Một người khác có thế lực ở trấn, chính là Dư Tự Duyệt.

Nhiều đời tổ tiên của Dư Tự Duyệt đã đặt chân vững chắc tại thành Cửu Giang. Họ dựng một mặt tiền ở Tây Môn Khẩu sầm uất nhất, gọi là "Tầm Dương Lâu". Việc dùng lại tấm biển của tòa danh lâu thời Tống đã sớm không còn tồn tại kia, đủ cho thấy sự tự phụ của họ.

Tổ quán của Dư Tự Duyệt là Phụng Hưng, Giang Tây. Thời xưa có câu: "Gánh cạo đầu Quảng Cương; đường kép xướng kỹ Dương Châu; thợ bếp Phụng Hưng". Người Phụng Hưng đã giành rất nhiều thể diện cho những người con Giang Tây chất phác ở nơi cửa ngõ phía bắc Giang Tây, giao thông thủy bộ tụ hội này. Lúc bấy giờ, phàm là người xuôi ngược qua lại Cửu Giang, rất ít ai là không biết Tầm Dương Lâu. Cho dù chưa từng bước chân vào, thì tấm biển đã lên màu đồng xanh theo năm tháng kia cũng là thứ không thể khiến người ta phớt lờ.

Nhưng Tầm Dương Lâu này lại mang đến sự nhục nhã cho nhà họ Dư.

Ngày nhục nhã của nhà họ Dư là năm Dân Quốc thứ hai mươi lăm (họ đặc biệt ghi nhớ niên hiệu này, chứ không gọi theo cách gọi mới là năm một nghìn chín trăm ba mươi sáu). Hôm đó, từ Đoàn huấn luyện sĩ quan Lư Sơn có mấy vị sĩ quan đến. Tầm Dương Lâu từng thấy rất nhiều nhân vật có máu mặt, việc đến mấy người có thân phận cũng không có gì là lạ. Nhưng Đoàn huấn luyện sĩ quan Lư Sơn do chính Tưởng Ủy viên trưởng làm đoàn trưởng, Trần Thành làm phó đoàn trưởng. Phong độ của mấy vị đến đây cũng rất bất phàm, điều này đối với Tầm Dương Lâu thực sự là một ghi chép có ý nghĩa lịch sử. (Tầm Dương Lâu dẫu hiển hách đến đâu, suy cho cùng cũng chỉ là chiếc khăn voan trên đầu nhà xí. Mặt tiền ở tiểu địa phương dẫu có cao đến đâu, cũng không cao hơn ngưỡng cửa của đại địa phương được.) Cho nên tiểu nhị (người chạy bàn) vô cùng ân cần chu đáo: mời ngồi, rót trà, dâng khăn lông ấm, đưa thực đơn, không sơ hở chút nào. Thời đó coi trọng "một đường hai món", việc làm ăn tốt hay xấu, trước hết không phụ thuộc vào công phu ngoài sảnh. Không giống như nhiều cửa hàng quốc doanh hiện nay, nét mặt nhân viên người này người nọ gần như tấm khiên, tựa hồ như bản thân họ là thí chủ, còn khách hàng là kẻ đi xin ăn.

Một vị sĩ quan gọi trước món "Tam Tiên".

"Chỉ có một món thôi sao?"

"Mang lên rồi tính."

Rất nhanh món ăn đã được mang lên. Khói bốc nghi ngút, dầu kêu xèo xèo.

"Chỉ có thế này thôi á?"

Các vị sĩ quan ngồi rất trang trọng.

"Các vị trưởng quan cứ việc phân phó."

Tiểu nhị khom khom lưng.

Lời nói của sĩ quan rất có giá trị.

Tiểu nhị là một người cực kỳ lanh lợi, tròng mắt đảo nhanh như chớp. Thế nhưng vẫn không hiểu ý nghĩa trong đó.

Đường đầu (người phụ trách sảnh) liền lập tức đi tới, nhìn bàn một cái, liền nói ngay:

"Đến ngay, đến ngay đây."

Rất nhanh sau đó lại lần lượt dâng lên hai món "Tam Tiên": Thiêu tam tiên và Hối tam tiên. Do chính tay đường đầu bưng lên.

Hóa ra "Tam Tiên" có sự phân biệt giữa thiêu, hối, xào. Đã mang lên một đĩa xào tam tiên, tự nhiên không có nghĩa đó chính là "Tam Tiên", giống như lý luận "ngựa trắng không phải ngựa" vậy.

"Chỉ thế này thôi sao?"

Trên mặt các vị sĩ quan vẫn không có biểu cảm gì.

"Xin cứ phân phó."

Khuôn mặt đường đầu chất đầy nụ cười làm lành.

"Đây chính là Tam Tiên của Tầm Dương Lâu các anh ư? Không biết có thể chỉ giáo một hai không?"

"Không dám. Đây là xào tam tiên, dùng gà sống, cật heo, cá thái lát; đây là thiêu tam tiên, dùng gà luộc, giăm bông, hải sâm; còn đây là hối tam tiên, dùng giò viên..."

"Được rồi." Sĩ quan trừng mắt nhìn thẳng đường đầu, "Các anh sợ là có chút cậy cửa hàng lớn mà hiếp khách rồi đấy."

Vị sĩ quan sinh ra trắng trẻo, thanh tú, rất nho nhã, trông không giống một quân nhân mà giống một thư sinh hơn. Giọng nói không lớn, nhưng rất có trọng lượng.

Đường đầu trải đời nhiều, trong lòng rất căng thẳng, ngoài mặt vẫn thong thả: "Không có đâu, không có đâu. Tầm Dương Lâu từ trước đến nay trước sau như một, không lừa già dối trẻ. Huống hồ đây lại là các vị trưởng quan."

“Vậy anh tự nhìn xem, đây là cá thái lát gì? Hải sâm lại nằm ở đâu?”

Đang lý luận thì bố của Dư Tự Duyệt hớt hơ hớt hải từ trong nhà chạy ra, liên tục chắp tay:

"Xin lỗi, xin lỗi, các vị xin hãy lượng thứ. Thật sự là quá không khéo, trong tiệm vừa hay hết hàng, mực và hải sâm không đủ. Hải sâm đành dùng bong bóng cá thay thế, còn cá thái lát vốn dĩ phải dùng mực..."

"Vậy sao lúc trước không nói rõ?"

"Tại tôi, tại tôi. Tôi đã không dặn dò người ở sảnh."

"Quý tánh?"

"Không dám nhận hai chữ quý, họ Dư."

“Anh chính là Dư lão bản?”

"Vâng."

"Hân hạnh."

"Xin đừng khách khí."

Bố của Dư Tự Duyệt cẩn thận tiếp chuyện, đổi cho mấy vị sĩ quan một chiếc bàn khác.

"Hôm nay mấy anh em chúng tôi đến để mừng thọ vị này. Chúng tôi ngưỡng mộ mà đến đấy."

"Cảm ơn các vị đã nể mặt, đa tạ các vị đã nâng đỡ, tôi sẽ vào bếp trổ tài múa rìu qua mắt thợ, mong các vị cười chê."

"Vậy tốt lắm, hiếm khi Dư lão bản có nhã ý này, lần này, nhân vật chính thọ tinh tự mình gọi món đi." Vị rất nho nhã kia vô cùng phấn khởi.

"Được chứ." Một sĩ quan giọng Tứ Xuyên lớn tiếng đáp lời, "Trước tiên làm một món 'Pháo đả hưởng nha thành'."

Bố của Dư Tự Duyệt trợn tròn mắt nhìn vị có giọng Tứ Xuyên đó, chờ đợi câu sau. Chờ một lúc, thấy người đó cũng đang nhìn mình, mới nhận ra người vừa nãy vừa đọc tên món ăn:

"Trưởng quan vừa rồi gọi là..."

"Pháo đả hưởng nha thành." Giọng Tứ Xuyên vô cùng đanh thép nhắc lại một lần nữa.

"..." Bố của Dư Tự Duyệt nuốt mạnh một ngụm nước bọt.

"Sao thế?"

"...Có, có thể, xin, xin chỉ giáo một chút được không?" Mũi của bố Dư Tự Duyệt bắt đầu bóng nhẫy lên.

"Chỉ giáo á?" Giọng Tứ Xuyên cất tiếng cười sắc bén, "Món ăn tôi muốn gọi này, ở Tứ Xuyên chúng tôi chính là món ăn gia đình đấy nhé. Rốt cuộc chỗ các anh có phải là quán món nổi tiếng gì không thế? Hay là chúng tôi đi nhầm chỗ rồi?" Nói rồi anh ta tỏ vẻ rất thất vọng nhìn các đồng sự, chỉ vào vị sĩ quan nho nhã kia mà nói: "Cậu dẫn đường kiểu gì thế hả?"

Vị sĩ quan kia chậm rãi đứng dậy:

"Dư lão bản, mặt tiền Tầm Dương Lâu nhà các anh viết chính là 'Tiếu nạp đông tây nam bắc khách' mà. Ở cái thành Cửu Giang này, dám nói tám hệ ẩm thực lớn nào cũng thông thạo chẳng phải chính là Tầm Dương Lâu các anh sao?"

Trong lúc nói chuyện, Tầm Dương Lâu vừa nãy còn ồn ào như nước sôi nay đã tĩnh lặng như miếu cổ. Các thực khách đều nín thở, chờ xem vụ lôi thôi này sẽ kết thúc ra sao. Thời đó, việc tự mang theo một con ruồi chết nhét vào món ăn rồi gây sự với chủ quán không phải là chuyện hiếm, nhưng phần lớn là do bọn lưu manh vô lại làm. Mấy vị hôm nay đều là những người đường hoàng, yêu cầu của họ cũng hoàn toàn chính đáng, không phải là đến gây sự.

Bố của Dư Tự Duyệt há hốc miệng, nói không nên lời, mồ hôi vã ra như tắm.

"Đã như vậy, Dư lão bản, chúng tôi không làm khó anh nữa." Vị rất nho nhã kia chắp tay với mấy người đi cùng, "Hôm nay là huynh đệ mạo muội rồi. Rất xin lỗi mọi người, đi thôi."

"Không không, xin hãy dừng bước..."

Bố của Dư Tự Duyệt ấp úng lẩm bẩm.

Lúc đó bà nội của Dư Tự Duyệt vẫn còn sống. Bà run lẩy bẩy như sảy sàng đứng bên cạnh xem một hồi lâu, lúc này bần thần run rẩy suýt thì quỳ xuống. Sự việc dù thế nào đi nữa cũng không thể vãn hồi được rồi. Mấy vị sĩ quan rất trang trọng chỉnh đốn y phục mũ mão, rất trang trọng lần lượt rời khỏi bàn. Vị sĩ quan rất nho nhã đi ở cuối cùng. Khi đi ngang qua bố của Dư Tự Duyệt, ông nói nhỏ vào tai ông ấy, nhưng đủ để những người xung quanh đều nghe thấy:

"Tầm Dương Lâu sợ là sắp bại trong tay anh rồi đấy."

Bố của Dư Tự Duyệt là một người cực kỳ sĩ diện. Ngày hôm sau liền gỡ tấm biển xuống, tiếp theo là đem bán đấu giá mặt tiền. "Pháo đả hưởng nha thành" chỉ một tiếng súng đã oanh sập Tầm Dương Lâu sừng sững mấy chục năm qua.

Người đến tiếp quản là ông chủ "Lục Dương Thôn" sau này - Lục Truyền Hiền.

Hai

Lục Truyền Hiền vốn là đồ đệ của ông nội Dư Tự Duyệt. Tính ra, là sư huynh đệ với bố của Dư Tự Duyệt.

