Thần Thoại Babylon Và Assyria

Lượt đọc: 188 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 10
Các Công Trình, Luật Lệ Và Phong Tục Của Babylon

❊ ❊ ❊

Tóm lược

Sự suy tàn và sụp đổ của các vương quốc Sumer — Người Elam và người Semite tranh giành quyền bá chủ — Tường thành, cổng thành, đường phố và kênh đào của Babylon — Vườn treo — Đền thờ lớn của Merodach — Bộ luật Hammurabi — Chợ hôn nhân — Địa vị của phụ nữ — Hôn nhân mang lại tự do — Các trinh nữ đền thờ — Vi phạm lời hứa kết hôn và ly hôn — Quyền của trẻ em — Nữ chủ quán rượu — Luật đất đai — Thầy thuốc bị loại bỏ bởi luật pháp — Các bài thuốc dân gian — Tinh linh bệnh tật bị trục xuất bằng bùa chú — Truyền thuyết về con sâu — "Chạm sắt" — Nước chữa bệnh — Nguồn gốc ma thuật của thơ ca và âm nhạc.

Sự trỗi dậy của Babylon đã mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử Tây Á. Đồng thời, quyền lực chính trị của người Sumer cũng đi đến hồi kết. Nó đã tê liệt dưới tay người Elam, những kẻ vào cuối triều đại Isin đã tràn vào chiếm đóng khu vực miền nam và mưu toan mở rộng ách thống trị ra toàn bộ thung lũng. Hai vị vua Elam là Warad-Sin và em trai ông ta là Rim-Sin đã tranh giành quyền bá chủ với các nhà cai trị Babylon, và có lúc tưởng chừng như những kẻ xâm nhập từ phương Đông sẽ thiết lập được một tầng lớp quý tộc quân sự thống trị lâu dài trên vùng Sumer và Akkad. Nhưng người Semite lại được củng cố mạnh mẽ bởi những nhóm định cư mới thuộc cùng một dòng máu pha trộn, đổ xô đến từ vùng đất của người Amorite. Một lần nữa, Arabia lại tuôn vào Syria những đoàn người đông đảo từ lượng dân số dư thừa của mình, khiến cho các cuộc xung đột sắc tộc diễn ra liên tục và rộng khắp. Di cư này được gọi là di cư Canaan hoặc Amorite: dòng người tràn vào Lưỡng Hà và băng qua Assyria, đồng thời cung cấp "động lực" đảm bảo cho thế lực thống trị của triều đại Hammurabi tại Babylon. Thật vậy, gia tộc cầm quyền nổi lên ở đó được cho là có gốc gác từ người Canaan.

Một khi Babylon trở thành thủ đô, nó vẫn giữ vững vị thế độc tôn cho đến tận cùng. Nhiều biến động chính trị đã diễn ra trong suốt lịch sử lâu dài và thăng trầm của nó, nhưng không một thành phố đối địch nào ở miền nam từng đạt được sự huy hoàng và vĩ đại như thế. Dù ngai vàng của nó thuộc về người Amorite hay Kassite, người Assyria hay người Chaldée, Babylon vẫn luôn chứng tỏ là trung tâm hành chính hiệu quả nhất của hạ thung lũng Tigris - Euphrates. Tuy nhiên, một số vị vua Kassite lại tỏ ra ưu ái Nippur hơn.

Về lịch sử thời kỳ đầu của nó, người ta biết rất ít. Nó lần lượt bị lu mờ bởi Kish và Umma, Lagash và Erech, và có lẽ chẳng khá hơn một ngôi làng lớn là bao vào thời điểm Akkad trỗi dậy. Sargon I, vị vua vốn là thợ làm vườn, dường như đã quan tâm đến sự phát triển của thành phố này, bởi người ta ghi chép rằng ông đã khơi thông các hào rãnh và củng cố hệ thống phòng thủ của nơi đây. Thành phố chiếm giữ một vị trí chiến lược, và có lẽ nhờ thế mà nó đã có được tầm quan trọng như một trung tâm thương mại và công nghiệp. Của cải lớn đã tích tụ tại Babylon khi triều đại Ur đạt đến đỉnh cao quyền lực. Sử sách ghi lại rằng vua Dungi đã cướp bóc ngôi đền nổi tiếng "Đỉnh Đầu" E-sagila của thành phố này — nơi một số nhà nghiên cứu đồng nhất với Tháp Babel — để lấy kho báu dâng cho đền thờ thần Ea ở Eridu mà ông hết mực sủng ái. Cuộc cướp phá mang tính phá hoại của ông, cũng như của người Gutium hay bộ tộc Kutu, đã bị ghi nhớ trong nhiều thế kỷ sau đó, và vị thần thành phố lúc bấy giờ đã bị nguyền rủa để phải đoản mệnh.

Không nghi ngờ gì nữa, thành Babylon thời Hammurabi rất giống với thành phố ở giai đoạn sau được các sử gia Hy Lạp miêu tả sinh động, mặc dù quy mô có lẽ không lớn bằng. Theo Herodotus, nó chiếm một hình vuông chính xác trên vùng đồng bằng rộng lớn, có chu vi lên tới sáu mươi dặm của chúng ta. "Dù kích thước là vậy," nhà sử học viết, "nhưng về độ tráng lệ thì không có thành phố nào sánh bằng." Tường thành dày tới tám mươi bảy feet và cao ba trăm năm mươi feet, mỗi cạnh của hình vuông dài mười lăm dặm. Toàn bộ thành phố được bao bọc bởi một con kênh hoặc hào nước sâu và rộng, và sông Euphrates chảy xuyên qua đó.

"Tại đây," Herodotus viết tiếp, "tôi không thể quên kể đến công dụng của phần đất được đào lên từ hào nước lớn, cũng như cách mà bức tường được xây dựng. Ngay khi đào hào, đất lấy từ vết cắt được đem làm gạch, và khi số lượng đã đủ, họ nung gạch trong lò. Sau đó, họ tiến hành xây dựng, bắt đầu bằng việc ốp gạch hai bên bờ hào, rồi tiếp tục dựng lên bức tường thành, sử dụng nhựa cây nóng làm chất kết dính xuyên suốt, cứ sau ba mươi lớp gạch lại chèn một lớp sậy đan xen. Ở trên đỉnh, dọc theo các gờ tường, họ dựng những tòa nhà một gian đối mặt vào nhau, chừa lại khoảng trống ở giữa để một cỗ xe bốn ngựa có thể quay đầu. Vòng quanh tường thành có một trăm cánh cửa, tất cả đều bằng đồng, với các khung cửa và cột trụ cũng bằng đồng."[264] Đây là những cánh cửa mà tiên Isaia đã nhắc đến khi Chúa kêu gọi Kyros:

Ta sẽ tháo đai lưng các vua,

để mở rộng trước mặt người những cánh cửa

hai phiến, và các cửa sẽ không đóng lại:

Ta sẽ đi trước ngươi,

và làm cho những nơi gồ ghề trở nên phẳng lặng;

Ta sẽ đập tan những cánh cửa bằng đồng,

và cắt đứt các then cửa bằng sắt.[265]

Bức tường bên ngoài là tuyến phòng thủ chính của thành phố, nhưng bên trong cũng có một bức tường khác mỏng hơn nhưng sức mạnh không kém là bao. Thêm vào đó, mỗi khu vực của thành phố đều có một pháo đài. Cung điện của nhà vua và đền thờ thần Bel Merodach đều được bao bọc bởi tường thành.

