Tên đạo tặc già và tên đạo tặc trẻ mỗi người có một đứa con trai. Vì bấy lâu nay họ vẫn sống sung túc nhờ nghề trộm cắp, họ quyết định truyền nghề lại cho con cái mình. Trong làng có một vị Giáo sư chuyên dạy môn Bịp bợm, nhận đào tạo học trò và truyền thụ thứ khoa học hóc búa ấy. Hai tên đạo tặc liền gửi gắm con mình cho vị Giáo sư nổi tiếng này. Con trai của tên đạo tặc già tỏ ra vô cùng xuất sắc, có tiềm năng vượt qua cả cha mình trong nghệ thuật trộm cắp. Sự thông minh của cậu thiếu niên được thử thách qua câu chuyện sau. Không xa nhà vị Giáo sư là một cái lán của một người nghèo, trên mái tranh leo lắt một giàn bầu. Ngay giữa chóp mái, cũng là phần cao nhất, có một quả bầu tuyệt đẹp mà hai vợ chồng nghèo ngày đêm canh giữ. Đương nhiên là họ có ngủ vào ban đêm, ngặt nỗi mái nhà vừa cũ kỹ vừa lỏng lẻo đến mức chỉ cần một con chuột chạy qua là rơm rác và bụi đất đã rơi lả tả xuống sàn, ngay bên dưới chỗ giàn bầu ngự trị; thế nên chuyện hái trộm quả bầu mà qua mắt được chủ nhà là điều gần như không thể.

Vị Giáo sư bèn bảo các học trò—vì ông có rất nhiều học trò—rằng bất cứ ai trộm được quả bầu mà không bị bắt quả tang sẽ được phong làm thủ soái của lớp học. Cậu con trai của tên đạo tặc già lập tức nhận lời thách thức. Cậu bảo rằng mình sẽ lấy đi quả bầu nếu được phép sử dụng ba thứ: một sợi dây, một con mèo và một con dao. Vị Giáo sư đồng ý cho cậu dùng ba món ấy. Hai hay ba tiếng sau khi trời tối hẳn, cậu thiếu niên mang theo ba thứ đã nêu, lẻn ra phía sau mái tranh dưới hiên nhà, lắng nghe đôi vợ chồng trò chuyện khi họ đang nằm trên giường bên trong lán. Chẳng bao lâu sau, tiếng trò chuyện ngớt dần. Cậu thiếu niên đoán chắc là họ đã ngủ say. Cậu đợi thêm nửa tiếng nữa, không nghe thấy âm thanh nào phát ra từ bên trong liền nhẹ nhàng trèo lên mái tranh. Mảnh rơm và bụi đất rơi lả tả xuống đôi vợ chồng đang ngủ phía dưới. Người vợ tỉnh giấc, lay chồng dậy và bảo: “Anh nhìn kìa, có ai đang trộm quả bầu kìa!” Ngay khoảnh khắc đó, cậu thiếu niên bóp cổ con mèo, và con vật lập tức kêu lên những tiếng quen thuộc: “Meo! Meo! Meo!” Người chồng liền nói: “Em không nghe thấy tiếng mèo kêu đấy à? Làm gì có tên trộm nào; chỉ là mèo thôi mà.” Trong lúc ấy, cậu thiếu niên dùng dao cắt đứt cuống quả bầu, rồi buộc sợi dây mang theo vào cuống nó. Nhưng làm thế nào để trèo xuống mà không bị phát hiện và tóm gọn, nhất là khi hai vợ chồng bây giờ đã tỉnh giấc? Người vợ vẫn không tin đó chỉ là tiếng mèo; tiếng mái tranh rung chuyển cùng với rơm rác, bụi bặm cứ rơi xuống liên tục khiến bà đinh ninh rằng có con người đang ở trên mái. Bà giục chồng ra ngoài xem xét xem có kẻ lạ mặt nào không; nhưng ông chồng vẫn khăng khăng cho rằng đó chỉ là con mèo. Trong lúc vợ chồng còn đang đôi co với nhau như vậy, cậu thiếu niên dùng hết sức quăng mạnh con mèo xuống đất, khiến con vật tội nghiệp kêu gừ gừ thật to; người chồng bèn lớn tiếng bảo vợ: “Thấy chưa; bây giờ thì em phải tin đó chỉ là con mèo rồi chứ.” Giữa lúc hỗn loạn vì tiếng mèo kêu và tiếng người chồng lớn tiếng, cậu thiếu niên lặng lẽ tụt xuống mái tranh với quả bầu được buộc vào sợi dây.

