Một

Lão Đổng sau tuổi năm mươi giống như biến thành một con người khác: cách nói chuyện nghiêm cẩn tựa như nhà khoa học, câu nào câu nấy có vẻ như đều đã qua khảo cứu. Không giống như trước kia, bất kể đi đến đâu, cứ đặt mông xuống là bắt đầu một thôi một hồi khoác lác tán gẫu không dứt. Cử chỉ cũng vô cùng trang trọng. Trước đó, khi đi đường, ông luôn nhìn đông ngó tây, hễ thấy gương mặt nào quen thuộc một chút là lại làm động tác chào hỏi. Lúc ngồi xuống, để lộ ra đoạn ống chân đầy lông lá ở bên trong, vừa nói chuyện với người khác, vừa vỗ vỗ vào cái chân lông lá ấy. Nay thì ông luôn ăn mặc rất cầu kỳ, đồ lớn nhỏ đa phần là hàng hiệu nội địa, trông như lúc nào cũng sẵn sàng đi tham dự nghi lễ gì vậy. Có lẽ vì con trai ông làm phát thanh viên ở đài truyền hình trên thành phố, nên ông lúc nào cũng mang vẻ mặt nghiêm nghị của một biên tập viên bản tin thời sự. Đỉnh đầu ông đã hói, tóc xung quanh cũng rất thưa thớt, ông cẩn thận gom chúng lại, sắp xếp sao cho nằm ngang một cách có trật tự trên đỉnh đầu hói, gọi là "địa phương hỗ trợ trung ương". Lông mày lúc nào cũng hơi nhíu lại, miệng luôn mím chặt, khóe miệng hơi trũng xuống. Ánh mắt luôn đăm đăm nhìn về một nơi rất xa xôi nào đó, dường như đang chìm đắm trong việc hoạch định chiến lược quyết thắng ngàn dặm ngoài sa trường. Tóm lại, hình ảnh hiện tại của ông rất khiến người ta kính trọng.

Đương nhiên, người trong trấn kính trọng ông còn có những lý do thực tế hơn. Năm đó, cấp trên có ban hành một văn bản, nói rằng những ai trước kia từng chịu kỷ luật vì vấn đề quan hệ nam nữ thì hình thức kỷ luật đó có thể được xóa bỏ; những ai vì thế mà bị hạ chức thì có thể khôi phục chức vụ ban đầu. Năm đó, Lão Đổng viết "Ba trăm ví dụ" rồi xảy ra chuyện ở nhà khách Ủy ban Cách mạng tỉnh, đầu tiên là bị trả về Lý Bát Môn. Sau khi toàn bộ cán bộ xuống nông thôn được điều động trở lại, ông không thể tiếp tục ở lại đội sản xuất được nữa, bèn được phân công đến làm việc tại cơ quan chính quyền trấn, không có chức vụ cụ thể rõ ràng. Khi có hội họp thì đi phát thông báo, gọi điện thoại, xách xô hồ dán đi quét khẩu hiệu. Bình thường thì một mình đọc báo, tờ báo nào cũng phải đọc đến tận địa chỉ tòa soạn, số điện thoại liên hệ ở tít dưới đường kẻ cùng mới chịu buông tay. Đây là thói quen nghề nghiệp được hình thành trong sự nghiệp làm báo của ông, việc quan trọng nhất mỗi ngày chính là đọc báo. Lúc đi đại tiện mà trên tay không có một tờ báo thì đến cứt cũng chẳng rặn ra nổi. Những lúc mót quá mà không có sẵn báo, ông sẵn sàng xé ngay một mảnh từ tờ báo dán trên tường. Báo chí đã gắn kết chặt chẽ giữa ông với thời đại và xã hội, khiến ông không cảm thấy sự cô lập và cô đơn khi sống ở thị trấn nhỏ. Đọc báo mỏi mệt, ông lại đi tìm người đánh cờ, đánh bài, tán gẫu phét. Ông hòa đồng, được mọi người quý mến, lại dẫu sao cũng là cán bộ từ thành phố xuống, các đời lãnh đạo trấn trước nay đều không nỡ làm căng với ông. Ông thảnh thơi tự tại, có chút phong vị của một vị tiên rảnh rỗi.

