Sáng hôm sau, ai nấy bước xuống cầu thang với những cái ngáp dài; dẫu vậy, công việc vớt váng và vắt sữa vẫn diễn ra như thường lệ, rồi họ vào nhà dùng bữa điểm tâm. Vừa vào đến nơi, họ đã thấy ông chủ trại Crick đang bực dọc giậm chân thình thịch quanh nhà. Ông vừa nhận được một lá thư, trong đó khách hàng phàn nàn rằng bơ có mùi lạ.

“Trời đánh thánh vật chưa, đúng là có mùi thật!” chủ trại vừa nói vừa chìa ra một thanh gạt bằng gỗ trên tay trái, trên đó dính một tảng bơ. “Phải đấy—các người tự nếm thử mà xem!”

Mấy người xúm lại quanh ông; thầy Clare nếm, Tess nếm, rồi các cô vắt sữa trong nhà, một hai anh thợ vắt sữa, và sau cùng là bà Crick từ chỗ bàn ăn đang dọn dở bước ra. Đúng là bơ có mùi lạ thật.

Chủ trại sữa đứng thần người ra để cảm nhận rõ hơn cái vị ấy, hầu đoán xem nó bắt nguồn từ giống cỏ dại độc hại nào, rồi bỗng thốt lên—

“Cỏ tỏi rừng! Thế mà ta cứ ngỡ đồng cỏ ấy chẳng còn sót lấy một ngọn!”

Bấy giờ, những người làm lâu năm mới sực nhớ ra rằng một bãi cỏ khô nọ—nơi gần đây có thả mấy con bò vào ăn—nhiều năm trước cũng từng làm hỏng bơ y như thế. Hồi ấy chủ trại không nhận ra mùi này, cứ đinh ninh là bơ bị ma ám.

“Chúng ta phải sục sạo đồng cỏ đó mới được,” ông tiếp tục; “không thể để cái giống này tiếp diễn!”

Thế là ai nấy đều thủ sẵn những con dao nhọn cũ kỹ rồi cùng nhau ra đồng. Bởi loài cỏ tai quái ấy hẳn chỉ nhỏ li ti mới lọt qua được mắt người thường, nên việc tìm ra nó giữa thảm cỏ rậm rạp ngút ngàn trước mắt dường như là một nỗ lực tuyệt vọng. Dẫu vậy, họ vẫn xếp thành một hàng ngang, ai nấy đều góp sức vì tầm quan trọng của cuộc tìm kiếm; chủ trại đứng ở đầu hàng bên trên cùng thầy Clare, người đã tình nguyện giúp một tay; kế đó là Tess, Marian, Izz Huett và Retty; rồi đến Bill Lewell, Jonathan, cùng mấy người phụ nữ vắt sữa đã có gia đình—Beck Knibbs với mái tóc đen xoăn tít và đôi mắt đảo liên hồi; cùng Frances tóc hoe vàng, người bị lao phổi vì hơi ẩm mùa đông từ những cánh đồng trũng—họ đều sống ở các túp lều riêng.

Mắt dán chặt xuống đất, họ chậm rãi nhích từng bước qua một vạt đồng, rồi vòng lại ở dải cỏ thấp hơn một chút, sao cho khi xong việc thì không một tấc cỏ nào trên đồng thoát khỏi tầm mắt của một ai đó trong số họ. Đó là một công việc vô cùng tẻ nhạt, bởi cả cánh đồng rộng lớn chỉ mò ra được chưa đầy nửa tá mầm tỏi; thế nhưng loài cỏ này nồng đến nỗi có lẽ chỉ cần một con bò gặm phải một nhánh thôi cũng đủ ám mùi lên toàn bộ sản lượng bơ của trang trại trong ngày.

Dẫu tính khí và tâm trạng mỗi người một khác, khi cúi mình xuống, họ lại tạo thành một hàng thẳng tắp kỳ lạ—máy móc và lặng lẽ; một người lạ đi ngang qua con đường hẻm gần đó hẳn sẽ chẳng ngần ngại mà gộp chung tất cả bọn họ lại dưới cái tên chung là “lũ tá điền thô kệch”. Khi họ chậm chạp dò dẫm, khom lưng thật thấp để nhận diện loài cỏ, ánh vàng êm dịu từ những bông hoa mao lương phản chiếu lên khuôn mặt khuất bóng của họ, tạo cho họ một vẻ ma mị như dưới ánh trăng, dù rằng mặt trời đang trút xuống lưng họ tất cả sức nóng gay gắt của buổi trưa.

Angel Clare, người luôn giữ vững nguyên tắc theo lối bình đẳng là cùng san sẻ mọi việc với những người khác, thỉnh thoảng lại ngước mắt lên. Lẽ dĩ nhiên, chẳng phải do ngẫu nhiên mà chàng lại bước đi ngay cạnh Tess.