Sáng hôm sau, cậu thiếu niên mang quả bầu đến trước mặt thầy giáo, thuật lại tường tận cách thức mình ra tay trộm cắp cho thầy và những người bạn học đang trầm trồ thán phục nghe. Vị Giáo sư vô cùng đắc ý, thốt lên rằng: “Hổ sinh hổ tử.” Song tên đạo tặc già, người cha của cậu thiên tài đầy triển vọng ấy, lại chẳng hề thấy thỏa mãn khi cho rằng con trai mình vẫn chưa đủ tầm bước ra ngoài xã hội. Ông muốn thử thách cậu thêm một bước nữa. Nhìn con, ông cất lời: “Con trai ta, nếu con làm được việc ta sắp giao, ta mới công nhận con đủ bản lĩnh bước vào đời. Nếu con có thể lấy trộm chiếc vòng vàng trên cổ hoàng hậu nước này và mang về đây cho ta, ta sẽ xem như con đã thành tài.” Cậu con trai tài năng sẵn sàng nhận lời thực hiện hành vi táo tợn ấy.

Tên đạo tặc trẻ—từ giờ chúng ta sẽ gọi con trai của tên đạo tặc già như vậy—đã đến thám thính hoàng cung nơi nhà vua và hoàng hậu sinh sống. Cậu thăm dò cả bốn chiếc cổng, tất cả các bức tường thành trong lẫn ngoài trong khả năng có thể; đồng thời thu thập ngẫu nhiên vô số thông tin từ những người dân sống quanh vùng về sinh hoạt của nhà vua và hoàng hậu, khu vực ngủ nghỉ trong cung, lính canh gác quanh tẩm thất, và có ai ngủ ở phòng đợi hay không. Trang bị đầy đủ vốn kiến thức ấy, tên đạo tặc trẻ chọn một đêm trời tối như mực để thực hiện phi vụ táo bạo. Cậu mang theo một thanh gươm, một chiếc búa cùng vài cái đinh lớn, và khoác lên mình bộ trang phục tối sẫm. Với diện mạo ấy, cậu lảng vảng quanh cổng Sư Tử của hoàng cung. Trước khi đặt chân được tới hậu cung, người ta phải vượt qua bốn lớp cửa, bao gồm cả cổng Sư Tử; và mỗi cửa đều có mười sáu tráng đinh canh gác. Tuy nhiên, nhóm lính canh ấy không túc trực suốt đêm tại vị trí của mình. Vì nhà vua có vô số binh lính dưới quyền, lực lượng canh gác ở các cửa được thay phiên mỗi giờ một lần; thế nên cứ mỗi giờ tại mỗi cửa lại có ba con người tề tựu, bao gồm cả tốp đến thay phiên và tốp vừa được thay ca. Tên đạo tặc trẻ đã chớp lấy đúng thời điểm giao ca ấy để đột nhập qua từng lớp cửa trong số bốn cổng. Vào giờ đổi gác, khi thấy cổng Sư Tử đông đúc ba mươi hai người lính, cậu hòa mình vào đám đông mà chẳng ai mảy may chú ý; sau đó cậu trải qua trọn vẹn tiếng đồng hồ trước giờ đổi gác tiếp theo ở khoảng sân rộng và khu vườn nằm giữa hai lớp cửa; và cậu hoàn toàn vô hình bởi màn đêm u tịch lẫn bộ y phục đen đặc quánh của mình. Cứ thế, cậu lần lượt vượt qua cửa thứ hai, cửa thứ ba và cửa thứ tư. Giờ đây, tẩm thất của hoàng hậu đã hiện rõ trước mắt cậu. Nơi đó nằm ở tầng lầu thứ ba; ánh đèn chiếu rọi sáng trưng; văng vẳng tiếng một người phụ nữ cất giọng đều đều kể chuyện. Tên đạo tặc đoán rằng đó hẳn là giọng của một cô cung nữ đang đọc truyện, bởi cậu đã nghe ngóng được rằng trong cung cứ mỗi đêm lại có lệ này để ru nhà vua và hoàng hậu chìm vào giấc ngủ. Nhưng làm sao để leo lên được tầng lầu thứ ba đây? Các cánh cửa bên trong đều đóng kín, và lính canh túc trực khắp mọi nơi. Nhưng tên đạo tặc trẻ có sẵn đinh và búa trong người: tại sao lại không đóng đinh vào tường rồi cứ thế mà leo lên? Đúng vậy; nhưng việc đóng đinh vào tường sẽ gây ra tiếng