Chiếu theo tinh thần của văn bản đó, đáng lẽ ông có thể quay về tòa soạn báo địa hạt. Phía địa hạt cũng đã gửi công văn điều động chính thức, gọi ông về lại tòa soạn làm việc. Cán bộ cơ quan trấn đều thật lòng mừng cho ông. Thế nhưng thái độ của bản thân ông lại nằm ngoài dự liệu. Ông nói, có gì mà mừng chứ, địa chủ, phú nông, phản cách mạng, phần tử xấu, hữu khuynh đều đã được tháo mũ rồi, tôi chẳng qua chỉ là đổi chỗ làm việc mà thôi. Làm việc ở trấn cũng chẳng thể coi là hình thức kỷ luật gì, tôi tự nguyện. Một con người đã quen tự do tự tại, húp bát cháo loãng, hưởng chút thọ phúc; còn phú quý giàu sang thì sợ gánh không nổi. Trưởng ban Tuyên truyền Địa ủy là Trương Bộ trưởng khi đến trấn thị sát công việc cũng nhân tiện khuyên ông quay về tòa soạn. Giữa họ không có xích mích nào khó chịu, trong thâm tâm Trương Bộ trưởng vẫn dành cho Lão Đổng sự kính trọng nhất định, dẫu sao cũng là sinh viên đời cũ trước Cách mạng Văn hóa, trí thức hàng thật giá thật. Không giống như ông ta, rất nhiều chức danh dính dáng đến văn hóa như "tổng hoạch định", "tổng chủ biên", "tổng cố vấn" đều là do quyền lực mang lại. Ngày nào không còn quyền lực trong tay thì cũng chẳng là gì cả. Có lẽ cũng vì đã có tuổi, Trương Bộ trưởng giờ đây ít nhiều cũng có ý thức tự kiểm điểm bản thân. Chỉ có điều kết quả của việc tự kiểm điểm ấy lại không giống Lão Đổng. Lão Đổng thì ngày càng đạm bạc, còn ông ta lại sinh ra lo âu, cảm thấy đời người ngắn ngủi, những gì có được phải nắm thật chặt, những gì chưa có được thì phải nỗ lực giành lấy.

Lão Đổng là người biết điều hơn thiệt. Ông rất chân thành cảm ơn thiện ý của Trương Bộ trưởng, nói rằng ông không hề bất mãn với tổ chức, đã từng này tuổi rồi, đi làm chưa được mấy năm đã phải nghỉ hưu, hà tất phải phiền đến tòa soạn. Ở vùng quê đã quen, giờ quay lại thành phố cũng chẳng thích ứng được. Trương Bộ trưởng nhiệt tình như vậy, không biết có thể sắp xếp cho con trai ông một công việc hay không, nó đi bộ lính mấy năm, học được một giọng phổ thông chuẩn, sắp xuất ngũ rồi, một mực muốn làm phát thanh viên truyền hình.

Lão Đổng đã đọc được trên báo rằng đài truyền hình mới thành lập của địa hạt đang tuyển dụng nhân viên biên tập và phát sóng.

Trương Bộ trưởng đáp lời ngay không chút do dự rằng, không thành vấn đề, các đơn vị báo chí truyền thông của địa hạt đều do tôi quản lý. Thế nhưng ông ta vẫn thấy bất bình thay cho Lão Đổng: Sắp xếp công việc cho con trai anh không có nghĩa là đã giải quyết xong vấn đề của anh, anh cứ tiếp tục ở lại trấn mãi, chức vụ cũng khó mà sắp xếp. Xét về thâm niên, lẽ ra anh đã sớm lên cấp huyện rồi. Chẳng sao cả, Lão Đổng cười nói, tôi còn chẳng muốn ở lại trấn nữa cơ, dứt khoát đến chỗ Lão Ân làm việc luôn.

Cái "chỗ Lão Ân" mà Lão Đổng nhắc đến chính là Tổng công ty liên hợp Nông Công Thương Lý Bát Môn.

Việc Lão Đổng kiên quyết không chịu rời khỏi thị trấn nhỏ khiến cả thảy người trên dưới trấn vô cùng cảm động.

