Tối Giản Lối Sống Tối Ưu Cuộc Đời - 7 Trụ Cột Của Cuộc Sống Hạnh Phúc Và Ý Nghĩa

Định dạng khác: 📖 Chữ 🎧 Audio
Lượt đọc: 1209 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lời Nói Dối Duy Nhất

❊ ❊ ❊

Trong quyển sách yêu thích của tôi, Some Thoughts About Relationships (tạm dịch: Vài suy ngẫm về mối quan hệ), tác giả Colin Wright đã phác thảo một loạt các “nguyên tắc mối quan hệ” là nền tảng để xây dựng tất cả các mối quan hệ có ý nghĩa hay thân mật. Trong số

này có nguyên tắc tranh luận, nguyên tắc ghen tuông và vấn đề gian lận.

Nhưng điều tôi thích nhất gọi là “Nguyên tắc Người ấy”: Từ khi còn rất nhỏ, nhiều người trong chúng ta được nghe kể về câu chuyện Người ấy: Một con người bí ẩn sống trên hành tinh này chỉ dành 117 | T r a n g

cho chúng ta. Ta trải qua một “hành trình anh hùng” để tìm ra người đó, bất kể họ ở đâu. Dựa theo văn hóa đại chúng, một loạt những tình huống hài hước và các cuộc phiêu lưu kịch tính sẽ xảy ra để dẫn dắt chúng ta tìm đến Người ấy.

Tuy nhiên trong cuộc sống thực, Người ấy là một khái niệm vừa phi lý vừa có khả năng gây hại. Ý tưởng có một ai đó ngoài kia được định sẵn để khiến bạn trở nên hoàn thiện ngụ ý rằng bạn không thể tự hoàn thiện mình. Và nó cũng có nghĩa là tất cả những ai khác ngoài Người ấy đều chỉ là một bước đệm để bạn hoàn thiện bản thân – đây là cách tệ hại để

tiếp cận các mối quan hệ.

Wright tiếp tục giải thích rằng chúng ta có thể yêu nhiều hơn một người trong suốt cuộc đời hoặc thậm chí yêu nhiều người cùng một lúc. Bạn yêu con gái, yêu vợ và yêu mẹ của bạn trong cùng một thời điểm. Vì thế, chẳng có một Người ấy bí ẩn nào ở đây cả. “Bạn chính là Người ấy”, Wright viết, “bạn là người duy nhất trên thế giới có thể hoàn thiện mình và làm cho mình trở nên toàn vẹn, cũng như chịu trách nhiệm cho hạnh phúc của bản thân. Mọi người khác đều là sự bồi đắp tuyệt diệu (hy vọng là thế) vào tình huống định sẵn. Bạn sinh ra toàn vẹn, khi mất đi bạn cũng toàn vẹn và chính bạn sẽ quyết định dành thời gian cho những ai trong suốt cuộc đời của mình”.

Ngay từ khi bắt đầu mối quan hệ, Keri và tôi đã tập trung vào việc tìm một người để “hoàn thiện” mình đến nỗi không nhận ra tự bản thân mỗi 118 | T r a n g

chúng tôi đã hoàn thiện. Và thay vì mối quan hệ sẽ làm nảy nở những phẩm chất chung của cả hai, thì nó lại kìm hãm chúng tôi bởi vì cả hai đã không trung thực về khả năng tương thích của mình. Chúng tôi có những quan điểm đối lập nhau trong một số vấn đề; con cái, cộng đồng và tài chính là ba trong số những khía cạnh mà chúng tôi không thống nhất được với nhau. Nỗi bực dọc từ những bất đồng cuối cùng đã ảnh hưởng đến toàn bộ cuộc sống của chúng tôi, dẫn đến những bất mãn không thể

nói thành lời.

Không ai trong chúng tôi “sai” cả, chỉ là chúng tôi mong muốn những kết quả khác nhau. Nếu bạn thích nhạc rock và tôi thích nhạc jazz, cả hai chúng ta đều không có lỗi, mặc dù chúng ta có thể không thích đi nghe một buổi hòa nhạc cùng nhau.

Lẽ ra tôi và Keri phải có trò chuyện nghiêm túc với nhau trước khi bước vào hôn nhân:

Các giá trị của chúng ta có phù hợp với nhau không?

Người bạn đời lý tưởng của anhem sẽ như thế nào?

Cách anhem đối mặt với những thử thách?

Những gì anhem không thể thỏa hiệp?

