thường xuyên nhìn thấy những kim tự tháp huy hoàng do nhân loại dựng xây này, để luôn nâng cao cảnh giới tinh thần của bản thân.

Sau đó, tôi rút một tập giấy bản trong số mười mấy tập mang theo trải lên mặt bàn, ngồi xuống. Tâm trạng vô cùng phức tạp. Tôi biết tiếp theo sẽ phải bước vào vùng đầm lầy mù mịt. Nhưng, trong một khoảnh khắc, trong lòng bỗng tràn ngập một cảm giác hạnh phúc nào đó. Đúng vậy, để ngày này đến, tôi đã bôn ba hai ba năm trời, đã đi qua con đường dài đằng đẵng; giờ đây, cuối cùng cũng đã bước lên võ đài chiến đấu.

Đúng vậy, võ đài. Đối thủ không phải là ai khác, mà chính là bản thân mình.

Mở đầu.

Đây mới là mở đầu thực sự.

Viết cái gì? Viết như thế nào? Chương một, đoạn văn đầu tiên, câu đầu tiên, chữ đầu tiên, mọi thứ đều thiêng liêng, dường như là vấn đề sống còn khiến người ta khó lựa chọn, khiến người ta run rẩy sợ hãi.

Trên thực tế, điều quan trọng thực sự là nó sẽ xác định tông giọng hồi ức và nhịp điệu ngôn ngữ của toàn bộ cuốn sách. Nó sẽ hạn chế bạn, nhưng cũng sẽ trải đường cho bạn.

Mọi thi vị đều cố gắng huy động để có thể tạo ra kỳ tích ngay từ đầu, từ ngữ rơi trên giấy như những hạt mưa.

Nhưng chưa đầy một trang, đã cảm thấy toàn bộ đều nanh vuốt tua tủa.

Lập tức xé bỏ làm lại.

Đổi một bộ mặt triết gia mới. Dường như rất gây sốc. Nhưng chưa đầy một trang, lại thấy nực cười và vụng về.

Mắt thấy một ngày đã kết thúc, ngoài một đống giấy vụn xé ra trong sọt rác, vẫn là một trang giấy trắng.

Thực sự muốn ôm đầu khóc lớn một trận. Bạn bất lực đến thế sao, ngay cả phần mở đầu cũng không viết nổi, vậy mà còn định viết một bộ tiểu thuyết dài tập!

Ban đêm nằm trong bóng tối cô tịch, mở trừng mắt, bắt đầu thực sự nghi ngờ liệu mình có đảm đương nổi công việc to lớn nhường này không.

Hoàn toàn có khả năng là không biết tự lượng sức mình! Bạn là ai? Bạn là một người bình thường, một cây bút bình thường đã viết được một chút tác phẩm, sao dám vọng tưởng theo đuổi sự nghiệp vĩ đại nhường này?

Nhiều nhà văn có lẽ rất sáng suốt, một tác phẩm có tiếng vang là nhân cơ hội viết vài tác phẩm trong khả năng để củng cố danh tiếng của mình, đây có lẽ là một thái độ "thực tế". Còn bạn mấy năm nay cứ mê muội không tỉnh, chỉ vì thực hiện một ảo tưởng thời thiếu niên mà dám làm việc không thực tế này. Thời thiếu niên, người ta còn mơ làm phi hành gia, lên vũ trụ bắt "người ngoài hành tinh", chẳng lẽ cũng có thể biến những suy nghĩ hoang đường như vậy thành hiện thực? Bạn không phải là Don Quixote đương đại sao?

Ngủ mê mệt vài tiếng tỉnh dậy, đã là giữa trưa – nghĩa là phải sau khi trời sáng mới ngủ thiếp đi.

Lần nữa ngồi trước tờ giấy trắng đó. Ép buộc bản thân quay lại trận địa.

Tâm trạng hối hận biến mất. Nghĩ mà xem, bạn đã chuẩn bị cho việc này gần ba năm, tuyệt đối không thể không viết nổi một chữ mà kết thúc được; nếu như vậy, đó đúng là một trò cười tầm cỡ thế giới.

Lại một ngày kết thúc. Ngoài việc bổ sung thêm một đống giấy vo tròn, trước mắt vẫn không có một chữ nào.

Ngày thứ ba lại đi vào vết xe đổ.

