Tối Giản Lối Sống Tối Ưu Cuộc Đời - 7 Trụ Cột Của Cuộc Sống Hạnh Phúc Và Ý Nghĩa

Định dạng khác: 📖 Chữ 🎧 Audio
Lượt đọc: 1209 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Hãy Là Chính Mình

❊ ❊ ❊

Bây giờ có lẽ bạn đang thắc mắc: “Tất nhiên, tôi muốn đóng góp cho người khác trong cuộc sống của tôi, nhưng làm cách nào tôi biết liệu một mối quan hệ là tốt hay xấu, lành mạnh hay độc hại, phát triển hay đang chết?”.

Câu trả lời ngắn gọn là: Bạn có lẽ đã biết.

Nếu bạn đang tự hỏi mối quan hệ đó có độc hại không, thì có lẽ là có.

Một mối quan hệ độc hại là khi nó trực tiếp hoặc ngấm ngầm làm tổn hại bạn, khiến bạn khó chịu.

320 | T r a n g

Mối quan hệ đó có khiến bạn liên tục thấy khó chịu, buồn bã, kích động, lo lắng, tức giận hoặc sợ hãi; nó có khiến bạn mặc cảm, hối hận hay bị

trừng phạt? Rất có thể nó chứa chất độc.

Nhưng khi một mối quan hệ thực sự tốt đẹp, bạn sẽ không thắc mắc gì cả. Bạn chỉ biết như thế, nó thật rõ ràng, thật trọn vẹn.

Nhưng tại sao? Điều gì làm cho một mối quan hệ có giá trị và làm cách nào để bạn đạt được điều đó? Thật hấp dẫn để tìm một con đường tắt, uống viên thuốc thần kỳ, hay một phép màu hô biến. Nhưng rõ ràng là không có đường tắt, chỉ có những lối đi trực tiếp. Và con đường thẳng thắn nhất để có một mối quan hệ vững chắc đó là: Hãy cứ là chính mình.

Vâng, tôi biết là lời khuyên này nghe thật nhỏ nhặt. Và vấn đề chính là ở

đây: Bạn muốn mọi người yêu hoặc ghét bạn vì chính con người của bạn chứ không phải là vì con người mà bạn tự vẽ ra. Một mối quan hệ không phải là món hàng, và bạn không phải là người bán. Ngày xưa tôi đã từng nghĩ mình như vậy, tôi đã nghĩ rằng mình phải thuyết phục người khác thích tôi, yêu tôi và quan tâm đến tôi bằng cách giả vờ trở thành một con người khác. Theo thời gian, tôi nhận ra điều này không chỉ không thành thật mà còn vô ích. Thay vì đóng giả là một gã đàn ông thích giao du, thích hoạt động và yêu đám đông, tôi chỉ cần là chính tôi, một con người dễ chịu, niềm nở và ấm áp.

Từ trong sâu thẳm, cách bạn nhìn nhận bản thân cũng chính là cách người khác sẽ nhìn nhận bạn. Nếu bạn không thích chính mình thì làm 321 | T r a n g

sao người khác thích bạn được? Nếu bạn không tin tưởng chính mình, làm sao người khác tin tưởng bạn? Chắc chắn, bạn có thể che mắt người khác trong một khoảng thời gian, thậm chí có thể lừa chính mình, nhưng cuối cùng sự lừa lọc đó sẽ nuốt chửng bạn.

Để được là chính mình, trước tiên bạn phải biết mình là ai. Tôi không nói tôi thích cắm trại, cưỡi ngựa hãy chèo thuyền. Tôi làm những thứ khác biệt, sống trung thực và đại diện cho chính con người của tôi chứ không phải là một kẻ ngốc được lý tưởng hóa để người khác thích tôi. Tôi không bao giờ yêu cầu ai đó làm những gì họ không thích, và nếu bạn là bạn bè hay người thân yêu của tôi, tôi cũng mong đợi bạn sẽ làm điều tương tự.

Điều này chỉ xảy ra khi chúng ta trung thực với nhau.

Nếu bạn cảm thấy cạn kiệt trước viễn cảnh phải trở thành một người khác mình, thì đây là giải pháp: Hãy là phiên bản tốt nhất của bản thân và sau đó hãy chọn ở bên những người yêu bạn vì chính con người bạn, cả lúc ốm đau lẫn khi khỏe mạnh.

