Sau cuộc viếng thăm đầu tiên ngôi nhà cũ Lalouette ấy, một dạo tôi không trở lại đằng ấy nữa, Jacques thì tiếp tục một cách trung thành những cuộc hành hương ngày chủ nhật của mình và mỗi lần, anh lại nghĩ ra một kiểu nút cravat mới đầy lôi cuốn... Thật là cả một bài thơ, chiếc cravat của Jacques, một bài thơ tình nồng cháy và bị dằn lại, một cái gì đó giống như một bó hoa phương Đông, một trong những bó hoa biểu trưng mà những quần thần tặng cho người tình của họ mà họ biết cách làm bộc lộ mọi sắc thái của nôi si mê.

Nếu tôi là đàn bà, chiếc cravat của Jacques với hàng ngàn nút mà anh biến đổi đến vô cùng còn làm tôi cảm động hơn là một lời tỏ tình. Nhưng, biết nói sao với bạn đây, những người đàn bà không hiểu chuyện ấy... Chủ nhật nào trước khi đi, anh chàng si tình khốn khổ cũng không quên bảo tôi:

- Anh đến đằng ấy, Daniel... em đi không?

Còn tôi thì tôi vẫn trả lời:

- Không! Jacques ạ! Em làm việc...

Thế là anh bỏ đi thật nhanh. Còn tôi ở lại một mình, hoàn toàn một mình, gò người trên cái bàn thợ thơ.

Về phần tôi, đó là một quyết định đã chọn, mà chọn một cách nghiêm chỉnh, là không đến nhà Pierrotte nữa. Tôi sợ những con mắt đen. Tôi tự bảo: “Nếu mi gặp lại chúng mi sẽ hỏng việc”. Tôi giữ đúng không gặp lại chúng..., nhưng chúng vẫn không thoát ra khỏi đầu óc tôi, những con mắt đen to quỷ quái ấy. Tôi thấy lại chúng khắp nơi. Tôi luôn nghĩ đến chúng, khi làm việc, khi ngủ. Trên tất cả những quyển vở của tôi bạn sẽ thấy từng con mắt to vẽ bằng bút với những hàng mi dài như thế này này. Đó là một sự ám ảnh.

Ôi! Khi bà mẹ Jacques của tôi, mắt sáng lên gì vui thích vừa đi vừa nhảy nhót đến lối đi Saumon, với một cái nút cravat mới lạ thì có Trời biết là tôi phát cuồng lên vì những muốn chạy xuống thang theo anh mà kêu lên: “Chờ em với!” Nhưng không! Có điều gì đó ở đáy lòng báo cho tôi biết đi đến đó sẽ là xấu và dù sao tôi cũng có can đảm ở lại với cái bàn thợ của mình... và nói: “Không, cảm ơn, Jacques ạ. em làm việc.

Điều đó Còn kéo dài một thời gian như vậy. Về lâu về dài.

Có nàng thơ giúp, chắc là tôi sẽ xua đuổi được đôi mắt đen khỏi đầu óc. Khốn thay, tôi lại rất cần gặp lại chúng một lần nữa. Thế là hết! Đầu óc tôi, con tim tôi, cũng phải chịu hết. Thì đây là trong những tình huống nào.

Kể từ cuộc tâm sự bên bờ nước, “bà mẹ Jacques” của tôi chẳng còn nói với tôi về những mối tình của anh nữa; nhưng tôi thấy rõ qua dáng điệu của anh là điều đó không tiến triển như anh mong muốn... Ngày chủ nhật, khi anh từ nhà Pierrotte trở về, anh thường buồn bã. Ban đêm, tôi nghe thấy anh cứ thở dài... Nếu tôi hỏi anh: “Anh làm sao thế, Jacques?” Anh bỗng trả lời tôi: “Anh chẳng sao cả”. Nhưng tôi biết anh có một điều gì đó, chỉ bằng vào cái giọng mà anh nói ra. Một người khá tốt, khá nhẫn nại, giờ đây với tôi, anh có những cơn bực. Đôi khi, anh nhìn tôi như thể chúng tôi giận nhau. Bạn nghĩ xem, tôi ngờ là ở đó có một nỗi buồn tình lớn nào đó; nhưng vì Jacques không chịu nói điều đó với tôi, tôi cũng không dám nói đến nữa. Dù vậy, có chủ nhật, anh trở về ủ ê hơn bình thường, tôi muốn biết rõ ràng đích xác.