Hai

Lão Đổng quả thực là chất liệu làm nghề báo, nhạy bén và có tầm nhìn. Ngay khi tin tức quốc lộ sắp đi qua thị trấn vừa xuất hiện trên báo, ông lập tức phát hiện ra cơ hội to lớn sắp biến đổi thị trấn. Nhiều cán bộ trong trấn còn chưa nhận thức được điều gì, thì ông đã yêu cầu đến cắm chốt tại Lý Bát Môn, lao đầu vào đó. Ông lắm tin tức, nhiều mưu kế, nhà máy chế dược Giang Nam, cũng như tập đoàn doanh nghiệp sau này, ông đều là một trong những nhân vật mưu chắt cốt cán nhất. Khi tổng công ty thành lập, bất kể Ân Đạo Nghiêm thoái thác thế nào, ông vẫn nhất quyết phong cho Lão Đổng cái danh nghĩa cố vấn. Nghe tin muốn điều Lão Đổng về lại thành phố, Ân Đạo Nghiêm có chút hoảng hốt, nói: Lão Đổng, anh là cây gậy chống của tôi đấy, anh đi rồi là tôi ngã quỵ ngay. Lão Đổng đáp: Yên tâm đi, anh đã coi trọng tôi thế này, tôi đi thế nào được.

Lão Đổng sau đó đã đúc rút những chiêu bài lợi hại của mình thành việc đánh ba lá bài: Một lá gọi là bài danh nhân, một lá gọi là bài văn hóa, một lá gọi là bài dư luận.

Đánh bài danh nhân, trọng tâm phải đặt vào những danh nhân thời hiện đại.

Thị trấn từng có một vị tướng quân như thế, khiến một gã trí thức thanh niên sa cơ lỡ vận (chỉ Tiểu Đinh) phất lên được, chẳng lẽ thị trấn chúng ta lại không càng có thể nhờ hơi hướng của vị tướng quân đó hay sao? Lão Đổng còn đưa ra những đề nghị cực kỳ cụ thể và chi tiết:

Cây long não già ở đầu phố từng bị sét đánh đỉnh mà vị tướng quân hay đứng, có thể đặt tên là "Cây tướng quân", rào sắt xung quanh lại, treo biển chú thích, như vậy là có thể cho người đến chiêm ngưỡng; ngọn núi Bệnh Lở nơi tướng quân từng ở, vì tướng quân chưa đủ tiêu chuẩn để được giữ lại làm cố cư, nên có thể dựng một tảng đá lớn ở đỉnh núi đã bắt đầu thành rừng, khắc ba chữ "Đá tướng quân" lên trên; núi Bệnh Lở thì có thể đổi tên thành "Núi tướng quân"; rừng cây có thể gọi là "Rừng tướng quân"; khúc sông dưới chân núi đã làm đập chắn nước, có thể gọi là "Đập tướng quân"; do những điều kể trên, thị trấn nhỏ có thể đổi tên thành "Trấn tướng quân". Cứ như vậy, thị trấn vừa là căn cứ giáo dục truyền thống cách mạng, vừa là thắng cảnh du lịch.

Đó là những thứ tĩnh. Còn có cả động nữa, chính là dùng tên "Tướng quân" để đặt cho các sản phẩm doanh nghiệp của thị trấn.

Ví dụ như, trên ngọn núi không xa thị trấn mọc đầy cây chè dại, chẳng biết có thể đốn ra bao nhiêu cậy chè, làm thành loại gậy chống mà ngày xưa tướng quân từng dùng, có thể gọi là "Gậy tướng quân"; củ cải muối trước kia bán mấy trăm năm nay không tên không tuổi có thể đặt tên là "Củ cải tướng quân"; các loại dược phẩm bảo vệ sức khỏe do nhà máy chế dược Giang Nam sản xuất giai đoạn đầu như "Sữa ong chúa", "Tinh chất nhân sâm" đại loại thế, có thể đặt tên là "Bảo dịch tướng quân", "Ngọc lộ tướng quân", v.v. Nói là phát huy tinh thần cách mạng chiến đấu gian khổ của tướng quân cũng được; nói là chúc cho người trẻ tuổi sống được đến tuổi của tướng quân, người sống đến tuổi của tướng quân thì vạn thọ vô cương cũng được; nếu có ai tự cho rằng nhai củ cải tướng quân, uống ngọc lộ bảo dịch của tướng quân là có thể làm được tướng quân thì lại càng là chuyện tốt, tóm lại là nâng cao được sản lượng tiêu thụ. Đương nhiên, phải nhấn mạnh rằng, đánh lá bài danh nhân tướng quân này không phải là lấy tướng quân ra làm bình phong để kiếm tiền, mà là làm nổi bật nét đặc sắc nhân văn của thị trấn, dựng lên một biểu tượng tinh thần, thể hiện linh hồn của tướng quân bất tử. Không chỉ bất tử, mà còn có mặt ở khắp mọi nơi. Ý nghĩa chính trị của nó đánh giá cao thế nào cũng không quá đáng. Lão Đổng còn tích cực tìm kiếm con đường, hy vọng khôi phục lại liên lạc với nữ chuyên gia người Liên Xô thời trẻ tuổi. Không chỉ để hoài niệm, mà còn muốn bán củ cải tướng quân sang nước Nga, khai mở thị trường quốc tế cho sản phẩm của trấn. Đồng thời cũng để nhân dân nước Nga nơi cờ đỏ đã hạ xuống ôn lại giấc mộng cũ xã hội chủ nghĩa.