Thời đó có hai loại học đồ: một loại là "dung sư học đồ", đồ đệ trực thuộc ông chủ chứ không trực thuộc sư phụ, sư phụ rời tiệm, đồ đệ không đi theo, người ta chỉ công nhận tấm biển, gọi là "đồ đệ của tiệm nào đó"; một loại là "kính sư học đồ", đồ đệ trực thuộc sư phụ chứ không phải ông chủ, sư phụ được thuê, bị sa thải hoặc cáo lui, đồ đệ sẽ đi theo ở lại, đều gọi là "đồ đệ của sư phụ nào đó". Năm đầu tiên bái sư của kính sư học đồ, tiền công kiếm được hoàn toàn thuộc về sư phụ, năm thứ hai mới có thể nhận được một phần nhỏ, năm thứ ba nhận một phần. Sau ba năm mãn sư thì có thể đem thân giá ra bán đấu giá, nhà nào muốn thuê, lại trả tiền công cao, thì có thể rời sư phụ đi làm thuê. Tự nhiên cũng có những người trọng tình nghĩa, đi đâu cũng không chịu đi, cứ đi theo sư phụ mãi.

Lục Truyền Hiền khi làm kính sư học đồ với ông nội Dư Tự Duyệt ở Tầm Dương Lâu, nhà họ Dư đối xử với anh ta vô cùng hậu hĩnh. Tầm Dương Lâu thịnh vượng giàu có, vốn dĩ gia tư đã xông xênh hơn các nhà khác rất nhiều. Tiền thưởng của nhân viên (tiền típ), nhà khác tốt nhất là bảy ngày một phần, còn Tầm Dương Lâu thì năm ngày một phần, thông thường mỗi phần có bốn, năm đồng bạc trắng. (Tầm Dương Lâu quán lớn, khách đến phần lớn là quý khách, tiền típ cho cũng nhiều.) Lục Truyền Hiền học việc trong nhà bếp, ban đầu làm công việc tạp dịch là cái chắc. Nhưng những bao lì xì mà khách hàng đưa dưới các danh nghĩa tiền rượu thuốc, tiền đốt lò, tiền cúng thần... anh ta cũng nhận được phần giống như các sư phụ khác. Anh ta miệng dẻo, tay chân lanh lẹ, rất được lòng sư phụ. Thêm nữa——ông nội Dư Tự Duyệt nhìn ra được, nhà họ Lục sợ là không phải người tầm thường, sớm muộn gì ở cái thành Tầm Dương nhỏ bé này, nhất định cũng sẽ làm nên chuyện lớn động trời. Ông biết chính xác, nhà họ Lục vẫn luôn ngầm làm việc buôn bán thuốc phiện. Tầm Dương Lâu gần như tương đương với trung hạch của thành Tầm Dương, chuyện gì trong thành Tầm Dương mà nơi này không biết cơ chứ.

Lục Truyền Hiền sau ba năm mãn sư liền bái biệt sư phụ, rời khỏi Tầm Dương Lâu, và quả nhiên chẳng bao lâu sau đã tự lập lò riêng, dựng nên cơ nghiệp.

Thời ông nội Dư Tự Duyệt còn sống, việc qua lại giữa hai nhà vẫn vô cùng thân thiết. Lục Truyền Hiền hở miệng ra là gọi sư phụ. Cứ đến dịp lễ tết, là sớm đã dùng kiệu đón sư phụ sang ngồi chiếu trên.

"Lục Dương Thôn" do Lục Truyền Hiền mở vừa mới khai trương mặt tiền đã cực kỳ hiên ngang, trong toàn thành Cửu Giang, ngoại trừ Tầm Dương Lâu, không còn một nhà nào cao hơn mái nhà của nó nữa. Thế nhưng phong thái thì ra phong thái, Lục Dương Thôn ngoại trừ cái vẻ ngạo mạn của một kẻ trọc phú ra, thì danh tiếng tuyệt đối không thể so sánh với Tầm Dương Lâu được. Cho dù là giao thiệp ngoài xã hội hay công phu trong tiệm, Lục Truyền Hiền vẫn không thể thiếu sự dìu dắt chỉ điểm của Tầm Dương Lâu.

Sau khi ông nội Dư Tự Duyệt qua đời, hai nhà mới ngày càng xa cách. Khí thế của nhà họ Lục nhìn thấy rõ bằng mắt thường phình to lên từng ngày giống như men nở vậy. Ngoài Lục Dương Thôn ra, mấy người anh em khác của Lục Truyền Hiền lần lượt mở cửa hàng vải, cửa hàng tạp hóa nam, cửa hàng tạp hóa ngoại. Tiếng nói của nhà họ Lục ở cái thành phố nhỏ bé này ngày càng vang dội hơn. Dần dần có tin đồn lọt ra ngoài, bọn họ muốn mua đứt thành miếng bất động sản quanh khu vực Tây Môn Khẩu. Trong đó không loại trừ cả Tầm Dương Lâu.

Bản thân người nhà họ Lục thì không hề đưa ra tuyên bố công khai nào. Lục Truyền Hiền mỗi lần gặp bố của Dư Tự Duyệt, vẫn "sư huynh, sư huynh" gọi không ngớt, cung kính vô cùng.

Không lâu sau khi Tầm Dương Lâu gỡ biển hiệu, bố của Dư Tự Duyệt đã dò la rõ ràng, vị sĩ quan rất nho nhã trong đám lính ô hợp kia, chính là con trai của một người cô họ xa của Lục Truyền Hiền, được Lục Truyền Hiền gọi là "lão biểu".

Mọi chuyện đã rõ mười mươi. Bố của Dư Tự Duyệt hối hận vì tính khí quá nóng nảy, nhưng cũng đã muộn rồi. Thế là vừa thẹn vừa giận, đổ bệnh một trận rất lâu mới gượng dậy nổi. Đến khi gượng dậy, một hán tử tráng kiện trước kia, đã biến thành một ông lão tai điếc mắt mờ, tóc tai hoa râm.

Sau khi bán đấu giá Tầm Dương Lâu, họ dời đến Cửu Hợp Môn. Nơi đó tuy có phần hẻo lánh chút, nhưng cũng là một bến cảng tập trung người và hàng hóa. Mặt tiền nhỏ hơn, cũng không gọi là Tầm Dương Lâu nữa, đổi tên thành Cửu Hợp Phạn Trang, nhưng thực khách đều là những người biết điều. Dù sao cũng là gia thế nấu nướng, danh tiếng lẫy lừng, muốn trốn cũng không trốn thoát được.

Bố của Dư Tự Duyệt đóng cửa Tầm Dương Lâu, liền từ chức hội trưởng hội đồng nghiệp ngành hàng ăn uống địa phương. Tuy nhiên các đồng nghiệp vô cùng nhân nghĩa, mãi đến khi ông qua đời mới sắp xếp lại thứ bậc. Dựa theo thực lực, dựa theo bối phận, ông chủ Lục Dương Thôn là Lục Truyền Hiền ngồi vào chiếc ghế đầu tiên. Thiếu ông chủ Cửu Hợp Phạn Trang là Dư Tự Duyệt xếp thứ hai, làm phó hội trưởng. Dư Tự Duyệt tuổi mới ngoài hai mươi kiên quyết từ chối không nhận, Lục Truyền Hiền nắm chặt lấy tay áo cậu ta, vô cùng khẩn thiết nói:

"Xem ra đứa cháu này không phục sư thúc rồi, thôi được rồi, vậy vẫn là cậu ngồi chiếu trên đi, để tôi làm chân lon ton cho cậu." Anh ta nói vậy, Dư Tự Duyệt ngược lại thấy khó lòng từ chối nữa.

Nhưng Dư Tự Duyệt trong lòng hiểu rõ, một núi không thể chứa hai hổ, đồng nghiệp vốn dĩ là oan gia, hạng người như Lục Truyền Hiền, sao có thể dễ dàng buông tha cho cậu ta chứ.

Ba

Quân Giải phóng tiến vào thành Cửu Giang là vào tháng năm. Tháng tư mưa dầm không dứt, lũ núi ào ào đổ xuống, hồ trong và sông trong thành Cửu Giang đều ngập lụt. Mực nước sông Trường Giang tăng vọt. Dẫu thế nước không phải là hiếm thấy, nhưng lúc bấy giờ ven sông không có đê điều, Tây Môn Khẩu náo nhiệt nhất vẫn chèo thuyền trên mặt đường. Khu vực Cửu Hợp Môn địa thế trũng thấp, nước thậm chí còn chảy ra chảy vào từ cửa sổ. Phàm là các cửa hàng củi lửa đều không thể mở cửa kinh doanh, bếp chìm dưới mặt nước, nồi niêu đều phải treo ngược lên.

Nửa đêm về sáng, Dư Tự Duyệt bị tiếng gọi cửa đánh thức.

"Dư chưởng quỹ có đó không?"

Là giọng miền Bắc.

"Ai thế?"

Dư Tự Duyệt ở trên gác xép nghe hồi lâu, mới không mấy tình nguyện lên tiếng.

"Xin lỗi, quấy rầy ông rồi, đại chưởng quỹ!" Người ở dưới rõ ràng vô cùng vui mừng, "Chúng tôi là quân Giải phóng."

"Hô da, không trách được!" Dư Tự Duyệt chồm dậy, nhưng lại bị cánh tay của vợ cản lại. Người ở dưới thấy trên lầu lại không có động tĩnh gì, tưởng là lật lọng, lại liên tiếng gọi "chưởng quỹ, chưởng quỹ".

"Tiếp đón không chu đáo, tiếp đón không chu đáo." Dư Tự Duyệt chật vật mãi mới thò được cái đầu bù xù ra khỏi cửa sổ nhỏ trên gác xép, liếc mắt nhìn thấy người đến đứng ngập trong nước sâu ngang thắt lưng, liền thốt lên kêu lớn: "Ấy da, chết tiệt chết tiệt." Sau đó liền xách quần bằng hai tay chạy ra lầu treo: "Mau mời lên trên, mau mời lên trên."

"Không khách khí." Người đó nói, trong ánh sáng mờ ảo không nhìn rõ mặt mày, chỉ lờ mờ thấy một hàm răng trắng ởn, "Đến bàn với ông một chuyện."

"Chuyện gì thế?"

“Làm phiền đại giá làm giúp mấy cái bánh bao.”

"Làm bánh bao? Tôi đã..."

"Tôi biết." Người nọ rõ ràng biết Dư Tự Duyệt định nói những lời kiểu như đã đóng cửa tiệm mấy ngày nay rồi, vội vàng cướp lời, "Bộ đội đã một hai ngày nay không được ăn đồ chín rồi. Tôi khó khăn lắm mới tìm được đến chỗ ông, anh thế nào cũng phải nghĩ cách giúp chúng tôi một tay."

Gần như là cầu cứu.

Cửu Giang được giải phóng hòa bình. Quân Giải phóng còn chưa vượt sông, quân đội Quốc Dân Đảng đồn trú ở Cửu Giang đã bay biến đi đâu mất hút. Dù nói là không đánh nhau, nhưng mấy vạn đại quân sau chặng đường dài mệt nhọc, vốn cho rằng qua Giang Nam, vào thành phố, ít nhất cũng có thể được ăn một bữa thật no nê, nào ngờ tình hình lại nghiêm trọng như vậy. Do nước dâng, cầu cộ trong thành bị đánh sập, đường ô tô ngoài thành bị chặn đứt, nguồn cung cấp lương thực than đá không theo kịp, vật tư thị trường khan hiếm, một số kẻ đầu cơ tích trữ, phần lớn các cửa hàng đồ chín đều tắt lửa ngừng kinh doanh. Hậu cần cung ứng chốc lát trở thành một khó khăn.

Dư Tự Duyệt ngẩn người ra một lúc, rất nhanh chóng đáp:

"Không nói hai lời, tôi làm."