Tất cả các con đường chính đều thẳng tắp, mỗi con đường cắt ngang thành phố từ cổng này sang cổng kia, dài mười lăm dặm, một nửa trong số đó bị dòng sông cắt đứt và phải qua đò. Vì có hai mươi lăm cổng ở mỗi phía của bức tường ngoài, tổng số các đại lộ lớn là năm mươi, và có sáu trăm bảy mươi sáu ô phố, mỗi ô có chu vi hơn hai dặm. Từ Herodotus, chúng ta biết được rằng nhà cửa cao ba hoặc bốn tầng, cho thấy hệ thống nhà chung cư không phải là điều xa lạ, và theo Q. Curtius, gần một nửa diện tích của thành phố bị chiếm bởi các khu vườn nằm bên trong các ô phố.

Vào thời Hy Lạp, Babylon nổi tiếng với các khu vườn treo hoặc vườn bậc thang của "cung điện mới", do Nebuchadnezzar II xây dựng. Những khu vườn này chiếm một hình vuông có chu vi hơn một phần tư dặm. Những bậc thềm đá lớn, tựa trên các vòm cuốn, vươn lên như một chiếc cầu thang khổng lồ tới độ cao khoảng ba trăm năm mươi feet, và toàn bộ cấu trúc được gia cố bằng bức tường bao quanh dày hơn hai mươi feet. Các lớp đất mù trên mỗi bậc thềm sâu đến mức cây ăn quả có thể mọc giữa những thảm thực vật rợp bóng lá và các loài hoa rực rỡ sắc màu châu Á. Nước để tưới vườn được máy móc bơm từ sông lên một bể chứa lớn nằm ở bậc thềm cao nhất, và được ngăn không cho rò rỉ khỏi đất nhờ các lớp sậy, nhựa cây cùng các tấm chì. Những căn phòng rộng rãi, được trang hoàng và bài trí sang trọng, được xây dựng trong các khoảng trống giữa những vòm cuốn và được trang trí bằng các loài dây leo ra hoa. Một cầu thang rộng dẫn từ bậc thềm này lên bậc thềm khác.

Cung điện cũ nằm trong một hình vuông có chu vi gần bốn dặm, và được bảo vệ nghiêm ngặt bởi ba lớp tường, được trang trí bằng các bức phù điêu miêu tả cảnh chiến trận, cảnh săn bắn và các nghi lễ hoàng gia. Những bức tượng bò có cánh đầu người canh gác lối vào chính.

Một nét kiến trúc đặc trưng khác của thành phố là E-sagila, ngôi đền thờ thần Bel Merodach, được người Hy Lạp gọi là "Jupiter-Belus". Bức tường cao bao quanh đền có các cổng bằng đồng đặc. "Ở giữa khu đất," Herodotus viết, "có một ngọn tháp bằng đá khối vững chắc, dài và rộng một furlong, trên đó người ta xây chồng lên một ngọn tháp thứ hai, rồi th cứ ba, cứ thế lên đến tám ngọn tháp. Lối lên đỉnh nằm ở bên ngoài, theo một con đường xoắn ốc quanh tất cả các ngọn tháp. Khi lên đến khoảng nửa đường, người ta tìm thấy một chỗ nghỉ và các ghế ngồi, nơi mọi người thường dừng chân một lúc trên đường lên đỉnh. Trên ngọn tháp cao nhất có một ngôi đền rộng rãi, và bên trong đền đặt một chiếc giường có kích thước bất thường, được trang hoàng lộng lẫy, với một chiếc bàn bằng vàng bên cạnh. Không có bất kỳ bức tượng nào được dựng lên ở nơi này, và căn phòng cũng không có ai qua đêm ngoài một người phụ nữ bản xứ duy nhất, người mà theo các tư tế Chaldée của vị thần này khẳng định, đã được chính vị thần lựa chọn cho mình trong số tất cả phụ nữ trong xứ."

Một người phụ nữ là "vợ của Amon" cũng ngủ trong đền thờ của vị thần đó tại Thebes ở Ai Cập. Một tập tục tương tự cũng được tuân thủ ở Lycia.

"Phía bên dưới, trong cùng khu đất ấy," Herodotus tiếp tục, "có một ngôi đền thứ hai, bên trong đặt bức tượng thần Jupiter bằng vàng đang ngồi. Phía trước bức tượng là một chiếc bàn vàng lớn, và ngai vàng nơi ngài ngồi cùng bệ đặt ngai vàng cũng hoàn toàn bằng vàng... Bên ngoài đền có hai bệ thờ, một bằng vàng đặc, chỉ được phép dâng tế các con vật còn bú sữa; bệ thờ kia là bệ thờ thông thường nhưng có kích thước lớn, nơi các loài vật đã trưởng thành được hiến tế. Cũng chính trên bệ thờ lớn này, các tư tế Chaldée đốt hương trầm, với số lượng lên tới trọng lượng một nghìn nén talent mỗi năm, vào lễ hội của thần. Vào thời Kyros, trong ngôi đền này cũng có một bức tượng đàn ông cao mười hai cubit, hoàn toàn bằng vàng đặc... Ngoài những vật phẩm trang trí mà tôi đã đề cập, còn có rất nhiều lễ vật cá nhân bên trong khu thánh điện này."[266]

Tường thành và các cổng sông đều được đóng lại vào mỗi đêm, và khi Babylon bị bao vây, người dân vẫn có thể tự lo nguồn lương thực cho mình. Các khu vườn và trang trại nhỏ được tưới tiêu bằng hệ thống kênh đào, và các kênh đào này cũng điều tiết dòng chảy của sông Euphrates. Một con đập lớn đã được xây dựng phía trên thị trấn để dự trữ lượng nước thừa trong mùa lụt và tăng cường nguồn nước khi mực nước sông xuống thấp nhất.