Mặc dù Lão Đổng đã hết lần này đến lần khác giải thích trọng thị, nhưng đám túc lão như Ngải lão khi họp Chính hiệp vẫn chú trọng đến hiệu quả kinh tế, nói rằng, khai thác và tận dụng tài nguyên nhân văn của một địa phương đến mức gần như triệt để thế này quả thực là chuyện phi thường. Đám già chúng ta có vắt óc ra suy nghĩ cũng chẳng tài nào nghĩ ra nổi, quả thực hổ thẹn với bổng lộc của chính phủ.

Ngoại trừ việc đổi tên thị trấn thành "Trấn tướng quân" cần phải chờ phê chuẩn ra, tất cả các đề xuất đặt tên và đổi tên khác đều lần lượt được đưa vào thực thi.

Bản chất của việc đánh bài văn hóa chính là chú trọng đến bao bì hiện đại.

Làm nhà máy chế dược Giang Nam, đương nhiên phải xây tòa nhà ký túc xá, tòa nhà văn phòng. Kỹ thuật viên mời từ thành phố đến tự nhiên sẽ ở tòa nhà ký túc xá; công nhân của một số công đoạn đòi hỏi tính kỹ thuật cao đương nhiên sẽ dùng phòng họp của tòa nhà văn phòng để lên lớp đào tạo. Thế thì tòa nhà ký túc xá, tòa nhà văn phòng sẽ không chỉ mang ý nghĩa thực dụng thông thường nữa, mà còn mang hàm lượng văn hóa vô cùng sâu sắc: Tòa ký túc xá nên gọi là "Tòa nhà chuyên gia", thể hiện rằng thị trấn đã trồng cây ngô đồng, thu hút phượng hoàng đến; tòa văn phòng nên gọi là "Trung tâm khoa học kỹ thuật", thể hiện hoa của khoa học kỹ thuật đang nở rộ trên thị trấn.

Phòng thí nghiệm của nhà máy dược cần mấy học sinh cấp ba biết chữ tây, tìm trong số học sinh trung học của trấn không ra, đành phải lên thành phố tuyển dụng những học sinh trượt kỳ thi đại học. Qua đó cũng tạo ra một sự việc mới mẻ: Nông thôn tuyển dụng công nhân từ thành phố.

Lý Bát Môn vốn có mấy người chuyên thổi kèn thổi trống gia truyền, chuyên lo việc hiếu hỉ đưa tang. Nay lại được tổ chức lại, lại cho thêm mấy nhạc công của đoàn kịch trấn trước kia vào gia nhập, do Trịnh Phong đảm nhận vai trò chỉ huy. Sau khi đoàn kịch trấn giải thể, đơn vị phân công cho mấy nghệ sĩ đều không được lý tưởng cho lắm. Tiệm băng đĩa của Trịnh Phong làm ăn ngắc ngoải, vì để kiếm lời, bèn lén bật băng đĩa đồi trụy vào giữa đêm. Bị tố cáo và phạt số tiền rất lớn. Giờ đây có thêm nghề tay trái, ai nấy đều vô cùng hăng hái tận tâm. Mấy người thổi kèn ở Lý Bát Môn vì đã bỏ bê quá lâu, hồi đầu bất kể là việc hiếu hay việc hỉ, đều lôi một khúc "Mạnh Khương Nữ" ra để đối phó. Chẳng mấy chốc đã biết thổi khúc "Hồn tử sĩ", lại còn biết thổi cả những bài như "Cho tôi một lần yêu trọn vẹn" đại loại thế. Ngoài việc hiếu hỉ ra, các đơn vị trong trấn và các thôn của Lý Bát Môn hễ có lễ khánh thành khai trương là lại mời họ đến thổi kèn đánh trống tưng bừng. Khiến cho một thị trấn nhỏ vốn dĩ tĩnh mịch trước kia chốc chốc lại có chỗ này chỗ nọ hú hét vang dội, náo nhiệt ồn ào. Lão Đổng đặt cho ban nhạc này một cái tên vô cùng vang dội, gọi là "Đoàn kèn đồng nông dân".