Diễn giả truyền động lực nổi tiếng Tony Robbins từng nói: “Bạn sẽ muốn giết quái vật Godzilla khi nó còn nhỏ. Đừng đợi đến khi quái vật chiếm 119 | T r a n g

lấy thành phố”. Nếu tôi và Keri đã làm điều đó, nếu chúng tôi đã hỏi nhau những câu hỏi quan trọng, thì có lẽ chúng tôi đã không kết hôn ngay từ

đầu. Nhưng chúng tôi đã kết hôn, và sau đó tôi bỏ qua tất cả các dấu hiệu để thoát ra một cách êm đẹp – cơ hội để kết thúc mối quan hệ mà không gây thêm nỗi đau. Tám năm trôi qua, Godzilla đã trở thành con quái vật khổng lồ ẩn nấp bên trong cuộc hôn nhân của chúng tôi và sẵn sàng thiêu rụi mọi thứ. Chúng tôi đã nói dối chính mình.

Khi hai người nắm giữ những giá trị khiến họ đi về hai hướng khác nhau, một trong hai điều sau đây nhất định xảy ra: Người này chiều theo và không hạnh phúc, hoặc người kia bị lôi kéo và cũng không hạnh phúc.

Dù thế nào đi nữa, bạn đều sẽ đau lòng. Và nếu bạn giả vờ như chẳng có gì sai, cơn đau sẽ càng trầm trọng.

Một câu sáo ngữ khác cũng có vẻ phù hợp: “Không phải tại anhem, mà tại tôi”. Mặc dù điều đó không hoàn toàn đúng với cuộc hôn nhân của tôi. “Không phải tại cô ấy, cũng không phải tại tôi – mà là tại chúng tôi”, nói như vậy có lẽ thích hợp hơn mặc dù không súc tích cho lắm. Keri là một người bạn tốt và cho dù tôi cũng có ý định tốt khi xây dựng mối quan hệ với cô ấy, nhưng tôi đã biến thành một người chồng tệ bởi vì tôi không thấy hạnh phúc khi đi theo hướng của cô ấy, và tôi cũng không sẵn lòng để buông bỏ mối quan hệ.

Điều trớ trêu là cả hai tiếp tục mối quan hệ vì không muốn làm tổn thương cảm xúc lẫn nhau. Chúng tôi đã cho rằng sự trung thực sẽ hủy 120 | T r a n g

hoại cuộc hôn nhân, như thể sự thật vốn là thứ xấu xa hay độc hại, và cách duy nhất để tiến lên là phải che giấu thực tế cuộc sống. Nhưng sự

thật chính là điều duy nhất có thể gìn giữ một mối quan hệ. Kể cả khi sự

thật khiến ta thấy khó chịu, khổ sở hoặc đau đớn, thì nó vẫn là chất keo gắn kết mối quan hệ.

Sai lầm và quyết định tồi tệ

Tôi đã lừa dối vợ mình vào cái ngày sau khi mẹ tôi qua đời. Tôi ước mình có thể nói đó là một sai lầm, nhưng nó còn tệ hơn thế. Ngoại tình là một hành động đáng khinh, một sự phản bội sâu sắc, một kiểu giết người.

Nhưng ngay cả khi kẻ hủy hoại đã giết chết mối quan hệ, thì nạn nhân vẫn tiếp tục đau khổ. Và không bao giờ có chuyện hậu quả của một lần “lỡ

lầm”, mà đó là hậu quả của một chuỗi các quyết định tồi tệ chưa được nói ra – ngay một lần không chung thủy cũng thế.

Một chính trị gia phạm tội, bị bắt, và nói rằng anh ta “đã phạm một sai lầm lớn”. Một doanh nhân trốn thuế và cũng nói điều tương tự với Sở

Thuế vụ. Một thiếu niên hứng chí, lén lấy chiếc xe của mẹ đi chơi mà không xin phép và sau đó nhận lỗi về “sai lầm” của mình.

Đó không phải là sai lầm. Đó là những quyết định tệ hại.

Chọn sai đáp án trong bài kiểm tra là một sai lầm, còn không chịu ôn bài để làm bài thi lại là quyết định tồi tệ. Lỗi sai là điều bạn không cố ý làm, 121 | T r a n g

còn quyết định tồi tệ được đưa ra có mục đích – và thường đi kèm với việc không quan tâm đến hậu quả.

Chúng ta rất dễ bác bỏ rằng mình đã đưa ra những quyết định tồi tệ bằng cách nói rằng ta đã phạm sai lầm. Nó làm giảm mức độ nghiêm trọng và khiến mọi việc trở nên nhẹ nhàng hơn. Nhưng như vậy là không thành thực. Việc xem một quyết định tồi tệ là một lỗi lầm sẽ giúp xóa bỏ trách nhiệm và tội lỗi của bạn. Và sẽ dễ dàng hơn để sống với quyết định tệ hại nếu chúng không phải là lỗi ở bạn. Do vậy, bạn có thể lặp đi lặp lại cùng một quyết định tồi tệ nếu chỉ xem đó là một sai lầm.