Những người xung quanh bạn sẽ đóng góp rất nhiều vào thành công, sự

mãn nguyện và niềm vui của bạn. Các mối quan hệ có thể sẽ không thay đổi bạn, nhưng chúng chắc chắn sẽ mang đến những điều tốt đẹp nhất –

và cả những điều tồi tệ nhất cho bạn. Vì thế chúng ta phải lựa chọn khôn ngoan. Bạn không còn thích dành thời gian cho những người chỉ vì

“chúng ta đã luôn biết nhau” hay vì bạn đã tình cờ chia sẻ những kỷ niệm thời thơ ấu hay một mối quan tâm chung. Không phải vậy, những mối 322 | T r a n g

quan hệ tốt đẹp được xây dựng trên một nền tảng giá trị chung. Để đạt được điều đó, bạn sẽ cần học cách thiết lập ranh giới và giao tiếp hiệu quả.

Những ranh giới và giao tiếp

Thoạt đầu, thiết lập ranh giới nghe có vẻ như một trong những điều cuối cùng bạn muốn làm để thúc đẩy mối quan hệ cởi mở và thân mật hơn, bởi lẽ chúng ta rất dễ nghĩ rằng vạch ra ranh giới tức là ta không sẵn sàng cho người khác bước vào địa phận của mình. Nhưng bạn có thể vẽ ranh giới của mình mà không cần dựng lên hàng rào.

Tiến sĩ Henry Cloud, đồng tác giả của quyển sách Boundaries (tạm dịch: Ranh giới), nói rằng: “Vạch ra ranh giới rõ ràng là điều cần thiết để có một lối sống lành mạnh và cân bằng”. Theo Tiến sĩ Cloud và người đồng tác giả, tiến sĩ John Townsend, “ranh giới xác định chúng ta là ai và không phải ai”, và cho người khác thấy những gì bạn sẽ chịu trách nhiệm. Nó giống như dòng tài sản xoay quanh hạnh phúc của bạn.

Dù thế giới chúng ta sống được bao quanh bởi những ranh giới hữu hình

– như vách ngăn giữa những căn phòng hay bức tường giữa các căn hộ –

thì việc xây dựng ranh giới về thể chất, tư tưởng, cảm xúc và tinh thần trong các mối quan hệ cũng quan trọng không kém. Như hai tác giả đã nêu ra:

323 | T r a n g

• Ranh giới thể chất giúp chúng ta xác định ai có thể chạm vào mình và trong hoàn cảnh nào.

• Ranh giới suy nghĩ cho chúng ta vùng tự do để suy nghĩ và đưa ra ý kiến của riêng mình.

• Ranh giới cảm xúc giúp chúng ta đối diện với cảm xúc của mình và thoát ra khỏi cảm xúc có hại hay bị người khác thao túng.

• Ranh giới tinh thần mang đến cho chúng ta nhận thức mới mẻ về

những bí ẩn của thế giới.

Bạn có thể vạch ranh giới mà không cần đẩy mọi người ra xa. Trên thực tế, ranh giới là cánh cửa để bạn mời người khác vào thế giới của mình, lịch sự cho họ biết điều gì được chấp nhận và điều gì không. Bạn cần có ranh giới để ngăn ngừa những rủi ro, thông tin sai lệch và hiểu lầm. Ranh giới lành mạnh với cha mẹ bạn, những người thân yêu, con cái, bạn bè, đồng nghiệp và thậm chí với bản thân của bạn để bảo vệ các mối quan hệ khỏi những tổn hại không đáng có. Do vậy, chỉ giống như chuyện có cánh cửa trước nhà, bạn cũng không cần cảm thấy có lỗi về ranh giới của mình. Càng được xây dựng vững chắc, ranh giới càng ngăn lại những thứ

có hại và để những điều tốt đẹp bước vào cuộc sống của bạn.

Cách tốt nhất để vạch ranh giới thích hợp có lẽ là thông qua giao tiếp hiệu quả và liên tục. Tuy nhiên, trước khi bạn cho người khác biết ranh giới của mình, bạn phải xác định được nó trước đã. Nếu bạn đang xây 324 | T r a n g

một ngôi nhà mới, bạn cần có thông số kỹ thuật chính xác để hoàn thành.

Tương tự, bạn phải xác định các chi tiết cho ranh giới cá nhân đối với mỗi mối quan hệ trong cuộc sống.

Ranh giới thể chất của bạn là gì? Có thể bạn thích ôm mọi người hoặc có thể bạn chẳng muốn đến một cái bắt tay. Không có đúng hay sai ở lựa chọn này.

Ranh giới suy nghĩ của bạn là gì? Có thể bạn muốn giữ ý kiến cho riêng mình hoặc bạn muốn chia sẻ quan điểm chính trị của bạn trên Youtube.

Không có ranh giới nào là “đúng” hơn cái nào.

Ranh giới cảm xúc của bạn là gì? Có thể bạn thích lịch sự và dễ tính, hoặc bạn cảm thấy cần phải thẳng thắn ngay cả khi điều đó làm cho một số

người không thích. Một lần nữa, chỉ bạn biết điều gì phù hợp với bạn.