Ba ngày sau, vẫn là một trang giấy trắng.

Kêu trời trời không thấu, gọi đất đất không linh.

Bắt đầu đi vòng tròn không ngừng trong căn phòng, đi, đi, giống như một con lừa trong cối xay.

Từ sự mãnh liệt như sốt cao, đi đến mức mồ hôi nhễ nhại rồi trở nên lạnh lẽo.

Những giọt mồ hôi lạnh lẽo làm dịu đi sự suy ngẫm đang bốc cháy.

Sự bình tĩnh trong lúc này có thể khiến người ta cải tử hoàn sinh.

Bình tĩnh suy nghĩ lại, sự thất bại trong ba ngày qua chủ yếu nằm ở tư tưởng quá dũng mãnh, ngay từ đầu đã muốn gầm thét sấm chớp. Thực ra, tác phẩm quy mô lớn như vậy, cao thủ nào lại làm ầm ĩ ngay phần mở đầu? Nhìn xem các bậc thầy, sự tường thuật ban đầu của họ điềm tĩnh biết bao. Chỉ có kẻ tầm thường mới chất đầy hoa mỹ ngay từ đầu. Nhớ lời Lev Tolstoy, sức mạnh đả kích của nghệ thuật nên đặt ở phía sau. Đây nên là một nguyên tắc. Tại sao rất nhiều tiểu thuyết dài tập đương đại Trung Quốc lại đầu voi đuôi chuột? Đạo lý nằm ở chỗ này. Nhìn thế này, không chỉ mở đầu phải điềm tĩnh tiến vào, mà tổng bố cục của toàn bộ cuốn sách cũng nên theo nguyên tắc này. Ba phần cuốn sách, nên dần dần trập trùng, nên từng đợt sóng cao hơn đợt sóng trước mà tiến về phía trước.

Trong bóng tối dường như có một tia sáng lộ ra.

Giờ đây, bình tĩnh ngồi xuống.

Thế là, thuận lợi bắt đầu.

Để kỷ niệm ba ngày không bình thường này, đoạn văn đầu tiên của phần mở đầu cuốn sách được chép lại như sau –

Tháng Hai, tháng Ba năm 1975, vào một ngày bình thường, những sợi mưa nhỏ lẫn với vài hạt tuyết, đang lất phất bay xuống mặt đất. Tiết trời đã gần đến Kinh Trập, tuyết đương nhiên sẽ không còn đọng lại, thường chưa đợi chạm đất, đã biến mất không dấu vết. Mùa đông dài đằng đẵng và lạnh giá của vùng cao nguyên Hoàng Thổ xem chừng không qua đi, nhưng mùa xuân thực sự ấm áp ấy vẫn còn xa vời.

---❊ ❖ ❊---

Chuyến tàu công việc cuối cùng đã khởi động, và bắt đầu chạy về phía trước một cách chậm rãi có nhịp điệu.

Đã có khả năng đi về phía trước, thì nên bất chấp tất cả mà tiến lên.

Nốt nhạc đầu tiên dường như nhấn không tệ. Mọi thứ đều rất gian nan, nhưng vẫn có thể tiếp tục tiến hành. Công việc chuẩn bị đầy đủ trước khi viết đã lập tức phát huy tác dụng. Nguyên liệu và tài liệu tham khảo được sử dụng ngay từ đầu là vô cùng đồ sộ. Cho dù những nguyên liệu, tài liệu, chất liệu này phần lớn sẽ không trực tiếp đi vào tác phẩm, nhưng nếu không có chúng, rất khó hình dung sẽ có thành phẩm cụ thể ra đời.

Đem tất cả tài liệu lấy ra từ trong thùng, phân loại bày đầy mặt bàn, chỉ để lại chỗ đủ để đặt hai cánh tay viết lách, mặt bàn bày không hết, một số tài liệu thứ yếu để sang bậu cửa sổ, đầu tủ bên cạnh. Những tài liệu thứ yếu hơn nữa thì để trên ghế sofa đối diện.

16

Việc viết lách căng thẳng đôi khi không được phép ngưng lại dù chỉ một chút. Không cho phép sự can thiệp từ bên ngoài, cũng không cho phép bản thân làm phiền chính mình. Cần cái gì, thậm chí không cần mắt phải tìm kiếm, dựa vào ý thức là có thể tiện tay kéo ngay tới trước mặt, để nhanh chóng được sử dụng.