Đêm hôm đó, cậu ta cũng không bận gọi nhân viên, tự mình cùng vợ ghép mấy chiếc bàn lớn Bát Tiên gia truyền trong sảnh tiệm lại với nhau, bên trên trải gạch, rồi bắc thêm hai chiếc thùng dầu rỗng cực lớn làm bếp lò. Đến khi trời sáng, thế mà lại làm được mười hai bao bột mì, mỗi bao bột mì trọng lượng tịnh là năm mươi cân. Bánh bao hấp xong chất cao thành một đống nhỏ.

Người quân nhân đến tìm Dư Tự Duyệt vào tối hôm trước vừa chào quân sự vừa vái lạy. Anh ta lập tức phải theo bộ đội xuất phát, không kịp bày tỏ nhiều hơn, ngoài việc để lại tiền bạc, còn để lại một tờ giấy chứng nhận, nói là đến lúc đó sẽ do chính quyền địa phương mới khen thưởng.

Bốn

Lúc đó sở dĩ nhiều cửa hàng đóng cửa ngừng kinh doanh, nước dâng quả nhiên là một nguyên nhân. Nhưng nếu nhất định phải nhóm lửa nấu ăn, thì cũng không phải là không làm được. Chủ yếu là rất nhiều người đứng trước bước ngoặt thời đại, giao thời đổi đời này, muốn đợi một chút, nhìn một chút. Lúc bấy giờ, đặc vụ ẩn nấp cùng thổ phỉ, lưu manh vẫn thỉnh thoảng nổ súng dọa dân, tung ra đủ loại tin đồn thất thiệt. Tính bướng bỉnh của người dân Cửu Giang vốn nổi tiếng nhất. Người ta thường nói: trên trời có Cửu Đầu Điểu, dưới đất có Hồ Bắc lão; ba lão Hồ Bắc, không địch nổi một lão Cửu Giang. Câu này không sai chút nào. Bản thân họ cũng công nhận thế, thường đem ra tự giễu cợt, thậm chí còn dựa vào đó mà tự hào, rất coi đó là vinh dự đặc biệt. Cửa ngõ xuôi ngược khúc giữa sông Trường Giang này, tuy nhỏ nhưng lại có chút danh tiếng. Giếng sóng của Quản Anh, đài điểm tướng của Chu Du, lầu trang điểm của Tiểu Kiều đến nay vẫn còn dấu tích; cầu lưu danh hiền của Lý Thích sử, nơi Bạch Tư Mã nghe tỳ bà, bức tường thơ Ôn Tịch của Tống Áp Ty, thời gian tới sẽ được tu sửa. Nghiên cứu sự hình thành phong tục dân gian nơi đây, tự nhiên không thể không liên quan đến điều này: địa phương tuy nhỏ bé, nhưng cảnh đời từng trải lại nhiều và lớn, không thể không khiến người ta trở nên khôn khéo léo lót.

Dư Tự Duyệt sau đó quả thực đã nhận được khen thưởng. Nhưng trong lòng cậu ta suốt một thời gian dài vô cùng bất an, thấp thỏm không yên. V vốn dĩ cậu ta chỉ là một người làm ăn, nấu cơm ăn cơm, người ta tranh thiên hạ, đoạt giang sơn, phong ba cuồn cuộn, rồng bay phượng múa, thì liên quan gì đến cậu ta? Đứng trên lầu Hoàng Hạc ngắm thuyền lật là được rồi, thế nhưng đêm hôm đó mười bao bánh bao bột mì của cậu ta làm ra động trời động đất, tuy nổi bật thật nhưng lại không còn đường lui. Trời có phong vân bất trắc, Đảng Cộng sản có làm nên nghiệp lớn hay không, ai mà biết được? Rõ ràng là có kẻ ngầm muốn kéo cậu ta xuống nước. Nếu không có kẻ mách nước, thì cái tên nhà quê miền Bắc kia sao có thể vào lúc sắp nửa đêm lại có thể đích danh tìm đến tận cửa nhà cậu ta chứ?

Ngày tháng trôi qua, lòng Dư Tự Duyệt mới dần thả lỏng hơn, rồi lại dần dần chứng thực được kẻ mách nước đó, không ngoài dự liệu của cậu ta, chính là ông chủ Lục Dương Thôn - Lục Truyền Hiền.

Khi quân Giải phóng nghe ngóng được Lục Truyền Hiền là hội trưởng hội đồng nghiệp ngành hàng ăn uống địa phương bèn tìm đến anh ta, anh ta đang nằm oặt ra giường, ra vẻ sống dở chết dở. Anh ta bảo quân Giải phóng đi tìm phó hội trưởng, đi con đường nào, rẽ mấy khúc cua, mặt tiền thế nào vân vân, giới thiệu vô cùng chi tiết. Hơn nữa còn đặc biệt giải thích, món điểm tâm trắng của vợ Dư Tự Duyệt là tuyệt kỹ có một không hai ở địa phương, người có tay nghề như cô ta ở đất này tuyệt đối không có người thứ hai. Tìm người khác sợ là không giải quyết được vấn đề, chỉ có thể tìm vợ chồng Dư Tự Duyệt.

Lục Truyền Hiền nói câu nào tuyệt tình câu nấy, đóng đinh đóng cột, còn chơi khăm một vóc. Vốn là muốn đẩy Dư Tự Duyệt vào hoàn cảnh khó khăn, thế nhưng thời đại lại không bi quan như Lục Truyền Hiền ước tính. Quân Giải phóng như cuốn sạch lá khô, trời quang mây tạnh vô cùng vững vàng. Dư Tự Duyệt trước ngày lập quốc đã trở thành công thần của Đảng Cộng sản, Lục Truyền Hiền ngược lại thành ra tác thành cho cậu ta.

Lục Truyền Hiền trong lòng chua lòe chua loẹt, ngoài mặt vẫn cười hề hề. Dư Tự Duyệt khí huyết phương cương vừa nhìn thấy cái mặt này liền buồn nôn, chỉ hận không thể bóp nát như nhào bột.

Năm

Dư Tự Duyệt vóc người lùn tịt, trông giống như một khối đá kê chân, trán hẹp, mắt hẹp, miệng rộng cằm bạnh, tướng mạo rất ngốc nghếch. Lúc rảnh rỗi, cậu ta luôn sụp mí mắt khép hờ, người ta đều tưởng cậu ta đang ngủ gật. Ngồi trên xe đạp, cậu ta cũng giữ nguyên cái dáng vẻ này. Thế nhưng, mặc kệ trên đường có bao nhiêu người, chỉ có người khác tông vào cậu ta, chứ cậu ta tuyệt đối không tông vào người khác. Có một lần, cậu ta đạp xe đi qua chợ, vòng qua một cái sọt lớn, không ngờ bên kia sọt có một đứa bé gái nhà quê trải một miếng vải trên mặt đất, trên vải bày mấy chục quả trứng gà. Phanh thì không kịp nữa rồi, cậu ta đành cứ thế trực tiếp chạy qua. Mọi người xung quanh đều kêu lên kinh hãi. Đến cuối cùng lại phát hiện chỉ là hú vía: bánh xe của Dư Tự Duyệt uốn lượn vòng vèo qua khe hẹp giữa mấy đống trứng, ngoại trừ để lại vết lốp xe trên tấm vải đó ra, không một quả trứng nào bị tông vỡ.

Mọi người sau này mới biết, lúc cậu ta ngủ gật, chính là lúc đang tính toán đủ thứ mưu kế. Cậu ta cả ngày ngủ gật, cũng là cả ngày đang tính toán đủ mọi mưu tính. Mắt cậu ta nhắm lại, nhưng lại nhìn thấu đáo hơn cả người mở mắt.

Gia nghiệp và kỹ nghệ nhà họ Dư, qua tay cậu ta đã được phát triển rực rỡ.

Cậu ta sửa đổi rất nhiều quy củ phép tắc truyền đời của tổ tiên: Cửu Hợp Phạn Trang là quán đầu tiên ở địa phương thực hiện ăn trước trả tiền sau; đổi mức lãi năm mươi phần trăm quen thuộc thành ba mươi phần trăm. Rất phóng khoáng.

Cậu ta không kiêu ngạo, không đóng cửa phòng ngắm vợ. Phàm là đồng nghiệp qua đường hoặc thực khách tinh thông đạo này, hễ bị cậu ta phát hiện ra, cậu ta đều chủ động tiến lên thỉnh giáo, thậm chí trăm phương nghìn kế đưa người ta vào bếp biểu diễn, hoàn toàn không sợ ảnh hưởng đến danh tiếng của bản thân. Món gọi là "Pháo đả hưởng nha thành" từng đẩy Tầm Dương Lâu vào con đường chết kia, cậu ta rất nhanh đã tìm hiểu ra vốn dĩ là thứ vô cùng đơn giản: mổ mười con gà, dùng thịt ức làm thành giò viên, nhồi vào ống da cổ gà. Trước tiên ngâm qua gia vị, sau đó dùng dầu sôi rán qua, rồi dùng lửa nhỏ om chín. Khi ăn viên sau đánh viên trước. Chỉ có thế mà thôi. Ở chỗ Dư Tự Duyệt, thực đơn của Cửu Hợp Phạn Trang đã mở rộng gấp đôi so với Tầm Dương Lâu.

Cậu ta còn rất giỏi phát minh. Ngành ẩm lượng địa phương đầu những năm năm mươi đã có kho lạnh, đó chính là kho lạnh nhân tạo do chính tay Dư Tự Duyệt chế tạo: xây một cái hồ đá, trong đó thả đầy các khối đá lạnh. Tiện lợi hơn nhiều so với việc đào giếng (lúc bấy giờ thường tận dụng giếng sâu để giữ tươi bảo quản lạnh) và dùng bột đông các thứ làm vỏ bánh nhân bánh, mùi vị không nghi ngờ gì chắc chắn cũng ngon hơn nhiều.

Đến xã hội mới, Dư Tự Duyệt tuổi đời còn trẻ lại vô cùng đắt giá vì có công.

Điều này không tránh khỏi việc khơi dậy lòng đố kỵ của đồng nghiệp. Kẻ đố kỵ nhất tự nhiên là Lục Truyền Hiền.

Đầu thời kỳ giải phóng, những đại quan quý nhân từng đối địch với Đảng Cộng sản trong thành kẻ thì chạy trốn, kẻ thì bị bắt, kẻ thì bị giết. Những người có tiền được chính sách khoan hồng đại đa số đều thu mình làm rùa rụt cổ. Cán bộ lớn nhỏ của Đảng Cộng sản mới lên cầm quyền thực hiện chế độ cung cấp, rất ít người dám ra quán xá xa hoa. Những nhà hàng thượng đẳng như Lục Truyền Thôn, Cửu Hợp Phạn Trang, việc làm ăn chốc lát trở nên ảm đạm.

Lục Dương Thôn dứt khoát ba ngày đánh cá, hai ngày phơi lưới. Cho dù có mở cửa kinh doanh, cũng chỉ tìm một thợ bếp hạng hai để đối phó, chẳng ai nhìn thấy bóng dáng Lục Truyền Hiền đâu. Đi họp (hồi đó họp rất nhiều) hễ có thể khất thì anh ta cố gắng khất cho đến khi không đến được thì thôi, không phải "ốm liệt giường không dậy nổi" thì cũng là "đi thăm người ta", không có ở nhà. Thực sự không khất được nữa, anh ta đến, nhưng lại ủ rũ như người nghiện thuốc phiện, gương mặt nhăn nhó như bị đau răng, trông như quả táo tàu phơi khô. Vừa mở miệng, trước tiên là hào hùng nói một tràng nhận thức: Đảng Cộng sản vĩ đại anh minh thế nào, bọn họ đương nhiên phải hiệu lực báo đáp thế nào. Đến khi nói đến vấn đề thực tế, ví dụ như quyên góp, nộp thuế, liền kêu ca thảm thiết liên hồi, tựa hồ như người phải quyên góp, phải nộp thuế không phải là anh ta, mà là chính quyền yêu dân như con nên cấp cứu trợ cho anh ta.

