Khi tôi 27 tuổi, mẹ tôi chuyển từ Ohio đến Florida để nghỉ hưu theo chế
độ an sinh xã hội. Sau đó vài tháng, bà phát hiện bị ung thư phổi giai đoạn bốn. Tôi đã đến Florida chăm sóc mẹ trong thời gian chữa trị, chứng kiến mẹ gầy đi từng ngày khi ung thư di căn và trí nhớ của mẹ
giảm sút. Đến cuối năm đó thì mẹ tôi qua đời.
Sau khi mẹ qua đời, tôi đến Floria lần cuối để xử lý đồ đạc mẹ để lại. Tôi đáp chuyến bay từ Dayton, Ohio đến St. Petersburg, Florida, và vừa đến 24 | T r a n g
nơi, tôi phải đối mặt với lượng đồ đạc đủ cho ba căn nhà nhét trong căn hộ một phòng ngủ bé xíu của mẹ.
Mẹ tôi không nghiện tích trữ đồ. Tôi cũng không thấy món đồ gì quá đặc biệt trong nhà của bà. Nhưng ý tôi là, mẹ có quá nhiều đồ đạc trong 65
năm tích lũy. Chưa tới 5% người Mỹ mắc hội chứng ám ảnh tích trữ, nhưng không có nghĩa là 95% còn lại không tiêu thụ quá nhiều. Chúng ta sống và níu lấy một cuộc đời của những ký ức được góp nhặt. Tôi biết mẹ tôi cũng như vậy, và tôi chẳng biết làm gì với số đồ đạc này. Vì thế, tôi đã làm một việc giống như mọi người: gọi dịch vụ chuyển đồ.
Tôi đã đặt chiếc xe tải lớn nhất của hãng có thùng xe dài 7 mét và phải chờ một ngày mới có xe. Trong lúc đợi, tôi nhờ bạn bè của mẹ đến giúp một tay để thu xếp đồ đạc. Nhiều quá nên tôi không thể làm một mình.
Phòng khách trong nhà chất đầy đồ nội thất cỡ lớn, tranh ảnh cũ và vô số khăn trải bàn. Nhà bếp tràn ngập hàng trăm chiếc dĩa, chén, bát và dụng cụ bếp để bừa bãi. Phòng tắm cũng chứa đầy hóa mỹ phẩm đủ để
mở một cửa hàng làm đẹp nho nhỏ. Và có vẻ tủ quần áo của mẹ có thể đủ
dùng cho một khách sạn với hàng chồng khăn tắm, khăn đi biển, khăn trải giường, chăn mền không xếp theo bộ. Còn phòng ngủ mới đáng nói, tại sao mẹ có đến tận mười bốn chiếc áo choàng mùa đông? Mười bốn chiếc, trong khi bà sống cách biển 800 mét? Chỉ có thể nói rằng mẹ tôi sở hữu quá nhiều đồ đạc.
Và tôi lại tiếp tục làm giống như mọi người: thuê một kho chứa đồ.
25 | T r a n g
Tôi không thể để đồ đạc của mẹ lẫn với đồ của mình. Tôi có ngôi nhà lớn với một tầng hầm rộng chứa đầy đồ. Và kho chứa đồ có thể giúp tôi giữ
lại mọi thứ phòng trường hợp tôi cần đến vào một ngày nào đó ở một tương lai giả định.
Tôi đóng gói tất cả đồ của mẹ. Khi kéo tấm khăn trải giường lên và nhìn xuống gầm, tôi thấy bốn chiếc hộp khổ A4 khá nặng, cũ kỹ, được quấn nhiều lớp băng keo. Trên từng chiếc hộp có đánh số cẩn thận: 1, 2, 3, 4.
Tôi ngắm nghía và tự hỏi bên trong có gì. Tôi nhắm mắt lại, hít một hơi thật sâu.
