Tôi len lén bước ra khỏi phòng thử đồ. Chiếc cà vạt màu vàng nhét trong túi quần. Ánh mắt đảo quanh, liếc nhìn camera an ninh. Hôm ấy là sinh nhật 18 tuổi của tôi và ngày hôm sau tôi có buổi phỏng vấn xin việc đầu tiên.
Thời điểm đó mẹ tôi đã cai rượu được hơn một năm và đang làm việc cho một công ty bán hàng trực tuyến. Tại đây bà gặp một người mà người này lại quen một người khác đang tìm nhân viên bán hàng cho một công ty điện thoại địa phương. Vì vậy, tôi đã đánh bóng sơ yếu lý lịch của mình bằng vài kinh nghiệm làm việc, ủi chiếc quần dài và cái áo sơ-mi duy nhất của mình; tất cả những gì tôi còn cần là một chiếc cà vạt để đi phỏng vấn xin việc. Nhưng tôi chẳng có cái nào và cũng không có tiền, vì thế tôi đã “chọn” một cái tại cửa hàng bách hóa trong trung tâm thương mại Dayton Mall. Tôi biết làm vậy là sai, nhưng chỉ một lần thỏa hiệp các giá trị của mình thì có thực sự là vấn đề lớn hay không? Hơn nữa, đó có phải là ăn cắp nếu tôi thật sự cần cái cà vạt ấy?
Người bảo vệ mặc thường phục đã theo dõi tôi. Ông ta đợi đến khi tôi thoát ra ngoài cửa hàng mới đến còng tay tôi. “Cậu có quyền giữ im lặng”, tôi nghe ông ta nói. Rồi tim tôi đập loạn xạ, tai không còn nghe thấy gì nữa. Tôi xây xẩm mặt mày muốn xỉu.
193 | T r a n g
Những thỏa hiệp nhỏ
Tôi có quyền giữ im lặng, nhưng tôi cũng đâu biết nói gì. Nói rằng tôi không cố ý? Rằng tôi thề mình có lời giải thích hợp lý? Rằng tôi sẽ sửa chữa sai lầm? Tôi không thấy mình cần phải lấp đầy sự im lặng bằng những câu nhạt nhẽo, tôi chỉ biết thu mình trong nỗi xấu hổ.
Không gì có thể nói lên cảm giác tội lỗi khi bị còng tay áp giải đi qua một khu ăn uống trong trung tâm thương mại. Có thể bạn nghĩ rằng tôi đã có một bài học nhớ đời và sẽ tránh xa các trung tâm thương mại mãi mãi.
Nhưng tôi đã không ngờ rằng mười năm sau tôi lại chịu trách nhiệm quản lý cho hơn 150 cửa hàng bán lẻ – bao gồm cả cửa hàng đặt tại các trung tâm thương mại – và sống trong giấc mơ Mỹ ngột ngạt. Tôi đã thỏa hiệp.
Tôi tốt nghiệp phổ thông sớm một học kỳ vào tháng 12 năm 1998, và sau đó say mê học kỹ thuật thu âm trong đầu năm 1999. Nhưng tôi sớm từ
bỏ ước mơ trở thành kỹ thuật viên phòng thu khi nhận ra thu nhập của nghề này thấp hơn cả mức lương tối thiểu, và nếu muốn kiếm tiền thì kỹ
thuật viên buộc phải thu âm những bản nhạc mà họ không thích. Tôi muốn kiếm tiền – những đồng tiền “thực thụ”. Vì thế tôi chấp nhận làm việc cho một công ty nhạt nhẽo hoặc kể cả một công ty không phù hợp với các giá trị của tôi.
Bạn đã bao giờ nhìn thấy đàn cá nhồng tấn công một vật thể trên mặt nước chưa? Một cảnh tượng kinh ngạc. Chúng thấy cái gì đó phát sáng 194 | T r a n g
và chúng đơn giản là phản ứng lại vật thể này, giống như đồng loại xung quanh. Những con cá nhồng không có giá trị của nó, chúng chỉ lao vào các vật thể phát sáng, hết cái này đến cái khác. Và con người chúng ta cũng gần như vậy. Chúng ta chạy theo những xu hướng, lâm vào nợ nần, nộp đơn cho công việc chúng ta không thích chỉ để có tiền mua chiếc xe mới, và chiếc xe này tiếp tục đưa ta đến công việc tiếp theo mà mình cũng vẫn không thích. Chúng ta nói dối, gian lận và ăn cắp. Chúng ta xây dựng cuộc sống trên nền tảng thỏa hiệp. Nếu chúng ta sẵn sàng thỏa hiệp một điều gì đó, cuối cùng ta sẽ thỏa hiệp mọi thứ, kể cả giá trị của mình.