Vào thời Hammurabi, người ta qua sông bằng thuyền đò, nhưng từ lâu trước khi người Hy Lạp ghé thăm thành phố, một cây cầu lớn đã được xây dựng. Sự tàn phá khốc liệt của Sennacherib đối với thành phố triệt để đến mức hầu hết các tàn tích hiện nay đều có từ thời Nebuchadnezzar II.[267]

Hiểu biết của chúng ta về đời sống xã hội của Babylon và vùng lãnh thổ dưới quyền cai quản của nó chủ yếu bắt nguồn từ Bộ luật Hammurabi, một bản sao gần như hoàn chỉnh đã được phái đoàn De Morgan phát hiện tại Susa vào cuối năm 1901. Các điều luật được khắc trên một phiến đá diorite màu đen cao 7 feet 3 inch, có chu vi ở chân là 6 feet 2 inch và ở đỉnh là 5 feet 4 inch. Di vật quan trọng này của một dân tộc thượng tôn pháp luật đã bị vỡ thành ba mảnh, nhưng khi ghép lại với nhau, người ta thấy văn bản không bị tổn hại nhiều lắm. Một mặt có hai mươi tám cột và mặt kia có mười sáu cột. Ban đầu có tổng cộng gần 4000 dòng chữ khắc, nhưng năm cột, gồm khoảng 300 dòng, đã bị mài xóa đi, theo phỏng đoán là để lấy chỗ cho tên của kẻ xâm lược đã cướp đi phiến đá này, nhưng thật tiếc là ghi chép đó chưa bao giờ được thực hiện.

Ở phần trên của phiến đá, hiện là một trong những bảo vật của Bảo tàng Louvre ở Paris, vua Hammurabi đang cung kính giơ cao tay phải để chào thần mặt trời Shamash — vị thần đang ngồi trên ngai vàng ở đỉnh E-sagila — người đang trao cho nhà vua chiếc bút stylus để khắc bộ luật. Cả hai nhân vật đều có râu rậm nhưng cằm và môi được cạo sạch. Vị thần đội mũ hình nón và mặc chiếc áo choàng diềm xếp nếp buông thõng từ vai trái, trong khi nhà vua đội chiếc mũ tròn hình mái vòm và mặc bộ y phục thướt tha gần như quét đất.

Từ Bộ luật, người ta suy ra rằng có ba tầng lớp xã hội chính — tầng lớp quý tộc, bao gồm các chủ đất, quan chức cấp cao và nhà quản lý; tầng lớp bình dân, có thể là những thươngg nhân giàu có hoặc chủ sở hữu đất đai nhỏ; và tầng lớp nô lệ. Tiền phạt áp dụng cho một tội danh đối với người giàu cao hơn nhiều so với người nghèo. Các vụ kiện được xét xử tại tòa án. Nhân chứng được yêu cầu phải nói sự thật, "khẳng định trước thần linh những gì họ biết", và kẻ khai gian bị trừng phạt nghiêm khắc; một kẻ khai sai sự thật trong một vụ án có thể bị kết án tử hình. Sự giám sát chặt chẽ cũng được duy trì đối với các thẩm phán, và nếu ai bị phát hiện cố ý kết án một tù nhân dựa trên bằng chứng không đủ, kẻ đó sẽ bị phạt tiền và giáng chức.

Trộm cắp được coi là tội ác tồi tệ và luôn bị trừng phạt bằng cái chết. Kẻ trộm bao gồm cả những ai mua hàng từ trẻ vị thành niên hoặc nô lệ mà không có sự đồng ý của người lớn tuổi hay người giám hộ. Đôi khi bị cáo được cho lựa chọn thay thế là nộp tiền phạt, có thể gấp mười hoặc thậm chí ba mươi lần giá trị của món đồ hoặc con vật mà kẻ đó đã chiếm đoạt. Việc trao trả tài sản bị mất là điều bắt buộc. Nếu chủ sở hữu của một tài sản bị tước đoạt bất hợp pháp tìm thấy nó trong tay một người tuyên bố đã mua lại từ người khác, lời khai sẽ được lấy tại tòa. Khi chứng minh được người bán chính là kẻ trộm, hình phạt tử hình sẽ được thi hành. Ngược lại, người mua bị cáo buộc cũng chịu chung số phận nếu không chứng minh được trường hợp của mình. Tiền bồi thường cho tài sản bị cướp bởi một tên cướp bóc sẽ do đền thờ chi trả, và gia heirs của một người bị sát hại bởi tên cướp trong thành phố sẽ được bồi thường bởi chính quyền địa phương.

Hình X.1. CHỢ HÔN NHÂN BABYLON

Theo bức tranh của Edwin Long, R.A., tại Cao đẳng Royal Holloway

Điều đặc biệt thu hút sự quan tâm là các bộ luật liên quan đến địa vị của phụ nữ. Về vấn đề này, trước hết có thể nhắc đến tục lệ hôn nhân đấu giá mà Herodotus đã miêu tả như sau: "Mỗi năm một lần ở mỗi ngôi làng, các trinh nữ đến tuổi kết hôn được tập trung lại một nơi, trong khi đàn ông đứng vây quanh thành vòng tròn. Sau đó, một sứ giả gọi các thiếu nữ ra từng người một và đem bán đấu giá. Ông ta bắt đầu từ người đẹp nhất. Khi cô được bán với số tiền không nhỏ, ông tiếp tục rao bán người có nhan sắc đứng thứ hai. Tất cả họ đều được gả bán làm vợ. Những người Babylon giàu có muốn kết hôn sẽ đua nhau trả giá để rước những thiếu nữ kiều diễm nhất, trong khi những kẻ tìm vợ có phần khiêm tốn hơn, không quan tâm lắm đến nhan sắc, sẽ chọn những thiếu nữ kém sắc hơn kèm theo của hồi môn. Theo phong tục, khi sứ giả đã rao qua toàn bộ số thiếu nữ xinh đẹp, ông ta sẽ gọi đến những người xấu xí nhất — một kẻ thọt lết nếu có — và đem ra mời gọi những người đàn ông, hỏi xem ai đồng ý nhận cô ta với số tiền hồi môn ít nhất. Và người đàn ông đề nghị nhận số tiền ít nhất sẽ được gả cô cho. Tiền hồi môn được lấy từ số tiền thu được từ việc bán các thiếu nữ xinh đẹp, và nhờ thế những cô gái dung mạo hơn người đã bù đắp cho những người kém sắc. Không ai được phép gả con gái cho người đàn ông theo ý muốn của mình, cũng như không ai được phép mang thiếu nữ mình đã mua đi mà không tìm được người bảo lãnh chắc chắn rằng sẽ lấy cô làm vợ thật sự; tuy nhiên, nếu sau đó họ không hợp nhau, số tiền có thể được hoàn lại. Bất cứ ai thích đều có thể đến, ngay cả từ những ngôi làng xa xôi, để đấu giá phụ nữ."[268]

Phong tục này được nhắc đến bởi các nhà văn khác, nhưng không thể xác định rõ vào thời kỳ nào nó trở nên phổ biến ở Babylon và do ai đã du nhập nó. Herodotus hiểu rằng tập tục này cũng tồn tại ở "bộ lạc Illyria thuộc dân tộc Eneti", những kẻ nổi tiếng là đã vào Ý cùng Antenor sau sự sụp đổ của thành Troia, và được đồng nhất với người Venice ở thời kỳ sau. Nhưng manh mối sắc tộc này quá mơ hồ. Không có tài liệu trực tiếp nào nhắc đến phong tục này trong Bộ luật Hammurabi — bộ luật cho thấy sự pha trộn kỳ lạ giữa các nguyên tắc "quyền của cha" và "quyền của mẹ". Một cô gái phải chịu sự chi phối bởi ý muốn của người cha; ông có thể định đoạt số phận cô theo cách ông cho là tốt nhất, và cô luôn là thành viên trong gia đình ông; sau khi kết hôn, cô được gọi là con gái của người này hơn là vợ của người kia. Nhưng hôn nhân mang lại cho cô sự tự do và quyền công dân. Quyền lực trao cho người cha chưa bao giờ bị chuyển sang người chồng.