Sau khi thị trấn theo đề nghị của Lão Đổng quy hoạch và chỉnh trang khu vực núi Tướng Quân, Lão Đổng lại kiến nghị Tổng công ty liên hợp Nông Công Thương Lý Bát Môn đầu tư, xây dựng rải rác mấy căn nhà trệt kiểu biệt thự trên sườn nam núi Tướng Quân hướng về phía Lý Bát Môn, gọi là "Sơn trang Tướng Quân". Cùng với núi Tướng Quân, rừng Tướng Quân, được nối liền với tổng thể bối cảnh, gọi chung khu vực này là "Công viên Tướng Quân". Lý Bát Môn muốn thực sự làm nên nghiệp lớn thì mọi chuyện cứ miễn bàn nếu không có sự quan tâm và ủng hộ của xã hội! Lãnh đạo lớn nhỏ các phía kéo đến mà ngay cả một chỗ tiếp đón ra trò cũng không có thì thấy sao cho phải với người ta? Thị trấn rất hẻo lánh, có những căn biệt thự đồng quê này rồi thì sự hẻo lánh lại biến thành ưu thế. Tướng quân chẳng phải từng nói muốn xây công viên đó sao, giờ chúng ta chính là biến di nguyện của ông ấy thành bản đồ vĩ đại. Trong công viên có thể săn bắn, trong biệt thự phải có phòng tắm hơi. Phải có những cô nàng dáng dấp xinh xắn, cử chỉ tao nhã. Tìm trong trấn không ra thì tìm ra huyện; tìm ở huyện không ra thì tìm ra tỉnh; tìm ở tỉnh không ra thì tìm ra toàn quốc. Lý Bát Môn vốn dĩ phải là ổ mỹ nhân. Bằng không thì làm sao lại có truyền thuyết vua Càn Long đến Lý Bát Môn đó chứ? Các buổi "Hội nghị bốn cấp" trước kia còn biết phải chọn nữ trí thức thanh niên ưa nhìn làm tiếp ứng, huống chi là thời đại mở cửa ngày nay! Chúng ta chính là muốn cho người ngoại quốc thấy, nông dân Trung Quốc cũng biết hưởng cuộc sống tốt đẹp, cũng biết vui sướng. Lão Đổng khổ tâm khuyên nhủ đám cán bộ thôn vốn còn đôi chút do dự của Lý Bát Môn. "Tôi thấy được đấy." Ân Đạo Nghiêm là người đầu tiên hạ quyết tâm, "Chuyên viên mà đến thì có thể ở đây. Sau này ông ấy về hưu, cũng có chỗ để tĩnh dưỡng tâm hồn." Lão Đổng nói: "Thế là làm đúng trọng tâm rồi đấy. Đây là việc ngoại giao quan trọng hàng đầu. Một số doanh nghiệp hương trấn ở tỉnh khác, nền tảng còn chẳng bằng chúng ta. Họ vay mấy chục triệu xây khách sạn sang trọng ở ngoại ô Bắc Kinh, chuyên để tiếp đón các quan chức lớn nhỏ của các bộ ngành trung ương. Những người đó ở cho thoải mái rồi, chỉ cần khẽ động ngón tay út một cái là bao nhiêu mấy chục triệu lại quay về hết. Không mất mấy năm, đều đã thành doanh nghiệp hương trấn hạng nhất toàn quốc rồi."