Ranh giới tinh thần của bạn là gì? Có thể tôn giáo của bạn hoặc vô thần là một trải nghiệm riêng tư, hoặc bạn mong muốn được truyền đạo.

Biết được ranh giới của mình giúp bạn nắm bắt rõ những gì bạn sẵn sàng chấp nhận cũng như những gì bạn cần từ chối để sống phù hợp với mình.

Cũng cần lưu ý rằng ranh giới của bạn sẽ thay đổi theo thời gian. Cũng giống như bạn không có dòng tài sản cố định trong cả cuộc đời, bạn sẽ

không duy trì cùng một ranh giới khi các mối quan hệ thay đổi hoặc tiến triển. Thêm vào đó, ranh giới của bạn sẽ cụ thể hơn khi bạn truyền đạt về ranh giới của mình cho những người khác.

325 | T r a n g

CHÚNG TA TÍCH TRỮ CÀNG NHIỀU ĐỒ ĐẠC VÀ CỦA CẢI THÌ CÀNG CÔ

LẬP BẢN THÂN TRONG NHỮNG NGÔI NHÀ RỘNG LỚN HƠN. CHÚNG

TA LẤP ĐẦY NGÔI NHÀ VỚI VẬT CHẤT VÀ NHỮNG GÌ ĐƯỢC GỌI LÀ

THÀNH CÔNG, NHƯNG THÂM TÂM CHỈ THẤY TRỐNG RỖNG GIỮA NHỮNG BỘN BỀ.

Tiến sĩ Marshall Rosenberg, tác giả quyển sách Nonviolent Communication (tạm dịch: Giao tiếp phi bạo lực), tin rằng phần lớn cách chúng ta giao tiếp – đánh giá, bắt nạt, phân biệt chủng tộc, đổ lỗi, phân biệt đối xử, nói mà không lắng nghe, chỉ trích người khác hoặc bản thân, phản ứng khi tức giận, sử dụng lời lẽ công kích, phòng thủ, hay đánh giá ai là tốtxấu, đúngsai với người khác” – có thể được xem là “giao tiếp bạo lực”. Để tránh những giao tiếp như thế này, Tiến sĩ Rosenberg đề

xuất một quy trình bốn bước của “giao tiếp phi bạo lực” bao gồm sự quan sát, cảm xúc, nhu cầu và đề nghị của chúng ta:

• Ý thức: Một tập hợp các nguyên tắc giúp cuộc sống tràn đầy tình thương, hợp tác, can đảm và chân thật.

• Ngôn ngữ: Hiểu rằng ngôn ngữ của bạn có thể góp phần tạo kết nối hay khoảng cách.

• Giao tiếp: Biết cách yêu cầu điều chúng ta muốn, biết cách lắng nghe người khác ngay cả khi không đồng ý, và cách tiến tới giải pháp phù hợp cho tất cả mọi người.

326 | T r a n g

• Ảnh hưởng: Chia sẻ “nguồn lực với người khác” hơn là trấn áp lên người khác.

Theo thời gian, khi chúng ta thực hành quá trình này trong cuộc sống, chúng ta thấy rằng không cần phải đánh giá hoặc thuyết phục người khác, mà chỉ cần chọn cách giao tiếp thật lòng từ trái tim. Và khi chúng ta học cách giao tiếp tốt hơn, chúng ta cũng biết cách kết nối sâu sắc hơn với người khác.

Chữa lành và thắt chặt mối quan hệ

Cứ hai ngày thứ Tư trong tháng, hai vợ chồng tôi sẽ nghỉ làm và chỉ dành thời gian cho nhau. Đôi khi chúng tôi có những kế hoạch lớn như đi bảo tàng, đi bộ đường dài và lái xe dọc bờ biển, nhưng thường thì chúng tôi chẳng làm gì khác ngoài mang vài quyển sách đến địa điểm ăn sáng yêu thích của cả hai rồi chúng tôi sẽ đọc sách và trò chuyện với nhau mà không bị gián đoạn bởi cuộc sống thường nhật. Đó là một cách làm mới.

Và tôi mong chờ những ngày thứ Tư này hơn bất kỳ một ngày nào khác.

Bản thân các hoạt động này không quan trọng mà đây là lời nhắc nhở

chúng tôi cần ưu tiên cho mối quan hệ giữa hai chúng tôi. Không phải một ưu tiên – mà là sự ưu tiên. Với lời nhắc nhở liên tục, hai tuần một lần, mối quan hệ của vợ chồng tôi ngày càng sâu sắc hơn, theo nhiều cách mà các mối quan hệ bề mặt không thể có. Chỉ với một vài mối quan hệ

chính yếu trong cuộc sống, xen lẫn với một số lượng các mối quan hệ thứ

cấp và xã giao phù hợp, bạn gần như sẽ không cảm thấy cô đơn.