Lúc này, Dư Tự Duyệt liền đứng một bên ngủ gật. Nhưng Lục Truyền Hiền trong mắt cậu ta chẳng khác nào cởi truồng không mặc gì. Cậu ta thậm chí còn nhìn rõ ngụm đờm mà Lục Truyền Hiền nuốt xuống trong lúc nói chuyện chảy từ cổ họng vào dạ dày như thế nào, rồi lại từ dạ dày chảy vào một đoạn ruột nào đó ra sao. Lục Truyền Hiền chẳng qua dựa vào hai tay: một tay kêu nghèo kể khổ; một tay ngầm đi báo cáo cậu ta, thổi phồng doanh thu của Cửu Hợp Phạn Trang to như thổi bàng quang lợn. Cậu ta thậm chí còn đoán được Lục Truyền Hiền đi báo cáo mấy lần, một lần dùng mấy tờ giấy. Nhưng cậu ta vẫn bình chân như vại. Không đáng.

Đến phiên cậu ta biểu thái, cậu ta nói rất đơn giản, chỉ trưng ra mấy con số: ví dụ, quyên góp máy bay đại bác cho chiến tranh Triều Tiên, cậu ta bỏ ra bao nhiêu tiền; tháng này hoặc quý này cậu ta nộp bao nhiêu thuế v.v. Những con số này thường khiến cả phòng ngạc nhiên, khiến kẽ răng của đồng nghiệp hít khí lạnh như rắn. Lục Truyền Hiền thì bị cậu ta đối chiếu cho mặt mày tái mét, héo rũ như sương đánh.

Phải thừa nhận rằng, nhân viên chính quyền lúc bấy giờ, có người nhiệt tình rất cao, nhưng kinh nghiệm lại không đủ. Con số Dư Tự Duyệt báo cáo càng cao, lần định mức thu thuế tiếp theo, con số đó lại càng bị đẩy lên cao hơn. Cộng thêm việc Lục Truyền Hiền liên tục sai người nặc danh vạch trần gốc gác của cậu ta, mấy nhân viên thuế vụ trẻ tuổi lại càng cảm thấy trong lòng có cơ sở. Dư Tự Duyệt cứ thế mặc kệ nước lên thuyền lên, chưa từng cau mày, cũng không hề giãi bày thực tình. Thuế cứ mỗi tháng thu một lần; mỗi quý lại cộng dồn số liệu của ba tháng thu một lần; mỗi nửa năm lại cộng dồn số liệu của hai quý thu một lần. Giống như leo thang càng leo càng cao. Dư Tự Duyệt lần nào cũng sảng khoái dứt khoát, hơn nữa con số tự báo cáo lần sau đều cao hơn lần trước. Nhẹ nhõm tựa như gánh xiếc biến ảo thuật vậy. Hai năm sau, cậu ta bán sạch gần như toàn bộ gia sản truyền đời của nhà họ Dư, tất cả đồ ăn thức uống bằng bạc, đồng, thiếc, nhôm, đồ trang sức của vợ hồi môn, cho đến chiếc vòng cổ bằng vàng của con trai, đều đồng loạt không giữ lại món nào. Cửu Hợp Phạn Trang tuyên bố phá sản, chỉ còn lại một cái vỏ nhà trống hoác.

Bảy

Dư Tự Duyệt chẳng khác nào tự mình phá đài của chính mình. Nhưng cậu ta tự nguyện đập phá. Cậu ta có suy nghĩ của riêng mình. Hồi đó ở thành Cửu Giang có một nhà tư bản từng mở xưởng dệt đã hiến toàn bộ sản nghiệp cho chính quyền không hoàn lại, kết quả được làm phó thị trưởng. Vị phó thị trưởng này là đối tượng mặt trận thống nhất. Dư Tự Duyệt muốn làm triệt để hơn ông ta, muốn làm vô sản, đó mới là đối tượng nương tựa.

Thế nhưng, cậu ta muốn triệt để, chỉ là tình một phía của cậu ta, người ta không đời nào tin tưởng triệt để cái sự triệt để đó: gốc gác nhà họ Dư thâm sâu rộng lớn, há là chuyện bán sạch trong một hai năm là hết được ư? Ai mà biết trong tường ngăn, dưới hầm rượu của Cửu Hợp Phạn Trang chôn giấu bao nhiêu gia tư? Dư Tự Duyệt sợ rằng những thứ rút ra chỉ là lông chân trong chín con bò mà thôi.

Dư Tự Duyệt nghe những lời đồn đại phong phanh này, cũng hiểu rõ Lục Truyền Hiền đã giở trò quỷ thế nào, nhưng cậu ta không biện bạch, vẫn tiếp tục ngủ gật của mình.

Một đêm mùa đông gió thổi lộng, Cửu Hợp Phạn Trang (thực ra đã không còn là phạn trang nữa, chỉ là nơi ở của một nhà Dư Tự Duyệt) bỗng nhiên bốc cháy. Những người hô hào kéo đến dập lửa, tận mắt nhìn thấy một nhà Dư Tự Duyệt chỉ mặc độc áo lót quần lót chạy thoát ra từ trong khói lửa.

Cửu Hợp Phạn Trang bị thiêu rụi thành một mảnh phế tích, hoàn toàn không còn sự bí ẩn nào để bàn tán, cũng chẳng còn gì để phỏng đoán nữa. Người nhà họ Dư chỉ nhặt lại được vài mạng người. Họ vứt bỏ cái mảnh đất xui xẻo đó, được chính quyền sắp xếp, dọn vào ở trong một căn nhà công cộng.

Sự việc sau đó được điều tra xác minh nhiều lần, cuối cùng đưa ra kết luận, nói là do pháo hoa của ai đó không biết bắn từ ngoài tường rơi vào đống củi ở sân sau gian bếp của Cửu Hợp Phạn Trang, gây ra tai họa hỏa hoạn. Thực ra nguyên nhân hỏa hoạn thực sự, chỉ có một mình Dư Tự Duyệt là rõ nhất. Bởi vì ngọn lửa là do chính tay cậu ta châm.

Dư Tự Duyệt tự mình đến phòng lao động đăng ký, vào làm ở nhà máy dệt bông quốc doanh, đẩy ống sợi.

Dư Tự Duyệt thực sự trở thành vô sản đã đấu tranh kiên quyết với nhà tư bản bất pháp. "Tam phản ngũ phản", cậu ta nộp cho cơ quan liên quan một lá đơn kiện do người khác viết hộ, liệt kê lịch sử phát tài của Lục Truyền Hiền, số lượng tài sản hiện có, số tiền trốn thuế nghi ngờ, cùng với tội danh vẫn còn giấu thuốc phiện của hắn ta vô cùng chi tiết xác thực, gần như không khác gì kết quả điều tra sau này.

Lục Truyền Hiền với tư cách là một trong những "con hổ" lớn nhất địa phương, vài năm sau đã chết trong nhà giam.

Oan nghiệt mấy chục năm của hai nhà Dư, Lục đến đây coi như chấm dứt.

Lục Dương Thôn đổi tên thành Nhà hàng Công Nông, trở thành doanh nghiệp quốc doanh. Công ty dịch vụ ăn uống thành phố hết lần này đến lần khác động viên Dư Tự Duyệt quay lại chốn cũ cầm bếp. Dư Tự Duyệt chết cũng không chịu, ngựa tốt không ăn cỏ cũ! Thực sự hết cách, cậu ta thông qua sự giới thiệu của một người họ hàng, được điều về làm việc tại một nhà máy nhỏ trên núi Lư Sơn. Lư Sơn lúc bấy giờ trực thuộc Tỉnh ủy quản lý, thành phố Cửu Giang không với tới được. Nhà máy nằm trong một thung lũng trên núi, gần đó không có danh lam thắng cảnh nào được khai thác cả. Cậu ta dường như muốn từ đó ẩn danh mai danh tạ thế, siêu thoát khỏi trần thế.

Tám

Đào Uyên Minh làm ẩn sĩ, Lý Thái Bạch tìm tiên đạo, từ lâu đã là chuyện cũ năm xưa rồi. Lư Sơn ngày nay, hạng người như Dư Tự Duyệt làm sao có thể giấu nổi? Chẳng mấy ngày, người xung quanh đã biết rõ lai lịch của Dư Tự Duyệt. Có người liền hỏi, vứt bỏ biết bao nhiêu sản nghiệp, bỏ bê tay nghề gia truyền, không hối hận sao?

Hối hận cái gì chứ. Dư Tự Duyệt mang vẻ mặt nhẹ bẫng. Mở quán ăn trong xã hội cũ gọi là "cần hành", nghề cỏ cây. Sáng trồng cây, tối hóng mát, không tốn vốn, cũng không cần người bảo lãnh. Tam giáo cửu lưu, thuộc hạ cửu lưu; bảy mươi hai ngành, không có "cần hành". "Cần hành" vốn dĩ là nghề đầu gối tay ấp của hảo hán Lương Sơn, Lương Sơn chính là một trăm linh tám vị anh hùng. Dư Tự Duyệt nói những lời này thực ra là tự an ủi mình, đợi đến khi xung quanh không có ai, đối mặt với vách núi khe sâu, nghĩ lại chuyện năm xưa, không kìm được nước mắt trào dâng đầm đìa.

Thay đổi xảy ra sau đó là điều cậu ta nằm mơ cũng không ngờ tới. Có một ngày, có người đột nhiên mò vào khe núi tìm cậu ta. Người này khiến cậu ta được đầu thai lần nữa.

Không phải ai khác, chính là người quân Giải phóng đã tìm đến tận cửa yêu cầu Dư làm bánh bao vào đêm tháng năm năm 1949 đó.

"Là Lão Mạnh?!" (Người đó họ Mạnh)

Dư Tự Duyệt vô cùng phấn khích. Lão Mạnh khiến cậu ta nhớ đến chiến công của mình.

"Đại chưởng quỹ, sao ông lại chui rúc vào cái xó này thế."

"Bây giờ tôi không phải ông chủ nữa rồi, là vô sản." Giọng Dư Tự Duyệt có chút khàn khàn.

"Theo tôi."

Lão Mạnh không nói hai lời kéo cậu ta đi. Hồi đó anh ta chỉ là một thủ quỹ đại đội, nay đã là một người phụ trách của phòng giao tiếp địa phương, anh ta vừa từ bộ đội chuyển ngành ra địa phương. Phụ trách chuyện ăn uống, công việc vừa ổn định là anh ta nhớ ngay đến Dư Tự Duyệt.

Trải nghiệm sau khi xuống núi của Dư Tự Duyệt vô cùng huy hoàng. Không chỉ cuộc đời này của cậu ta nói không hết, mà ngay cả con cháu đời sau của cậu ta cũng sẽ khắc ghi đời đời kiếp kiếp.

Tự nhiên là quay lại nghề cũ, nhưng kém xa Cửu Hợp Phạn Trang hay Tầm Dương Lâu có thể so sánh được.

Chín

Những năm tháng đó, Dư Tự Duyệt đã gặp biết bao nhiêu đại nhân vật, ngay cả bản thân cậu ta cũng tính toán đến hoa mắt chóng mặt không đếm xuể. Bốn đại danh đán của Trung Quốc, ngoài Trình Nghiên Thu ra, Mai Lan Phương, Thượng Tiểu Vân, Cẩu Huệ Sinh đều từng nếm qua tay nghề của cậu ta. Sếp lớn ở tỉnh tới, nếu không phải chính khách thì chỉ được ăn cơm do chân lon ton của cậu ta nấu mà thôi. Người ăn cơm ở bếp của cậu ta, toàn là ăn một mình một mâm, cùng lắm thì có phu nhân đi cùng. Nước cậu ta dùng trong bếp, đều là chuyên dụng vận chuyển từ dưới núi lên, do chính trưởng phòng giao tiếp áp tải. Lúc mổ lợn ở dưới núi, xe đi lên núi cứ đỗ ngay bên cạnh, vừa dứt dao là lập tức lên xe, xe chạy nhanh như bay. Nghìn cửa trên đỉnh núi lần lượt mở ra, không ai biết thịt lợn đến từ đâu.