Đương nhiên, suy cho cùng, việc xây biệt thự nông dân, dựng công viên nông dân, thể hiện tầm nhìn hiện đại xa rộng và theo đuổi văn hóa của một doanh nghiệp hương trấn, tạo ra sự chấn động to lớn đối với quan niệm và phương thức sống bị trói buộc bởi văn minh nông nghiệp truyền thống, mang ý nghĩa mang tính cách mạng. Khi giới thiệu về Lý Bát Môn với thế giới bên ngoài, những lời này của Lão Đổng thường khơi dậy những tràng pháo tay nhiệt liệt. Sơn trang Tướng Quân khánh thành, Lão Đổng là người đầu tiên dọn vào ở. Một mặt là để thể hiện ông toàn tâm toàn ý bám rễ ở Lý Bát Môn, mặt khác cũng thực sự là do nhu cầu công việc. Lý Bát Môn muốn làm công tác tiếp đón các nhân vật tầm cỡ, quả thực không tìm được ai có đẳng cấp hơn Lão Đổng. Ông kiến thức rộng rãi, trình độ văn hóa cao, làm công tác tiếp đón vô cùng có phẩm vị. Phóng viên, lãnh đạo hỏi về sự thay đổi của Lý Bát Môn, Ân Đạo Nghiêm thì lúc nào cũng ruột ngựa thẳng tuột, có gì nói nấy, may là tiếng địa phương ông ta nói rất nhiều người nghe không hiểu. Lão Đổng phiên dịch thì tất nhiên cũng có thể nói lệch đi một bộ khác. Có một lần một vị lãnh đạo trung ương thị sát nhà máy dược, nhìn thấy loại thuốc ho mật rắn đang được đóng gói, liền tiện miệng hỏi: "Nơi các anh chắc là nhiều rắn lắm nhỉ?" Ân Đạo Nghiêm đứng cạnh lập tức mở miệng đáp: "Là đi mua ở các tỉnh miền Nam đấy ạ." Lão Đổng liền tiếp lời ngay: "Chúng tôi thuộc các tỉnh miền Nam, tài nguyên rắn rất phong phú, việc thu mua trên núi rất thuận tiện." Lão Đổng liên tục gật đầu, nói: "Thế mới đúng chứ, doanh nghiệp hương trấn phải khai thác và tận dụng triệt để tài nguyên bản địa để tiến hành chế biến sâu, đây mới nên là phương hướng phát triển của doanh nghiệp hương trấn." Trở về, trong bài phát biểu mang tính chính sách tại hội nghị quy mô toàn quốc, ông lại trích dẫn ví dụ của Lý Bát Môn.

Đánh bài dư luận đối với thị trấn lại mang ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Thị trấn trời cao đất dày, tựa như cách biệt với thế gian, làm việc mà không nói ra thì cũng bằng thừa, chỉ có thể tự sinh tự diệt. Năm đó nếu không có sự tuyên truyền dư luận rầm rộ, liệu có xuất hiện Lý Phù Dung, Hồ Nguyệt Lan, Tạ Chân? Liệu có lên được "Ba trăm ví dụ"? Ngày nay là xã hội thông tin, mọi người lại càng hiểu rõ ý nghĩa của việc tự tiếp thị, thủ đoạn thì đủ mọi sắc thái. Thị trấn muốn tạo tiếng vang thì phải có tuyệt chiêu.

Lượng mua xe hơi của Tổng công ty liên hợp Nông Công Thương Lý Bát Môn vượt quá con số mười chiếc, Lão Đổng đã đạo diễn một cuộc diễu hành xe hơi. Lấy mười chiếc xe này làm chủ đạo, lại huy động thêm xe hơi của mấy đơn vị trong trấn và thành phố huyện lỵ, hợp thành một đoàn xe, nối đuôi nhau uốn lượn lái vào thành phố tỉnh lỵ. Mười chiếc xe đó của Lý Bát Môn đều là xe nhập lậu từ phía nam lên, loại kém nhất cũng là Toyota Crown. Chiếc xe do chính Ân Đạo Nghiêm ngồi ở đầu đoàn là chiếc Cadillac của Mỹ. Những chiếc xe của trấn và huyện cũng đều là xe Santana mới tám mươi phần trăm. Lúc vào thành phố tỉnh lỵ đã được rửa sạch sẽ cẩn thận ở tiệm rửa xe, rồi lấp lánh ánh sáng hiên ngang lái vào trung tâm thành phố tỉnh lỵ. Ở khu vực quảng trường lại vì vượt đèn đỏ mà bị chặn lại. Lúc đó đang là giờ cao điểm buổi trưa tan tầm, giao thông ở quảng trường trung tâm thành phố vì thế mà bị tắc nghẽn. Đến khi Ân Đạo Nghiêm liên lạc được với "chuyên viên", cảnh sát giao thông cung kính cúi đầu xin lỗi họ, rồi dọn đường cho đoàn xe đi qua, thì đã là chuyện của mấy tiếng đồng hồ sau đó. Một doanh nghiệp hương trấn mang tên Lý Bát Môn sở hữu đoàn xe hơi hùng hậu lập tức nổi đình nổi đám. Lại vì gây ra tai nạn giao thông, mọi người lại càng biết được mối quan hệ đặc biệt giữa doanh nghiệp hương trấn này với Tỉnh ủy bí thư, cách gọi chính thức chính là Lý Bát Môn đã trở thành một điển hình do trực tiếp Tỉnh ủy bí thư nắm giữ. Các cơ quan báo chí truyền thông vì thế lại càng đẩy mạnh lực lượng tuyên truyền.