Tất cả chúng ta đều phạm sai lầm. Tất cả chúng ta đều có những quyết định tồi. Chúng là một phần của trải nghiệm con người. Chúng ta nên ăn mừng cho những lỗi lầm và học hỏi từ các quyết định tồi tệ, nhưng đừng nhầm lẫn giữa cái này với cái kia. Nếu chúng ta thừa nhận khi mình làm sai, và làm chủ khi biết mình sai, chúng ta sẽ tìm thấy con đường tốt đẹp nhất để tiến lên phía trước cũng như bước vào quá trình loại bỏ gánh nặng tâm lý về những quyết định sai trái. Đúng thế, việc làm chủ những lỗi lầm và quyết định tồi tệ khó hơn so với làm ngơ chúng đi. Sự thật nào mà chẳng khó khăn nhưng đó là điều đúng đắn để theo đuổi.

Cái giá của sự dối trá

Một câu chuyện cổ tích dù được kể có hay đi chăng nữa thì cũng không thể biến thành hiện thực. Đáng buồn là, một trong những đặc điểm nổi bật của loài người là khả năng nói dối của chúng ta.

122 | T r a n g

Nhà khoa học thần kinh Sam Harris, tác giả của quyển sách Lying (tạm dịch: Nói dối) đã viết: “Mọi người nói dối để rồi người khác hình thành những niềm tin không đúng sự thật”. Ông cũng cho rằng nói dối – kể cả

lời nói dối nhỏ nhất – không bao giờ là thích đáng (trừ khi nói dối để tự

vệ, tránh xảy ra bạo lực). Và về cơ bản, chúng ta nói dối bởi vì chúng ta muốn giả vờ trở thành một người không phải là mình.

Nhưng điều đáng ngạc nhiên là chúng ta thấy dễ nói dối hơn với bạn bè thân thiết và người thân trong gia đình. Trong nghiên cứu “Lời nói dối hằng ngày trong các mối quan hệ gắn bó và bình thường” (Everyday Lies in Close and Casual Relationships), Giáo sư Bella M. DePaulo và Deborah A. Kashy nhận thấy 10% các cuộc giao tiếp giữa vợ chồng là nói dối. Phát hiện này thoạt đầu nghe có vẻ khác thường. Có lẽ bạn nghĩ rằng chúng ta trung thực nhất với những người ta thương, đúng không? Nhưng theo nghiên cứu “Hành vi lừa dối trong các mối quan hệ xã hội” (Deceptive Behavior in Social Relationships) trên tạp chí Journal of Psychology có viết: “Mọi người nói dối khi hành vi của họ xung đột với kỳ vọng của người khác đặt lên họ. Bởi vì các bên trong một mối quan hệ thân thiết thường đặt nhiều kỳ vọng vào nhau hơn, nên khả năng xảy ra xung đột và nói dối ở mối quan hệ dạng này sẽ nhiều hơn kiểu mối quan hệ thông thường”. Đơn giản là chúng ta không xem trọng những người thân thiết với mình.

Bất kể thế nào thì con người vẫn luôn có mối quan hệ phức tạp với việc nói thật. Đâu đó vào tuổi lên bốn, chúng ta khám phá được sức mạnh của 123 | T r a n g

lời nói dối. Chúng ta bắt đầu “những lời nói dối nho nhỏ” để kiểm tra ranh giới của sự thật, và khi các ranh giới đó mở rộng, chúng ta học cách đánh lừa và thao túng người khác bằng sự giả dối. Tuy nhiên, chúng ta không hiểu ngay cái giá phải trả cho những lời nói dối của mình. Chúng ta cũng không biết được sức mạnh kỳ diệu của lời nói thật.

Nói dối có tính cám dỗ, giống như thói ăn uống vô độ vậy, vì nói dối rất dễ và nó mang lại cho chúng ta sự thỏa mãn tức thì. Lời nói dối cho phép chúng ta chuyển sang trạng thái đổ lỗi, đổ trách nhiệm, và né tránh những khiếm khuyết của mình trong chốc lát, tạo ra con đường tắt đi đến sự thoải mái trong phút chốc. Tuy nhiên, trên thực tế không có con đường tắt nào, chỉ có những con đường thẳng. Và sự thật là con đường thẳng nhất. Có điều, nói thật thì khó như trồng một khu vườn, chúng ta thà ăn một chiếc bánh ngọt ngay lúc này còn hơn bắt tay làm việc để gặt hái quả ngọt của một khu vườn tươi tốt vào năm tới.