động lớn làm động động lính canh, thậm chí cả nhà vua và hoàng hậu,—ít nhất thì cô cung nữ đang kể chuyện cũng sẽ hô hoán lên. Cậu thông minh bất kham của chúng ta đã cân nhắc kỹ càng điều đó trước khi dấn thân vào hành động. Trong hoàng cung có một chiếc đồng hồ nước dùng để điểm giờ; và cứ đến cuối mỗi tiếng, một chiếc cồng lớn bằng đồng của Trung Hoa lại vang lên, âm thanh lớn đến mức không chỉ vọng khắp hoàng cung mà còn lan đi phần lớn thành phố; và đặc điểm của chiếc cồng ấy, giống như mọi chiếc cồng Trung Hoa khác, là phải mất gần một phút trôi qua từ tiếng đánh đầu tiên mới tới tiếng đánh thứ hai, nhằm để tiếng cồng ngân vang hết âm lượng của nó. Tên đạo tặc đã nhắm trúng những phút chiếc cồng điểm chuông vào cuối mỗi giờ để đóng đinh vào vách tường. Lúc mười giờ, khi tiếng cồng gióng lên mười nhịp, tên đạo tặc tranh thủ đóng mười chiếc đinh vào tường một cách dễ dàng. Khi tiếng cồng ngưng, cậu cũng dừng tay, hoặc ngồi hoặc đứng im lặng trên chiếc đinh thứ chín và tay vịn lấy chiếc đinh thứ mười nằm phía trên. Đến mười một giờ, cậu tiếp tục đóng mười một chiếc đinh vào tường theo cách tương tự, leo lên cao hơn tầng lầu thứ hai một chút; và đến mười hai giờ, cậu đã đặt chân lên tầng gác nơi có tẩm thất hoàng gia. Nhìn trộm vào trong, cậu thấy một cô cung nữ ngái ngủ đang ê a kể chuyện, còn nhà vua và hoàng hậu thì chìm trong giấc ngủ màng màng. Cậu lẻn thật ron rén đến sau lưng cô cung nữ đang kể chuyện và ngồi xuống. Hoàng hậu đang nằm trên chiếc giường dát vàng nguy nga bên cạnh nhà vua. Chiếc vòng vàng bản lớn trên cổ hoàng hậu lấp lánh dưới ánh nến. Tên đạo tặc lặng lẽ lắng nghe câu chuyện của cô cung nữ đang ngợp ngủ. Cô nàng ngày càng rũ rượi buồn ngủ. Cô khựng lại một giây, gục đầu xuống, rồi lại rướn giọng kể tiếp. Rõ ràng là cô đang bị cơn buồn ngủ khuất phục. Chỉ trong chớp mắt, tên đạo tặc dùng gươm chém đứt đầu cô cung nữ, rồi tự mình tiếp tục cất giọng đều đều kể mươi phút câu chuyện mà người phụ nữ ấy dang dở. Nhà vua và hoàng hậu hoàn toàn không mảy may hay biết gì về sự thay đổi người kể chuyện, bởi cả hai đều đang chìm sâu trong giấc nồng. Cậu lột sạch y phục của người phụ nữ xấu số mặc lên người mình, gói bộ quần áo của mình lại thành một bọc, rồi bước đi nhẹ nhàng, cẩn trọng tháo chiếc vòng ra khỏi cổ hoàng hậu. Sau đó, cậu đi xuyên qua các căn phòng ở tầng dưới, ra lệnh cho toán lính canh nội vi mở cửa với lý do bản thân có việc cần phải ra ngoài cung giải quyết nhu cầu cá nhân. Bọn lính canh nhận diện đó là cung nữ của hoàng hậu nên dễ dàng cho phép cô ta đi ra. Cứ thế, với cùng một cái cớ và cách thức y hệt, cậu vượt qua các lớp cửa khác và cuối cùng ra được ngoài đường phố. Đêm hôm ấy, hay đúng hơn là vào lúc rạng sáng, tên đạo tặc trẻ đã trao tận tay cha mình chiếc vòng vàng của hoàng hậu. Tên đạo tặc già suýt không tin vào mắt mình. Mọi thứ cứ như một giấc mơ. Niềm vui sướng của ông chẳng gì bì nổi. Hướng về con trai, ông thốt lên: “Làm tốt lắm con trai của ta; con không chỉ thông minh bằng cha, mà còn vượt qua cha một cách ngoạn mục. Cầu các thần linh phù hộ cho con sống lâu trăm tuổi, con trai ta.”