327 | T r a n g

Bạn có biết tại Đại học Nam California có một “lớp học về tình bạn”

không? Bạn có thể tưởng tượng một lớp học dạy về tình bạn? Vâng, tính tới thời điểm viết quyển sách này, danh sách chờ của lớp học này đang dài nhất trong các khóa học của trường. Vì sao lại như vậy? Bởi vì có một đại dịch cô đơn đang lây lan trên toàn cầu. Chúng ta là những chuyên gia kết bạn trên mạng, nhưng chúng ta đang mất kết nối với người khác. Lớp học này đang cố gắng hồi phục sự mất kết nối đó.

Hóa ra là tình bạn có những lợi ích về mặt tiến hóa. Tác giả Shane Parrish đã viết trên trang Farnam Street như sau: “Khả năng hình thành mối quan hệ với những người không liên quan đến chúng ta... là một kỹ năng quan trọng đã giúp chúng ta trở thành con người thực thụ. Đó là một phần nền tảng của con người chúng ta”.

Thật tuyệt! Chính vì thế mà bạn bè có vai trò quan trọng trong cuộc sống của chúng ta. Chúng ta phải xem xét làm cách nào để hồi phục và thắt chặt những tình bạn đang có. Đầu tiên, chúng ta phải xác định những phẩm chất tạo nên mối quan hệ sâu sắc. Trong quyển sách đầu tay của chúng tôi, Minimalism: Live a Meaningful Life (tạm dịch: Chủ nghĩa tối giản: Hãy sống một cuộc sống có ý nghĩa), Ryan và tôi đã xác định tám yếu tố của các mối quan hệ tuyệt vời, và tôi sẽ mô tả ngắn gọn chúng như

sau:

Yêu thương. Một tình cảm sâu sắc và tận tâm với người khác. Khi bạn yêu thương ai đó, bạn sẵn sàng ưu tiên lợi ích của người đó hơn những 328 | T r a n g

ham muốn thoáng qua của bản thân. Yêu thương nảy nở thêm nhiều yêu thương, nghĩa là ta gạt bỏ lợi ích cá nhân để thắt chặt mối quan hệ.

Lòng tin. Bạn sẵn sàng đi theo một ai đó mà không nghi vấn về động cơ

của họ hay yêu cầu bằng chứng. Khi bạn có thể xác lập lòng tin với ai đó, bạn trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình, vì lòng tin sản sinh thêm lòng tin, thúc đẩy tính trung thực trở thành thói quen của hai bên.

Trung thực. Đây nghĩa là không lừa dối hay ép buộc. Khi bạn không nói dối, bạn cam kết tránh những lối tắt và đi cùng con đường với đối phương, thậm chí là con đường gồ ghề. Càng trung thực, càng thật lòng với nhau sẽ tạo nên một nền tảng vững chắc cho bất kỳ mối quan hệ nào.

Chăm sóc. Tích cực thể hiện lòng tốt, tình yêu thương và quan tâm đến người khác. Khi bạn quan tâm đến một người, bạn thể hiện thông qua những hành động nhất quán. Quan tâm mang đến những chăm sóc ân cần hơn, giúp nuôi dưỡng và củng cố mối quan hệ thông qua hành vi thay vì chỉ dừng lại ở ý định.

Ủng hộ. Hãy là một người hỗ trợ, giúp đỡ và khuyến khích người khác.

Bạn thể hiện mình đáng tin cậy, luôn vun vén và tận tâm với đối phương.

Ủng hộ nảy sinh nhiều hỗ trợ hơn, làm cho cam kết của mối quan hệ

thêm bền chặt.

Toàn tâm toàn ý. Khả năng hiện diện và tập trung vào mối quan hệ. Khi bạn có thể tập trung toàn tâm toàn ý, sự chú tâm của bạn sẽ cho đối 329 | T r a n g

phương biết họ quan trọng như thế nào. Sự chú ý khiến ta hiện diện nhiều hơn, giúp nâng tầm mối liên kết giữa hai người.

Tính chính danh. Khả năng để sống chân thật. Khi bạn luôn chân thật, bạn thể hiện sự chính trực và nhất quán của mình trong suốt mối quan hệ. Sống chính danh càng giúp mối quan hệ thành thật hơn, khiến mọi thứ đều chính đáng.

Thấu hiểu. Đây là sự thông cảm, nhận thức sâu sắc về người khác. Khi bạn thấu hiểu một người, bạn sẽ nỗ lực vượt qua vẻ bề ngoài và hiểu toàn bộ con người họ – ví như cảm xúc, mong muốn và hành động của họ –

mà không phán xét hay phản đối.