Mục đích của một đoàn xe hoành tráng như vậy khi đến thành phố tỉnh lỵ không chỉ để trưng bày thực lực doanh nghiệp. Trong những cuộc phỏng vấn tiếp theo với từng tốp phóng viên, Lão Đổng bỗng nổi hứng kêu Ân Đạo Nghiêm tuyên bố rằng mục đích chuyến đi này của họ là tìm các cơ quan có liên quan để đặt câu hỏi tư vấn và nộp đơn xin phép: Lý Bát Môn dự định chế tạo máy bay.

Quả thực là kinh thiên động địa!

Hồi đó, ở phương bắc có một doanh nghiệp hương trấn mua một chiếc máy bay đã loại ngũ để cho nông dân trong bản xem cho biết lạ, bị gọi là "nông dân mua máy bay", đạt được hiệu quả tuyên truyền cực kỳ thành công. Còn nông dân của Lý Bát Môn thì muốn chế tạo máy bay! Họ không hề khoa trương khoác lác, suy nghĩ của họ rất thực tế — dự định chế tạo là máy bay nông nghiệp. Giá thành cũng không cao lắm, họ đã hỏi chuyên gia, có hai mươi triệu là có thể chế tạo được một chiếc.

Từ trung ương đến địa phương, các tòa soạn báo, đài phát thanh, đài truyền hình, nhà xuất bản ở các cấp lần lượt phái người đổ xô đến thị trấn, viết bài đưa tin chuyên đề, làm phim truyền hình chuyên đề, tổ chức người viết riêng các tác phẩm văn học báo cáo lớn về Lý Bát Môn và đại truyện về người dẫn đầu sự phát triển lớn mạnh của Lý Bát Môn là Ân Đạo Nghiêm. Vì những tác phẩm đồ sộ này đều do Lý Bát Môn bao tiêu, nên việc đóng bìa in ấn vô cùng tinh mỹ.

Nông dân xây tòa nhà cho chuyên gia; nông dân điều hành trung tâm nghiên cứu khoa học; nông dân tuyển dụng công nhân thành phố; nông dân có biệt thự, có công viên, có xe hơi nhập khẩu; nông dân tắm phòng tắm hơi; nông dân chế tạo máy bay... Điều nào cũng là tin tức giật gân, điều nào cũng là kỷ lục hoàn toàn mới trong lịch sử văn minh nông nghiệp Trung Quốc phát triển suốt mấy ngàn năm. Lý Bát Môn từ đó vươn lên đứng đầu hàng ngũ điển hình nông nghiệp hiện đại của Trung Quốc. Thị trấn và Lý Bát Môn, cùng với nhân vật đại diện là Ân Đạo Nghiêm lần này nổi tiếng với tư cách là "binh biến bất ngờ", hoàn toàn không thể so sánh với mấy lần náo nhiệt trong lịch sử thị trấn, bất kể là về thanh thế tuyên truyền, hay về độ rộng và độ sâu của ảnh hưởng, cho đến phương thức, kỹ thuật, thiết bị được áp dụng, sự chênh lệch đơn giản là một trời một vực. Sức mạnh thần kỳ của cuộc cách mạng kỹ thuật đã khiến lịch sử chỉ trong một đêm vượt qua vô số thế kỷ dậm chân tại thế, bước vào quỹ đạo đồng bộ với thế giới bên ngoài sôi động nhất. Lịch sử trọng âm thịnh dương suy của Lý Bát Môn đến đời Ân Đạo Nghiêm bây giờ, rốt cuộc cũng có được một kết cục khiến đàn ông cảm thấy vô cùng thể diện.

