Đôi khi, người độc hại trong mối quan hệ hóa ra chính là bạn. Cần có nhận thức và sức mạnh để biết và thừa nhận những quyết định không chính xác, cẩu thả hoặc thậm chí độc hại của chính bản thân mình. Bạn đang đầu độc mối quan hệ với hành vi tệ bạc. Có những lúc, độc dược đó khá tinh vi và chỉ có một liều lượng nhỏ, như chuyện bạn phạm phải sai lầm về lòng trung thực và những sai sót của bạn làm mối quan hệ bị vấy bẩn. Dù thế nào thì bạn cũng là người có lỗi, và bạn có hai lựa chọn: cố
chấp hoặc xin lỗi.
Xin lỗi khiến bạn thấy khó khăn hơn vì phải thừa nhận mình đã sai và phải có hành động để sửa chữa. Cái tôi cản trở chúng ta xin lỗi người khác. Vì vậy, chúng ta cố chấp, gạt bỏ lý lẽ để tự cho là mình đúng, làm tổn hại tình cảm gắn kết của cả hai. Nhưng khi chúng ta đủ nhận thức để
350 | T r a n g
gạt bỏ cái tôi sang một bên, chúng ta có cơ hội để hàn gắn lại sự đổ vỡ và có thể giúp mối quan hệ bền chặt hơn.
Có một chuyện trùng hợp, tôi đã mắc sai lầm trong cái tuần tôi viết đến đoạn này. Trên podcast của The Minimalists, tôi đã vô tình tiết lộ thông tin cá nhân của một người bạn của chúng tôi, người tôi gọi là “Mike”. Lỗi này không phải cố ý, nhưng lúc đó tôi không nhận ra những chi tiết này là riêng tư. Với tôi, chúng dường như vô hại cho đến khi tôi nhận được email từ Mike bày tỏ góc độ suy nghĩ khác. Đầu tiên, tôi có khuynh hướng không muốn hiểu nỗi thất vọng của anh ấy. Tôi nghĩ: “Đó đâu có gì to tát. Anh ấy chỉ đang phản ứng thái quá”. Nhưng tôi đã phỏng đoán. Dù nó không phải là vấn đề của tôi nhưng không có nghĩa sẽ không khiến người khác khó chịu. Nếu tôi hành động theo cách làm tổn thương bạn mình, thì không quan trọng là tôi nghĩ gì hay cảm nhận thế nào, mà quan trọng là tôi đã gây tổn thương cho người khác.
Tôi gọi cho Mike ngay lập tức và giải thích rằng tôi không có ý xấu, nhưng lẽ ra tôi nên suy nghĩ kỹ về những gì mình sẽ nói trước khi thốt ra. Sau đó, tôi nói lời xin lỗi anh và cam kết hai điều: rút kinh nghiệm từ chuyện này và sẽ làm mọi cách để khắc phục sự cố. Dù đã quá muộn để khắc phục hoàn toàn, nhưng chúng tôi có thể chỉnh sửa câu chuyện để khán giả trong tương lai không phát hiện ra thông tin cá nhân của Mike.
NẾU BẠN ĐANG TỰ HỎI MỐI QUAN HỆ ĐÓ CÓ ĐỘC HẠI KHÔNG, THÌ
CÓ LẼ LÀ CÓ.
351 | T r a n g
Tính cộng sinh trong tình yêu Tôi đã có dịp nói chuyện với nghệ sĩ Erwin McManus để nghe những suy nghĩ của anh ấy về các mối quan hệ. Ông ấy nói với tôi, xét về tổng thể, các mối quan hệ của chúng ta là một trong số ít những điều thực sự quan trọng.
BUÔNG BỎ NGAY LÚC NÀY THÌ KHÓ, NHƯNG LÀ DỄ DÀNG HƠN KHI XÉT VỀ LÂU DÀI.
