Nguyên nhân trực tiếp khiến Tiểu Đinh rời khỏi tiểu trấn là vì anh ta viết một cuốn tiểu thuyết. Cuốn tiểu thuyết đó lấy đề tài là tướng quân và có nhiều sự hư cấu, thuận theo bầu không khí xã hội lúc bấy giờ, đã gây ra một tiếng vang nhỏ. Để cường hóa hiệu quả kịch tính, nhà văn đã cố ý sắp đặt một cuộc xung đột chính trị sắc bén. Phía đại diện cho thế lực xấu tự nhiên là tượng trưng cho quyền lực thời bấy giờ, và vị trấn trưởng đương nhiên trở thành nhân vật đại diện. Hoàn toàn xuất phát từ sự cân nhắc về mặt kỹ thuật (ví dụ như để tránh việc "áp đặt đúng người đúng tội", cường hóa độ mạnh của xung đột nhân vật, v.v.), tiểu thuyết đã biến trấn trưởng thành nam giới. Kết quả lại xuất hiện một chuyện dở khóc dở cười. Cách làm tránh phát sinh rắc rối không cần thiết ấy lại gây ra rắc rối gậy ông đập lưng ông: Cuốn tiểu thuyết đã khiến gã "cáp ba lại lị" (chân vòng kiềng) chịu nỗi oan ức.
Tiểu Đinh vì sự thành công của cuốn tiểu thuyết đó (đạt giải thưởng văn học toàn quốc năm đó), nên được điều về tỉnh làm nhà văn chuyên nghiệp. Tự nhiên là rất nở mày nở mặt. Cả người ra vẻ thâm trầm như một thiên tài đang suy tư, đi lại trong trấn, cảm thấy mọi thứ đều thật tầm thường và ngổn ngang, trong lòng tràn ngập lòng trắc ẩn. Nào ngờ có một ngày lại phải chịu một cú giáng trời giã.
Hôm đó, anh ta từ trường trung học trong trấn giảng bài về lịch sử phấn đấu với một đám người hâm mộ trở về (lệnh điều động của anh ta đã tới, mấy ngày nay rất nhiều đơn vị hối hả mời anh ta đến diễn thuyết). Lúc qua sông, bất chợt nhìn thấy gã cáp ba lại lị ở bờ bên kia, đang đứng ngay đầu chuỗi đá cuội mà người trong trấn dùng làm cầu. Lúc nhìn thấy gã, anh ta đã đi qua hơn nửa đoạn đá cuội rồi. Qua cầu, ban đầu anh ta định liếc mắt quay đi lướt qua người gã, nhưng gã lại gọi u ám:
"Cái đứa viết tiểu thuyết nổi danh kia, chính là mày à?"
Cái đầu trọc lóc dưới khuôn mặt đầy mụn thịt của gã cáp ba lại lị căng cứng lại, khiến anh ta có chút hoảng sợ. Anh ta cúi gằm đầu, bốn phía nhìn ngó, kinh hãi phát hiện ra mình cô lập không nơi nương tựa.
"Người gặp vận hạn, hũ muối cũng sinh sâu mọt. Giờ thì đến cả chó mèo cũng leo lên đầu lên cổ tao phóng uế. Mày cái đồ tiểu tử chỉ lo thân mình nổi danh, chẳng thèm đếm xỉa gì đến sống chết của người khác nữa. Cho dù lúc đó tao có ở trấn đi chăng nữa, một tên trấn trưởng tép riu như tao thì hãm hại được nhân vật lớn tày đình thế nào hả? Giờ mày thì đổi vận bay cao rồi, còn ông đây thì vĩnh viễn không ngóc đầu lên nổi!"