Tương thích với sự tiến bộ vĩ đại này là sự ra đời của một số quy tắc khác, ví dụ như quy tắc thị trường vận hành theo hình thức trao đổi. Đối với mọi hình thức tuyên truyền của Lý Bát Môn, đều do Lý Bát Môn gánh vác toàn bộ chi phí. Các cơ quan tuyên truyền cùng đủ loại thành phần tham gia vào đó cũng đều thu được thù lao đáng kể từ đây. Mà việc trả giá những cái giá này là đáng giá, thậm chí là không đáng nhắc tới. Tất cả những ấn phẩm tuyên truyền đó, đều được các vị lãnh đạo quan trọng cấp quốc gia, những người phụ trách chính cấp tỉnh đề tên, hoặc đề chữ, hoặc viết lời tựa, thực sự khiến người ta phải kính trọng. Lão Đổng đáp trả lại những lo âu và phàn quen mang tính tiểu khí của Lý Bát Môn rằng: Đi đâu mà tìm được loại quảng cáo có sức nặng thế này cơ chứ?! Tất cả các khoản chi tiêu đó, đều dùng tiền vay cả. Lý Bát Môn mà không nổi tiếng, ma nó cho các anh vay tiền! Tiền của quốc gia dùng cho người của quốc gia, Lý Bát Môn thiệt thòi chỗ nào cơ chứ?!

Ba

Trong số những con người Lý Bát Môn sống lâu trong cảnh khép kín, lạc hậu, nghèo đói, khó tránh khỏi sẽ có những kẻ tâm địa hẹp hòi, u ám. Họ lén lút tính toán Lão Đổng với tư cách là người hoạch định phim tài liệu truyền hình, là tổng biên tập tác phẩm văn học báo cáo lớn, cho con trai làm quay phim cho phim truyền hình, giống như các biên tập viên, phóng viên, đại diện mối quan hệ đủ mọi đường, lần nào cũng không thiếu phần nhận phong bao... thế mà lại tính ra được một con số thiên văn. Lão Đổng cười nhạt khinh bỉ, dùng lòng bàn tay vỗ vỗ vào cái đầu của mình, nói: Các người cứ mạnh dạn dùng vàng đúc một cục to bằng thế này đi, xem tôi có đổi hay không! Ba chữ Lý Bát Môn ngày nay chính là tài sản vô hình, tài sản này đáng giá bao nhiêu tiền, các người có biết không? Nói cho đám người đó há hốc mồm, cứng họng chẳng nói được câu nào.

Những cuộc trao đổi dưới sự hoạch định của Lão Đổng, kết quả quả nhiên là ai nấy đều vui mừng khôn xiết. Ngày nay đến thị trấn tham quan, đã có quy định về cấp bậc rồi, những người thường xuyên ghé thăm phần lớn là các vị lãnh đạo cấp quốc gia, do các vị thủ trưởng Tỉnh ủy, Chính phủ tỉnh tháp tùng. Sau khi quốc lộ được xây dựng xong, nơi này đã trở thành một trong những căn cứ quan trọng nhất để trưng bày thành quả cải cách mở cửa của toàn tỉnh. Đủ mọi loại đầu tư và vốn vay, đủ mọi loại chính sách ưu đãi, khiến cho Tổng công ty liên hợp Nông Công Thương Lý Bát Môn thay đổi từng ngày tựa như phép thuật, mà vị pháp sư phong độ ngời ngời điều khiển cây gậy phép thuật lấp lánh ánh bạc đó, chính là Lão Đổng.

Bản thân chuyện này cũng là một kỳ tích của cuộc đời. Lão Đổng vào những năm cuối đời đã tìm thấy sự nghiệp của chính mình, tìm thấy ý nghĩa của cuộc sống. Trong khi làm cho Lý Bát Môn rực rỡ chưa từng có, ông cũng phát huy tối đa năng lực tiềm ẩn của bản thân, thực hiện hóa giá trị vật chất và tinh thần ở mức độ lớn nhất. Cuộc sống đã khiến ông trở thành nhân vật chính trong một cục diện nào đó. Sự tự tin cực độ và sự trang trọng tương thích với nó, chính là xuất phát từ điểm này.

Chỉ là, bên cạnh sự thỏa mãn vì tự cho là đại khí thành muộn, trong lòng Lão Đổng lại thường xuyên ùa về những nỗi niềm u sầu khó tả: Hoàng hôn vô hạn đẹp, chỉ tiếc ngả về chiều.

Đời người suy cho cùng vẫn quá ngắn ngủi.