Mở chiếc hộp ra, tâm trí tôi phấn khích khi thấy các bức vẽ, bài tập về
nhà và phiếu điểm của tôi thời tiểu học – lớp Một đến lớp Bốn. Ban đầu tôi thầm nghĩ: “Tại sao mẹ lại giữ tất cả những giấy tờ vô dụng này?”.
Nhưng rồi ký ức ùa về, và rõ ràng: Mẹ muốn giữ lại một phần thuộc về
tôi. Bà đã giữ lại tất cả ký ức trong các chiếc hộp này.
“Nhưng khoan đã” – tôi thốt lên, và nhận ra dường như mẹ đã không mở
mấy chiếc hộp này suốt hai chục năm qua.
Rõ ràng là bà đã không xem lại “những ký ức” này một lần nào cả. Lần đầu tiên, tôi hiểu ra một điều quan trọng: Kỷ niệm không nằm trong đồ
vật, mà nằm trong chính chúng ta.
Đó có lẽ là điều mà triết gia David Hume người Scotland sống ở thế kỷ 18
muốn nói khi ông viết rằng: “Tâm trí con người có khuynh hướng trải 26 | T r a n g
rộng vươn tới những đối tượng bên ngoài, và sau đó kết hợp lại với những ấn tượng bên trong”. Mẹ tôi không cần giữ những chiếc hộp này để níu giữ lại một phần của tôi – tôi không bao giờ ở trong đó. Tôi nhìn quanh ngôi nhà, nhìn vào tất cả đồ đạc của mẹ và hiểu rằng tôi cũng làm điều tương tự như mẹ, nhưng thay vì lưu giữ kỷ niệm về mẹ trong một chiếc hộp dưới gầm giường, tôi cho chúng vào một cái kho lớn có khóa.
Thế là tôi hủy lệnh đặt xe tải và cả kho chứa đồ. Tôi dành mười hai ngày tiếp theo để bán và quyên góp hầu hết đồ đạc. Nói hơi quá nhưng tôi đã nhận ra nhiều bài học quan trọng suốt quãng thời gian này.
Tôi không chỉ nhận ra ký ức của chúng ta không nằm trong đồ vật, mà tôi còn hiểu về giá trị – giá trị thật. Thành thật mà nói, tôi đã ích kỷ muốn giữ lại mọi thứ của mẹ, nhưng các món đồ sẽ không mang lại giá trị thật khi ta vĩnh viễn cất chúng vào chỗ nào đó mà không đem ra sử dụng. Còn nếu đem chúng đi cho, chúng có thể mang thêm giá trị vào cuộc sống của nhiều người. Tôi đã quyên góp hầu hết đồ đạc của mẹ cho bạn bè của bà và các tổ chức từ thiện ở địa phương, mong họ có thể giúp tìm một ngôi nhà mới cho các món đồ, bởi những thứ bỏ đi này có thể là những gì mà người khác thật sự cần. Tôi cũng trao số tiền bán đồ cho hai tổ chức từ thiện đã từng hỗ trợ mẹ trong quá trình điều trị ung thư. Đến sau cùng, tôi nhận ra mình có thể đóng góp nhiều hơn nếu tôi sẵn sàng cho đi.
27 | T r a n g
Khi trở về Ohio, tôi chỉ giữ lại một ít kỷ vật của mẹ: một bức tranh cũ, vài tấm hình và một chiếc khăn bàn nhỏ. Điều này làm tôi hiểu rằng khi sở
hữu vài món kỷ vật, chúng ta thực sự có thể vui và ấm lòng với chúng.
Tôi nhận được nhiều giá trị hơn từ số đồ vật ít ỏi so với chuyện phải chăm sóc hàng chục, hàng trăm món đồ vô giá trị.
