Cậu Baptiste, em trai bà Eyssette, ấy là một loại người đặc biệt! Chẳng tốt, chẳng dở, sớm lấy một người đàn bà to lớn hắc tính, keo kiệt khiến cho ông sợ, ông chỉ có một nỗi ham mê ở đời: Ham mê tô màu. Từ khoảng bốn mươi tuổi, ông sống giữa những lọ, bút, màu và thời gian tô hình những tờ báo có minh hoạ. Nhà ông đầy những tờ Minh Hoạ cũ! Những tờ Tiếng Ồn cũ! Những tờ Cửa Hàng Ngoạn Mục cũ! Những bản đồ địa lý! Tất cả những thứ ấy được tô sẫm màu.

Ngay cả trong những ngày thiếu thốn, khi bà dì từ chối ông tiền mua báo có hình thì cậu tôi đi đến chỗ tô màu sách.

Điều này là chuyện có thật: Tôi đã giữ trong tay một cuốn ngữ pháp tiếng Tây Ban Nha mà cậu tôi đã tô màu từ đầu đến cuối, tính từ thì màu xanh, thể từ thì màu hồng, vv...

Chính giữa ông già gàn dở ấy và bà vợ dữ tợn của ông là bà Eyssette buộc phải sống âm thầm từ sáu tháng nay.

Người đàn bà khốn khổ để hết ngày hết buổi ở trong phòng ông em, ngồi bên ông và tìm cách để cho có ích. Bà lau bút, cho nước vào những cái lọ... Điều đáng buồn nhất, đó là kể từ khi chúng tôi bị phá sản, cậu Baptiste khinh bỉ O. Eyssette và từ sáng đến tối, người mẹ tội nghiệp bị buộc phải nghe nói: “Eyssette không nghiêm túc! Eyssette không nghiêm túc! “. Ôi! Ông già ngốc nghếch! Phải thấy cái vẻ trịnh trọng và tin chắc ra sao khi ông vừa nói điều đó vừa tô màu cuốn ngữ pháp tiếng Tây Ban Nha của mình! Từ đó, trong đời tôi thường gặp những người được gọi là rất nghiêm nghị - để thời gian tô màu những cuốn ngữ pháp tiếng Tây Ban Nha và cho những người khác là không nghiêm túc.

Tất cả những chi tiết đó về cậu Baptiste và cuộc sống buồn thảm mà bà Eyssette trải qua ở nhà ông, chỉ sau này tôi mới biết; tuy nhiên, ngay khi tôi đến ngôi nhà, tôi cũng hiểu là dù bà nói thế nào, mẹ tôi chắc cũng không được sung sướng... Khi tôi bước vào, người ta vừa mới ngồi vào bàn để ăn chiều. Bà Eyssette nảy người lên vì mừng khi nhìn thấy tôi và bạn cứ thử tưởng tượng xem, bà đã ôm hôn chú Nhóc hết sức mình. Tuy vậy, người mẹ khốn khổ có vẻ ngượng nghịu; bà nói ít vẫn cái giọng nói nhỏ nhẹ và run run của bà, mắt nhìn vào đĩa mình ăn. Bà khiến cho người ta mủi lòng khi thấy bà mặc chiếc áo chật hẹp và đen tuyền.

Sự đón tiếp của cậu và dì tôi thì rất lạnh nhạt. Dì hỏi tôi với một vẻ e ngại xem tôi đã ăn chiều chưa. Tôi vội vã trả lời là rồi... bà dì thở phào; bà run sợ một lúc về bữa ăn chiều của mình. Bữa chiều hay gớm! Một ít đậu và cá tuyết.

Cậu Baptiste thì hỏi tôi xem chúng tôi đã nghỉ hè chưa...

Tôi trả lời là tôi rời bỏ giáo giới và đi Paris gặp anh Jacques, người đã tìm cho tôi một chỗ làm tốt. Tôi bịa ra điều ấy để làm yên lòng bà Eyssette tội nghiệp về tương lai của mình và cũng là tạo ra một vẻ nghiêm chỉnh trước con mắt cậu tôi.

Khi biết chú Nhóc có một chỗ làm tốt, dì Baptiste mở to mắt.

- Daniel ạ - Bà nói - phải cho mẹ cháu đến Paris thôi...Người đàn bà thân thiết khốn khổ buồn chán vì xa các con; và rồi, cháu biết không, đó là một gánh nặng đối với chúng ta, còn cậu thì không thể cứ là con bò sữa của gia đình mãi.

- Có điều - Cậu Baptiste nói, mồm ngậm đầy - cậu lại là con bò sữa.

Cái cụm từ con bò sữa đã làm ông rất thích và ông nhắc lại nó nhiều lần với cùng vẻ trịnh trọng...

Bữa chiều kéo dài như thể giữa những người già. Mẹ tôi ăn ít, ngỏ với tôi vài lời và lén nhìn tôi; bà dì canh chừng bà.

- Ông hãy nhìn bà chị kìa! Bà nói với chồng, niềm vui thấy lại Daniel khiến bà ấy ăn mất ngon. Hôm qua, bà ấy cầm bánh hai lần, hôm nay chỉ một lần thôi.

Ôi! Bà Eyssette thân mến! Tối hôm ấy, tôi muốn đem bà đi quá, tôi muốn dứt bà ra khỏi cái con bò sữa nhẫn tâm và người vợ của ông biết bao; nhưng, than ôi! Chính tôi cũng đang bị lang thang, chỉ đúng có chỗ tiền độ đường và tôi nghĩ đúng là căn buồng của Jacques chẳng đủ rộng để chứa được cả ba người. Lại nữa, nếu tôi có thể nói với bà, hôn bà thoả thích; nhưng không! Người ta chẳng để cho chúng ta riêng tư một phút nào... Bà có nhớ: Ngay sau bữa chiều, ông cậu tiếp tục với cuốn ngữ pháp tiếng Tây Ban Nha, bà dì lau chùi đồ đạc và cả hai người, họ rình bà bằng khoé mắt... Giờ ra đi đã đến mà chúng tôi chẳng thể nói với nhau điều gì.

Cho nên, chú bé Chose đau buồn lắm khi chú đi ra khỏi nhà cậu Baptiste; và vừa đi một mình trong bóng tối của con đường lớn dẫn ra chỗ đường sắt, cậu vừa tự thề hai - ba lần rất long trọng là từ nay sẽ ăn ở như một người lớn và chỉ nghĩ đến dựng lại tổ ấm.