Trước khi chuyển đến thành phố học đại học và sau đó trở thành nhà khoa học nghiên cứu với mức lương cao, Luke Wenger đã có một cuộc sống khá giản dị tại trang trại ở Hiawatha, Kansas. Anh là một trong những người tham gia tiệc dọn đồ mà tôi đã có giới thiệu ở chương về
mối quan hệ với Sự thật. Wenger thừa nhận mình đã để nhiều thứ cản trở cuộc sống. “Bất kể bạn nghĩ giá trị của mình vững chắc đến mức nào thì bạn cũng rất dễ thỏa hiệp khi bạn bị bủa vây giữa những cám dỗ của các tiện nghi hằng ngày”, anh nói khi đang trong giai đoạn mở thùng đồ
đạc.
199 | T r a n g
Sau khi Wenger có được công việc nghiên cứu, mức lương đều đặn mỗi tháng giúp anh có thể lấp đầy căn hộ bằng tất cả mọi thứ anh hằng muốn. Hoặc ít nhất là những gì mà anh được các nhà quảng cáo, các nhà tiếp thị và xã hội truyền đạt đến để anh trở nên có nhu cầu. “Nhưng lần nào cũng vậy, sự hài lòng từ những lần mua sắm chỉ tồn tại ngắn ngủi, và tôi tiếp tục chi tiêu ngày càng nhiều hơn, thu thập ngày càng nhiều hơn. Tất cả đều là nỗ lực vô ích để tìm kiếm hạnh phúc”.
Theo lý thuyết Thích nghi với khoái lạc (Hedonic Adaptation), hay còn gọi là Vòng xoáy khoái lạc (Hedonic Treadmill), những mong muốn của chúng ta tiếp tục thay đổi khi cuộc sống của chúng ta thay đổi. Giống như Luke Wenger, khi chúng ta đã quen với những thay đổi, dù tốt hay xấu, những kỳ vọng của chúng ta sẽ thích ứng với hoàn cảnh mới ấy.
Thuật ngữ Thích nghi với Khoái lạc được đặt ra vào năm 1971, nhưng khái niệm này đã được các nhà triết học thảo luận trong nhiều thế kỷ. Nhiều nhà tư tưởng nổi tiếng về chủ đề này – từ Epicurus đến Dương Chu (Dương Tử) – đã quan sát thấy cá nhân con người dường như có một điểm thiết lập khoái lạc (hay hạnh phúc), và dù chúng ta có thể trải nghiệm niềm hạnh phúc ngất ngây với mỗi sự thay đổi, nhưng hạnh phúc lâu dài của chúng ta không bị ảnh hưởng bởi các sự kiện gây tác động.
Ví dụ, nếu bạn bị tai nạn xe hơi và mất một phần chân tay, điều đó chắc chắn khiến bạn chẳng vui vẻ. Nhưng theo thời gian, vết thương sẽ lành, bạn sẽ thích nghi với hoàn cảnh mới, và bạn sẽ vui vẻ trở lại. Ngược lại, 200 | T r a n g
nếu bạn trúng số, bạn sẽ trải qua cảm giác sung sướng và phấn khích tột độ. Nhưng sau cùng, cảm giác đó cũng mất đi và bạn trở về với tâm trạng cân bằng như trước, bất kể tài khoản của bạn có thêm bao nhiêu tiền đi nữa.
Điều này cũng đúng với các ví dụ thông thường khác. Từ tiền bạc, tài sản đến địa vị và thành công, những gì bạn mong muốn thường không mang lại sự thỏa mãn như bạn tưởng. Điều đó nghĩa là chúng ta phải cân đo mức hài lòng theo cách khác nếu muốn hiểu về cảm giác viên mãn với tư
cách là con người.