Tôi muốn dành chút thời gian để nói thêm sự thấu hiểu ngay tiếp sau đây.

Thật khó để thực sự hiểu người khác, nhưng sự thấu hiểu giống như bài tập cho mối quan hệ của bạn. Bạn càng tập luyện chăm chỉ bao nhiêu, cơ

thể bạn càng khỏe mạnh bấy nhiêu. Tương tự như vậy, bạn càng hiểu đối phương bao nhiêu, mối quan hệ của bạn sẽ gắn bó bấy nhiêu. Các mối quan hệ bền vững nhất là phải nỗ lực để tránh sự hiểu lầm, vì khi sự việc bị thổi phồng quá mức, sự hiểu lầm sẽ dẫn đến những bất đồng, tranh luận và cãi vã. Để tránh cú trượt dốc này và để thắt chặt mối quan hệ, chúng ta phải đi qua được bốn giai đoạn của thấu hiểu: khoan dung, chấp nhận, tôn trọng và trân trọng.

330 | T r a n g

Khoan dung. Khoan dung là một đức hạnh khiêm nhường, đó là bước khởi đầu tốt đẹp. Nếu ai đó có hành vi khó chịu, tốt nhất là bạn không nên phản ứng chống trả hay bỏ chạy, mà nên tìm cách vị tha cho sự khác biệt của họ. Ví dụ, giả sử bạn là một người theo chủ nghĩa tối giản, nhưng bạn đời là một người thích tích trữ, có một sự khác biệt rõ rệt về niềm tin ở đây. Có thể đối phương cảm thấy thỏa mãn với việc sưu tập những bức tượng sứ hay bộ đàn guitar cổ điển, trong khi bạn tin rằng cái “kho báu”

này chỉ là đống lộn xộn. Vì vậy, bạn vò đầu bứt tóc, tự hỏi làm cách nào để hướng chuyện này đi theo quan điểm “hợp lý” của bạn, mà rất có thể

sẽ khiến cả hai khó chịu. Đừng lo lắng, bạn không cần phải có được sự

thống nhất ngay lập tức, bạn chỉ nên nhận ra rằng cả hai đang có những lý do khác biệt. Bằng cách chấp nhận sự “kỳ quặc” của đối phương và cho phép họ sống hạnh phúc trong thế giới quan của riêng họ, bạn có thể

không hiểu nổi những ám ảnh của họ với các bức tượng vô tri hay những nhạc cụ chẳng bao giờ sử dụng, nhưng ít nhất bạn đang trên con đường tìm hiểu người đó, và đó là bước quan trọng đầu tiên.

Chấp nhận. Để thực sự sống hòa hợp với người khác, chúng ta phải nhanh chóng đi từ khoan dung sang chấp nhận. Khi bạn đã cố gắng phối hợp để ít ra có thể chịu đựng được sự kỳ quặc của đối phương, họ bắt đầu bớt ngớ ngẩn trong mắt bạn và theo thời gian sẽ sống có ý nghĩa hơn, không phải với bạn, mà ý nghĩa với người bạn quan tâm. Khi bạn nhận ra việc đối phương sưu tập đồ đạc là có mục đích, bạn sẽ dễ dàng chấp nhận hơn vì đam mê sưu tập đó là một phần của con người họ. Và dù bạn 331 | T r a n g

có thể không thích một hành vi cụ thể, bạn vẫn yêu cả con người của họ, toàn bộ và tất cả.

Tôn trọng. Chấp nhận – không chỉ khoan dung, mà là thực sự chấp nhận đặc điểm riêng của ai đó – là một thách thức. Nhưng việc tôn trọng ai đó vì chính phong cách riêng của họ thì còn hơn thế nữa. Hãy suy nghĩ về

việc này. Bạn đã mất nhiều năm mới có được con người hiện tại của mình, vì vậy thật không hợp lý khi kỳ vọng người khác phải có cùng mức độ suy nghĩ như bạn, bất kể lập luận phản bác của bạn có gay gắt như

thế nào. Được rồi, có lẽ bạn chẳng bao giờ tích trữ các bức tượng hay đàn guitar, nhưng xét về mặt giá trị, nó có vẻ hợp lý với người khác. Tuy nhiên, cả khi người khác không đồng ý với bạn, cả khi họ không hiểu lập trường của bạn, bạn vẫn muốn họ tôn trọng niềm tin của bạn, có phải không? Vì thế, tại sao bạn không mở rộng phép lịch sự này ra? Chỉ khi đó bạn mới tiến gần đến sự thấu hiểu, chỉ khi đó, bạn mới bắt đầu nhận ra thế giới quan của mình không phải là tiền đề duy nhất mà mọi người phải sống theo. Chắc chắn là rất tuyệt khi có một ngôi nhà gọn gàng, nhưng chia sẻ cuộc sống với những người mà bạn tôn trọng còn tuyệt vời hơn.