Gã cáp ba lại lị nói năng nghiến răng nghiến lợi, nhưng tuyệt chẳng có hành động gì thêm. Nói xong liền theo chuỗi đá cuội, vừa nhảy vừa cất bước rời đi, không hề ngoảnh đầu lại. Đợi gã qua sông, Tiểu Đinh mới định thần lại, quay đầu nhìn chằm chằm vào cái mông cứ lắc la lắc lư của gã, hiểu rằng mình đã không còn nguy hiểm nữa, ngọn lửa giận dữ bắt đầu nung nấu từng chút một trong lòng. Mấy bận hạ quyết tâm đuổi theo, đá cho cái mông đó một cước, nhưng cuối cùng vẫn nhịn xuống. Anh ta vẫn chưa đến mức mất lý trí, nếu thực sự đánh nhau, chỉ cần hai ngón tay của gã cáp ba lại lị là có thể bóp bẹp anh ta rồi.
Lúc ấy gã cáp ba lại lị sớm đã không còn làm trấn trưởng nữa, đã bị đình chỉ chức vụ, bắt lao động ở đại đội rau xanh trong trấn, chờ phân công công việc. Việc gã bị đình chỉ chức vụ cứ kéo dài ròng rã sáu bảy năm trời. Thời gian này, bất luận là cán bộ lớn hay cán bộ nhỏ chịu nỗi oan ức từ trong trấn hay từ bên ngoài chạy đến trấn đều đã được lấp đầy chính sách, những văn nhân dùng nỗi oan ức này làm chất liệu để viết phim ảnh, truyền hình và tiểu thuyết cũng có rất nhiều người nổi danh, duy chỉ có việc công việc của gã là mãi chẳng nghe thấy chút tin tức thay đổi nào. Cuốn tiểu thuyết đạt giải của Tiểu Đinh viết về chuyện trấn trưởng hãm hại tướng quân, tự nhiên chẳng có quan hệ gì với gã, bởi vì gã lúc ấy đâu có tại vị. Nhưng ngặt một nỗi gã lại không tại vị, tiểu thuyết nổi danh, mọi người bèn cứ trùm cái tên "trấn trưởng" đáng chết ấy lên đầu gã, quỷ quái xui khiến thế nào lại gặp lúc vận hạn! Gã có oán khí, cũng là chuyện đương nhiên.
Thời gian đó, vị trí trấn trưởng do Hồ Nguyệt Lan đảm nhiệm.
Hai
Hồ Nguyệt Lan là nữ trấn trưởng thứ hai sau Lý Phù Dung.
Năm 1968, phong trào thanh niên trí thức xuống nông thôn cắm đội diễn ra rầm rộ, Hồ Nguyệt Lan là một trong số đó. Cô xuống Lý Bát Oản, vừa vặn ở ngay ngôi nhà cũ của Lý Phù Dung. Lý Phù Dung lúc đó vẫn đang phải đứng sang một bên, không chịu ở lại trấn, thường xuyên về nhà mẹ đẻ ở Lý Bát Oản để ở, thế nên cũng hay ở chung phòng với Hồ Nguyệt Lan. Tận mắt chứng kiến, giữa tiết trời đông giá rét tháng chạp, Hồ Nguyệt Lan xắn ống quần lên tận đầu gối, chân trần lội bì bõm xuống ao nước đóng lớp băng mỏng để vét bùn ao. Buổi tối đi ngủ, người lạnh ngắt như sắt, hồi lâu vẫn không thể ấm lên nổi, nửa đêm bò dậy khỏi giường, kéo bô tiểu ra, vừa ngồi xổm xuống là không đứng lên nổi nữa. Thế nhưng sáng sớm hôm sau, cô lại như một người chẳng có chuyện gì xảy ra, hiên ngang bước chân xuống ao nước.
Hồ Nguyệt Lan cùng một đám phụ nữ địa phương làm việc nhà nông, đến mức bạn hoàn toàn không thể phân biệt nổi đâu là thanh niên trí thức thành phố; còn đứng cùng những thanh niên trí thức đi cùng, ngược lại bạn sẽ nhận ra ngay lập tức, người trông không giống thanh niên trí thức nhất chính là cô. Cô đi đứng càng đặc biệt giống như người nhà quê chính gốc, chứ không giống thiếu nữ địa phương chút nào. Kỳ thực cô tốt nghiệp trung học cơ sở, mới mười tám tuổi (mười tám tuổi mới tốt nghiệp cấp hai, là vì lý do từng ở lại lớp).