- Này, Jacques, anh làm sao thế? - Tôi vừa nắm tay vừa nói với anh - ở đó, vậy là không ổn à?

- Vậy là không, việc ấy không ổn... - Chàng trai khốn khổ trả lời bằng một vẻ nản lòng.

- Mà này, có điều gì xảy ra thế? Pierrotte có nhận thấy điều gì à? Anh ấy ngăn cản anh chị yêu nhau à?...

- Ồ! Không! Daniel ạ, không phải Pierrotte ngăn cản anh chị... mà vì cô ấy không yêu anh, cô ấy không bao giờ yêu anh cả.

- Thật là điên rồ, Jacques ạ! Làm sao anh có thể biết được là cô ta không bao giờ yêu anh... Chỉ có anh nói với cô ta là yêu cô thôi à?... Không phải chứ?... Vậy thì làm sao...

- Người mà cô ta yêu thì không nói; anh ta không cần phải nói để mà được yêu...

- Jacques, có thật anh cho là cậu chơi sáo không?

Jacques không có vẻ nghe thấy câu hỏi của tôi. “Người mà cô ta yêu thì không nói”, anh nói lần thứ hai.

Và tôi chẳng biết gì hơn về việc đó.

Đêm hôm ấy, trong gác chuông Nhà thờ Thánh Germain, người ta không ngủ được mấy.

Hầu như lúc nào Jacques cũng cứ đứng ở cửa sổ nhìn sao trời mà thở dài. Tôi thì tôi nghĩ: “Nếu ta đi đến đó, nhìn thấy sát tận nơi mọi chuyện... Dù sao, Jacques có thể nhầm. Chắc là cô Pierrotte đã không hiểu tất cả những gì giống như tình yêu trong những nếp gấp của cái cravat ấy... Vì Jacques không dám nói đến nỗi si mê của mình, có lẽ tôi sẽ nói điều đó hộ anh ấy thì tốt... Phải, thế đấy, tôi sẽ đi, tôi sẽ nói với cái cô gái tầm thường kia, rồi ta sẽ thấy”.

Hôm sau, không nói trước với “mẹ Jacques” của tôi, tôi đưa dự án tốt đẹp đó vào thực thi. Chắc có Trời chứng giám là khi đi đến đó, tôi không hề có một ẩn ý nào. Tôi đi đến đó vì Jacques, chỉ vì Jacques mà thôi... Tuy vậy, khi tôi nhận ra ở góc lối đi Saumon ngôi nhà cũ Lalouette với nước sơn màu lục và hàng chữ Đồ sứ và Pha lê trước cửa hàng, tôi cảm thấy con tim nhẹ đập hẳn đã báo trước cho tôi biết... Tôi bước vào. Cửa hàng trống trơ: ở trong cùng người thổi sáo đang ăn; ngay cả khi ăn, hắn giữ chiếc sáo trên khăn bàn bên cạnh mình. Camine mà có thể lưỡng lự giữa chiếc sáo lang thang kia và “mẹ Jacques” của tôi ư, đó là điều không thể được..., vừa leo thang tôi vừa tự nhủ. Cuối cùng thì để ta xem...

Tôi thấy Pierrotte ngồi ở bàn cùng với con gái và người đàn bà có tài. Đôi mắt đen không có ở đấy, thật là may. Khi tôi bước vào, có tiếng thốt lên sửng sốt.

- Cuối cùng thì cậu ấy kia rồi! - Pierrotte tốt bụng kêu lên bằng cái giọng sấm vang của anh. Đúng là dịp để mà nói - Cậu ấy đến uống cà phê với chúng ta.

Người ta mời tôi ngồi. Bà có nhiều tài đi tìm cho tôi một cái tách đẹp có hoa vàng và tôi ngồi cạnh cô Pierrotte... Hôm ấy, cô ta rất ngoan ngoãn, cô Pierrotte ấy. Trong mái tóc trên vành tai một chút - ngày nay, người ta không để như thế nữa, - cô đã gài một bông hồng đỏ nhỏ, nhưng rất đỏ, rất đỏ. Giữa chúng tôi với nhau, tôi cho bông hồng nhỏ màu đỏ đó là hoa tiên, nó tô điểm cô bé tầm thường nhiều lắm.