Sáng hôm sau, khi nhà vua và hoàng hậu tỉnh giấc, họ bàng hoàng khi nhìn thấy cô cung nữ nằm bất động trong vũng máu. Hoàng hậu cũng phát hiện ra chiếc vòng vàng không còn quanh cổ mình nữa. Họ không tài nào hiểu nổi chuyện này lại có thể xảy ra. Làm sao một tên trộm lại có thể qua mắt được sự cảnh giác của ngần ấy lính canh? Làm sao hắn đột nhập được vào tẩm thất hoàng hậu? Và làm sao hắn tẩu thoát được? Nhà vua thông qua các báo cáo của lính canh liền hay tin có một kẻ nhận là cung nữ hoàng gia đã rời khỏi hoàng cung vài giờ trước khi trời sáng. Mọi ngóc ngách điều tra được tung ra nhưng đều vô ích. Lệnh triều đình được truyền đi khắp kinh thành; một khoản tiền thưởng lớn treo sẵn cho bất kỳ ai cung cấp thông tin dẫn đến việc bắt giữ tên trộm kiêm kẻ sát nhân. Nhưng chẳng có ai đáp lại lời kêu gọi ấy. Cuối cùng, nhà vua hạ lệnh dắt một con lạc đà đến trước mặt ngài. Trên lưng con vật được chất hai chiếc túi lớn đựng đầy tiền vàng mohur. Người phụ trách những chiếc túi trên lưng lạc đà có nhiệm vụ đi khắp các ngõ ngách trong thành phố và hô vang lời thách thức sau: “Đã dám trộm chiếc vòng vàng trên cổ hoàng hậu, tên đạo tặc ấy có giỏi hãy tiếp tục thể hiện sự gan lì bằng cách ăn trộm số tiền vàng mohur trên lưng con lạc đà này xem nào.” Hai ngày hai đêm con lạc đà diễu hành qua các con phố, nhưng chẳng có chuyện gì xảy ra cả. Đến đêm thứ ba, khi nài lạc đà đang đi tuần thì bị một tu sĩ sannyasi tiếp cận; vị này ngồi trên tấm da hổ trước đống lửa, bên cạnh là một cái kẹp gắp than khổng lồ. Hóa ra vị tu sĩ ấy chẳng phải ai khác ngoài tên đạo tặc trẻ đang giả dạng. Tên tu sĩ cất lời hỏi nài lạc đà: “Huynh đài, sao lại dong duổi khắp kinh thành thế này? Đứa nào gan cùng mình mà dám bén mảng trộm đồ trên lưng lạc đà của nhà vua chứ? Bạn hiền ơi, xuống đây hút thuốc với ta nào.” Nài lạc đà liền tụt xuống, cột con lạc đà vào một thân cây gần đó rồi ngồi xuống hút thuốc. Lãnh đạo khổ hạnh không chỉ cung cấp thuốc lá mà còn chuốc cả cần sa cùng những thứ ma túy khiến nài lạc đà chẳng mấy chốc đã say mèm rồi chìm vào giấc ngủ sâu. Giữa đêm khuya khoắt, tên đạo tặc trẻ dắt con lạc đà chở đầy kho báu theo những con hẻm nhỏ và đường tắt về thẳng nhà mình. Đêm hôm ấy, con lạc đà bị giết thịt, xác của nó được chôn sâu dưới những cái hố lớn trong lòng đất, mọi thứ được thu xếp kín kẽ đến mức chẳng ai có thể tìm ra bất kỳ dấu vết nào.