Thế nhưng, cô mập mạp eo thon, lúc nào cũng mặc một chiếc áo vải lam Thượng Hải khoét nách, ôm chặt lấy bộ ngực căng phồng. Đi đường lắc la lắc lư, giống như cõng theo hai chú heo con. Hai chú heo con ấy đã gợi lên đủ loại phỏng đoán và tưởng tượng của các thanh niên trai tráng địa phương. Bản thân cô đôi khi cũng rất bất cẩn, cúc áo thường xuyên không cài hết, bên trong không chỉ không có chiếc áo lót nhỏ mà các cô gái nông thôn đều có, mà ngay cả áo ngực loại mà con gái thành phố tuyệt đối không thể không có cũng chẳng có nốt. Điều này đã tạo sự tiện lợi cho đám trai tráng quan sát tường tận, khẳng định rằng một khi cô sau này có em bé, đứa trẻ cứ vắt vẻo trên lưng, thì việc quăng đầu ti thẳng vào miệng con là chuyện hoàn toàn không thành vấn đề.
Hồ Nguyệt Lan nghe thấy những lời lẽ trăng hoa đó, không hề tức giận, cũng chẳng đỏ mặt, tiện tay nhặt một cục đất ném qua, chửi một câu chỉ có đàn ông mới có tư cách chửi là xong chuyện. Hoàn toàn không kém cạnh Lý Phù Dung năm nào. Cô nổi danh bởi sức ăn đáng kinh ngạc, bởi tiếng động cực lớn phát ra khi ăn cơm và tiếng ngáy như sấm khi ngủ, và khả năng gánh những gánh hàng nặng không thua kém gì sức lao động của nam giới.
Tất cả những điều này để lại cho mọi người một ấn tượng mạnh mẽ: Tư tưởng đơn thuần, bản chất phác thực. Điều này đã hội tụ đủ điều kiện cơ bản để trở thành một điển hình tiên tiến, khiến Hồ Nguyệt Lan trở thành mô phạm trong giới thanh niên trí thức. Năm đầu tiên xuống nông thôn, cô đã xuất dự Đại hội đại biểu thanh niên tri thức trí thức tích cực lên núi xuống nông thôn của chuyên khu. Mùa xuân năm thứ hai, trấn điều cô về đội giống cây trồng mới thành lập làm đội trưởng.
Cô ở một mình một căn phòng tại đội giống cây trồng, căn phòng đó thông liền với văn phòng và kho hàng của đội, hễ thu hoạch vụ mùa là kho tàng lại trống hoác. Người thường xuyên ở đây chỉ có kế toán kiêm thủ quỹ, người chồng sau này của cô. Nhà cũ của anh ta cách đội giống cây trồng rất xa, một tháng mới về vài lần, hầu hết thời gian đều ở lại đội, ở sát vách với Hồ Nguyệt Lan. Anh ta là người rất đôn hậu, nói chuyện với Hồ Nguyệt Lan chưa bao giờ dám nhìn thẳng vào cô. Hồ Nguyệt Lan là học sinh thành phố, lại là đội trưởng của anh ta. Bản thân anh ta thì chỉ tốt nghiệp cấp hai ở trường trung học Lý Bát Oản, cái cấp hai ấy học hành chập chờn, học hai năm liền mà bóng dáng cuốn sách giáo khoa còn chẳng thấy đâu. Anh ta biết tính toán sổ sách, là học được từ cha từ hồi nhỏ. Đối với Hồ Nguyệt Lan, anh ta đương nhiên không có chút tà tâm vọng tưởng nào. Thỉnh thoảng nghe thấy vách tường bên cạnh có tiếng sột soạt mặc quần áo, tiếng nước róc rách rửa ráy, tiếng lạch cạch dùng bô tiểu, trong lòng cũng có chút xao động, nhưng đó chỉ là dục vọng của một người đàn ông chưa từng trải đời đối với khác giới, chứ không dám có ý đồ riêng với Hồ Nguyệt Lan.