“Này, cô có khỏe không?” chàng thì thầm.

“Dạ rất khỏe, cảm ơn thầy,” nàng e dè đáp.

Vì chỉ nửa giờ trước họ vừa trò chuyện biết bao chuyện riêng tư, nên cái giọng mở đầu này có vẻ hơi thừa thãi. Nhưng lúc ấy họ cũng chẳng nói thêm được câu nào. Họ cứ nhích từng bước, gấu váy lót của nàng vừa vặn chạm vào xà cạp của chàng, và thỉnh thoảng khuỷu tay chàng lại khẽ cọ vào tay nàng. Cuối cùng, người chủ trại đi ngay cạnh không thể chịu nổi nữa.

“Hồn xiêu phách lạc, cái trò khom lưng này làm cái lưng tôi cứ như muốn gãy đôi ra ấy!” ông kêu lên, vẻ mặt nhăn nhó đau đớn khi từ từ đứng thẳng hẳn người dậy. “Còn cô nữa, bé Tess, một hai hôm trước cô vừa mới ốm đấy—cứ thế này thì đầu cô lại đau buốt lên cho mà xem! Thấy váng đầu thì thôi đừng làm nữa; để mặc cho những người còn lại làm nốt.”

Chủ trại Crick lui ra, và Tess cũng tụt lại phía sau. Thầy Clare cũng bước ra khỏi hàng và bắt đầu lùng sục cỏ dại một mình. Khi thấy chàng đến gần, chính nỗi bồn chồn trước những điều nghe được tối qua đã thôi thúc nàng lên tiếng trước.

“Trông họ có xinh xắn không thầy?” nàng hỏi.

“Ai cơ?”

“Izzy Huett và Retty ấy.”

Tess đã buồn bã tự nhủ rằng một trong hai thiếu nữ ấy rồi sẽ làm một người vợ nông dân đảm đang, và lẽ ra nàng nên vun vén cho họ, đồng thời giấu đi nhan sắc khốn khổ của chính mình.

“Xinh ư? Ờ, phải rồi—họ là những cô gái xinh đẹp—trông rất tươi tắn. Tôi vẫn thường nghĩ vậy.”

“Dù rằng, tội nghiệp họ, nhan sắc ấy chẳng giữ được bao lâu!”

“Ồ không, tiếc là vậy.”

“Họ là những thợ làm sữa cừ khôi đấy ạ.”

“Phải: dù chẳng thể giỏi hơn cô.”

“Họ vớt váng sữa khéo hơn em nhiều.”

“Thế ư?”

Clare vẫn đứng dõi nhìn họ—và họ cũng chẳng bỏ qua việc liếc nhìn chàng.

“Cô ấy đang đỏ mặt lên kìa,” Tess quả quyết tiếp tục.

“Ai cơ?”

“Retty Priddle.”

“Ồ! Sao lại thế nhỉ?”

“Vì thầy đang nhìn cô ấy đấy thôi.”

Dù tâm trạng có sẵn sàng hy sinh đến đâu, Tess cũng không thể đi xa hơn để thốt lên rằng: “Thầy hãy cưới một trong số họ đi, nếu thầy thực sự muốn một người vợ làm nghề sữa chứ không phải một tiểu thư đài các; và xin thầy đừng nghĩ đến chuyện cưới em!” Nàng rảo bước theo sau người chủ trại Crick, và cảm thấy một sự thỏa lòng đầy buồn bã khi thấy Clare vẫn đứng lại phía sau.

Kể từ ngày hôm đó, nàng cố ép mình phải tránh mặt chàng—không bao giờ để bản thân ở bên chàng quá lâu như trước nữa, ngay cả khi sự gần gũi giữa hai người hoàn toàn chỉ là tình cờ. Nàng nhường lại mọi cơ hội cho ba cô gái kia.

Tess đủ nhạy cảm của một người phụ nữ để nhận ra từ những lời thổ lộ của họ rằng Angel Clare đang nắm giữ danh dự và trái tim của tất cả các cô gái vắt sữa, và khi thấy chàng luôn cẩn trọng để không làm tổn hại đến hạnh phúc của bất kỳ ai dù là nhỏ nhất, trong lòng Tess dấy lên một niềm kính trọng dịu dàng đối với tinh thần trách nhiệm và sự tự chủ của chàng—dù cách nghĩ của nàng đúng hay sai. Đó là một phẩm chất mà nàng chưa từng ngờ sẽ tìm thấy ở một người đàn ông, và nếu thiếu đi phẩm chất ấy, có lẽ đã có nhiều hơn một trái tim đơn thuần cùng chung sống dưới mái nhà này phải gạt nước mắt trên bước đường lưu lạc của đời mình.