Những nơi cậu ta ra vào đều là chốn canh gác vô cùng nghiêm ngặt. Người gan nhỏ một chút đi ngang qua đều cố gắng không nhìn về phía đó. Sâu uyển sâu như biển, trong phòng mờ ảo, ban ngày vẫn bật đèn, trống trải không nghe thấy tiếng người. Dưới đất đều trải thảm len dày, hoặc đánh sáp bóng loáng. Thậm chí trong nhà bếp cũng có thể mang dép thêu hoa để làm việc. Ban đầu cậu ta cực kỳ không quen, cẩn thận từng li từng tí bước về phía trước, sợ trật khớp xương cổ. Tầm Dương Lâu kiêu ngạo một thời năm xưa không thể so sánh với nhà vệ sinh ở đây. Khói dầu lan từ nhà bếp ra phòng khách, toàn bộ thực khách ngơ ngác như trong sương mù. Mùi dầu mỡ mang theo ba phần hỏa khí khiến người ta chưa ăn đã no đến ba phần. Nhờ có những người thời đó, cũng có thể chịu đựng được, ngồi xuống được. Nào giống như chỗ này, ván nhà xí soi rõ bóng người, nước tiểu không khai, phân không thối, bốc lên lại là mùi thơm của nước hoa.

Đôi chân của cậu ta cũng trở nên quý giá, đi mấy bước cũng có xe ô tô đón đưa. Cậu ta còn không biết đã ngồi bao nhiêu lần "chuyến tàu chuyên dụng": một đầu máy xe lửa chỉ kéo hai toa xe, tiến thẳng về phía trước, không gì cản nổi.

Thân phận của cậu ta lớn một cách kỳ lạ, gần như ngang hàng với quan lại. Cứ có nhiệm vụ là vợ con cũng không gặp được cậu ta, người thân bạn cũ đi ngang qua cũng chỉ đành làm như không quen biết. Có những lúc, ngay cả cấp trên trực tiếp của cậu ta cũng không quản được chuyện của cậu ta.

"Lão Dư, là ai đến thế hả?"

Có một lần, trong lúc đang làm nhiệm vụ giữa chừng, cậu ta quay về đơn vị lấy mẫu vật mang thiếu, một người quản sự của phòng giao tiếp hứng thú tràn trề hỏi cậu ta.

"Anh hỏi tôi, anh không biết á?"

"Tôi biết thì còn hỏi anh làm gì?"

"Anh đừng có đùa cợt tôi!"

Cậu ta nghiêm túc nói. Trừng đôi mắt giống như đang ngủ gật ấy sáng ngời lên. Người nọ vội vàng thu lại nụ cười.

Sau khi kết thúc nhiệm vụ, khi tổng kết công tác, cậu ta đã được biểu dương đặc biệt, nói là cậu ta cảnh giác cao, kỷ luật nghiêm, người làm việc trong phòng giao tiếp phải như thế. Người biểu dương cậu ta chính là cái kẻ từng muốn cậu ta tiết lộ cơ mật. Hóa ra là thử cậu ta. Có một lần, không nhớ vì chuyện gì (bây giờ cậu ta dù thế nào cũng không nhớ nổi đó là chuyện gì, thật đáng đời!), cậu ta vội vã bước đi, lúc bước đến cửa sảnh, đã có một người đi trước cậu ta một bước đến đó, và vươn tay nắm lấy tay nắm cửa. Nghe thấy tiếng bước chân vội vã ở phía sau, người nọ quay đầu lại một chút, rồi kéo cửa ra, nhưng lại không bước ra ngoài, mà mỉm cười vươn tay còn lại ra, mời cậu ta đi trước. Cậu ta liền không chút khách khí bước ra ngoài. Đến khi bước tới bậc thềm, cậu ta mới chợt nhớ ra, người này hình như đã gặp ở đâu đó rồi. Thế là đột nhiên quay đầu lại, sững sờ hóa đá tại chỗ: người nọ ở Trung Quốc, ngay cả đứa trẻ ba tuổi cũng nhận ra.

Từ đó về sau, hễ nhắc đến chuyện này, cậu ta lại nghẹn ngào, lại rơi lệ, cho đến khi đấm ngực thình thịch như trống trận: sao lại đáng chết như thế cơ chứ, lại dám giành đường với lão nhân gia người ta.

Dù vô cùng hối hận đau khổ, đau đớn muốn chết là thế, nhưng trong thâm tâm, Dư Tự Duyệt vẫn mơ hồ có một cảm giác: thân phận hiện tại của mình vô cùng bất phàm. Những lời bộc bạch thường xuyên của cậu ta, kỳ thực chính là ẩn chứa ý thức này ở bên trong, chỉ là cậu ta không tự giác mà thôi.

Nói tóm lại, tất cả những điều này, khiến cậu ta cảm thấy bản thân mình cũng thật thần bí.

Cho nên cũng thật thần thánh.

Mười

Dư Tự Duyệt biết mình thần thánh, nhưng lại không hề kiêu ngạo, hách dịch vênh mặt hất hàm tuồng. Cậu ta đồng thời hiểu rằng, sự thần thánh đó, trước hết là vì việc cậu ta làm rất thần thánh. Cậu ta cũng phải làm một cách thần thánh.

Làm đầu bếp, ở phòng giao tiếp và ở nhà hàng, vừa giống nhau lại vừa khác nhau. Yêu cầu cao về tay nghề là điểm chung. Nhưng ở nhà hàng là người ta đến ăn tay nghề của đầu bếp, biết thêm vài món danh tiếng là đã rất xuất sắc rồi. Ở phòng giao tiếp, là đầu bếp dùng tay nghề để chiều lòng vị giác của người khác, chỉ có món nổi tiếng thôi vẫn chưa đủ, đôi khi món ăn không nổi tiếng lại càng khó làm hơn. Mấu chốt là ở sự tận tâm. Cổ nhân có câu "thực bất yếm tinh". Điều này thực ra không phải sở thích riêng của một mình Khổng Tử, mà là một nguyên tắc chung về ăn uống. Dư Tự Duyệt chính là tinh tế đến mức không thể tinh tế hơn. Một con gà đá, chỉ lấy phần đùi, một búp măng bóc chỉ còn to bằng đầu ngón tay.

Thế nhưng, có một lần một vị thủ trưởng lại tự mình chạy vào nhà bếp tìm cậu ta. Nói với cậu ta rằng:

"Cầu cậu một chuyện được không, đừng coi tôi là đội nhi đồng nữa, đừng vẽ vời hoa lá cành nhiều thế, miếng thịt cắt to hơn một chút, dày hơn một chút, được không?"

Nói rồi, còn chìa một bàn tay ra trước mặt Dư Tự Duyệt, lật qua lật lại. Ý tứ đó rõ ràng là muốn cắt miếng thịt to bằng bàn tay.

Dư Tự Duyệt nhìn chằm chằm bàn tay đó, không kìm được lẩm bẩm:

"Thật thế ạ?"

"Sao lại không thật, ăn cơm thì cứ ăn cơm thôi, làm ra vẻ thêu hoa thế này, không sợ làm phiền chết người ta à."

Đến bữa sau, món ăn vừa dâng lên bàn, thủ trưởng liền vỗ bàn tán thưởng:

"Thế này mới đúng chứ."

Ông ăn vã mồ hôi đầm đìa, cực kỳ sảng khoái. Ăn xong, lại đặc biệt chạy vào nhà bếp, nắm chặt tay Dư Tự Duyệt đến mức đau điếng:

"Quê quán anh ở đâu?"

"Giang Tây Phụng Hưng."

"Ồ," thủ trưởng có chút tiếc nuối, tiếp theo lại vô cùng tán thưởng, "Thế sao anh lại biết hương vị quê hương chúng tôi vậy?"

Dư Tự Duyệt cười cười, rốt cuộc cũng trút được gánh nặng trong lòng.

Bát thịt kho tàu khiến thủ trưởng hài lòng nhất, chẳng qua chỉ là thực sự cắt mỗi miếng to bằng bàn tay, trước tiên dùng xì dầu kho qua, sau đó dùng lửa nhỏ om ra, trước khi nhấc nồi rắc thêm một nắm đậu xị đen, vài quả ớt hiểm. Thêm nữa là đổi tất cả bát đĩa thành loại to hơn một chút. Đơn giản không gì bằng. Bí quyết để cải tiến như vậy cũng rất đơn giản: Dư Tự Duyệt từ trước đã tìm hiểu từ tùy tùng của thủ trưởng về quê quán của thủ trưởng, và nghe ngóng được thủ trưởng vốn xuất thân là tá điền, bản chất không hề thay đổi.

Mười một

Từ đó Dư Tự Duyệt lại ngộ ra rằng, tinh tế không phải là nguyên tắc duy nhất, mà phải phân biệt tình hình của từng người. Tóm lại, vẫn là câu nói cũ, gọi là: Nhìn người gọi món, xem thức ăn mà ăn cơm. Lần sau, hễ có nhiệm vụ phục vụ, trước tiên cậu ta sẽ hỏi rõ quê quán, cuộc đời, tính cách, sở thích của đối tượng phục vụ. Ngoài việc thăm dò ra, còn phải dùng tâm quan sát, dùng tâm phỏng đoán. Lâu dần, phán đoán của cậu ta về đối tượng phục vụ thậm chí còn chuẩn xác và thấu đáo hơn cả các vị lãnh đạo chuyên làm công tác tiếp đón.

Một vị đại lãnh đạo trung ương đi Nam thị sát công tác đến phòng giao tiếp để ăn cơm. Mấy vị phụ trách có liên quan của tỉnh đi kèm. Khi bữa ăn sắp kết thúc, trưởng phòng giao tiếp bảo Dư Tự Duyệt làm thêm một món.

“Sợ là không cần thiết đâu nhỉ.”

“Làm đi làm đi, làm nhanh lên.”

Trưởng phòng liên tục giục giã. Anh ta rất sốt ruột, vừa nãy đứng ở cửa nhà hàng, anh ta từ xa nhìn thấy thức ăn trên bàn đã vơi đi gần hết.

Dư Tự Duyệt đành phải tuân lệnh.

Món ăn vừa được bưng lên, liền nghe thấy từ phía nhà hàng truyền đến giọng điệu nghiêm khắc của vị đại lãnh đạo nọ:

“Nhiều món thế này chẳng lẽ còn chưa đủ ăn một bữa sao? Lại còn thêm món! Các cậu làm công tác phòng giao tiếp kiểu này, sao có thể không gây ra lãng phí cho nhà nước cơ chứ!”

Món ăn đó nguyên vẹn không động đũa được bưng trả lại, đại lãnh đạo còn chỉ thị, đừng đổ đi, để lại bữa sau ăn. Sắc mặt trưởng phòng xám xịt như một chiếc giẻ lau cũ.

“Đã bảo là không cần mà.”

Dư Tự Duyệt thương hại nhìn trưởng phòng.

“Sao anh lại biết trước thế?”

Sao lại không biết chứ, nhìn đôi mắt của lão nhân gia người ta, chòm râu đó, bộ quân phục cũ và đôi giày vải cũ đế dày kia, anh nên biết chứ.

Những lời này, Dư Tự Duyệt tự nhiên không nói ra miệng.

Thế nhưng, cho dù là "nhìn người gọi món, xem thức ăn mà ăn cơm", thì vẫn sẽ gặp phải vấn đề.

