49

Nhớ lại khởi đầu gian nan mấy năm về trước. Không ngờ hôm nay lại sắp kết thúc. Không nghi ngờ gì nữa, đây là một thời khắc trọng đại trong đời.

Trái tim đập thình thịch dữ dội, có cảm giác như sắp ngất đi bất cứ lúc nào. Cây bút bi cầm trong tay nặng tựa một thanh sắt, trong khi cơ thể lại như muốn bay bổng lên.

Thời gian trôi đi vun vút, nhưng chữ trên trang giấy lại viết càng chậm, càng viết càng thấy nặng nhọc.

Mười mấy trang bản thảo này chẳng khác nào ải hiểm quan không thể vượt qua.

Sự xúc động quá mức cuối cùng đã khiến bàn tay phải cầm bút co quắp lại, năm ngón tay xòe ra như chân gà, không sao nắm lại được. Cây bút rơi xuống mặt giấy.

Vô cùng lo lắng, mồ hôi đầm đìa khắp đầu, khắp mình. Tôi biết, lúc này bạn bè đang ngồi vây quanh bàn rượu chờ đợi tôi. Đây là một cuộc khủng hoảng chưa từng trải qua – cuộc khủng hoảng nảy sinh từ niềm vui sướng.

Lý trí vẫn chưa hoàn toàn mất đi. Tôi đổ nước trong bình giữ nhiệt vào chậu rửa mặt, lập tức kéo hai chiếc khăn gối từ trên giường đặt vào trong đó, rồi dùng bàn tay "chân gà" nắm lấy khăn nóng ngâm trong nước sôi suốt mười lăm phút, bàn tay chết tiệt này mới dần dần trở lại bình thường.

Lập tức cầm bút lên. Viết tiếp một mạch thật nhanh.

Vào thời điểm gần sát giờ ăn tối thường lệ, cuối cùng tôi cũng đặt dấu chấm cuối cùng cho toàn bộ cuốn sách.

Gần như không phải do tư tưởng chỉ đạo, mà không biết vì lý do gì, việc đầu tiên tôi làm khi đứng dậy khỏi bàn là ném phăng cây bút bi trong tay ra ngoài cửa sổ.

Tôi đi vào phòng vệ sinh dùng nước nóng rửa mặt. Đã mấy năm rồi, lần đầu tiên tôi nghiêm túc ngắm nhìn mình trong gương. Tôi thấy một gương mặt lạ lẫm. Hai bên thái dương lại xuất hiện nhiều tóc bạc đến thế, cả gương mặt già nua như một ông lão, nếp nhăn chằng chịt, lại còn tiều tụy không chịu nổi.

Tôi thấy mình nước mắt giàn giụa.

Tôi mặc kệ, dùng chân đá đóng cửa phòng vệ sinh lại, bật khóc thành tiếng, tôi bày tỏ nỗi đau buồn, tủi thân vô hạn và sự yếu đuối như một đứa trẻ với một "tôi" khác. Còn cái "tôi" mang dáng dấp người cha ấy đã ngăn cản cái "tôi" đang khóc lại và dẫn dắt tôi bước ra khỏi phòng vệ sinh.

Tôi cẩn thận dọn dẹp sạch sẽ mặt bàn. Mọi thứ đều được đóng gói vào trong chiếc va li chuẩn bị cho chuyến đi xa, chỉ duy nhất để lại mười tập bản thảo chép tay ngay ngắn đặt ở chính giữa bàn.

50

Tôi ngồi xuống châm một điếu thuốc, trầm mặc một lát để tâm trạng bình tĩnh lại đến mức có thể tham dự yến tiệc.

Trong khoảnh khắc này, tôi chẳng nghĩ ngợi gì cả, chỉ nhớ đến mấy câu nói của nhà văn kiệt xuất người Đức Thomas Mann: "…cuối cùng đã hoàn thành. Nó có thể không tốt, nhưng đã hoàn thành. Chỉ cần có thể hoàn thành, thì nó cũng đã là tốt rồi."

Đây cũng chính là những lời tôi muốn nói lúc này.