Năm sáu ngày trôi qua, đã bắt đầu bước đầu thiết lập được quy luật làm việc, nắm vững được khối lượng và tiến độ công việc hằng ngày.

Trên tường xuất hiện một bảng biểu, viết một nhóm con số từ 1 đến 53 – phần một tổng cộng có năm mươi ba chương, mỗi khi viết xong một chương, liền gạch đi một con số; mỗi khi gạch đi một con số, đều phải ngẩn người nhìn bảng biểu đó một hồi lâu. Một nhóm con số như vậy có ý nghĩa gì, trong lòng tự mình hiểu rất rõ. Đó là một vùng đầm lầy không nhìn thấy biên giới. Mỗi khi gạch đi một con số, đều chứng minh mình lại tiến thêm một bước. Kiềm chế không để bản thân nhìn xa tới đích đến đó; chỉ yêu cầu bản thân vững vàng bước ra bước chân của ngày hôm nay, bước ra bước chân của ngày hôm sau.

Gian nan không thể hình dung. Mỗi một câu, mỗi một chi tiết xuất hiện dưới ngòi bút, không chỉ cần phù hợp ở nơi cụ thể đó, mà còn phải cân nhắc xem nó có phù hợp trong phần một hay không; xa hơn một chút, xem có phù hợp trong toàn bộ cuốn sách hay không. Đôi khi sự sảng khoái trước mắt sẽ mang lại tai họa vô cùng cho công việc sau này, nhưng lại không thể co rúm sợ hãi. Mạnh dạn tiến lên, cẩn thận tiến lên, khi đan cài từng sợi chỉ nhỏ mỗi ngày, mỗi một nút thắt đều phải nhìn thấy toàn bộ tấm lưới lớn đó.

Tiến độ công việc đã thể hiện ra về mặt số lượng. Mục tiêu đầu tiên xác định về phương diện này là vượt qua mười ba vạn chữ. Đây là số chữ của "Nhân sinh", cho đến nay là thanh xà ngang cao nhất của bản thân. Vượt qua con số này mang ý nghĩa tượng trưng. Trong một công trình đồ sộ phồn vinh, sự kích thích tâm lý nhỏ nhặt như thế này có tác dụng vô cùng quan trọng. Cơ chế tâm lý khi đang ở trong trạng thái sáng tác vô cùng phức tạp, người ngoài rất khó đoán biết. Một vài kỳ tích là do một vài nguyên nhân kỳ lạ tạo nên.

Số lượng mười ba vạn chữ cuối cùng đã vượt qua. Sự phấn khích tạo ra sự trang nghiêm. Sự trang nghiêm lại khiến người ta trở nên bình tĩnh.

Đây là một cuộc chinh phục nhỏ. Tiếp theo, bước chân đã bắt đầu trở nên hào hùng hơn một chút. Ít nhất nhìn trên bề mặt, bước tiếp theo sẽ khởi hành từ một điểm xuất phát mới trong lịch sử sáng tác của bản thân.

Mục tiêu về số lượng tiếp theo là vượt qua một phần hai của phần này.

Mục tiêu này chỉ cần thêm vài vạn chữ nữa là có thể đạt tới, nhưng đây là đang tạo ra kỷ lục mới.

Tâm trạng vì thế mà phấn chấn.

Việc viết lách hoàn toàn tiến vào trạng thái cuồng nhiệt. Cơ thể gần như không tồn tại; sự sống dường như là một dạng thức tinh thần thuần túy. Đời sống thường nhật biến thành tính chất của robot.

Nhưng, không có gì tốt đẹp hơn tất cả những điều này.

Trong công việc cuồng nhiệt, căng thẳng, bận rộn, trạng thái tinh thần chủ đạo nên là gì?

Đó chính là khẳng định bạn đang làm một công việc chưa từng có đối với bạn. Thậm chí là làm một công việc chưa từng có người làm trước đây. Dù thực chất có phải như vậy hay không, bạn cũng phải cho rằng là như thế. Bạn phải cảm thấy con người đang sáng tạo, bạn đang sáng tạo một cách phi thường, sự sáng tạo của bạn là độc nhất vô nhị; bạn nên tự hào về công việc của mình, chính là coi nó vĩ đại vô cùng cũng không sao cả.