Người cha có quyền lựa chọn người bạn đời thích hợp cho con gái mình, và cô không thể kết hôn nếu không có sự đồng ý của ông. Việc bộ luật này không ngăn cản các cuộc tình "tự do yêu đương" được minh chứng rõ ràng qua việc Bộ luật có điều khoản quy định về cuộc hôn nhân giữa một phụ nữ tự do và một nam nô lệ, trong đó một phần tài sản của người nô lệ trong trường hợp vợ qua đời có thể được người chủ của anh ta yêu sách.

Khi lễ đính hôn được sắp xếp, người cha ấn định "sính lễ", khoản tiền này được thanh toán trước khi hợp đồng được hoàn tất, và ông cũng chuẩn bị của hồi môn. Tuy nhiên, số tiền "sính lễ" có thể được hoàn lại cho cặp vợ chồng trẻ để giúp họ có vốn khởi nghiệp. Nếu trong khoảng thời gian giữa đính hôn và kết hôn, người đàn ông "nhìn ngó một người phụ nữ khác" và nói với bố vợ rằng "Ta sẽ không cưới con gái ông nữa", anh ta sẽ bị tịch thu khoản "sính lễ" vì tội bội ước hôn nhân.

Một thiếu nữ cũng có thể đạt được một mức độ tự do giới hạn bằng cách tuyên khấn độc thân và trở thành một trinh nữ đền thờ, hay nữ tu, gắn liền với đền thờ thần mặt trời. Tuy nhiên, cô không sống một đời sống hoàn toàn biệt lập. Nếu nhận được phần tài sản hợp đáng từ gia đình cha mình, cô có thể thực hiện các khoản đầu tư kinh doanh trong những giới hạn nhất định. Chẳng hạn, cô không được phép sở hữu quán rượu, và nếu bước chân vào đó, cô sẽ bị thiêu trên giàn hỏa thiêu. Một khi đã tuyên khấn, cô phải tuân giữ điều đó đến cuối đời. Nếu cô kết hôn — điều cô có thể làm để có được địa vị pháp lý của một người vợ và hưởng các đặc quyền của vị trí đó — cô sẽ từ chối nghĩa vụ chăn gối với chồng, nhưng cung cấp cho anh ta một người thiếp để sinh con cho chồng, giống như Sarah đã làm với Abraham. Những nữ tu này không được nhầm lẫn với những người phụ nữ vô đạo đức gắn liền với đền thờ của Ishtar và các nữ thần tình yêu đáng ngờ khác.

Sự tự do mà người phụ nữ đã kết hôn có được cũng vấp phải những giới hạn pháp lý. Chẳng hạn, nếu trở thành góa phụ, cô không thể tái hôn mà không có sự đồng ý của thẩm phán, người mà trước đó cô phải trình bày lý do chính đáng cho bước đi dự định của mình. Hình phạt cho việc vi phạm luật hôn nhân rất nghiêm khắc. Tội ngoại tình là trọng tội; những kẻ phạm tội bị trói lại với nhau và ném xuống sông. Tuy nhiên, nếu vợ của một tù nhân buộc phải đến sống với người đàn ông khác vì cảnh nghèo khó, cô sẽ được tha bổng và cho phép trở về với chồng sau khi anh ta được thả. Trong các trường hợp không thể biện hộ vì nghèo khó, những người phụ nữ lầm đường lạc lối sẽ bị dìm chết. Vợ của một người lính bị quân địch bắt làm tù binh được hưởng một phần ba tài sản của chồng nếu con trai cô còn vị thành niên, phần còn lại được giữ hộ. Người chồng có thể lấy lại quyền sở hữu toàn bộ tài sản của mình nếu tình cờ trở về nhà.

Ly hôn rất dễ dàng. Người chồng có thể đuổi vợ đi vì cô không có con hoặc vì anh ta đem lòng yêu người phụ nữ khác. Sự bất hòa về tính cách cũng được công nhận là lý do chính đáng để ly thân. Một người phụ nữ cũng có thể căm ghét chồng và muốn rời bỏ anh ta. "Nếu," Bộ luật quy định, "cô ấy cẩn trọng và không có lỗi, nhưng bị người chồng đã bỏ rơi cô hắt hủi," cô có thể đòi hủy bỏ hợp đồng hôn nhân. Nhưng nếu bị phát hiện có người tình khác và phạm tội lơ là trách nhiệm, cô có nguy cơ bị xử tử.

Người phụ nữ đã kết hôn sở hữu tài sản riêng của mình. Thực tế, giá trị của hồi môn của cô luôn thuộc về quyền sở hữu của cô. Do đó, khi cô ly hôn với chồng hoặc bị chồng ly hôn, cô có quyền được hoàn trả của hồi môn và trở về nhà cha đẻ. Rõ ràng cô có thể đòi trợ cấp từ cha mình.

Một người phụ nữ chỉ có thể có một người chồng, nhưng một người đàn ông có thể có nhiều hơn một người vợ. Anh ta có thể cưới thêm vợ lẽ hoặc thê thiếp vì không có con cái, nhưng "người thiếp," Bộ luật quy định, "không được xếp ngang hàng với người vợ chính." Một lý do khác cho việc kết hôn lần hai được pháp luật công nhận là tình trạng sức khỏe của người vợ. Trong những hoàn cảnh như vậy, người đàn ông không thể ly dị người vợ ốm yếu của mình. Anh ta phải nuôi dưỡng cô trong nhà mình chừng nào cô còn sống.

Con cái là những người thừa kế của cha mẹ, nhưng nếu một người đàn ông trong khi còn sống tặng tài sản của mình cho vợ và xác nhận điều đó bằng "một tấm bia đất sét được niêm phong", con cái sẽ không có quyền khiếu nại, và người góa phụ có quyền để lại tài sản của mình cho những đứa con mà cô yêu quý; nhưng cô không được phép để lại bất kỳ phần nào cho các anh em trai của mình. Trong các trường hợp thông thường, con cái của cuộc hôn nhân đầu tiên chia đều tài sản của người cha với con cái của cuộc hôn nhân thứ hai. Nếu một nữ nô lệ sinh con cho người chủ của mình, quyền thừa kế của chúng phụ thuộc vào việc người cha có công nhận chúng là con mình trong khi còn sống hay không. Người cha có thể hợp pháp từ mặt con trai mình nếu thanh niên đó phạm tội ác.