Bộ phim truyền hình tài liệu Chernobyl (tạm dịch: Thảm họa Chernobyl) của HBO bắt đầu với một câu hỏi đơn giản: “Cái giá của sự dối trá là gì?”.

Những gì chúng ta khám phá được trong suốt năm tập phim hấp dẫn là: Lời nói dối khiến chúng ta phải trả giá bằng mọi thứ. Dối trá tước đi sự

chính trực, ngay thẳng, danh dự, đức hạnh và lòng tin của chúng ta. Dối trá khiến chúng ta mất đi tình bạn, tình yêu, những trải nghiệm ý nghĩa và những mối liên kết giá trị, sự tôn trọng và tự do. Và trong những trường hợp cực đoan như trong Chernobyl, dối trá khiến người ta phải trả giá bằng cả mạng sống.

124 | T r a n g

Mặt khác, cái giá phải trả của sự thật còn là sự vất vả, chuyên cần và sự

thỏa mãn bị trì hoãn, nhưng món quà nhận được là một phần tâm trí tuyệt vời – một cái giá xứng đáng.

“Trung thực là một món quà chúng ta có thể trao cho người khác”, Harris đã viết, “nó cũng là một nguồn sức mạnh và động cơ của sự đơn giản.

Biết rằng chúng ta sẽ cố gắng nói sự thật, bất kể trong hoàn cảnh nào, khiến chúng ta không cần phải chuẩn bị gì cả vì chúng ta có thể đơn giản là chính mình”.

Trung thực là khởi nguồn cho sự đơn giản. Bạn hãy ngẫm nghĩ điều này trong giây lát. Nếu điều đó đúng, vậy tại sao chúng ta lại gặp khó khăn khi nói sự thật? Bởi lẽ, sự đơn giản thì không dễ dàng.

Nhiều hơn một kiểu sự thật

Rất khó để nói về “sự thật” bởi vì sự thật có ý nghĩa khác nhau so với từng người.

Nói kem sô-cô-la là món yêu thích của bạn cũng đúng, và nói hai cộng hai bằng bốn cũng đúng. Đó là vì một số “sự thật” là ý kiến chủ quan, trong khi một số khác là sự thật khách quan.

Bạn có thể đề cập đến sự thật chủ quan – chẳng hạn tôn giáo hoặc sở

thích ăn uống – như một niềm tin hay sự thật cá nhân (giống câu nói quen thuộc: “Bạn phải sống thật theo cách của bạn!”). Những kiểu sự

125 | T r a n g

thật này không thể “sai” bởi vì bạn đâu thể nói với người khác rằng sở

thích ăn kem vani của họ là sai.

Sự thật khách quan – như lực hấp dẫn hay số học – là những gì bạn có thể gọi thành nguyên tắc, quy tắc hoặc định luật. Chúng áp dụng cho mọi người vào mọi lúc bởi vì chúng không đòi hỏi bạn phải tin tưởng, chúng hoàn toàn đúng trong bất kỳ niềm tin nào. Hai đô-la cộng hai đô-la luôn là bốn đô-la.

Bất kể là sự thật chủ quan hay khách quan, có một điều rõ ràng là: Sự

thật càng khó khăn thì càng khó chấp nhận, đặc biệt là sự thật bị che đậy bằng những lời dối trá.

Một số sự thật được công khai, một số khác được chúng ta giấu trong lòng. Phần lớn những gì bạn đọc được trong phần giới thiệu của quyển sách này – cuộc hành trình của tôi và Ryan với chủ nghĩa tiêu dùng, sự

bất mãn và chấn thương tâm lý thời thơ ấu – thuộc loại đầu tiên: Những sự thật khó khăn nhưng chúng tôi sẵn lòng công khai với thế giới. Không phải chúng tôi chia sẻ tất cả cùng một lúc, mà chầm chậm mở rộng giới hạn của vùng an toàn để mỗi sự thật được hé lộ trong từng thời điểm.

Một vài sự thật khác thì khó để chúng tôi chia sẻ với các bạn hơn, ngay khi mọi việc đã trôi qua từ rất lâu. Mãi cho đến năm nay, Ryan mới nói về chuyện anh từng sử dụng thuốc có tính gây nghiện – thói xấu đã tốn của anh đến 5.000 đô-la một tháng và khiến anh trượt dài. Chúng tôi sẽ

mở rộng vùng an toàn của mình hơn nữa trong quyển sách để viết về

126 | T r a n g

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.