- À ra thế! Ông Daniel - Pierrotte nói với tôi kèm một nụ cười trìu mến thật to - Thế là xong, thế ra ông không muốn đến thăm chúng tôi nữa ư?...

Tôi cố xin lỗi và nói về những công trình văn học của mình.

- Phải, phải, tôi biết chuyện ấy, cái khu Latin... - Anh chàng Cévennes nói.

Rồi, anh cất tiếng cười to hơn mà nhìn cái bà nhiều tài đang ho húng hắng bằng một vẻ hiểu biết và hích chân tôi dưới gầm bàn. Đối với những người tử tế này, khu Latin, điều đó có nghĩa là những cuộc chè chén, đàn vĩ cầm, mặt nạ, pháo nổ, bình vỡ, những đêm điên dại và còn nữa. Ôi! Nếu như tôi kể cuộc đời khổ hạnh của mình trên cái gác chuông Nhà thờ Thánh Germain, tôi sẽ khiến họ rất mực sửng sốt. Nhưng, bạn biết đấy! Khi người ta còn trẻ, người ta không giận vì bị xem là một con người xấu. Trước những lời buộc tội của Pierrotte, tôi chọn một cái vẻ hơi khiêm tốn và tôi chống chế một cách yếu ớt:

- Không đâu, không đâu! Tôi xin cam đoan với các vị...không phải như các vị nghĩ đâu.

Nhìn thấy tôi, Jacques sẽ cười chết.

Khi chúng tôi uống cà phê xong, một điệu sáo nhỏ vọng lên ở dưới sân. Đó là người ta gọi đến Pierrotte ở dưới cửa hàng. Anh vừa quay lưng đi, cái bà lắm tài đến lượt bỏ đi đọc kinh nhật tụng cùng với bà nấu bếp. Nói riêng với nhau, tôi cho là cái tài lớn nhất của bà, ở người đàn bà ấy đó là trang bài thật khéo...

Khi tôi thấy người ta để tôi một mình với bông hồng nhỏ màu đỏ, tôi nghĩ: “Đã đến lúc!” Và tôi đã sẵn có tên của Jacques trên môi. Nhưng, cô Pierrotte không cho tôi thời gian để nói, hạ giọng, không nhìn tôi, bỗng cô bảo tôi:

- Có phải cô Coucou-Blanc ngăn ông đến chơi nhà bạn bè không ?

Trước hết, tôi nghĩ là cô cười; nhưng không! Cô không cười. Cô còn tỏ ra rất cảm động, cứ nhìn màu hồng của đôi má và những cái đập nhanh của chiếc áo mặc trong. Hẳn là người ta đã nói về Coucou-Blanc trước mặt cô và cô hình dung mơ hồ mọi chuyện không có. Tôi đã muốn làm cô tỉnh ngộ bằng một câu; nhưng không biết làm sao cái tính huênh hoang dại dột lại giữ lôi lại... Thế là, khi thấy tôi không trả lời. cô Pierrotte quay mình về phía tôi và khi ngước hàng mi to mà cô vẫn để cúi thấp cho đến lúc đó; cô nhìn tôi... Tôi nói sai. Không phải là cô nhìn tôi; mà đôi mắt đen ướt đẫm nước mắt và chất chứa những lời trách cứ dịu dàng. Ôi! Đôi mắt đen thân mến, những niềm vui thú của hồn tôi! Chỉ là một sự hiển hiện. Hàng mi dài cụp xuống hầu như tức thì, đôi mắt đen biến mất và tôi chỉ còn ở bên mình có cô Pierrotte. Mau, mau, không chờ đợi một sự hiện hình mới, tôi bắt đầu nói về Jacques. Tôi bắt đầu bằng việc nói anh tốt bụng, chân thật, tử tế, rộng rãi như thế nào. Tôi kể đến lòng tận tuỵ không biết chán, cái tình mẹ luôn tỉnh táo ấy khiến một người mẹ thật sự phải phát ghen. Chính Jacques nuôi tôi, cho tôi ăn mặc, làm nên cuộc đời tôi, có Trời biết là phải trả bằng bao lao động và thiếu thốn. Không có anh thì tôi vẫn còn ở đằng kia, trong cái nhà tù đen tối ở Sarlande mà tôi đã bao đau khổ…bao đau khổ...