Bài học cuối cùng là một điều khá thực tế. Mặc dù đúng là ký ức của chúng ta không nằm trong đồ vật, nhưng thật ra thỉnh thoảng đồ vật có thể khơi gợi lại kỷ niệm trong ta. Vì thế trước khi rời khỏi Floria, tôi chụp rất nhiều bức ảnh đồ đạc của mẹ, và quay về Ohio với những bức ảnh mà mẹ đã giữ lại, sau đó tôi quét chúng và lưu dưới dạng kỹ thuật số. Những bức ảnh khiến tôi dễ dàng buông bỏ hơn bởi tôi biết mình đã không bỏ
sót một mảnh ký ức nào.
Sau cùng, tôi phải buông bỏ những gánh nặng trên vai để có thể tiếp tục bước đi.
Một kẻ nghiện tích trữ có tổ chức
Khi trở về nhà từ Florida, tôi bắt đầu sắp xếp lại cuộc sống. Tôi đang có một “cuộc sống ngăn nắp” nhưng hóa ra tôi chỉ là một kẻ nghiện tích trữ
có tổ chức. Nghiện tích trữ, về lý thuyết, là một biểu hiện của chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD). Là một người được chẩn đoán mắc OCD, tôi đã tích trữ. Nhưng không giống những người chúng ta thấy trên tivi với hàng đống đồ đạc bày trên sàn nhà, tôi đã giấu rác của mình một cách có trật tự.
28 | T r a n g
Tầng hầm nhà tôi giống như nơi quảng cáo cho cửa hàng chuyên bán hộp trữ đồ Container Store vậy: Hàng dãy thùng nhựa xếp chồng lên nhau và dán nhãn đầy đủ, những chiếc áo phông và áo polo, vợt tennis và găng tay bóng chày, những chiếc lều và đồ dùng cắm trại chưa bao giờ
dùng đến, và còn gì khác thì tôi cũng không rõ. Phòng giải trí của tôi là một cửa hàng điện tử thu nhỏ: Các bộ phim và album nhạc được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái, treo gọn gàng trên tường bên cạnh chiếc tivi màn hình lớn với hệ thống âm thanh nổi mà chỉ cần vặn một nửa công suất là vi phạm quy định về tiếng ồn của thành phố. Phòng làm việc tại nhà của tôi được thiết kế như thư viện: Các kệ sách từ sàn đến trần nhà có gần 2.000 cuốn, hầu hết là tôi chưa đọc đến. Và phòng để quần áo của tôi như y một cảnh trong bộ phim American Psycho (Kẻ sát nhân cuồng tín): 70 chiếc áo hiệu Brooks Brothers, một tá bộ vest và ít nhất 50 chiếc cà vạt hàng hiệu, 10 đôi giày da, 100 chiếc áo phông khác nhau, 20 cái quần jean giống nhau; và nhiều vớ, đồ lót cùng phụ kiện đủ để tôi thay đổi mỗi ngày trong một tháng. Tất cả đều được gấp gọn hoặc treo lên giá cách đều nhau tăm tắp. Tôi tích trữ nhiều hơn, nhưng chưa bao giờ thấy đủ. Và dù tôi có sắp xếp, chỉnh sửa và dọn dẹp bao nhiêu thì sự hỗn loạn vẫn luôn rình rập bên dưới vẻ ngăn nắp đó.
Chắc chắn mọi thứ đã trông rất ổn, nhưng chỉ là bề nổi. Cuộc sống của tôi là một mớ hỗn độn có tổ chức. Ngộp thở trong gánh nặng tích trữ, tôi biết mình cần phải thay đổi. Tôi muốn đơn giản hóa cuộc sống của mình, và định nghĩa về sự tối giản bắt đầu từ đây.
29 | T r a n g
Làm thế nào để cuộc sống của chúng ta tốt đẹp hơn khi sở hữu ít đồ đạc hơn?