Các quyền hợp pháp của một trinh nữ đền thờ được quy định chi tiết. Nếu cô không nhận được của hồi môn từ người cha khi tuyên khấn độc thân, cô có thể đòi hỏi sau khi ông qua đời một phần ba phần tài sản của một người con trai. Cô có thể để lại di sản cho bất kỳ ai cô yêu mến, nhưng nếu cô chết mà không để lại di chúc, các anh em trai sẽ là người thừa kế. Tuy nhiên, khi tài sản của cô bao gồm các cánh đồng hoặc khu vườn do người cha giao phó, cô không được phép truất quyền thừa kế của những người thừa kế hợp pháp của mình. Các cánh đồng hoặc khu vườn đó có thể được canh tác trong suốt cuộc đời cô bởi các anh em trai nếu họ trả tiền thuê, hoặc cô có thể thuê người quản lý theo "hệ thống chia phần".

Các trinh nữ đền thờ và phụ nữ đã kết hôn được bảo vệ trước những kẻ vu khống. Bất kỳ người đàn ông nào "chỉ trỏ" vào họ một cách vô căn cứ sẽ bị buộc tội trước tòa án, nơi có thể tuyên án khắc chữ lên trán kẻ đó. Do đó, ở Babylon cổ đại không khó để phát hiện ra những kẻ đưa ra những lời buộc tội độc ác và vô căn cứ đối với một người phụ nữ vô tội. Các cuộc hành hung phụ nữ bị trừng phạt tùy theo địa vị của nạn nhân; ngay cả nô lệ cũng được bảo vệ.

Phụ nữ dường như độc quyền ngành kinh doanh đồ uống. Dù sao đi nữa, không có tài liệu nào nhắc đến những người bán rượu là nam giới. Một nữ chủ quán rượu phải điều hành việc kinh doanh của mình một cách trung thực và có trách nhiệm chấp nhận tiền tệ hợp pháp. Nếu cô ta từ chối ngô và đòi bạc, khi giá trị của bạc tính theo "trọng lượng lớn" thấp hơn giá của ngô, cô ta sẽ bị truy tố và trừng phạt bằng cách ném xuống nước. Có lẽ cô ta chỉ đơn giản là bị dìm nước. Điều này có thể được suy ra từ thực tế là khi bị kết tội cho phép những kẻ nổi loạn tụ tập trong nhà mình, cô ta sẽ bị xử tử.

Luật đất đai rất nghiêm ngặt và khắt khe. Một người thuê đất có thể bị phạt vì không canh tác mảnh đất của mình đúng cách. Tiền thuê nhà trả bằng một phần hoa lợi, nhưng tỷ lệ đó có thể được ấn định theo năng suất trung bình của một khu vực, do đó một người thuê đất cẩu thả hoặc kém năng lực phải gánh chịu hậu quả của sự lơ đễnh hoặc thiếu kỹ năng của mình. Hình phạt cho việc để đồng ruộng bỏ hoang là bắt người đó cuốc đất, gieo hạt rồi giao lại cho chủ đất, và điều này áp dụng ngay cả với một người thuê vùng đất hoang hóa mà họ đã ký hợp đồng canh tác. Thiệt hại do lũ lụt gây ra cho các cánh đồng sau khi đã trả tiền thuê nhà sẽ do người canh tác gieo trồng gánh chịu; nhưng nếu nó xảy ra trước khi thu hoạch ngô, phần của chủ nhà sẽ được tính theo tỷ lệ lượng hoa lợi thu hồi được. Sự châm chước cũng được áp dụng cho những vụ mùa thất bát, khi sự thiếu hụt không phải do sự lơ đễnh của người thuê mà do các nguyên nhân khác, và không phải trả lãi cho tiền vay ngay cả khi trang trại chịu thiệt hại từ các trận cuồng phong của vị thần bão tố; người cho vay tiền phải chia sẻ rủi ro với người đi vay. Tuy nhiên, những người thuê nhà lơ là việc đê điều sẽ không được miễn trách nhiệm pháp lý, và toàn bộ tài sản của họ có thể bị đem bán để hoàn trả cho các chủ nợ.

Những người chăm chỉ được bảo vệ trước những kẻ cẩu thả. Những người lơ là việc kiểm soát nguồn nước, gây ra lũ lụt bằng cách mở các mương tưới tiêu làm thiệt hại hoa màu của hàng xóm, phải bồi thường tổn thất đã gánh chịu, mức bồi thường được ước tính theo năng suất trung bình của khu vực. Người thuê đất để cừu đi lạc sang đồng cỏ của hàng xóm phải nộp phạt một lượng lớn ngô vào mùa thu hoạch, vượt xa giá trị của đám cỏ bị đàn cừu gặm nhấm. Những người làm vườn cũng phải tuân theo các điều luật nghiêm ngặt tương tự. Mọi hợp đồng kinh doanh phải được thực hiện theo các điều khoản của Bộ luật, và trong mọi trường hợp, việc ghi chép đầy đủ trên các bảng đất sét là điều bắt buộc. Theo quy định, một người thuê nhà hoặc thương gia không trung thực sẽ phải trả gấp sáu lần giá trị của khoản tiền đang tranh chấp nếu thẩm phán ra phán quyết chống lại yêu cầu của họ tại tòa.

Luật đền mạng đền, răng đền răng được tuân thủ nghiêm ngặt ở Babylon. Một người tự do làm hỏng mắt của một người tự do khác sẽ bị làm hỏng một bên mắt; nếu làm gãy xương, người đó sẽ bị đánh gãy xương. Tuy nhiên, tiền phạt sẽ được áp dụng khi nô lệ bị thương. Vì tội đánh một quý ông, kẻ thường dân sẽ nhận sáu mươi roi, và đứa con trai đánh cha mình sẽ bị chặt đứt đôi tay. Nô lệ có thể bị cắt đứt tai vì tội tấn công con trai của chủ nhân mình.

Các thầy thuốc hẳn thấy nghề nghiệp của mình vô cùng rủi ro. Không có sự khoan hồng nào cho cái gọi là "lỗi nghề nghiệp" ngày nay. Bệnh nhân có thể khiến tay của thầy thuốc bị chặt đứt nếu ông ta dùng dao kim loại rạch vết thương nhưng bệnh nhân sau đó qua đời, hoặc nếu một người bị mất mắt do kết quả của một ca phẫu thuật. Một nô lệ chết dưới tay thầy thuốc phải được đền bằng một nô lệ khác, và nếu một nô lệ mất mắt, thầy thuốc phải trả một nửa giá trị thị trường của người đó cho chủ nhân. Phí dịch vụ y tế được ấn định theo địa vị của bệnh nhân. Các quý ông phải trả năm đồng xê-khe bạc cho thầy thuốc nắn xương hoặc chữa lành thịt bị bệnh, thường dân trả ba đồng xê-khe, và chủ nhân trả hai đồng xê-khe cho nô lệ của họ. Cũng có một thang phí điều trị cho các loài vật nuôi trong nhà, và mức phí này không hề hào phóng chút nào. Một bác sĩ phẫu thuật bất đắc dĩ nhận điều trị cho một con bò hay con lừa bị thương nặng sẽ phải bồi thường một phần tư giá trị của nó cho chủ nhân nếu con vật chẳng may chết. Một người nông dân khôn ngoan đang đứng trước nguy cơ mất đi con vật nuôi hẳn sẽ vô cùng lo lắng khi phải thuê mượn dịch vụ của một bác sĩ phẫu thuật.