Ngược lại, Hồ Nguyệt Lan mới là người chủ động tiếp cận anh ta. Lâu dần, thường là ngồi một mạch đến nửa đêm. Hồ Nguyệt Lan trước mặt mọi người thì gào thét lớn tiếng như dã nhân, đi đứng thì nghênh ngang, nhưng đến chỗ anh ta, lại giống như một tép bông lớn, im hơi lặng tiếng, đặt ở đâu là mềm oặt ở đó. Cô không nói chuyện, anh ta lại càng không có gì để nói, hai người đôi khi cứ ngồi khô đối diện nhau bên một ngọn đèn dầu, cùng nghe tiếng thở khò khè từ mũi đối phương. Cho đến sau này, tiếng thở đó ngày càng thô hơn, cuối cùng thở dốc thành một bầy.
Ngày Quốc khánh, họ chính thức kết hôn.
Thời điểm đó, cấp trên có chỉ tiêu xuống, muốn tuyển bạt cán bộ mới. Về mặt chính trị quy định xuất thân phải chuẩn, lại còn quy định độ tuổi: Dưới hai mươi lăm tuổi; giới tính: Nữ; trình độ văn hóa: Trung học cơ sở, là thanh niên trí thức cắm đội, v.v. Những điều kiện này có vẻ như sinh ra là để dành riêng cho Hồ Nguyệt Lan. Lại vừa hay đúng vào đợt tuyên truyền sinh viên đại học kết hôn với nông dân, phá bỏ pháp quyền giai cấp tư sản, Hồ Nguyệt Lan kết hôn vào đúng thời điểm chín muồi.
Lý Bát Oản lại xuất hiện cảnh tượng thịnh vượng như hồi Lý Phù Dung phát tích năm nào, phóng viên đài phát thanh tỉnh, phóng viên đài truyền hình tỉnh, các chuyên gia viết tài liệu của chuyên khu và huyện tấp nập qua lại Lý Bát Oản như dệt cửi. Bí thư huyện ủy Lý Phù Dung mặt mày rạng rỡ như đang hóa trang lên sân khấu, bởi vì điển hình này là do một tay cô ta phát hiện và bồi dưỡng ra.
Khốn nỗi là Hồ Nguyệt Lan thua kém Lý Phù Dung ngày trước một trời một vực. Những người đến thu thập tài liệu đều ngầm phàn nàn là rất khó xử. Hỏi cô có cảm tưởng gì về việc xuống nông thôn tiếp nhận sự giáo dục lại của nông dân nghèo và trung nông tầng lớp dưới, cô liền phản vấn lại, toàn bộ trường học đều xuống nông thôn rồi, biển hiệu trường còn bị tháo đi để làm công hàm, chẳng lẽ lại không xuống sao? Đổi sang chủ đề khác, hỏi cô tại sao có thể mang bệnh mà vẫn lao động, cô biện bạch làm gì có chuyện đó, kinh nguyệt đâu phải là bệnh. Hỏi tại sao lại lấy nông dân, cô cảm thấy vô cùng kỳ lạ: Tại sao lại không lấy được chứ, tôi thích cơ mà, tôi còn sợ người ta không thèm lấy tôi ấy chứ. Tại sao lại thích? Thích thì thích thôi, chẳng vì tại sao cả. Bắt đầu từ khi nào? Không nói rõ được. Nhất định phải nói, đại khái là lần đó, cô có lẽ bị cảm cúm, nằm bẹp trên giường hai ngày hai đêm, chính anh ta là người đưa cơm đưa nước. Cô liền nghĩ, có một người đàn ông thế này ở bên cạnh thật tốt, chứ nếu là cái gã người thành phố kia, có bệnh thì ma nó thèm hỏi han anh. Cha cô (thợ rèn) thì từ trước đến nay chẳng bao giờ quản chuyện của mẹ cô, uống say khướt vào là lại "đọc sách rèn" trên người mẹ cô...