Đến đoạn ấy của bài nói, cô Pierrotte tỏ ra mềm lòng và tôi nhìn thấy một giọt nước mắt to lăn dọc má cô. Tình thực, tôi thì tôi cứ tưởng đó là cho Jacques và tôi tự hào trong lòng: Nào? Thế là tốt đấy. Đến đó, tôi càng hùng biện. Tôi nói về những nỗi buồn của Jacques và về tình yêu sâu nặng thần bí đang dấm dứt lòng anh. Ôi! Sẽ ba, bốn lần sung sướng người đàn bà mà...

Đến đây, bông hồng đỏ nhỏ mà cô Pierrotte cài trong mái tóc không biết sao lại tuột xuống và rơi vào chân tôi. Đúng lúc đó tôi tìm một cách tế nhị để làm cho cô Camine hiểu cô là người đàn bà ba, bốn lần sung sướng mà Jacques đã say mê.

Khi rơi, bông hồng nhỏ màu đỏ đã tạo cho tôi cái cách ấy. - Khi tôi nói với bạn rằng nó là bông hoa tiên, cái bông hồng nhỏ màu đỏ ấy. - Tôi nhanh chóng nhặt nó lên, nhưng tránh trả lại.

- Sẽ là để cho Jacques, thay mặt cô - Tôi nói với cô Pierrotte kèm theo nụ cười tinh tế nhất của mình.

- Để cho Jacques; nếu ông vui lòng - Cô Pierrotte vừa trả lời vừa thở dài.

Nhưng, cũng lúc ấy, đôi mắt đen hiện ra và nhìn tôi trìu mến có vẻ như muốn nói: “Không! Không phải cho Jacques mà cho anh đấy!” Và nếu bạn thấy được điều chúng nói rõ như thế nào đó, với vẻ chân thành nồng nàn ra sao, với nỗi đam mê kín đáo và khó cưỡng ra sao! Dù vậy, tôi còn ngập ngừng, nên chúng buộc phải nhắc lại với tôi hai ba lần liền: “Phải!... cho anh... cho anh!”. Thế là tôi hôn bông hồng nhỏ màu đỏ, rồi tôi đặt nó vào ngực mình.

Tối hôm đó, khi Jacques trở về, anh thấy tôi như lệ thường gập người trên bàn thợ thơ và tôi làm cho anh tin rằng mình không ra ngoài trong ngày. Không may, khi cởi quần áo bông hồng nhỏ màu đỏ mà tôi đã giữ trong ngực lăn ra đất dưới chân giường: Tất cả những bà tiên ấy đều đầy trò tinh quái. Jacques trông thấy nó, nhặt nó lên rồi nhìn nó hồi lâu. So bông hồng với tôi không rõ ai đỏ hơn ai.

Anh nhận ra nó - Anh bảo tôi - đó là bông hoa của cây hồng ở đằng ấy, trên cửa sổ phòng khách.

Rồi anh vừa đưa trả tôi vừa nói thêm:

- Với anh thì cô ấy chẳng bao giờ cho.

Anh nói điều đó khá buồn đến nỗi mắt tôi rưng lệ.

- Jacques, bạn Jacques của em, em xin thề với anh là trước tối nay…

Anh dịu giọng ngắt lời tôi:

- Đừng xin lỗi. Daniel ạ, anh chắc là em chẳng làm gì để mà phản lại anh... Anh biết điều đó, anh biết là chính em mà cô ta yêu. Em còn nhớ điều anh đã nói: Người cô ta yêu thì không nói, anh ta không cần phải nói để mà được yêu...

Đến đó, chàng trai khốn khổ bắt đầu bước ngang dọc trong phòng. Tôi thì nhìn anh, bất động, tay cầm bông hồng.