Tôi đặt câu hỏi này vì cần xác định mục đích của việc đơn giản hóa cuộc sống. Không chỉ là cách làm, mà quan trọng hơn là vì sao phải làm. Nếu tôi đơn giản hóa cuộc sống, tôi sẽ có thời gian cho sức khỏe, các mối quan hệ, tài chính, sáng tạo và có thể đóng góp nhiều hơn theo một cách ý nghĩa. Bạn thấy đó, tôi có thể hiểu lợi ích của việc đơn giản hóa trước khi dọn dẹp tủ quần áo của mình.
Vì vậy, đã đến lúc tôi thực sự thanh lọc, bắt đầu từ những việc nhỏ. Tôi tự hỏi bản thân rằng: Nếu trong một tháng, mỗi ngày mình bỏ bớt một món đồ – chỉ một món thôi – thì chuyện gì sẽ xảy ra?
Để tôi kể với bạn: Trong 30 ngày đầu tiên, tôi đã loại bỏ hơn 30 món đồ.
Khám phá xem mình có thể bỏ cái gì thực sự là một thử thách. Tôi lục tung các phòng, tủ quần áo, hành lang, văn phòng, xe hơi để soạn đồ và bỏ đi, chỉ giữ lại những gì mang thêm giá trị vào cuộc sống. Suy ngẫm về
từng món đồ trong nhà – cây gậy bóng chày từ hồi nhỏ, bộ đồ chơi xếp hình bị thiếu vài mảnh, máy làm bánh kẹp – tôi hỏi: “Liệu thứ này có mang thêm giá trị vào cuộc sống của mình không?”. Càng hỏi, tôi càng có thêm động lực và chuyện thanh lọc đồ đạc càng dễ dàng. Chẳng những thế, tôi cũng cảm thấy tự do, hạnh phúc và nhẹ nhàng hơn – và lại muốn vứt bỏ nhiều hơn nữa. Từ vài chiếc áo thành nửa tủ đồ, vài đĩa DVD thành cả chồng đĩa lớn, vài món đồ trang trí thành các ngăn tủ toàn 30 | T r a n g

đồ bỏ đi. Một chu kỳ thật đẹp, khiến tôi đã làm và muốn làm nhiều hơn nữa.
Suốt tám tháng từ khi mẹ mất, và vô số lần đến thăm các tổ chức từ thiện địa phương, tôi đã cân nhắc loại bỏ hơn 90% đồ đạc. Sự hỗn loạn đã trở
thành tĩnh lặng. Nếu bạn đến nhà tôi bây giờ, sau hơn một thập kỷ sống tối giản, bạn sẽ không nói tôi là “người sống tối giản”, mà bạn có thể nói rằng tôi sống “ngăn nắp” và bạn sẽ hỏi làm cách nào tôi và gia đình sắp xếp đồ đạc trật tự như vậy. Gia đình tôi không còn sở hữu quá nhiều đồ
nữa, nhưng mọi thứ chúng tôi có đều mang đến giá trị thực sự. Đồ dùng nhà bếp, quần áo, xe hơi, đồ nội thất, tất cả đều có chức năng riêng. Là một người theo chủ nghĩa tối giản, mọi món đồ tôi có đều phục vụ một mục đích hoặc mang đến niềm vui cho tôi. Những thứ khác chẳng còn quan trọng.
Khi dẹp gọn mớ lộn xộn, tôi đặt ra cho mình câu hỏi sâu sắc hơn: Từ khi nào mà tôi đã áp cho của cải vật chất nhiều ý nghĩa như vậy? Điều gì là quan 31 | T r a n g
trọng trong cuộc sống của tôi? Tại sao tôi bất mãn? Con người mà tôi muốn trở thành là ai? Tôi định nghĩa thế nào là thành công?
Đây là những câu hỏi hóc búa khó trả lời, nhưng chúng chắc chắn quan trọng hơn nhiều so với việc bỏ bớt đồ đạc. Nếu tôi không trả lời những câu hỏi này cẩn thận, kỹ lưỡng, thì số quần áo vừa thanh lọc có thể tiếp tục tăng trở lại trong tương lai không xa.
