Chúng ta không thể nói về sáng tạo mà không nhắc đến xao nhãng, bởi vì sáng tạo đối nghịch với xao nhãng. Nhìn bề ngoài, chúng ta nghĩ chủ
nghĩa tối giản như một hình thức thanh lọc, nhưng có lẽ chúng ta nên nghĩ về nó như một cách để giảm sự phân tâm. Đồ đạc làm cản trở cuộc sống sáng tạo, bởi khi loại bỏ những thứ dư thừa, chúng ta mới nhận ra mình đã lãng phí bao nhiêu thời gian vào những thứ gây phiền nhiễu. Và trong thế giới hiện đại, chúng ta không thể nói về sự xao nhãng mà không nhắc tới nguyên nhân gây mất tập trung lớn nhất: công nghệ.
273 | T r a n g
Jerome Yost, một người tham gia thử nghiệm tiệc dọn nhà đến từ
Emmaus, Pennsylvania cho biết, “Khi nhắc tới công nghệ, tôi là kẻ bị
cuốn vào cuộc tìm kiếm những điều mới nhất và tuyệt vời nhất. Chiếc smartphone mới nhất không bao giờ là đủ mới với tôi. Và luôn có một tính năng hoặc công năng mới khiến tôi cảm thấy điện thoại của mình là không đủ, mặc dù nó làm được mọi thứ tôi cần và nhiều hơn nữa”. Trong suốt quá trình mở thùng đồ đạc, Yost bắt đầu nhận ra bản thân anh đã bị công nghệ làm cho xao nhãng, anh không sử dụng công nghệ để tương tác tốt hơn với thế giới xung quanh, mà lại dùng nó để tránh đi cuộc sống thực, để hòa tan vào thế giới nhân tạo.
Vấn đề này không mới. Vào 2000 năm trước, những người theo chủ
nghĩa khắc kỷ đã lo lắng về sự xao nhãng của bản thân nên họ đã đọc sách thật nhiều và không tương tác với thế giới. Ngày nay, đọc một quyển sách dường như là điều xa xỉ. Thật lòng, tôi rất vui nếu bạn có thói quen đọc. Vì cứ 10 người thì hết 7 người chỉ đọc tựa của bài viết rồi để lại bình luận, hãy tưởng tượng con số này giảm mạnh như thế nào khi chúng ta bàn về việc đọc một quyển sách. Bạn là một trong hàng ngàn người mua quyển sách này, nhưng là một trong ít người tránh được việc xao nhãng.
Tại sao? Bởi vì Jerome Yost không phải là trường hợp bất thường. Những màn hình phát sáng của chúng ta đã cản trở mọi thứ, và chúng ta bị
nghiện những thứ gây xao nhãng. Lướt màn hình giống như một kiểu nghiện hút mới.
274 | T r a n g
Hãy tưởng tượng bạn ăn tối với người bạn tại một nhà hàng yêu thích.
Trong giây phút đang thưởng thức món ăn giữa âm thanh lạo xạo của chén đĩa, bạn nghe tiếng chuông điện thoại trong túi của bạn mình. Hầu hết mọi người không dừng cuộc nói chuyện để trả lời điện thoại trước mặt bạn. Ngay cả khi là trường hợp khẩn cấp, họ sẽ bước ra ngoài để nghe máy. Vậy tại sao chúng ta không mở rộng sự cân nhắc này với tin nhắn, email và các bài đăng trên mạng xã hội?
Lần tới, hãy nhìn xung quanh khi bạn xếp hàng ở các cửa hàng tiện lợi, siêu thị, những cơn nghiện của chúng ta đang diễn ra. Ở thế hệ trước, gần như tất cả mọi người đều hút thuốc cả ngày. Ngày nay, việc hút thuốc được thay thế bằng cái màn hình 6-inch quyến rũ.
NHỮNG MÀN HÌNH PHÁT SÁNG CỦA CHÚNG TA ĐÃ CẢN TRỞ MỌI THỨ, VÀ CHÚNG TA BỊ NGHIỆN NHỮNG THỨ GÂY XAO NHÃNG. LƯỚT
MÀN HÌNH GIỐNG NHƯ MỘT KIỂU NGHIỆN HÚT MỚI.
Bây giờ hãy nhìn xung quanh một lần nữa, bước vào căn phòng và hít thở, tại sao không có ai mỉm cười?
Có thể vì chúng ta kiểm tra điện thoại 150 lần một ngày, hay có thể do chúng ta chạm, vuốt và nhấp trên điện thoại 2.617 lần, kết quả là chúng ta sử dụng thiết bị của mình trung bình 10 giờ 39 phút mỗi ngày. Còn tệ
hơn thế, 85% người dung smartphone vừa sử dụng điện thoại vừa nói chuyện với bạn bè và gia đình, và 87% người thuộc thế hệ Millennials nói rằng họ không bao giờ rời bỏ chiếc smartphone của mình.
275 | T r a n g
Nếu mục tiêu của công nghệ là kết nối, vậy tại sao chúng ta để những thiết bị ngăn cách chúng ta? Nhiều người nói về xây “bức tường biên giới”, nhưng có lẽ chúng ta đã có một bức tường của riêng mình, một rào cản giữa chúng ta và mọi người trong cuộc sống hằng ngày. Hay như diễn viên hài Ronny Chieng đã nhận xét: “Mỗi đêm ở Mỹ giống như một cuộc thi xem chúng ta có được bao nhiêu cái màn hình giữa khuôn mặt mình và bức tường phòng”.
Cá nhân tôi, để phá bỏ rào cản từ cái màn hình phát sáng này, tôi đã thử
một vài điều khác biệt: Bất cứ lúc nào tôi phải trả lời một tin nhắn – ở
nhà, ở văn phòng hay ở cửa hàng nào đó – tôi đều bước ra ngoài để nhận tin nhắn, giống như khi tôi cần gọi điện.
Thoạt nghe có vẻ ngớ ngẩn, nhưng lựa chọn này buộc tôi phải ưu tiên việc nào là khẩn cấp và việc nào là quan trọng. Khi nhìn kỹ lại, các công việc khẩn cấp thường hiếm khi quan trọng. Thêm vào đó, bạn bè của tôi tôn trọng cách cư xử của tôi và họ luôn lịch thiệp lại với tôi. Cách làm này của tôi là bước quan trọng để giảm thiểu sự phân tâm, nhưng thật lòng mà nói nó có thể vẫn chưa đủ. Nhiều người trong chúng ta phải tiến xa hơn để thanh lọc cuộc sống số của mình.