Không có gì ngạc nhiên sau khi xem xét phần này của Bộ luật Hammurabi khi thấy Herodotus thẳng thừng tuyên bố rằng người Babylon không có bác sĩ nào. "Khi một người đau ốm," ông viết, "họ đặt người đó ra quảng trường công cộng, và những người qua đường đến gần, và nếu họ từng mắc căn bệnh đó, hoặc quen biết ai đã từng chịu đựng nó, họ sẽ đưa ra lời khuyên, khuyên người bệnh làm bất cứ điều gì họ thấy hiệu quả trong trường hợp của chính họ hoặc trường hợp họ biết; và không ai được phép đi lướt qua người bệnh trong im lặng mà không hỏi xem bệnh tình của người ấy ra sao." Người ta có thể tưởng tượng rằng Hammurabi đã dùng luật pháp để xóa sổ hoàn toàn nghề y, nếu như không có những bức thư được tìm thấy trong thư viện Assyria của Ashur-banipal cho thấy các thầy thuốc lành nghề rất được coi trọng. Tuy nhiên, khó có khả năng họ có số lượng đông đảo. Những rủi ro họ phải đối mặt ở Babylon có thể lý giải cho sự biến mất cuối cùng của họ tại đất nước này.

Chắc chắn các bệnh nhân đã nhận được một số lợi ích từ việc phơi mình dưới ánh nắng mặt trời và không khí trong lành ngoài đường phố, và có lẽ cũng từ một số bài thuốc dân gian được những người qua đường vô tư kê đơn. Ở Ai Cập, nơi một số bài thuốc dân gian được ghi lại trên các cuộn giấy cói, phương pháp điều trị khá hiệu quả đôi khi vẫn được áp dụng, mặc dù các "loại thuốc" nhìn chung vô cùng khó ngửi; ví dụ, ammoniac được uống cùng với các chất hữu cơ tìm thấy ở chuồng trại. Ở những nơi khác, một số trường hợp tuyệt vời về các bài thuốc dân gian xuất sắc đã ra ánh sáng, đặc biệt là trong số những cộng đồng bị cô lập, những người đã lưu giữ chúng đan xen trong các truyền thống từ ngàn xưa của họ. Một bác sĩ y khoa đã nghiên cứu chủ đề thú vị này tại Cao nguyên Scotland đã chỉ ra rằng "sự quan sát đơn giản của người dân là điểm khởi đầu cho tri thức phong phú hơn của chúng ta, cho dù chúng ta có đánh giá tri thức đó hoàn thiện đến đâu đi nữa". Đối với chứng phù thũng và các bệnh về tim, cây mao địa hoàng, ngọn chổi, và quả bách xù, vốn có danh tiếng "cổ xưa như những ngọn đồi", là "những loại thuốc đáng tin cậy nhất trong kho tàng khoa học của chúng ta hiện nay". Những phát hiện này của người dân cổ đại "chỉ đơn thuần được trau chuốt thêm vào thời gian sau này". Các bài thuốc chữa khó tiêu thời cổ đại vẫn đang được sử dụng. "Nước hắc ín, vốn là phương thuốc chữa các bệnh về ngực, đặc biệt là những bệnh có tính lao, có vô số bản sao trong thời đại chúng ta"; nó cũng là "phương thuốc yêu thích cho các bệnh về da". Chắc chắn những cư dân hiện đại của Babylon, những người sử dụng nhựa đường như một chất diệt khuẩn, đang duy trì một phong tục dân gian cổ xưa.

Vị bác sĩ đang được trích dẫn này bổ sung thêm: "Toàn bộ vấn đề có thể được tóm lại rằng, chúng ta mang ơn nghiên cứu tự nhiên giản dị của người dân trong vấn đề lớn lao về sức khỏe nhiều hơn vô hạn so với tất cả khoa học sau này."[269]

Herodotus, khi bình luận về phong tục bệnh nhân thu thập các bài thuốc dân gian trên đường phố, cho rằng đó là một trong những thể chế khôn ngoan nhất của người dân Babylon. Thật đáng tiếc khi ông đã không đi sâu vào chi tiết về các bài thuốc được ưa chuộng nhất vào thời của ông. Dữ liệu của ông hẳn sẽ rất hữu ích cho các mục đích so sánh.

Theo những gì có thể thu thập được từ các tấm bảng đất sét, các phương pháp chữa bệnh bằng đức tin không phải là điều xa lạ, và có rất nhiều trò bịp bợm lang băm. Nếu ngành phẫu thuật suy tàn do những hạn chế nghiêm trọng cản trở tiến bộ của một nghề nghiệp đáng trân trọng, thì ma thuật lại phát triển mạnh mẽ như nấm mốc xứ nhiệt đới. Thật vậy, kẻ làm bùa phép rất được coi trọng, và các hoạt động của hắn trong hầu hết các trường hợp đều được tự do hoành hành. Chỉ có hai đoạn trong Bộ luật Hammurabi đề cập đến các hoạt động ma thuật. Trong đó nêu rõ rằng nếu một người nguyền rủa người khác mà lời nguyền đó không có căn cứ chính đáng, kẻ thực hiện nó sẽ phải chịu án tử hình. Các điều khoản cũng được thiết lập để tìm hiểu xem một bùa phép có được áp dụng hợp pháp hay không. Nạn nhân được yêu cầu dấn thân vào một con sông linh thiêng. Nếu dòng sông cuốn trôi anh ta đi, điều đó được coi là chứng minh anh ta đáng bị trừng phạt, và "kẻ đặt bùa phép" sẽ được quyền sở hữu ngôi nhà của nạn nhân. Một người biết bơi được coi là vô tội; anh ta đòi sở hữu dinh cơ của "kẻ đặt bùa phép", và kẻ đó sẽ bị xử tử ngay lập tức. Với cái nhìn thoáng qua đầy thú vị này về sự mê tín cổ xưa, Bộ luật nổi tiếng mở đầu, rồi sau đó mang âm hưởng hiện đại bằng cách trình bày chi tiết các hình phạt cho tội khai gian và sự bất công trong việc xét xử tại tòa án.