Phu nhân của một vị đại danh đán rất thích ăn ớt. Mà cổ họng của đại danh đán thì khỏi phải bàn cãi là tuyệt đối kiêng kỵ chất kích thích. Mấy bữa ăn trôi qua, tâm trạng của phu nhân danh đán liền dần trở nên không tốt lắm. Đối với kỹ thuật nấu nướng ở đây cũng không tránh khỏi có chút ít lời chê trách. Mặc dù tiên sinh danh đán vẫn giữ phong thái đại gia, mỗi lần không những không hưởng ứng ý kiến của phu nhân, ngược lại còn ăn sạch bách món ăn mà phu nhân soi mói, lại còn cố tình cất lời khen ngợi. Nhưng dù thế nào đi nữa, sự không vui của phu nhân danh đán, ít nhiều gì cũng gây tổn hại đến danh tiếng của Dư Tự Duyệt.

Các đồng nghiệp ở phòng giao tiếp vô cùng bất bình thay cho Dư Tự Duyệt, sắc mặt Dư Tự Duyệt lại chẳng hề thay đổi chút nào: Tiên sinh có ý kiến gì không? Không có. Thế là được rồi. Dư Tự Duyệt bấy giờ lại nheo đôi mắt lại, ngủ gật tiếp, để biểu thị sự khoan dung đối với một số lời đồn thất thiệt. Cậu ta nhân đó tổng kết lại rằng, làm dâu trăm họ, xưa nay vẫn vậy. Cái gọi là "nhìn người gọi món", chẳng qua chỉ là nhìn người làm chủ mà thôi. Những người khác đành phải xin lỗi vì không thể chu toàn. Nói đây là "nhìn người đoán quẻ", xin thừa nhận. Không nhìn người thì đoán quẻ thế nào được? Nói đây là "nịnh bợ nịnh hót", xin kiên quyết không nhận. Vị trí có chủ có thứ, tên tuổi có cao có thấp, không có quy củ thì không thành vuông tròn.

Mười hai

Dư Tự Duyệt thấy nhiều cảnh đời, tầm mắt ngày càng rộng mở, lòng dạ ngày càng khoáng đạt.

Mùa cao điểm công tác của phòng giao tiếp Lư Sơn là mấy tháng mùa hè. Qua khoảng thời gian này, cực kỳ ít người lên núi. Thế là phòng giao tiếp thường điều động nhân viên đến các bộ phận giao tiếp ở Vũ Hán, Hàng Châu, Thượng Hải để hỗ trợ công việc. Mới đến một nơi nào đó, Dư Tự Duyệt luôn cúi đầu làm chân lon ton trong nhà bếp. Hơn nữa toàn là những việc thô kệch nhất như rửa rau quét bát, quét nhà lau bàn. Ngay cả việc mài dao thái rau cũng cố gắng hết sức không chạm vào. (Một đầu bếp mài dao thế nào, dùng dao thế nào, người trong nghề nhìn lướt qua là nhận ra ngay.) Trong giới ẩm thực Lư Sơn, cậu ta được tính là một con hổ. Xuống núi rồi, cậu ta hoàn toàn biến thành một con chó, hơn nữa lại là một con chó vô cùng thuần phục.

Mọi người quả nhiên cũng không thèm coi cậu ta ra gì. Trên đời này, vốn dĩ kẻ mù mắt chiếm đa số, thực sự có mấy ai có tuệ nhãn nhìn ra anh hùng? Kẻ huyên náo ồn ào, không thiếu gì hạng tầm thường ti tiện; kẻ hoài bão tài nghệ gớm ghớm, thì thường chìm nghỉm nơi chợ búa giết chó. Vốn dĩ là chuyện chẳng có gì lạ.

Năm đó Dư Tự Duyệt làm chung một cặp với một sư phụ ở khách sạn Cẩm Giang Thượng Hải. Sư phụ là đại sư, có rất nhiều thói quen. Một trong những thói quen đó là, mỗi buổi sáng, phàm là người làm chân lon ton cho ông ta, bắt buộc phải thức dậy trước ông ta, làm cho mọi việc tạp vụ lớn nhỏ trong bếp ngoài bếp thật tươm tất gọn gàng, cuối cùng pha cho ông ta một chén trà đậm đặc, đặt lên bệ bếp. Việc đầu tiên ông ta làm sau khi lên bếp, chính là thưởng thức chén trà đó.

Dư Tự Duyệt tuân lệnh làm theo, hơn nữa còn làm mọi việc không chê vào đâu được. Cứ như vậy trải qua một tuần lễ, ngoài đủ loại sai vặt dặn dò ra, vị đại sư kia vậy mà ngay cả một câu xã giao cũng chưa từng nói với Dư Tự Duyệt, thậm chí ngay cả chuyện Dư Tự Duyệt lớn hơn mình rõ ràng mấy tuổi cũng không nhận ra. Người Thượng Hải vốn dĩ không mấy coi trọng người ngoài Thượng Hải (ngoại trừ người ngoại quốc), huống chi ông ta lại là đại sư trong số những người Thượng Hải. Mà cái dung mạo nông dân của Dư Tự Duyệt, còn thua cả người đến hót phân ở Triệu Gia Banh mỗi ngày nữa là.

Thế nhưng bỗng nhiên có rắc rối xảy ra vào một ngày nọ.

Vị thủ trưởng mà đại sư phục vụ công việc rất căng thẳng, sinh hoạt ăn uống đều không cố định thời gian. Nhưng theo yêu cầu, món ăn nhất định phải vừa lúc ông bước vào nhà hàng là vừa vặn nhấc nồi bưng lên. Vị thủ trưởng này rất tiết kiệm, mỗi bữa ăn chưa từng vượt quá bốn món một canh, hơn nữa phần lại rất ít. Cho nên thời gian vẫn rất dễ nắm bắt: hễ ông vừa đứng dậy rời khỏi nơi làm việc, một trong số tùy tùng liền bước nhanh vào nhà bếp trước để phát thông báo, đầu bếp liền bắt đầu thao tác. Đợi thủ trưởng bước vào nhà hàng ngồi xuống, cơm canh cũng vừa vặn được dọn lên bàn.

Thế nhưng ngày hôm đó, thực đơn đã chuẩn bị trước lại đột nhiên có thay đổi: muốn làm một món lươn. Món ăn này do chính thủ trưởng yêu cầu, thủ trưởng hy vọng đừng làm quá phức tạp, ông chỉ muốn nếm thử hương vị gia đình.

Cũng giống như bắt một chuyên gia máy tính đi gảy bàn tính vậy. Vị đại sư ở khách sạn Cẩm Giang từng làm vô số món ăn sơn hào hải vị, nấu món ăn gia đình ngược lại lại không quen tay. Hơn nữa lươn bắt buộc phải xào nóng ăn ngay, chỉ hơi nguội một chút là mùi tanh đất sẽ sục sôi. Thế nhưng, đã nghe thấy tiếng bước chân của thủ trưởng rồi, đã nghe thấy tiếng trò chuyện cười đùa của thủ trưởng rồi, đã nhìn thấy bóng dáng thủ trưởng xuất hiện trước cửa nhà hàng rồi, mà tay của đại sư lại cứ thụt thò trong chiếc xô kẽm đựng lươn sống không rút ra được: ông ta không tài nào bắt được một con lươn sống lên thớt.

Đại sư bỗng chốc mặt cắt không còn giọt máu, mồ hôi lạnh đầm đìa, cảnh tượng thảm hại đó khiến người ta không nỡ nhìn.

"Tôi thử xem nhé?"

Dư Tự Duyệt nãy giờ vẫn đứng một bên ngủ gật bỗng cất lời.

Đại sư đứng dậy, mắt và miệng đều lệch cả đi. Đến nước này rồi, đã chẳng còn con đường nào khác nữa.

"Cậu lên bếp đi."

Lần đầu tiên Dư Tự Duyệt dùng giọng điệu như thế này để nói chuyện: nghe có vẻ ân cần, thực chất là sai khiến.

Đợi mấy món đầu tiên của đại sư ra lò, một đĩa lươn thái cắt cực kỳ tinh xảo cũng được đưa đến tay đại sư. Đại sư vừa nhìn thấy đao pháp đó, lập tức tránh sang một bên:

"Cậu làm đi, cậu làm đi."

Cũng chẳng còn thời gian để khiêm nhường nữa. Đôi mắt hẹp của Dư Tự Duyệt vẫn nheo lại, thong thả cầm lấy quai chảo. Khói lửa tứ phía, ba lật hai xốc, mọi việc đã xong xuôi. Thủ trưởng vừa mới ngồi xuống, bốn món một canh cũng vừa vặn được bưng lên bàn.

Món lươn đó khiến thủ trưởng vô cùng vui vẻ, sai người gọi đại sư đến, khen ngợi rằng:

"Đây là món anh làm ngon nhất trong suốt thời gian qua đấy."

Đại sư mím mím môi, cười rất khổ sở, trông giống như đang khóc.

Sáng hôm sau, khi Dư Tự Duyệt bước vào nhà bếp, chỉ thấy đại sư đã dậy từ bao giờ, lửa đã hồng, dao đã mài sắc, thớt đã rửa sạch, bốn bề sạch bóng không một hạt bụi, trên bệ bếp, pha sẵn hai chén trà. Vừa nhìn thấy Dư Tự Duyệt, đại sư liền sụp vai xuống, buôngõ thõng hai tay, chỉ vào một trong hai chén trà rồi nói:

"Anh xin mời uống!"

"Không, không. Sư phụ sao lại đại lễ thế này?"

"Tôi tính là sư phụ gì chứ, anh mới là sư phụ thực sự."

Dư Tự Duyệt vô cùng cảm động. Liền đó hào phóng truyền dạy phương pháp bắt lươn: chỉ cần ba ngón tay — ngón giữa ở trên, ngón trỏ và ngón áp út ở dưới, kẹp con lươn vào giữa, tuyệt đối không có chuyện trượt thoát. Sau khi kẹp chặt, đập đầu con lươn vào đế giày đang nhấc lên, nhanh chóng đưa lên thớt mổ. Toàn bộ quy trình chỉ hoàn thành trong chớp mắt. Cuối cùng, Dư Tự Duyệt bổ sung thêm: đuôi ngựa xỏ đậu phụ, không chịu nổi sức kéo, ở chỗ chúng tôi, mấy đứa trẻ chăn trâu nhà quê ai mà chẳng làm được.

Từ đó, đại sư ngày nào cũng dậy sớm, ngày nào cũng pha trà cho Dư Tự Duyệt, cho đến khi họ kết thúc việc hợp tác.

Ngô Tự Duyệt vốn là người tay nghề tinh xảo, lại có tu dưỡng hơn người, đạo đức văn chương đều đủ, rất nhanh đã tạo được uy tín sâu sắc trong giới đồng nghiệp. Số năm trôi qua, danh tiếng ngày càng lừng lẫy. Về sau, trong số những người làm phụ tá cho ông, có rất nhiều người đã lên làm chủ nhiệm nhà hàng, bếp trưởng. Trong ngành ẩm thức của các cơ quan giao tiếp, ông dần dần có địa vị như một vị tổ sư. Thời đó, hễ ông đi công tác, đi nửa giang bằng tàu nằm cao cấp, ở nửa giang sơn khách sạn sang trọng. Nửa giang sơn đều có người gọi ông là sư phụ. Ông lấy những món đồ sứ mà đệ tử ở Xưởng Lệ Chí Nam Xương tặng khi ông xuất phát từ GiangGiang Tây đem tặng lại cho đồng nghiệp ở Hoa Cảng Hàng Châu; lấy trà Long Tỉnh do đồng nghiệp Hàng Châu tặng đem tặng lại cho đồng nghiệp ở Khách sạn Quốc tế Thượng Hải; lấy những món bánh ngọt do đồng nghiệp Thượng Hải đặc biệt làm riêng cho ông đem tặng lại cho đồng nghiệp Thanh Đảo; lấy táo do đồng nghiệp Thanh Đảo tặng mang đến Bắc Kinh... Quả thực là thuận buồm xuôi gió, thanh thế và đãi ngộ ấy chẳng hề thua kém gì những danh nhân vĩ nhân mà ông từng phục vụ.