Trân trọng. Với sự tôn trọng của bạn, bạn sẽ thấu hiểu ngay lập tức. Tiếp tục trong ví dụ của chúng tôi, giả sử bạn đời của bạn cảm thấy cực kỳ hài lòng với bộ sưu tập. Tại sao bạn muốn thay đổi điều đó? Bạn quan tâm đến hạnh phúc của họ mà, có phải không? Chà, nếu bộ sưu tập mang đến niềm vui cho họ, và nếu bạn quan tâm đến đối phương, thì bộ sưu tập đó 332 | T r a n g

cũng sẽ mang lại niềm vui cho bạn bởi vì niềm vui có thể lan tỏa. Nhưng điều này chỉ xảy ra sau khi bạn đã vượt qua những tranh cãi, đi qua các giai đoạn khoan dung, chấp nhận và tôn trọng, cũng như thành thật trân trọng mong muốn và niềm tin của đối phương. Nhiều người trong chúng ta có những con đường khác nhau để tìm đến niềm vui, nhưng dù chúng ta có đi những con đường riêng thì điều quan trọng là chúng ta trân trọng hành trình này, không chỉ là hành trình của riêng ta mà là hành trình của những người ta yêu quý. Khi chúng ta đánh giá cao người khác vì chính con người họ, chứ không phải con người chúng ta muốn họ trở

thành, thì chúng ta mới thật sự hiểu thấu họ.

Vì thế, nếu bạn sắp có một quyết định quan trọng trong đời, hãy nhớ

trình tự này – Khoan dung, Chấp nhận, Tôn trọng và Trân trọng. Nếu bạn thực hành nó thường xuyên, các mối quan hệ của bạn sẽ nảy nở và nhờ sự thấu hiểu sâu sắc những con người trong cuộc sống, bạn sẽ có nhiều kinh nghiệm và trải nghiệm hơn. Con đường này không chỉ phù hợp với những người quan trọng trong cuộc sống của ta, mà còn với cả

bạn bè, đồng nghiệp và bất kỳ ai mà chúng ta mong muốn tăng cường kết nối. Dĩ nhiên, sẽ có lúc các giá trị xung đột và bạn không thể đánh giá con người của họ. Và thậm chí sẽ có những lúc không cần đi con đường thấu hiểu: Nếu ai đó có hành vi tự hủy hoại bản thân – ma túy, tội phạm, phân biệt chủng tộc – thì bạn không cần phải dung thứ cho hành vi của họ. Đôi khi bạn nên tạm biệt, rời xa và đi trên một con đường khác họ.

333 | T r a n g

Cuối cùng, sự thấu hiểu sẽ giải đáp cho những câu hỏi quan trọng về các mối quan hệ: Điều gì sẽ thúc đẩy đối phương? Họ muốn làm gì? Họ cần gì? Điều gì kích thích và khuyến khích họ? Họ có khao khát gì, nỗi đau gì?

Điều gì làm họ hạnh phúc? Nếu bạn có thể trả lời những câu hỏi này, bạn sẽ hiểu rõ hơn để đáp ứng những mong muốn của họ. Và nếu bạn có thể

đáp ứng nhu cầu của người khác, và người kia cũng đáp ứng trở lại bạn, các bạn hoàn toàn có thể sống trong một mối quan hệ rực rỡ, nhiệt huyết và ngày càng phát triển.

13 đức tính được đánh giá quá cao

Chúng ta đã khảo sát qua những phẩm chất quan trọng nhất của các mối quan hệ có giá trị, bây giờ, chúng ta xem xét những đức tính được nền văn hóa chúng ta cho rằng chúng tốt đẹp nhưng thường là bị đánh giá quá cao.

Lòng trung thành. Vâng, điều quan trọng là phải trung thành với những người thân yêu, nhưng nếu chỉ trung thành thì sẽ sai lầm và làm suy giảm mối quan hệ bằng cách tạo ra khoảng cách xa vời giữa lý trí và thực tế. Trung thành là điều cao đẹp, nhưng trung thành mà mất đi sự

chính trực thì lại có hại cho mối quan hệ.

Sự tôn trọng. Đúng vậy, chúng ta nên kính trọng cha mẹ, hàng xóm, bạn bè và gia đình. Nhưng là ở mức độ nào? Nếu người bạn thân của bạn trở

thành tên tội phạm bạo lực, bạn có nên quý trọng anh ta như trước không? Dù sự tôn trọng ở mức độ thích hợp là rất quan trọng, nhưng sự

334 | T r a n g

tôn trọng không thật lòng có thể vô tình buộc chúng ta vào những niềm tin và quy ước ngăn cản chúng ta sống phù hợp với các giá trị của mình.