Khi buông bỏ, và khi bắt đầu đối diện với các câu hỏi lớn trong đời, cuộc sống của tôi đơn giản hơn. Chẳng bao lâu, đồng nghiệp của tôi cũng nhận thấy có gì đó khác biệt:
“Hình như anh ít căng thẳng hơn”. “Anh có vẻ bình tĩnh hơn”.
“Chuyện gì đang xảy ra với anh? Anh có vẻ dễ chịu hơn trước”.
Đến bạn thân của tôi, Ryan Nicodemus, còn hỏi “Sao trông anh hạnh phúc quá vậy?”.
Tôi đã nói với anh ấy về khái niệm chủ nghĩa tối giản.
“Chủ nghĩa tối giản là gì?”, anh hỏi.
“Chủ nghĩa tối giản là thứ giúp chúng ta vượt qua nhiều thứ”, tôi trả lời.
“Và anh biết không Ryan, tôi nghĩ chủ nghĩa tối giản cũng có thể phù hợp với anh, bởi vì... vì anh cũng có nhiều vấn đề”.
Cội nguồn của một giấc mơ
32 | T r a n g

Ryan chào đời trong một gia đình không bình thường. Với một tuổi thơ
không hạnh phúc nên câu chuyện của anh cũng khá quen. Cha mẹ ly hôn từ khi anh lên 7. Ryan sống với mẹ và sau đó còn có cha dượng. Anh thường xuyên chứng kiến việc dùng ma túy, uống rượu, lạm dụng, và dĩ
nhiên có cả chuyện rắc rối về tiền bạc.
Mặc dù mẹ anh sống nhờ tiền trợ cấp của chính phủ, nhưng bà luôn bất mãn về chuyện tiền nong. Tiền cũng là vấn đề với cha của Ryan. Ông có một cửa hàng nhỏ chuyên sơn sửa nhà cửa nhưng vẫn phải vật lộn với cuộc mưu sinh hằng ngày, không có tiền tiết kiệm và cũng không có kế
hoạch nào cho tương lai.
Thuở niên thiếu, Ryan dành hầu hết thời gian nghỉ hè để làm việc trong cửa hàng của cha, sơn và thi công giấy dán tường ở những ngôi nhà xa hoa đến khó tin: Nhà để xe rộng cả trăm mét vuông, bể bơi trong nhà, sân chơi bolwing riêng. Tuy các dinh thự lộng lẫy này không phải là niềm khao khát của Ryan nhưng chúng thực sự gây ấn tượng sâu đậm trong anh.
33 | T r a n g
Vào một ngày hè, hai cha con Ryan có hợp đồng thi công giấy dán tường cho một ngôi nhà ngoại ô tại Cincinnati, Ohio. Tuy không đáng giá triệu đô, nhưng ngôi nhà này trông vô cùng đáng yêu. Khi Ryan gặp chủ nhà, anh cảm nhận cặp vợ chồng họ rất hạnh phúc. Các bức tường được trang trí bằng ảnh của gia đình và bạn bè đang tươi cười dường như càng khẳng định thêm cuộc sống hạnh phúc. Trong nhà có đủ tivi, lò sưởi, bàn ghế, đồ nội thất. Vừa làm việc, Ryan vừa hình dung mình sống ở đây. Anh tưởng tượng bản thân sẽ hạnh phúc đến mức nào khi sở hữu một ngôi nhà với tất cả vật dụng như thế.
Ryan hỏi cha phải kiếm bao nhiêu tiền để mua được một ngôi nhà như
vậy. Cha anh trả lời: “Con trai, nếu con kiếm được 50.000 đô-la một năm, con có thể mua căn nhà giống thế này”. (Lưu ý bạn rằng đây là những năm 1990 và số tiền 50.000 đô-la còn nhiều hơn toàn bộ thu nhập của cả cha và mẹ Ryan kiếm được trong một năm). Thế là con số
50.000 đô-la trở thành tiêu chuẩn của anh.