Mười ba

Đoạn trải nghiệm tiếp theo đây, e rằng là đoạn khó quên nhất trong cuộc đời Ngô Tự Duyệt, cũng là điều mà những kẻ hiếu kỳ sau này thích dò hỏi nhất. Hễ có ai hỏi đến, Ngô Tự Duyệt luôn chối đây đẩy: "Không có chuyện đó, không có chuyện đó." Nhưng đến cuối cùng, lại thở dài một hơi thật dài, từ tốn kể lại, từ đầu đến cuối, không sót chút nào.

Không trách tâm trạng ông phức tạp, con người và sự việc ấy quả thực không bình thường.

Lần đó, đối tượng phục vụ của ông là một nhân vật lớn có một không hai ở Trung Quốc.

Vị nhân vật lớn ấy có ba điều kiêng kỵ trong ăn uống: Thấy màu xanh không ăn, thấy nội tạng không ăn, thấy gia vị không ăn. Kiêng kỵ là một chuyện, không có nghĩa là chuyện ăn uống có thể qua loa, trái lại yêu cầu còn cao hơn. Trọng trách lớn lao như vậy ở Lư Sơn lúc bấy giờ, ngoại trừ Ngô Tự Duyệt ra, chẳng có ai gánh vác nổi.

Ngô Tự Duyệt vô cùng dũng cảm nhận lấy nhiệm vụ. Vẻ mặt buồn ngủ thường ngày quét sạch sành sanh, khuôn mặt nhẵn nhụi bóng loáng như một chiếc bàn, hai mắt sáng quắc như con chuột mới chui ra khỏi hang, nơm nớp lo sợ, như đi trên băng mỏng, như đứng bên vực sâu.

Ông nói chứng đau nửa đầu của ông sau này chính là bắt đầu từ khoảng thời gian đó. Mỗi khi nhắc đến đây, ông đều giơ tay vỗ vỗ trán: Thật là khó, nấu một bữa ăn lúc đó phải tốn nhiều tâm sức hơn gấp trăm lần so với trước kia. Đổi lại là người khác, không bị vắt kiệt sức đến hộc máu mới là lạ.

Cũng may là ông dốc toàn tâm toàn ý: Sủi cảo được gói nhỏ bằng chiếc lông mày (thậm chí còn không to bằng lông mày của nhân vật lớn ấy). Thịt làm nhân đều là phần thịt được lóc ra từng chút một từ các kẽ xương sườn. Làm bánh bao nhân đậu đỏ, để đạt độ mịn và không thấy màu xanh, đậu xanh đều phải đem bóc vỏ.

Dù là giả hay thật, theo lời Ngô Tự Duyệt hồi tưởng, phu nhân của nhân vật lớn ấy trông lại rất hòa dễ, hễ rảnh rỗi là lại lui tới phòng bếp cười nói. Mặc một bộ đồ cán bộ màu xám đã cũ một nửa, đi giày vải, vô cùng giản dị. Bà rất coi trọng Ngô Tự Duyệt, khi vui vẻ thường nói muốn cùng thủ trưởng đến xem. Nói mấy lần, có hôm lại cùng đến thật. Khoảnh khắc ấy, đến tận bây giờ Ngô Tự Duyệt vẫn cảm thấy giống như chuyện ngày hôm qua. Trên tay ông dường như vẫn còn cảm nhận được sự lạnh ngắt từ bàn tay của nhân vật lớn đó.

Nhân vật lớn không nói gì, nhìn phu nhân, nhìn Ngô Tự Duyệt, nhìn những người xung quanh và bức tường. Vừa nhìn, lại giống như chẳng nhìn thấy gì, nhưng bỗng nhiên gập đầu một cái. Ông bước đi chậm rãi, ánh mắt đảo cũng chậm rãi, cái gật đầu cũng chậm rãi.

Ngô Tự Duyệt muốn cười, lại không biết có nên cười hay không, cười thế nào. Toàn thân ông tê cứng, chỉ có trái tim trong lồng ngực là đập thình thịch. Những nhân vật lớn mà ông từng gặp, chưa từng có ai khiến ông căng thẳng thế này. Vị nhân vật lớn này rất ít khi ra khỏi phòng. Thỉnh thoảng ra ngoài tản bộ, cũng luôn là một mình đi ở phía trước, cúi đầu, không nói một lời. Để phu nhân và trưởng cảnh vệ đi theo ở phía sau cách một khoảng xa. Ngô Tự Duyệt còn từng dò la sâu hơn nữa, ông thấy một người thư ký trẻ tuổi của nhân vật lớn ngày ngày chép một cuốn cổ sách đóng gáy chỉ, liền cố ý vô tình liếc nhìn. Tiểu thư ký không hề giấu giếm: Cuốn cổ sách đó là "Tam Quốc Chí". Cậu ta chép những đoạn do thủ trưởng khoanh tròn.

Hảo thảo nào, kẻ đã đọc thấu một bộ "Tam Quốc Chí" đầy văn thao võ lược ấy, làm sao có thể để người khác nhìn thấu nông sâu.

Đêm sau khi bắt tay với nhân vật lớn, Ngô Tự Duyệt trằn trọc mãi không ngủ được, sự phấn khích đó không hoàn toàn là vì vinh hạnh, mà phần nhiều là vì trong lòng cảm thấy nhẹ nhõm đôi chút. Cuối cùng ông cũng được chạm vào da thịt của nhân vật lớn đó rồi. Bàn tay ấy rốt cuộc vẫn là một đôi tay người, chẳng khác gì những người khác. Từ đó, trong lòng ông vậy mà sinh ra một chút lơi lỏng.

Mười bốn

Gần đến giờ ăn tối ngày hôm sau, có thông báo nói rằng nhân vật lớn vì cuộc họp phải kéo dài thời gian, bảo mấy nhân viên ở lại nhà ăn cơm tối trước. Cũng vì quá vui mừng, Ngô Tự Duyệt nói, cải thiện bữa ăn một chút, hôm nay tôi sẽ tự tay xào cho các đồng chí hai món thật ngon nhé. Đã muốn "thật ngon" thì tất phải cầu kỳ. Ngô Tự Duyệt đã dùng đến cái chảo chuyên dùng để nấu ăn cho nhân vật lớn. Sau khi dùng xong, tất nhiên ông không quên cọ rửa nhiều lần, lại dùng nước sôi già dội đi dội lại. Thế nhưng, đến bữa ăn tối của nhân vật lớn, ông vừa đưa miếng thức ăn đầu tiên vào miệng, liền đặt đũa xuống ngay lập tức. Những món còn lại, ông không bao giờ động đến nữa. Ăn hai cái bánh ngọt, rồi rời bàn tiệc từ sớm.

Sau đó, phu nhân đến phòng bếp, hỏi: "Sư phụ Ngô, cái chảo đó đã dùng để nấu món khác rồi sao?" Điều bà nhắc đến dĩ nhiên là cái chảo chuyên dụng của nhân vật lớn. Ngô Tự Duyệt cảm thấy chân mềm nhũn: Món ăn cuối cùng mà hôm nay ông vì đắc ý quên hình nên đã dùng cái chảo đó để xào cho các nhân viên lại có đậu xanh, mà đậu xanh thì có màu xanh.

Cho đến nay, Ngô Tự Duyệt vẫn ôm ấp một sự kính uý sâu sắc đối với vị nhân vật lớn ấy chỉ vì sự nhạy bén trong vị giác: Kỳ nhân quả nhiên là kỳ nhân.

Tuy nhiên, chuyện này không bị truy cứu sâu xa. Giọng điệu của phu nhân rất uyển chuyển: Lần sau chú ý là được.

Theo lịch trình của nhiệm vụ lần này, chẳng còn mấy cái "lần sau" nữa. Nhưng cái "lần sau" mà phu nhân nói lại mang ý nghĩa khác. Sai sót của Ngô Tự Duyệt không những không bị truy cứu, mà đến khi nhiệm vụ sắp hoàn thành, phu nhân còn đặc biệt có một buổi nói chuyện dài với Ngô Tự Duyệt. Ngô Tự Duyệt nằm mơ cũng không ngờ tới, phu nhân lại mời ông cùng đi Bắc Kinh với bà và nhân vật lớn, làm đầu bếp riêng cho họ.

"Tôi làm được sao?" Ngô Tự Duyệt thụ sủng nhược kinh.

"Được chứ. Thủ trưởng và tôi đều thấy anh rất thích hợp. Nếu anh đồng ý, tổ chức sẽ cử người đặc biệt chăm sóc gia đình anh. Tiền lương ở đây của anh vẫn được giữ nguyên, đến Bắc Kinh sẽ cấp bổ sung cho anh một khoản lương khác. Chúng tôi sẽ coi anh như người trong nhà. Anh thấy thế nào?"

Ngô Tự Duyệt ngẩng mặt lên, đôi mắt hẹp dài ngấn lệ.

Chuyến tàu đặc biệt chạy từ Cửu Giang về tỉnh lỵ chỉ mất hơn một tiếng đồng hồ. Ngay trong hơn một tiếng đồng hồ ngắn ngủi ấy, Ngô Tự Duyệt đã phạm sai lầm lần thứ hai.

Tàu đi đến nửa đường, mấy người đang chơi bài bỗng nhớ đến việc ăn chút điểm tâm. Điểm tâm được chuẩn bị sẵn cho nhân vật lớn (ông ăn ít nhưng chia thành nhiều bữa), có hai loại: bánh bao nhân đậu đỏ và bánh ngọt, mỗi loại đều có số lượng đầy đủ. Thấy khoảng cách đến đích không còn xa, cũng đến giờ nhân vật lớn nên dùng bữa, Ngô Tự Duyệt đồng ý để trưởng cảnh vệ sang tòa toa tàu phía trước xin ý kiến. Trưởng cảnh vệ rất nhanh đã mang chỉ thị của nhân vật lớn về, nói là lát nữa ăn một chút bánh ngọt là được. Thế là Ngô Tự Duyệt tự ý quyết định, để mọi người vui vẻ chia nhau ăn sạch bách chỗ bánh bao nhân đậu đỏ. Chút xíu sau, trưởng cảnh vệ mang bánh ngọt đến cho nhân vật lớn, nhưng lại quay về ngay lập tức: Bánh ngọt không hề được động đến, nhân vật lớn bây giờ muốn ăn bánh bao nhân đậu đỏ.

Ngô Tự Duyệt lập tức cứng đờ như một pho tượng đất. Ông vô cùng hận bản thân mình, sống mấy chục tuổi đầu rồi mà làm việc vẫn không cẩn trọng như vậy. Nhớ kỹ câu "Chúng tôi sẽ coi anh như người trong nhà", lại quên mất câu "Lần sau chú ý là được". Mới làm "người trong nhà" có mấy ngày, mà đã dám làm chủ thay "người trong nhà" rồi —— Trưởng cảnh vệ chỉ truyền đạt lời của nhân vật lớn về việc ăn bánh ngọt, chứ hoàn toàn không nói là có thể chia sạch bánh bao nhân đậu đỏ.

Hồi lâu sau, Ngô Tự Duyệt mới hoàn hồn lại. Kẹp chặt đầu giữa hai bả vai, đi theo sau trưởng cảnh vệ để nhận lỗi.

