Mùa đông đã đến, một mùa đông khô, khủng khiếp và đen tối, như tiết trời vẫn vậy ở những xứ vùng cao này. Với những cây lớn trụi lá và đất bị băng giá cứng hơn đá, những lớp học ở trường trông phát buồn. Người ta dậy trước khi trời sáng, phải thắp đèn; trời lạnh; trong những chậu rửa có băng đóng... Học sinh cứ lần chần mãi; tiếng chuông buộc phải gọi chúng nhiều lần.

- Nhanh nữa vào, các vị! Những ông thày vừa kêu vừa đi ngang dọc cho ấm.

Người ta im lặng sắp hàng, được chăng hay chớ, rồi người ta đi xuống qua cái cầu thang lớn được chiếu sáng vừa đủ và những hành lang dài nơi những cơn gió bấc chết người đang thổi. Một mùa đông tồi tệ đối với chú Nhóc!

Tôi chẳng làm việc nữa. Trong phòng học, hơi nóng độc hại của cái lò khiến tôi buồn ngủ. Trong giờ học, thấy cái hầm mái của tôi quá lạnh, tôi chạy đi giam mình ở quán cà phê Barbette và chỉ ra vào lúc chót. Giờ đây, chính ở đó mà Roger dạy cho tôi những bài học của hắn; cái gay gắt của thời tiết đã đuổi chúng tôi khỏi phòng quân sự và chúng tôi vừa đấu kiếm với nhau giữa quán với những cán bi-a, vừa uống rượu. Những hạ sĩ quan xét đoán những nhát kiếm; tất cả những tấm lòng cao thượng đó đã dứt khoát tiếp nhận tôi trong tình thân của họ và mỗi ngày lại dạy tôi một đường kiếm ăn chắc mới để giết tay Hầu tước khốn kiếp De Boucoyran. Họ cũng dạy tôi người ta làm dịu một chén rượu ngải đắng như thế nào và khi những vị này chơi bi-a thì chính tôi là người ghi điểm...

Một mùa đông tồi tệ đối với chú Nhóc!

Một buổi sáng của mùa đông buồn ấy, khi bước vào quán Barbette - Tôi còn nghe thấy tiếng lục cục của bi-a và tiếng reo của cái lò to bằng sứ, - Roger vội đến với tôi: “Xin ông đôi lời, ông Daniel!” rồi kéo tôi vào căn phòng trong cùng bằng một vẻ hoàn toàn bí hiểm.

Số là một tâm sự về tình... Bạn nghĩ xem tôi tự hào ra sao khi đi nhận những lời tâm sự của một con người vóc dáng như thế; đều đó luôn làm tôi lớn thêm một chút. Đây là câu chuyện. Tên thày dạy quân sự vô lại ấy đã gặp ngoài phố một người nào đó mà hắn si mê điên cuồng, ở một nơi nào đó mà hắn không tiện nêu tên. Ở Sarlande, người đó chiếm một địa vị khá cao – Chà! Chà! Bạn nghe rõ tôi chưa? - Cực kỳ khác thường nên ông thày quân sự vẫn còn đang tự hỏi làm sao mình lại dám ngước mắt cao thế. Và mặc dù địa vị của con người - địa vị khá cao, khá…v..v... - ông không thất vọng mà ngại yêu và ngay cả ông nghĩ đã đến lúc buông vài lời bày tỏ bằng thư tín. Chẳng may, những ông thày quân sự không khéo léo lắm trong việc dùng bút. Nếu chỉ là một cô thợ đỏm dáng, thì còn được; đằng này với một con người ở một địa vị cực kỳ..vv... thì đó không phải là chuyện bình thường, việc đó có nhờ ngay cả một nhà thơ giỏi cũng không phải là quá.

- Tôi thấy điều đó là thế nào rồi - Chú bé Chose nói với một vẻ am hiểu - ông cần người ta thảo quàng vài bức thư tình cho người ấy, nên ông đã nghĩ ra tôi chứ gì?

- Đúng vậy - ông thày quân sự đáp lại.

- Thế thì, tôi là người của ông và chúng ta sẽ bắt đầu khi nào ông muốn; chỉ có điều, để cho những bức thư của chúng ta không có vẻ vay mượn ở một tay thư ký hoàn hảo, phải cho tôi biết đôi điều về con người ấy...

- Đó là một cô tóc vàng ở Paris. Nàng thơm như một bông hoa và tên là Cécilia.