Từ lúc sớm nhất nảy ra ý định viết "Thế giới bình thường" cho đến nay đã gần mười năm. Còn từ lúc viết xong cuốn sách này đến nay cũng đã gần bốn năm. Giờ đây quay trở lại những tháng năm đó, vẫn khiến người ta cảm thấy một sự chấn động trong lòng. Chính vì mang tâm trạng như đang tế lễ những chuyện đã qua, tôi mới viết những dòng chữ trên.

Không nghi ngờ gì, tất cả những gì ghi chép ở đây cũng giống như "Thế giới bình thường". Đối với tôi, đều đã trở thành lịch sử. Mọi thứ đều là trải nghiệm và nhận thức của thời điểm đó. Cùng với sự trôi đi của thời gian và sự thay đổi, phát triển của đời sống xã hội cũng như nghệ thuật, nhận thức của tôi cũng đang thay đổi và phát triển. Nhiều thứ tôi từng coi trọng trong quá khứ nay có lẽ không còn nằm trong dòng chảy chính của tư duy tôi nữa; còn một số vấn đề tôi từng coi trọng hoặc chưa chạm tới nay lại vươn lên vị trí quan trọng.

Một người nếu dừng lại trong lịch sử của chính mình mà không bước tiếp, thì đó là điều vô cùng bi thảm.

Thế nhưng, lịch sử của bản thân cũng nên được tổng kết – chỉ có tổng kết nghiêm túc quá khứ, mới có thể tiến tới tương lai một cách tốt đẹp hơn.

Chính vì lẽ đó, tôi mới thấy cần thiết phải ghi chép lại sơ lược đoạn trải nghiệm này.

Một nguyên nhân khác thôi thúc tôi viết bài này là, nhiều báo chí dựa vào những tư liệu nghe hơi nồi chõ để biên soạn ra những "câu chuyện" không có thật về giai đoạn trải nghiệm này của tôi, tôi không thể không đích thân đứng ra để nói về bản thân mình.

Có thể nói, những dòng chữ này chắc chắn chưa thể ghi chép đầy đủ trải nghiệm cuộc sống, trải nghiệm tư tưởng và trải nghiệm tình cảm của tôi khi viết cuốn sách này. Chảy song song với nội dung trong sách từng là vô số những dòng thác lũ. Tôi không thể nào lưu trữ tất cả những điều đó trong trí nhớ; đặc biệt là những tia lửa tư tưởng vụt qua trong giây lát và biết bao dòng suối tình cảm vô danh lại càng không thể lưu giữ – mà những thứ đó mới có thể là những điều thực sự tỏa sáng. Tuy nhiên, tôi cũng đã ghi lại được một tiến trình lớn của giai đoạn trải nghiệm này bằng lối bút ký tản mạn ở đây. Tôi không mong đợi người khác sẽ hứng thú với những dòng chữ này, chỉ là đã hoàn thành một tâm nguyện nho nhỏ của mình mà thôi.

Tháng 3 năm 1991, khi "Thế giới bình thường" giành giải thưởng văn học Mao Thuẫn lần thứ ba của Trung Quốc, tôi gần như không dám tin đó là sự thật. Bởi vì trong những năm tháng dài đằng đẵng và gian nan đã qua, toàn bộ tâm trí tôi đều chỉ nghĩ đến việc làm thế nào để viết xong cuốn sách này, chứ không dám mơ tưởng nó sẽ nhận được sự sủng ái nào. Tôi đã bước vào tuổi "bất hoặc"; tôi hiểu rõ bất kỳ vinh dự nào cũng không thể hoàn toàn chứng minh cho sự thành công thực sự. Tất cả những điều này chẳng qua chỉ thúc đẩy tôi một lần nữa nghiêm túc nhìn nhận lại quá khứ, hiện tại và tương lai của chính mình.

Phải, tôi vừa bước qua tuổi bốn mươi, nhìn từ lộ trình nhân sinh mà nói, sinh mệnh có thể nói vẫn còn đang ở thời khắc "giữa trưa", hoàn toàn nên khơi dậy lại nhiệt huyết tuổi thanh xuân, một lần nữa lao mình vào sự nghiệp lao động trang nghiêm này.

Vậy thì, buổi sáng vẫn cứ bắt đầu từ buổi trưa.

Đầu đông năm 1991 – Đầu xuân năm 1992