Những người bệnh khổ sở tụ tập ở các góc đường ở Babylon để cầu cứu trong im lặng tin rằng họ đang bị tà ma ám ảnh. Mầm bệnh được trí tưởng tượng phong phú mô tả như những con quỷ vô hình, lấy dưỡng chất từ cơ thể con người. Khi một bệnh nhân kiệt quệ vì bệnh tật, ngày càng gầy yếu và thiếu máu hơn qua từng ngày, người ta tin rằng một con ma cà rồng nhẫn tâm đang hút lấy các mạch máu và ngấu nghiến thịt của anh ta. Do đó, nó phải bị trục xuất bằng cách thực hiện một nghi lễ ma thuật và đọc một công thức ma thuật. Con ma quỷ bị xua đuổi hoặc dụ dỗ rời đi.

Một pháp sư trước tiên phải quyết định xem con quỷ cụ thể nào đang gây điều ác. Sau đó, hắn buộc nó phải chú ý và tuân lệnh bằng cách liệt kê các đặc tính và phương thức tấn công của nó, và có lẽ bằng cách gọi tên nó. Sau đó, hắn gợi ý cách nó nên hành động tiếp theo bằng cách thả một con quạ, để nó bay vút lên những đám mây như loài chim đó, hoặc bằng cách dâng một vật tế lễ mà nó nhận được để làm thức ăn và bồi thường. Một phương pháp phổ biến khác là nặn một hình nhân bằng sáp của bệnh nhân và thuyết phục con quỷ bệnh tật nhập vào đó. Hình nhân này sau đó được đem đi ném xuống sông hoặc thiêu trong lửa.

Đôi khi một cách chữa trị khá hiệu quả được đưa ra trong nghi lễ. Điều này được gợi ý qua phương pháp điều trị ma thuật cho bệnh đau răng. Trước hết, pháp sư xác định con quỷ đau răng là "con sâu". Sau đó, hắn đọc lại lịch sử của nó, cụ thể là: Sau khi Anu tạo ra các tầng trời, các tầng trời tạo ra trái đất, trái đất tạo ra các con sông, các con sông tạo ra các kênh đào, các kênh đào tạo ra các đầm lầy, và cuối cùng các đầm lầy tạo ra "con sâu".

Sự thể hiện kiến thức này buộc con sâu phải lắng nghe, và chắc chắn bệnh nhân đã có thể biểu lộ mức độ tâm trí đang dao động của mình qua các dấu hiệu. Pháp sư tiếp tục:

Con sâu đến và khóc lóc trước Shamash,

Trước Ea nước mắt nó tuôn rơi:

"Ngươi sẽ cho ta gì làm thức ăn,

Ngươi sẽ cho ta gì để ngấu nghiến?"

Một trong các vị thần đáp: "Ta sẽ cho ngươi xương khô và loại gỗ... có hương thơm"; nhưng con sâu đói khát phản đối:

"Không, những chiếc xương khô kia có ích gì cho ta?

Hãy để ta được uống giữa những chiếc răng;

Và đặt ta lên phần nướu

Để ta ngấu nghiến máu của răng,

Và từ nướu của chúng phá hủy sức mạnh của chúng —

Khi đó ta sẽ giữ lấy then cửa."

Pháp sư chuẩn bị thức ăn cho "con sâu", và công thức của hắn là: "Trộn bia, thảo mộc sa-kil-bir và dầu lại với nhau; đắp lên răng và đọc Phép thuật." Hỗn hợp này chắc chắn đã làm dịu đi cơn đau, và người bệnh hẳn đã mỉm cười vui sướng khi pháp sư kết thúc bài chú của mình bằng cách hô lên:

Và ngươi phải nói thế này, hỡi Con sâu!

Nguyện xin Ea đánh gót ngươi bằng sức mạnh uy quyền của ngài.[270]

Những cơn đau đầu chắc chắn đã thuyên giảm rất nhiều khi những chiếc khăn ẩm được quấn quanh đầu bệnh nhân và gỗ thơm được đốt bên cạnh, trong khi pháp sư — người được đặt rất nhiều niềm tin — lầm rầm đọc một bài chú huyền bí. Nước chữa bệnh được lấy từ nơi hợp lưu của hai con dòng suối và được rắc với nhiều nghi thức. Tương tự như vậy, những người chữa bệnh mắt quỷ, những kẻ vẫn hoạt động ở những vùng hẻo lánh trên các hải đảo này, lấy nước từ dưới những cây cầu "nơi người chết và người sống qua lại",[271] lầm rầm bùa chú và làm lễ thanh tẩy cho các nạn nhân.

Những cơn đau đầu là điều vô cùng đáng sợ đối với người Babylon. Chúng thường là triệu chứng đầu tiên của các cơn sốt, và những con quỷ gây ra chúng được cho là khát máu và vô cùng đáng sợ. Theo các bùa chú, những kẻ thù vô hình này của con người thuộc bầy đàn của Nergal. Không ngôi nhà nào có thể được bảo vệ trước chúng. Chúng chui qua lỗ khóa, khe cửa và cửa sổ; chúng bò trườn như rắn và hôi thối như chuột; chúng lè chiếc lưỡi dài như những con chó đói.

Các pháp sư làm bối rối lũ quỷ bằng cách cung cấp một lá bùa. Nếu bệnh nhân "chạm sắt" — sắt thiên thạch, thứ vốn là "kim loại của bầu trời" — họ có thể nhận được sự thuyên giảm. Hoặc có lẽ, nước thánh sẽ xua tan ác thần; khi những giọt nước nhỏ giọt từ khuôn mặt bệnh nhân, linh hồn gây sốt cũng sẽ nhỏ giọt trôi đi. Khi một con heo được hiến tế như vật thế mạng cho bệnh nhân, tà thần được lệnh phải rời đi và nhường chỗ cho một thiện thần — dấu hiệu cho thấy người Babylon, cũng như các dân tộc German, tin rằng họ được bảo vệ bởi những linh hồn mang lại may mắn.

Nhiều bài chú được khắc trên các bảng đất sét và được lưu giữ trong các thư viện không làm sáng tỏ nhiều về sự tiến bộ của kiến thức y học, vì các bài thuốc dân gian chính thống bị coi là có tầm quan trọng thứ yếu và theo quy định không được ghi chép lại. Nhưng những sáng tác có vần điệu này có ý nghĩa đặc biệt, ở chỗ chúng chỉ ra cách thơ ca bắt nguồn và đạt được sự phổ biến rộng rãi trong các dân tộc cổ đại. Giống như vũ điệu tôn giáo, những bài thơ đầu tiên được sử dụng cho các mục đích ma thuật. Chúng được sáng tác trước hết bởi những người đàn ông và phụ nữ được cho là có cảm hứng theo nghĩa đen; nghĩa là, bị thần linh ám ảnh. Con người nguyên thủy liên kết "tinh linh" với "hơi thở", thứ vốn là "khí trời của sự sống" và đồng nhất với gió. Pháp sư thi ca hít vào một "tinh linh", và nhờ đó nhận được nguồn cảm hứng, khi đứng trên một địa điểm linh thiêng nào đó trên đỉnh núi, giữa những khu rừng hoang vắng, bên một dòng suối thì thầm, hoặc trên bờ biển rì rào sóng vỗ. Như nhà thơ Burns đã hát:

Nữ thần thơ ca, chưa từng một nhà thơ nào tìm thấy nàng,

Cho đến khi tự thân chàng học cách lang thang,

Dọc theo khúc quanh co của một con suối róc rách,

Và chẳng màng thời gian:

Ôi thật ngọt ngào khi lang thang, và trầm tư suy ngẫm

Một khúc ca từ đáy lòng!