Đã nói gì, nói những gì, Ngô Tự Duyệt sau đó hoàn toàn mơ hồ, chỉ nhớ là nói năng lộn xộn, lặp đi lặp lại, chỉ nhớ mồ hôi vã ra từng giọt chảy ròng ròng xuống cằm lau mãi không hết. Lẩm bẩm hồi lâu, người đối diện hoàn toàn không có động tĩnh gì. Dường như chẳng hề có ai. Nhưng Ngô Tự Duyệt tuy nhìn chằm chằm vào đôi giày của mình, thì ánh mắt dư quang vẫn lướt qua một chiếc cằm nhọn hoắt. Lúc này Ngô Tự Duyệt mới thực sự lĩnh hội được uy nghiêm của một vị thống soái nắm giữ trăm vạn quân mã trong lòng bàn tay: Ẩn kín như mây giăng, động chuyển như sấm sét.

Nhân vật lớn đắp chiếc khăn lông trên người, đang đọc một cuốn sách đóng gáy chỉ. Ông dường như đột nhiên nhận ra trước mặt có người đứng:

"Chuyện gì thế?"

"...Tôi sai rồi... Tôi sai ở chỗ không nên... bánh bao nhân đậu đỏ... bánh ngọt... tôi..." Ngô Tự Duyệt lại bắt đầu luyên thuyên.

"Ý anh là tôi nên ăn chút gì đó rồi sao?" Nhân vật lớn đặt cuốn sách xuống, trên khuôn mặt nở nụ cười rất ôn hòa, "Bây giờ tôi không đói, anh đi nghỉ đi, có việc tôi sẽ gọi anh."

Ngô Tự Duyệt quay đầu nhìn trưởng cảnh vệ. Trưởng cảnh vệ đầy vẻ khó hiểu.

"Hú vía một phen." Bước ra khỏi khoang tàu của nhân vật lớn, trưởng cảnh vệ vừa rút khăn tay lau trán, vừa trêu chọc Ngô Tự Duyệt: "Lão Ngô này, tôi thấy mặt mũi anh lớn lắm đấy."

Ngô Tự Duyệt nhớ đến một câu thông tục: "Quân tử không đấu sức với trâu bò."

Tàu về đến tỉnh lỵ, các đồng chí phụ trách của đảng, chính quyền, quân đội địa phương có thể đến đều đã đến, đã sớm đứng đợi sẵn ở điểm đỗ từ lâu. Tối hôm đó địa phương mở tiệc thiết đãi. Địa vị của Ngô Tự Duyệt đã thay đổi hoàn toàn, với thân phận là nhân viên tùy tùng của nhân vật lớn mà ngồi ở ghế chủ tịch, người cùng ngồi ở bàn này với ông để tiếp chuyện là chủ nhiệm sảnh văn phòng tỉnh ủy. Trong bữa tiệc, phu nhân cầm một ly rượu vang đi tới bàn của họ, nói: "Thủ trưởng bảo tôi đại diện ngài kính rượu các đồng chí." Đến lượt nâng ly củng cố tình cảm với sư phụ Ngô, phu nhân nhấc ly lên một chút, cười nói: "Người nhà với nhau thì miễn đi nhé."

Mọi người đồng loạt cười lớn, cười xong, một đồng chí phụ trách ở tỉnh đi cùng liền ân cần dạy bảo:

"Lão Ngô, ly rượu này anh nhất định phải uống, trách nhiệm của anh rất trọng đại và vẻ vang đấy!" Ngô Tự Duyệt lập tức thu lại nụ cười, ngửa cổ lên, nghiêm túc uống cạn ly rượu không còn một giọt.

Mây mù trong ngày đều tan sạch. Sự kiện bánh bao nhân đậu đỏ chỉ còn lại ý nghĩa khảo cổ học.

Mười lăm

Sau bữa tối, Ngô Tự Duyệt rời khỏi đám đông, một mình đi ra khu vườn phía sau.

Cây cối tươi tốt, hương thơm ngào ngạt. Trong bóng đêm mờ ảo, một ngôi đình nhỏ tinh xảo sừng sững yên lặng. Ngô Tự Duyệt bước dọc theo lối mòn uốn lượn đi vào, tựa lưng vào cột đình ôm gối ngồi xuống. Dưới đình, nước sông chảy vô thanh vô thức. Ánh trăng, ánh đèn lay lộng trên mặt sông, mới khiến người ta biết rằng nó đang chảy, chảy về một nơi rất xa xôi. Trong tòa lầu nhỏ phía sau, tất cả các cửa sổ đều sáng rực. Thỉnh thoảng có tiếng cười nói ồn ào, mơ hồ truyền ra, nghe vô cùng mờ ảo.

Cũng không biết đã ngồi lặng đi mấy canh giờ, Ngô Tự Duyệt đứng dậy, theo nguyên đường quay lại. Đi đến trước lầu, ông dừng lại một chút, cuối cùng vẫn không bước lên bậc thềm, quay người đi về phía cổng lớn.

Không ai biết lúc đó Ngô Tự Duyệt nghĩ gì: Là mưu tính từ lâu hay cao hứng bộc phát, dù sao thì ông cũng bỏ đi một cách khó hiểu.

Người trấn nhỏ có duyên được biết đến đại sư ẩm thức Ngô Tự Duyệt, đều là vì lần tự ý bỏ đi ấy của Ngô Tự Duyệt.

Lần đó, Ngô Tự Duyệt bước ra khỏi cổng lớn, nhìn phía sau không có ai chú ý, liền rảo bước thật nhanh ra khỏi đầu phố, lập tức đi nhanh như bay, bắt kịp chuyến xe buýt đêm cuối cùng vừa vặn chạy tới. Ông xuống xe ở trạm cuối. Trước nửa đêm, cuối cùng ông cũng tìm được tòa nhà ký túc xá của một người họ hàng ở trong một khu nhà máy rộng lớn ở ngoại ô thành phố.

"Muộn thế này sao?" Người họ hàng giật mình.

"Đừng nhắc nữa. Buổi chiều đã muốn đi rồi, mấy lão anh em trong khách sạn tìm đủ mọi cách giữ lại, hận không thể ép tôi uống say."

Ngô Tự Duyệt vừa nói, vừa nấc một cái, mùi rượu ấy là điều không thể nghi ngờ. Mỗi lần ông đến đây đều ở khách sạn cao cấp nhất tỉnh lỵ. Làm cái nghề như ông, rượu để say là có sẵn. Chỉ có điều, hình như ông chẳng có lý do gì bắt buộc phải đến thăm họ hàng vào lúc muộn thế này. Trước đây, quan hệ giữa họ không hề thân thiết cho lắm.

"Tôi nhớ thằng câm." Ngô Tự Duyệt lập tức bổ sung nói, "Đêm nay không đi, ngày mai lại bị bọn họ lôi kéo không thoát thân được." Cách đó không lâu, Ngô Tự Duyệt đã đưa đứa con trai bị câm điếc của mình đến trường chuyên biệt dành cho trẻ câm điếc mới mở ở tỉnh lỵ để học nội trú. Trường học câm điếc nằm ngay ở khu vực này. Lần đó Ngô Tự Duyệt đưa con vào trường, đã từng ghé qua nhà người họ hàng này. Con trai từ nhỏ chưa từng rời khỏi nhà, người làm cha như ông có tâm trạng nhớ thương đứa con tật nguyền cũng là điều hiển nhiên. Người họ hàng do vậy mà nửa tin nửa ngờ.

Sáng sớm hôm sau, Ngô Tự Duyệt đã ra ngoài, nói là đi thăm con, mãi đến tối mới về.

Ngày thứ ba, ông nói là cùng con đi dạo phố, mua đồ.

Ngày thứ tư, ông nói con trai không nỡ rời xa ông, khóc lóc, ông đành phải ở lại bầu bạn thêm một ngày nữa.

Thực ra, suốt ba ngày trời, ông thậm chí còn không đối mặt với con trai lấy một lần. Không phải là không muốn, mà là không dám. Ông chỉ lang thang đi lung tung trên những con đường làng ở ngoại ô, hoặc cuộn mình trong đống rơm nào đó ngủ nửa ngày, ngủ bù cho cơn buồn ngủ của cả nửa đời người. Ông ung dung hưởng phúc như vậy, lại khổ sở cho cơ quan công an ở tỉnh lỵ. Một nhân viên tùy tùng của lãnh đạo đảng và nhà nước bỗng dưng mất tích. Có chuyện lớn rồi chứ! Tất cả những nơi có thể nghĩ tới (bao gồm cả trường câm điếc) đều đã tìm qua, tự nhiên là không tìm thấy. Người họ hàng có quan hệ rất xa ấy của ông, cơ quan công an trong vòng hai ba ngày còn chưa kịp nắm bắt rõ ràng tỉ mỉ đến thế, còn về những đống rơm kia thì lại càng không thể nghĩ tới.

Ngô Tự Duyệt trở về đơn vị, hậu quả nghiêm trọng tất nhiên không cần phải bàn cãi.

Khi bị truy cứu nguyên nhân, ông chỉ nói là không nỡ vợ con.

Rất nhiều người không tin. Thời buổi nhung lụa cơm ngon áo đẹp có ai lại sợ chứ? Người hướng lên cao, nước chảy về chỗ trũng mà. Những người biết rõ một hai trong chuyện này thì bảo, cũng chưa chắc đâu, ở cạnh vua như ở cạnh hổ, lời Ngô Tự Duyệt nói không phải là không có lý. Những lời bàn tán này, Ngô Tự Duyệt hoàn toàn không thừa nhận, chỉ một mực nói là không nỡ vợ con.

Kết luận của tổ chức lúc bấy giờ không thể nhẹ nhàng như thế. Họ đã đào sâu đến tận bản chất giai cấp bóc lột của ông, mang tâm lý u ám đối với lãnh tụ vô sản. Ban đầu là bắt ông buông chiếc xẻng nấu ăn xuống, chờ đợi ý định của cấp trên. Chờ đợi mãi, cấp trên vậy mà chẳng có chút động tĩnh gì. Vị nhân vật lớn trăm công nghìn việc dường như đã sớm vứt bỏ một gã đầu bếp ra sau đầu. Phòng giao tiếp đành tự mình xử lý, điều chuyển ông đi, xuống cơ sở phục vụ ăn uống ở thành phố dưới núi để sắp xếp công việc khác. Việc này xem ra vẫn còn lưu chút tình nghĩa vì ông thực sự từng có chút công lao với cách mạng. Viên quản lý hậu cận năm xưa của quân giải phóng là người đã cất nhắc ông lên, nay đã là trưởng phòng giao tiếp Lão Mạnh cũng chẳng thể giúp gì được cho ông, chỉ có thể hận ông là kẻ a đẩu không thể nâng đỡ nổi.

Ông bị phân công đến làm nhân viên nấu ăn ở nhà ăn của một nhà máy tập thể nhỏ. Trong thời kỳ ba năm khó khăn, nhà máy nhỏ đó phá sản, ông đùng về quê ăn cứu tế. Đến khi "Cách mạng văn hóa" xảy ra, ông lại xuống nông thôn làm ruộng, "không ăn cơm không công trong thành phố", xuống đội rau củ của trấn nhỏ để trồng rau.

Chỉ qua mấy năm, vị nhân vật lớn ấy gặp chuyện, một số người nhớ lại câu chuyện của Ngô Tự Duyệt năm xưa. Lúc bấy giờ mới hiểu ra đó quả là hành động khôn ngoan bậc nhất. Hết người này đến người khác lại đều nói con chó già Ngô Tự Duyệt đó quả là tinh ranh, từ sớm đã nhận định rõ vị nhân vật lớn kia là kẻ tôi thần nghịch tặc, số mệnh không dài. Thế là không ai là không thán phục. Mấy người cũ thỉnh thoảng tình cờ gặp lại, không thể thiếu vài lời nịnh nót, Ngô Tự Duyệt vẫn tiếp tục xua tay liên hồi, chỉ nói lúc đó quả thực là không nỡ vợ con.