Đám phóng viên, cán bộ chẳng còn cách nào khác, đành phải đem bản thảo đã viết sẵn ra nhờ cô xem qua, chỉ cần cô liếc mắt nhìn, không phản đối, thì lương tâm của bọn họ coi như đã qua ải. Tin tức thì phải có tính chân thực.
"...Cách mạng chủ nghĩa cộng sản chính là sự kiên quyết triệt để nhất thực hiện việc đoạn tuyệt với quan hệ sở hữu truyền thống..."
"Câu này tôi chưa đọc bao giờ." Cô ngẩng đầu lên, chớp chớp mắt từng cái một.
"Sao lại chưa đọc bao giờ?"
"Thì là không đọc bao giờ mà. Các Mác nói ở chỗ nào cơ?"
"..." Đám cầm bút nghẹn họng, bọn họ cũng đâu hiểu xuất xứ của câu này ở đâu, chỉ biết là chỗ nào cũng trích dẫn.
"Chẳng phải bây giờ chị đã thấy rồi sao?"
"Tôi kết hôn rồi mà, chỗ này nói, tôi học tập giáo huấn của Các Mác rồi mới kết hôn đấy chứ."
Thế nhưng, quan điểm của đương sự vẫn là quan điểm của đương sự. "Đoàn giảng dụng sự tích Hồ Nguyệt Lan" vẫn cứ theo kế hoạch tiến hành giảng dụng lưu động, chỉ có điều bản thân Hồ Nguyệt Lan không tham gia. Lý Phù Dung vẫn còn ở hội nghị cán bộ phê bình rất nghiêm khắc một số kẻ có chủ nghĩa tự do, bàn tán nhảm nhí, làm tổn hại hình ảnh nhân vật mô phạm. Tên tuổi của Hồ Nguyệt Lan vẫn được lan truyền khắp toàn tỉnh, thậm chí toàn quốc. Hồ Nguyệt Lan nhìn thấy lời giới thiệu trên báo, liền hỏi người khác: Sao người này lại trùng tên trùng họ với tôi thế? Cho đến khi nhìn thấy bức ảnh của cô ta bên lề bài viết, mới tin rằng Hồ Nguyệt Lan chính là mình.
Hồ Nguyệt Lan không hề ra vẻ làm hàng. Nói theo cách của người Lý Bát Oản là tâm trí không lươn lẹo, trong bụng chỉ có một con đường thẳng tắp, ăn cái gì cúng nấy.
Sau khi gã cáp ba lại lị xuống đài, Bí thư huyện ủy Lý Phù Dung vốn mắc lỗi lầm có tính chất tương tự vẫn tiến cử Hồ Nguyệt Lan. Mọi người vẫn tiếp nhận sự tiến cử này. Dù sao thì, Hồ Nguyệt Lan đáng tin cậy, có thể tin tưởng được.
Hành động của Hồ Nguyệt Lan sau khi nhậm chức, ngay từ đầu đã vô cùng bất nhã.
Lần đầu tiên tham gia hội nghị đảng ủy trấn, nghiên cứu vấn đề cán bộ, cô ngồi xuống chưa đầy mười phút đã ngủ thiếp đi. Bí thư đảng ủy trấn chủ trì hội nghị gọi cô phát biểu hồi lâu cô mới tỉnh dậy, dùng hai lòng bàn tay luân phiên lau nước bọt trên má, miệng phát ra tiếng "A a a a" chẳng hiểu đang nói gì hay. Cuối cùng, cô sực nhớ ra trong tay mình cũng có một danh sách đã in sẵn, cầm lấy, liếc qua một lượt, lại nói:
"Mấy người này chẳng quen ai cả, mấy người tự định đi, tôi đi đái đây."