Hoặc có lẽ, người nghệ sĩ nhận được cảm hứng bằng cách uống nước ma thuật từ dòng suối mang tên Hippocrene, hoặc thứ mật ong thi ca skald rỉ ra từ mặt trăng.

Nhà thơ cổ đại không hát chỉ vì tình yêu ca hát: họ không biết gì về "Nghệ thuật vị nghệ thuật". Mục đích ca hát của họ dường như mang tính thực tế sâu sắc. Thế giới có vô số các bầy đàn linh hồn, được tin là luôn vận động để tác động đến nhân loại. Các linh hồn gây ra sự đau khổ; họ tước đoạt sinh mạng; họ mang lại điều bất hạnh; họ cũng là nguồn gốc của sự tốt lành hoặc "may mắn". Con người nhìn nhận các linh hồn bằng cảm xúc; họ cầu khẩn chúng bằng cảm xúc; họ xua đuổi các cuộc tấn công của chúng bằng cảm xúc; và cảm xúc của họ được thể hiện một cách có nhịp điệu thông qua các bùa chú ma thuật mang tính nhịp điệu.

Hình ảnh thơ ca ban đầu mang ý nghĩa ma thuật; nếu đại dương được so sánh với một con rồng, đó là vì nó được cho là nơi trú ngụ của một con rồng gây bão; gió thì thầm bởi vì một linh hồn đang thì thầm trong đó. Những khúc ca tình yêu là những bùa chú để buộc vị thần tình yêu làm tổn thương hoặc chiếm đoạt trái tim của một thiếu nữ — lấp đầy nó, như một bùa chú Ấn Độ bày tỏ, bằng "niềm khao khát của các Apsaras (các tiên nữ)"; những bài châm biếm triệu hồi ác thần để làm hại nạn nhân; và những câu chuyện anh hùng được tụng ca tại các ngôi mộ là những lời tuyên bố gửi tới vị thần chiến tranh, để ngài có thể ban thưởng cho người hùng đã khuất bằng cách đưa anh ta đến Valhal của Odin hoặc Swarga của Indra.

Tương tự như vậy, âm thanh âm nhạc có nguồn gốc ma thuật như một sự bắt chước giọng nói của các linh hồn — của những chú chim hót líu lo được coi là "các nữ thần Vận Mệnh", của gió cao gió thấp, của tiếng sấm rền, của tiếng biển gầm thét. Vì vậy, vị thần Pan thổi những nốt nhạc giống như tiếng chim trên ống sậy của mình, thần Indra thổi tù và sấm sét, thần Thor dùng chiếc búa của mình như chiếc dùi trống, thần Neptune bắt chước giọng nói của đại dương sâu thẳm trên "chiếc tù và uốn lượn" của mình, vị thần sồi Celtic Dagda gảy cây đàn hạc bằng gỗ lộng gió của mình, và Angus, vị thần mùa xuân và tình yêu của người Celtic, bước qua những con đường rừng chớm nở với chiếc đàn hạc bạc có dây bằng vàng, vang vọng những chú chim ca hát du dương, những dòng suối róc rách, những cơn gió thì thầm, và tiếng lá xào xạc của rừng thông thơm ngát cùng hoa gai nở rộ.

Các nhà thơ và ca sĩ thời hiện đại, những người cất lên tâm trạng của mình và thả bùa phép tâm trạng đó lên độc giả và khán giả, chính là những đại diện của các pháp sư cổ đại, những người từng tin rằng tâm trạng được gây ra bởi các linh hồn ám ảnh họ — những linh hồn gió có nhịp điệu, những nghệ sĩ chơi hạc cầm của khu rừng và những ca sĩ của đại dương.

Những trích dẫn sau đây từ các bản dịch bùa chú Babylon của ông R.C. Thompson sẽ minh họa cho phẩm chất thi ca của chúng:

Cơn sốt tựa sương giá đã giáng xuống vùng đất.

Cơn sốt thổi vào con người như luồng gió bão,

Nó quật ngã con người và hạ nhủ sự kiêu hãnh của anh ta.

Cơn đau đầu nằm tựa những vì sao trên sa mạc và chẳng nhận được lời ca ngợi nào;

Nỗi đau ở đầu và sự run rẩy tựa đám mây bay vụt biến thành hình hài con người.

Cơn đau đầu mà đường đi nước bước chẳng ai hay biết giống như cơn bão táp đáng sợ.

Cơn đau đầu gầm rú trên sa mạc, thổi thốc như gió,

Chớp lóe như tia chớp, nó được thả lỏng bên trên và bên dưới,

Nó cắt đứt kẻ không kính sợ thần linh của mình, tựa như một cây sậy...

Từ giữa những ngọn núi nó đã hạ xuống vùng đất.

Cơn đau đầu... một mụ quỷ dữ cuồng nộ,

Không ban sự nghỉ ngơi, cũng chẳng cho giấc ngủ bình an...

Mà hình dáng tựa như cơn lốc xoáy.

Diện mạo của nó tựa như bầu trời tối sầm,

Và gương mặt nó tựa như bóng tối sâu thẳm của khu rừng.

Cơn bệnh... bẻ gãy những ngón tay như sợi dây gió...

Chớp lóe như ngôi sao trên trời, nó đến như giọt sương.

Những nhà thơ thời kỳ đầu này không có quy luật Nghệ thuật nào, và cũng chẳng có nhà phê bình nào làm xáo trộn những trầm tư của họ. Nhiều ca sĩ đã phải ca hát và qua đời trước khi một nhà phê bình có thể tìm được điều gì để nói. Do đó, vào thời cổ đại, các nhà thơ đã có Thời Đại Hoàng Kim của riêng họ — họ là luật lệ cho chính mình. Ngay cả những nhà thơ "tiểu học" cũng là những thành viên có tầm ảnh hưởng trong xã hội.

[264] Herodotus, quyển i, 179 (Bản dịch của Rawlinson).

[265] Isaia, xlv, 1, 2.

[266] Herodotus, quyển i, 181-3 (Bản dịch của Rawlinson).

[267] Lịch sử Sumer và Akkad, L.W. King, tr. 37.

[268] Herodotus, quyển i, 196 (Bản dịch của Rawlinson).

[269] Đời sống gia đình của người dân Cao nguyên (Dr. Cameron Gillies về Kiến thức y học), tr. 85 và các trang tiếp theo. Glasgow, 1911.

[270] Bản dịch của R.C. Thompson trong Quỷ dữ và Tinh linh Babylon, tập i, tr. lxiii và các trang tiếp theo.

[271] Những cây cầu dẫn đến các nghĩa trang.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.