- Cái gì đến cần phải đến - Một lúc sau, anh nói tiếp- Anh thấy trước tất cả điều đó từ lâu rồi. Anh biết là nếu cô ta gặp em, cô ta sẽ không còn muốn anh nữa... Cho nên tại sao anh đã để chậm rất lâu việc đưa em đến đó. Anh ghen với em từ trước cơ. Hãy tha thứ cho anh, anh yêu cô ta biết bao?... Sau hết, một hôm, anh muốn thử và anh để cho em đến. Hôm ấy, em thân mến, anh đã hiểu thế là hết. Sau năm phút, cô ta nhìn em như thể chưa bao giờ cô ta nhìn thấy ai vậy. Chính em cũng nhận ra điều đó. Ôi? Em đừng dối nữa, em đã nhận ra điều ấy. Bằng chứng là em để hơn một tháng không quay lại đấy; nhưng, thật tội! Điều đó chẳng giúp gì cho anh mấy... Đối với những tấm lòng như cô ta, kẻ vắng mặt chẳng bao giờ có lỗi, ngược lại...

Mỗi lần anh đi đến đó, cô ta chỉ làm mỗi việc là nói với anh về em và với biết bao lòng tin và tình yêu... Thật là một khổ hình. Giờ đây thế là hết... Anh thích thế hơn.

Jacques nói với tôi như vậy hồi lâu với cùng một vẻ dịu dàng, cùng một nụ cười nhịn nhục. Tất cả những điều anh nói khiến tôi vừa đau lòng vừa thích thú. Đau lòng vì tôi cảm thấy anh khốn khổ; thích thú vì tôi thấy qua mỗi lời anh nói, đôi mắt đen rạng rỡ với tôi, đầy những cái tôi. Khi anh nói xong, tôi lại gần anh, hơi xấu hổ, nhưng không rời bông hồng nhỏ màu đỏ:

- Jacques, thế bây giờ, anh sẽ còn yêu em nữa không?

Anh mỉm cười và vừa áp tôi vào lòng:

- Em ngốc lắm, anh càng yêu em hơn.

Đó là một sự thật. Câu chuyện về bông hồng đỏ chẳng thay đổi gì đến tình âu yếm của “mẹ Jacques” tôi, cả tính tình anh nữa. Tôi nghĩ là anh đau đớn lắm, nhưng anh không để cho thấy điều đó bao giờ. Không một hơi thở dài, chẳng một lời than vãn, chẳng gì hết cả. Cũng như trước, anh tiếp tục đến đằng ấy ngày chủ nhật và niềm nở với mọi người. Chỉ còn lại những cái nút cravat của những kẻ bị phế bỏ. Vả chăng luôn bình tĩnh và tự tin, làm việc đến kiệt sức và dũng cảm bước đi trong cuộc đời, hai mắt đăm đắm vào một mục đích duy nhất việc dựng lại tổ ấm... Ôi! Jacques! “Bà mẹ Jacques” cửa tôi!

Về phần tôi, từ cái ngày mà tôi có thể yêu đôi mắt đen một cách tự do; không ân hận, tôi lao hết mình vào niềm say mê của tôi. Tôi không rời khỏi nhà Pierrotte nữa. Tôi đã thu phục tất cả những trái tim. Trời ơi, với giá của bao điều hèn hạ? Đem đường cho ông Lalouette, làm một ván với bà lắm tài, chẳng có gì thiệt cho tôi cả. Trong ngôi nhà đó, tôi tên là Muốn làm Vừa lòng... Nói chung, Muốn làm Vừa lòng đến vào giữa buổi. Vào giờ đó, Pierrotte ở dưới cửa hàng và cô Camine có một mình ở trên gác, trong phòng khách, với bà lắm tài. Ngay khi tôi đến, đôi mắt đen hiện ra thật nhanh và hầu như tức thì, bà lắm tài để cho chúng tôi được một mình. Người đàn bà quý phái mà cái anh Cévennes đã trao cho con gái mình như bà bạn kèm, tự cho là mình rũ được khỏi mọi nhiệm vụ khi bà nhìn thấy tôi. Mau, mau đi cầu kinh với bà nấu bếp, rồi bài bạc trên hết. Tôi không phàn nàn gì điều đó, bạn cứ nghĩ xem, được mặt đối mặt với đôi mắt đen…