Tính chính trực. Tất cả chúng ta đều muốn là mình đúng. Nhưng nếu bạn liên tục khẳng định mình đúng, bạn sẽ trở thành tự cao hoặc ảo tưởng, và điều này chẳng bao giờ tốt cho một mối quan hệ. Khi có điều gì chưa rõ, hãy nói “Tôi không biết” – đây là ba từ tự do nhất mà chúng ta có thể thốt ra.

Tính minh bạch. Bạn muốn trung thực và cởi mở với người khác, nhưng bạn không cần nói toạc ra mọi ý nghĩ trong đầu. Nếu không cẩn thận, bạn có thể làm tổn thương những người thân yêu và tổn hại các mối quan hệ.

Niềm vui. Vui thì tốt, nhưng vui quá sẽ sa đà vào chủ nghĩa khoái lạc.

Các mối quan hệ của chúng ta không hướng đến niềm vui vĩnh hằng. Dù chúng có thể mang đến niềm vui, nhưng niềm vui không nên là kim chỉ

nam cho các mối quan hệ của chúng ta. Nếu làm vậy, chúng ta có thể sẽ

từ bỏ nhiều yếu tố làm nên giá trị của mối quan hệ.

Sự thoải mái. Là họ hàng gần với niềm vui thích, thoải mái cũng sẽ

mang đến rắc rối. Nhà triết học khắc kỷ Musonius lập luận rằng: “Một người mà cố tránh khỏi mọi sự khó chịu thì sẽ ít cảm thấy thoải mái hơn người đôi lúc thoải mái với sự khó chịu”. Do đó, nếu chúng ta tìm kiếm sự không dễ chịu, chúng ta có khả năng mở rộng vùng thoải mái của mình.

335 | T r a n g

Ham muốn. Tất cả chúng ta đều có những xung động khao khát, nhưng ta thường nhầm lẫn ham muốn và đam mê với dục vọng. Khi bị dục vọng chiếm lĩnh, chúng ta mất hết lý trí của mình. Ngày nay, nhiều ham muốn của chúng ta vượt xa cả ham muốn tình dục: Chúng ta bị chìm trong cơn thèm khát xe hơi, quần áo, máy ảnh; và với một số lý do kỳ quặc, đại đa số trong nền văn hóa của chúng ta đồng ý rằng thèm muốn đồ đạc là sự

thay thế chấp nhận được cho sự ham muốn tình dục. Nhưng khi không được theo đuổi có chủ đích, cả hai ham muốn này tất yếu sẽ dẫn đến hậu quả tiêu cực.

Khả năng thích ứng. Hầu hết chúng ta đều mong muốn được hòa hợp với những người thân yêu. Có vẻ như con đường ngắn nhất để hòa hợp là đồng ý với người khác càng nhiều càng tốt. Tuy nhiên, chủ đích này sai. Nếu chúng ta xoa dịu người khác, điều đó không chỉ không trung thực mà còn đóng sập cánh cửa đến bản sắc cá nhân. Tuy nhiên, ta vẫn có thể khéo léo không đồng ý với người khác mà vẫn tôn trọng quan điểm của họ. Ryan và tôi luôn bất đồng quan điểm, nhưng chúng tôi hầu như

chẳng tranh cãi. Nếu bạn có thể phân biệt được điều đó, mối quan hệ của bạn sẽ được cải thiện, và khi bạn đồng ý, người kia sẽ biết được đó là sự

thật chứ không phải là bạn cố ý để lấy lòng họ.

Đồng cảm. Có lẽ đây là điều gây tranh cãi nhất trong số các đức tính được đánh giá cao. Ngày nay, chúng ta nghe tất cả mọi người từ các nhà thuyết giáo đến các bác sĩ tuyên bố về sức mạnh của sự đồng cảm. Nhưng tôi tin là hầu hết những người này đang nói về lòng trắc ẩn, chứ không 336 | T r a n g

phải sự đồng cảm. Nếu đúng như vậy, tôi không có gì phải bàn cãi. Lòng trắc ẩn nghĩa là bạn quan tâm đến những bất hạnh của người khác, là một sứ mệnh cao cả và cuộc sống chúng ta cần nhiều lòng trắc ẩn hơn.