McManus nói: “Tôi từng tìm kiếm những mối quan hệ để nâng tầm bản thân. Nhưng khi tôi già hơn, tôi nhận ra rằng mình đang mắc vào chứng tự ái của nền văn hóa, nó cho rằng mối quan hệ này là tất cả những gì về
con người tôi”. Ông ấy nhận ra, thay vì chỉ theo đuổi những mối quan hệ
nâng tầm, ông cần phải trở thành kiểu người giúp đỡ cho người khác chứ
không phải thay đổi họ. “Chúng ta tập trung vào việc có nhiều hơn cho bản thân mình, nhưng điều đó khiến mối quan hệ thêm trớ trêu. Nếu bạn chỉ toàn đặt những câu hỏi sai – “Làm cách nào tôi có thể tìm đúng người cho mình?”, “Làm cách nào tôi có những gì mình cần?”, “Làm cách nào tôi đạt được điều mình muốn?” – bạn đang bỏ lỡ toàn bộ trọng tâm của mối quan hệ: đó không phải là về bạn, mà về cách bạn có thể cống hiến cho người khác, cách bạn trở thành một món quà cho người khác”, McManus tin rằng những mối quan hệ lành mạnh và sâu sắc nhất là
“những mối quan hệ mà bạn quan tâm đến người kia hơn là quan tâm đến bản thân”.
352 | T r a n g
Bề ngoài, có vẻ như McManus mâu thuẫn với những lập luận của tôi viết trong chương này. Nhưng ông không khuyến khích bạn nên giảm giá trị
của mình. Không phải vậy. McManus muốn bạn hiểu rõ về bản thân mình để bạn hiểu cách nâng đỡ người khác mà không làm suy yếu chính mình. McManus nói: “Bạn không sinh ra để sống một mình. Dù bạn có là một con người tài năng, thông minh, đam mê và sáng tạo nhất trên trái đất này, và dù bạn có hoàn toàn thấu hiểu về ý định, mục đích và lý do để sống, bạn vẫn không được sinh ra để sống một mình”. Ông tiếp tục nói: “Tôi biết bạn đang nghĩ gì”:
Còn những ước mơ của tôi thì sao?
Dù mơ ước của bạn là gì, bạn không thể thực hiện ước mơ đó một mình.
Còn mục đích của tôi thì sao?
Dù mục đích của bạn là gì, bạn cũng không được sinh ra để hoàn thành mục đích đó một mình.
Trên thực tế, nếu bạn đang theo đuổi một mục đích mà trong đó bạn không cần người khác thì đó không phải là mục đích trong đời bạn. Nếu bạn có một giấc mơ mà trong đó người khác chỉ là công cụ để bạn đạt được kết quả thì đó hoàn toàn không phải một giấc mơ. Đó là một cơn ác mộng.
Theo McManus, chúng ta đều cần người khác bởi vì chúng ta đều cần sự
giúp đỡ. Thật kỳ lạ, tất cả chúng ta đều có nhu cầu giúp đỡ người khác, 353 | T r a n g
chứ không phải lợi dụng họ hay bị họ lợi dụng. Đó là sự tác động lẫn nhau của mối quan hệ. Đó là tính cộng sinh trong tình yêu.
Khi bạn ở bên cạnh không đúng người, bạn có thể muốn được một mình.
Nhưng khi bạn thực sự ở một mình, bạn nhận ra mình cần người khác.
Cuối cùng, khi bạn có thể thừa nhận rằng bạn không hoàn hảo, rằng bạn cần giúp đỡ, rằng bạn cần người khác, nhưng không phải là bất kỳ ai mà bạn cần đúng người, đó là một hình thái của sự tự do. Đó là tự do của đội nhóm, của đối tác và của các mối quan hệ. Còn ngược lại thì chính là sự
giam cầm, mà theo nhiều nhà tâm lý đó là một hình thái cầm tù kinh khủng nhất. Có một điều gì đó rất tệ hại về sự cô lập đến nỗi con người thà dành thời gian bên những kẻ sát nhân nguy hiểm và tội phạm bạo lực hơn là ở một mình.