“Nài lạc đà liền tụt xuống, cột con lạc đà vào một thân cây gần đó rồi ngồi xuống hút thuốc”

Sáng hôm sau, khi nhà vua nghe tin nài lạc đà nằm say mướt ngoài đường phố, còn con lạc đà lẫn kho báu thì đã biến mất tăm, ngài tức giận đến mức suýt phát điên. Lệnh trát được ban bố khắp kinh thành rằng bất cứ ai tóm được tên trộm sẽ nhận được phần thưởng một vạn đồng rupi. Đứa con trai của tên đạo tặc trẻ—nhân tiện nói thêm, cậu ta cũng học chung một lớp bịp bợm với con trai tên đạo tặc già, dù không nổi bật bằng—lúc này bước ra tiến cử bản thân sẽ tóm gọn tên trộm. Đương nhiên là cậu ta nghi ngờ tên con trai của đạo tặc già đã nhúng tay vào việc này—bởi trên đời còn ai vừa liều lĩnh lại ranh mãnh đến thế? Chiều tối hôm sau, con trai của tên đạo tặc trẻ giả dạng thành một phụ nữ, đến khu phố nơi tên đạo tặc trẻ sinh sống, bắt đầu khóc lóc thảm thiết và đi từng nhà than van: “Ôi các ông các bà ơi, có ai rủ lòng thương cho tôi xin một miếng thịt lạc đà đi, con trai tôi đang cơn lâm tử, bác sĩ bảo chỉ có ăn thịt lạc đà mới cứu được mạng nó thôi. Ơn đức các ngài, xin hãy cho tôi chút thịt lạc đà.” Cuối cùng, cậu ta mò đến nhà tên đạo tặc trẻ, năn nỉ người vợ—vì bản thân tên đạo tặc trẻ lúc ấy đang đi vắng—chỉ giùm chỗ có thể kiếm được thịt lạc đà, nếu không con trai cậu ta chắc chắn sẽ bỏ mạng. Vừa nói cậu ta vừa gào khóc thảm thiết, sụp xuống lạy lục dưới chân vợ tên đạo tặc trẻ. Dẫu là vợ của một tên trộm, nhưng dẫu sao cũng mang thân phận đàn bà, nàng động lòng trắc ẩn trước người phụ nữ tội nghiệp kia liền nói: “Đợi đã, để ta thử tìm một ít thịt lạc đà cho con ngươi xem sao.” Nói rồi, nàng lén lút ra cái hố từng chôn con lạc đà xấu số, moi lấy một ít thịt rồi mang ra cho vị khách. Con trai của tên đạo tặc trẻ lúc bấy giờ sướng đến phát rồ. Cậu ta tức tốc chạy đi tâu với nhà vua rằng mình đã lần ra manh mối tên trộm, đồng thời xin ngài cắt cử vài tên lính lệ đi theo để bắt giữ hắn vào ban đêm. Đêm đó, tên đạo tặc già và con trai bị tóm gọn, xác con lạc đà được đào lên, toàn bộ kho báu cất giấu trong nhà đều bị tịch thu. Sáng hôm sau, nhà vua mở phiên tòa xét xử. Cậu con trai của tên đạo tặc già cúi đầu nhận tội đã trộm chiếc vòng vàng của hoàng hậu, ra tay sát hại cô cung nữ và cướp đi con lạc đà; nhưng cậu ta khai thêm rằng kẻ vạch mặt cha con cậu—tên đạo tặc trẻ—thực chất cũng là một tên trộm cắp kiêm kẻ sát nhân, đồng thời đưa ra những bằng chứng rành rành không thể chối cãi. Vì nhà vua từng hứa thưởng một vạn rupi cho kẻ phát giác, khoản tiền ấy được đặt ngay ngắn trước mặt con trai tên đạo tặc trẻ. Thế nhưng ngay sau đó, ngài hạ lệnh đào bốn cái hố sâu dưới đất để chôn sống cả tên đạo tặc già, tên đạo tặc trẻ cùng hai đứa con trai của họ giữa muôn vàn gai góc và bụi rậm.

Đến đây truyện ta xin hết,

Gai Natiya héo tàn thay, v.v.

1 Một loại khăn dùng khi tắm.

2 Một loại giường đan bằng dây thừng, có chân trụ bằng gỗ.

3 Cây hương nhu tía (húng quế linh thiêng).

4 Zenana không phải là tên một tỉnh ở Ấn Độ như những người dân Scotland hiền lành từng lầm tưởng cách đây không lâu, mà là khu vực sâu kín nhất trong một ngôi nhà theo đạo Hổ hoặc đạo Hồi dành riêng cho phụ nữ sinh hoạt.

5 Một nhà tu khổ hạnh.