Trời ơi! Những giờ phút tốt đẹp mà tôi đã sống trong cái phòng khách nhỏ màu vàng chanh. Hầu như lúc nào tôi cũng mang một quyển sách; một trong những nhà thơ ưa thích của mình và tôi đọc ở đây những đoạn cho đôi mắt đen đang ngấn lệ hoặc bừng sáng lên, tuỳ chỗ. Trong lúc đó, cô Pierrotte ngồi đan những chiếc giày vải cho cha hoặc chơi cho chúng tôi nghe những giấc mơ muôn thuở của Rosellen; nhưng, tôi xin cam đoan với các bạn là chúng tôi để cho cô thật lặng yên. Tuy nhiên, đôi khi, ở chỗ bi thương nhất của sách đọc, cô thị dân nhỏ bé đó nói tướng lên một suy nghĩ lạ lùng như: “Em phải bảo thợ so dây đàn đến...” hoặc nữa: “Em làm quá mất hai mũi trên chiếc giày”. Thế là, hờn dỗi, tôi gấp quyển sách và tôi không muốn đi xa hơn; nhưng đôi mắt đen có một cách nào đó để nhìn tôi khiến tôi dịu đi ngay lập tức và tôi tiếp tục.

Chắc là thật rất bất cẩn mà cứ bỏ chúng tôi một mình như vậy trong cái phòng khách nhỏ màu vàng chanh. Bạn hãy nghĩ đến hai chúng tôi - đôi mắt đen và Muốn làm - Vừa lòng - chúng tôi chưa đến ba bốn mươi tuổi... May mà cô Pierrotte không bao giờ bỏ chúng tôi và đó là một giám thị rất sáng suốt, rất chín chắn, rất tỉnh táo như việc trông coi kho thuốc đạn cần phải có... Tôi còn nhớ, - Có một hôm. chúng tôi đang ngồi, đôi mắt đen và tôi trên một chiếc ghế dài của phòng khách, vào một buổi chiều ấm áp của tháng năm, cửa sổ hé mở, những tấm rèm lớn hạ xuống và rủ đến đất. Hôm ấy, người ta đọc Faust ([1])!... Đọc xong, cuốn sách tuột khỏi tay tôi; chúng tôi ngồi nguyên như vậy một lúc, người nọ trước mặt người kia chẳng nói gì trong cảnh im lặng và tranh tối tranh sáng... Nàng đặt đầu tựa vào vai tôi. Qua tấm áo cộc để hé, tôi thấy những tấm ảnh tượng bằng bạc lấp lánh ở cuối cái họng nhỏ... Bỗng, cô Pierrotte hiện ra giữa chúng tôi. Phải thấy cô đã đẩy thật xa tôi về phía đầu kia của chiếc ghế, - và lời quở trách mới to tát làm sao!

- Những điều các con làm đấy là rất xấu, các con thân yêu ạ Cô nói với chúng tôi - Các con lạm dụng lòng tin mà người ta để lộ với các con... Phải đi nói với bố về những dự định của các con mới được... Nào, Daniel, khi nào ông nói với ông ấy?

Tôi hứa là sẽ nói với Pierrotte nay mai thôi, ngay khi tôi làm xong bài trường ca của mình. Lời hứa này làm dịu chút ít bà giám thị của chúng tôi; nhưng, dù sao từ hôm ấy, cấm đôi mắt đen không được ngồi trên ghế dài bên cạnh Muốn làm Vừa lòng.

Ôi! Đó là một con người trẻ tuổi rất cứng cỏi, cái cô Pierrotte ấy. Bạn thử hình dung là, trong thời gian đầu, bà không muốn cho phép đôi mắt đen viết thư cho tôi; tuy nhiên, cuối cùng, bà bằng lòng vậy, với điều kiện dứt khoát là người ta sẽ cho bà xem mọi lá thư. Không may là những lá thơ tuyệt vời đó đầy những đắm say mà đôi mắt đen viết cho tôi, cô Pierrotte không đành lòng đọc lại chúng; cô tuồn vào đó những câu tự mình nghĩ ra, chẳng hạn như thế này:

“ Sáng nay em buồn lắm. Em thấy một con nhện trong tủ của mình. Nhện gặp ban mai, buồn hoài suốt buổi”.

Hoặc lại nữa: “Người ta không đi cưới xin với những hạt đào...

Và rồi, khúc điệp muôn thuở: “Phải nói với cha về những dự định của ông...”

Mà tôi vẫn cứ trả lời: “Khi tôi làm xong bài trường ca của mình!...”

❀ ❀ ❀

[1] Kịch thơ của V. Goethe (1749-1832) nhà văn Đức. Gồm hai phần trong đó phù thủy Faust bán hồn cho quỉ Méphistophelès đổi lấy tri thức và những của cải trên trần thế.