Ông ta không thể tâm sự với tôi hơn nữa vì hoàn cảnh của người ấy cực kỳ..vv... - Nhưng những điều cho biết đó cũng đủ cho tôi và ngay tối đó - trong giờ học - tôi viết bức thư đầu tiên của mình cho cô tóc vàng Cécilia. Việc trao đổi thư từ đặc biệt đó giữa chú bé Chose và con người bí hiểm kia kéo dài gần một tháng. Trong một tháng, trung bình mỗi ngày, tôi viết hai lá thư tình tha thiết. Về những bức thư đó, cái thì âu yếm và bàng bạc như Lamartine nói về Elvire ([1]), cái thì rừng rực và gào thét như Mirabeau nói về Sophie. Cũng có những bức bắt đầu bằng những câu như: “Ôi Cécilia, đôi khi trên một mỏm đá hoang...” và tận cùng bằng: “Người ta bảo người ta chết vì nó mất... ta thử xem?” Rồi, thỉnh thoảng Nàng thơ cũng xen vào:

Ôi! Môi em, làn môi rực lửa!

Hãy cho anh, cho anh nữa nào!

Ngày nay, tôi vừa nói về điều đó vừa cười; nhưng, vào thời ấy chú Nhóc không cười, tôi xin thề với bạn và tất cả điều đó được làm rất nghiêm túc. Khi tôi đã viết xong một lá thư, tôi đưa nó cho Roger để hắn chép lại bằng nét chữ đẹp của tay hạ sĩ; về phía mình, khi hắn nhận được những bức thư trả lời (vì nàng trả lời mới khốn khổ chứ!), hắn đem chúng đến cho tôi thật nhanh và tôi dựa vào đó mà định ra những hoạt động của mình.

Tóm lại, trò chơi của tôi thích thú; có lẽ, nó làm tôi hơi quá thích thú. Cô gái tóc vàng vô hình, ngát thơm như một bông hoa trinh trắng không rời khỏi tâm trí tôi nữa. Đôi khi, tôi hình dung là mình viết cho lợi ích của chính mình vậy; tôi hoàn thành những bức thư tâm tình của mình hoàn toàn riêng tư, những lời nguyền rủa của số mệnh, những kẻ xấu và ác mà tôi buộc phải sống giữa chúng: “Ôi! Cécilia, nếu em biết anh cần có tình yêu của em ra sao!”

Cũng có đôi khi Roger to lớn đến vừa bảo tôi vừa vê ria mép: “Cắn câu đấy! Cắn câu đấy!... tiếp tục đi”. Tôi có những cơn bực mình ngầm và tôi nghĩ trong lòng mình: “Làm sao nàng có thể tin anh chàng Fanfan La Tulipe ([2]), cái kẻ to xác kia lại là người viết cho mình những bức tuyệt tác của lòng mê đắm và nỗi buồn ấy được?!

Thế mà nàng tin điều ấy, nàng tin điều ấy khá chắc nên một ngày kia, ông thày quân sự, đắc thắng, đưa lại cho tôi bức thư trả lời mà ông ta nhận được vừa rồi:

- Vào chín giờ tối nay, đằng sau quận lỵ!

Đó là do tài hùng biện của những bức thư của tôi hay chiều dài bộ ria mép mà Roger có được kết quả của mình? Thưa các bà, tôi xin để các bà lo việc quyết định. Đêm đó, trong phòng ngủ buồn bã của mình, chú bé Chose vẫn cứ có một giấc ngủ rất thảng thốt. Cậu mơ khi mình đã lớn, mình có bộ ria và những phu nhân của Paris- chiếm giữ những địa vị hoàn toàn khác thường - hẹn gặp cậu đằng sau những quận lỵ...

Điều hài hước nhất, đó là hôm sau, tôi phải viết một lá thư biểu lộ lòng biết ơn và cảm ơn Cécilia về mọi niềm hạnh phúc mà nàng đã dành cho tôi: “Nàng tiên đã bằng lòng sống qua một đêm trên trần thế...”

Bức thư ấy, tôi xin thú thực, chú bé Chose viết nó với nỗi cuồng nhiệt trong lòng. May mắn là chuyện thư từ dừng lại ở đó và trong một thời gian, tôi không nghe nói đến Cécilia cũng như địa vị cao của nàng nữa.

❀ ❀ ❀

[1] Alphonse de Lamartine (1790-1869) nhà thơ và chính khách Pháp. Elvire là cái lên thường đến với ngòi bút của ông trong những bài Thơ trầm tư. Đó là người đàn bà yêu dấu mà ông gửi gắm những khúc ca có cảm hứng nhất. Tên thật của nàng là Julie de Désherettes, sau nàng đã lấy nhà vật lý Charles.

[2] Anh hùng của một bài dân ca, điển hình của anh lính Pháp thích rượu và đàn bà cũng như vinh hiển, và luôn sẵn sàng bảo vệ sự nghiệp chính nghĩa.