Nhưng đồng cảm là khả năng bạn cảm nhận được nỗi đau của người khác, đó không nên là kết quả mong muốn. Trong quyển sách Against Empathy: The Case for Rational Compassion (tạm dịch: Chống đồng cảm: Trường hợp cho lòng trắc ẩn phù hợp), tác giả, nhà nghiên cứu và triết gia Paul Bloom, đã đưa ra quan điểm như sau: “Chúng ta thường nghĩ

khả năng trải nghiệm được sự đau khổ của người khác là lòng tốt tối thượng của mình... Không có gì có thể đúng hơn được sự thật này”. Ông tiết lộ sự đồng cảm là “một trong những động lực hàng đầu để chống lại sự bất bình đẳng và phi đạo đức trong xã hội. Ngoài việc giúp chúng ta cải thiện cuộc sống của người khác, sự đồng cảm là một cảm xúc thất thường và vô lý, kéo theo những định kiến hạn hẹp của chúng ta. Nó làm xáo trộn những nhận định của chúng ta và trớ trêu là thường dẫn đến kết quả tàn nhẫn”. Theo Bloom, “Chúng ta ở trạng thái tốt nhất của mình khi chúng ta đủ thông minh để không phụ thuộc vào nó, mà thay vào đó là dựa vào một lòng trắc ẩn sâu sắc hơn”.

Tiêu cực. Thoạt đầu điều này nghe có vẻ nhầm lẫn. Làm sao mà sự tiêu cực là một phẩm hạnh được xem trọng? Có ai thực sự nghĩ tiêu cực là một điều tốt đẹp không? Không phải vậy, nếu chúng ta lấy ý kiến của số

đông, đa phần sẽ nói rằng tiêu cực là điều không tốt. Vậy tại sao chúng ta lại thường cãi vã, phàn nàn và buôn chuyện với nhau? Bởi vì nó là một 337 | T r a n g

con đường tắt dễ dàng. Nếu bạn phàn nàn cùng một chuyện với người khác hoặc buôn chuyện về một người nào đó, điều này sẽ làm cho mối quan hệ của bạn và người cùng phàn nàn được gắn bó hơn. Có một câu nói xa xưa rằng “kẻ tổn thương lại muốn tổn thương người khác” và đó là những gì đang xảy ra khi chúng ta làm lây lan sự tiêu cực cho xung quanh. Chúng ta có thể và tốt hơn là nên tiếp cận những người có thái độ tích cực, ngay cả trong những lúc khó khăn nhất. Dù xuất phát từ bên trong bạn, hay từ những người khác thì sự tiêu cực vẫn dễ lây lan. Nhưng may mắn thay, tích cực cũng tương tự thế.

Ghen tị. Đây là cảm xúc vô nghĩa nhất, ghen tị bắt nguồn từ nghi ngờ, nghi ngờ rằng bạn không đủ tốt, rằng bạn làm chưa đủ, rằng người khác không xứng đáng như bạn. Ghen tị là một cảm xúc ích kỷ, một cảm xúc không mang đến những điều tốt đẹp. Liều thuốc giải cho cảm xúc ghen tị là niềm hoan hỷ – cảm giác vui mừng khi thấy người khác hạnh phúc.

Khi bạn trải nghiệm được niềm vui từ hạnh phúc của người khác, sẽ

chẳng còn chỗ cho lòng ghen tị trong mối quan hệ.

Đa cảm. Nhà triết học người Hy Lạp Zeno tin rằng bản chất con người là có lý trí, nhưng ông cũng nhận ra rằng con người cũng được thúc đẩy bởi cảm xúc. Do đó, chúng ta không nên tránh xa lý trí hay tình cảm, nhưng chúng ta phải tránh đa cảm – nghĩa là nhu nhược quá mức, buồn khổ

hoặc nhớ nhung, vì nó sẽ lấn át lý trí để tạo điền kiện cho những cảm xúc quá đà. Khi chúng ta cảm thấy quá xúc động thì việc có thêm góc nhìn từ

lý trí sẽ giúp ích cho chúng ta.

338 | T r a n g

Nghiêm túc. Đúng vậy, chúng ta muốn được xem trọng và chúng ta muốn hướng đến các mối quan hệ có phẩm giá, nhưng chúng ta phải dành chút khoảng trống cho sự hài hước và nhẹ nhàng. Nếu không, chúng ta sẽ thấy nặng nề và dần dà bị chôn vùi trong sự nghiêm túc của mình. Vì vậy, trong cuộc sống hãy có chỗ cho những trò đùa, thậm chí là trong những lúc khó khăn nhất.

Dù có một số đặc tính bạn nên tránh hoàn toàn – như ghen tị, tự cao, ham muốn và tiêu cực – các đức tính còn lại đều có thể hỗ trợ cho bạn nếu bạn tìm được sự cân bằng. Một chút đa cảm, minh bạch và thậm chí đồng cảm có thể có lợi, chúng cho người khác hiểu rằng bạn không phải là người máy. Và một mức độ trung thành, hòa đồng, thoải mái, vui vẻ, nghiêm túc và kính trọng phù hợp sẽ là điều cần thiết cho các mối quan hệ, miễn là chúng không cản trở hạnh phúc của bạn.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.