Một hai lần đầu mọi người còn không để ý, cho rằng cô thức đêm hôm trước, mệt mỏi buồn ngủ, thậm chí còn thấy thương xót cho cô. Thời gian lâu dần, mới hiểu ra, cô chính là cứ hễ ngồi xuống chưa đầy mười phút là sẽ ngủ gật. Cuộc họp nhỏ thì còn tạm, chứ hễ là đại hội, bất luận là đại hội cán bộ ba cấp lớn tới mấy trăm người hay đại hội quần chúng lên tới hàng nghìn người, chỉ cần không phải cô lên tiếng phát biểu hoặc chủ trì hội nghị, bất luận đại hội có trang nghiêm đến đâu (thậm chí là đại hội tuyên án tử hình công khai), cô cứ hễ ngồi xuống, chẳng bao lâu sau là lại nhập mộng, hơn nữa còn phát ra tiếng ngáy ngọt ngào, như chốn không người. Do đó, trong một số bầu không khí đặc biệt căng thẳng nghiêm trọng (như đại hội phê đấu), để đánh thức cô khỏi cơn buồn ngủ, có người đã kiến nghị, cổ họng trấn trưởng lớn, hãy để cô lên lĩnh xướng hô khẩu hào. Cô cũng hân hoan đồng ý, chẳng thấy có gì không thỏa đáng, chỉ có điều thường hay hô nhầm câu "Đả đảo quan lại ngụy quyền..." thành "Đả đảo quan sử ngụy quyền..." khiến bên dưới phì cười, lại đành không cho cô hô nữa, mặc kệ cô đánh ngáy.
Thế nên, cô hầu như chưa bao giờ ngồi văn phòng, không họp hành là lại cầm nông cụ chân trần chạy ra đồng ruộng. Không hẳn là có ý giữ gìn bản sắc, bản thân cô thanh minh, cô không thể nghỉ ngơi, nghỉ là sẽ sinh bệnh. Câu này phần lớn là thật. Cô cứ luôn chạy như thế, các đồng chí khác trong trấn cảm thấy rất khó chịu, thế là cũng thuận theo lời cô mà tuyên truyền, nói cô xuống đồng làm việc bản chất là để tỉnh ngủ.
Lại một điểm nữa không xứng với thân phận trấn trưởng chính là cái miệng không có rào chắn của cô, không phân chia hoàn cảnh, bất kể nặng nhẹ, lại càng không bàn chuyện văn nhã, nghĩ gì nói nấy. Thường có những lời lẽ kỳ quặc gây kinh ngạc, khiến người khác á khẩu không trả lời được. Có một lần, cấp trên (tỉnh, chuyên khu, huyện đều có) phái người xuống kiểm tra công tác, báo cáo giữa chừng, cô không dưng lại nổi hứng thú với tấm bản đồ huyện nhà treo trên tường, chuyên chú nghiên cứu hồi lâu, đột nhiên quay người gọi lớn với mọi người trong phòng:
"Này mấy ông, nhìn xem, Hạ Loan Châu trông có giống cái mướp nước lớn không."
Trên bản đồ, cái nơi Hạ Loan Châu mà cô nói dài ngoẵng giống quả mướp, hai bên mỗi bên mang theo một quả hòn dái nhỏ.
Trong phòng, ngoài bản thân Hồ Nguyệt Lan ra, toàn là các đồng chí nam. Các đồng chí phụ trách các bộ phận đến từ tỉnh, chuyên khu, huyện nhìn nhau ngơ ngác, nhất thời chẳng hiểu phải xử lý thế nào cho phải. Dường như Hồ Nguyệt Lan đột nhiên lột phăng chiếc quần của họ ra vậy.
Điều mất mạng nhất là Hồ Nguyệt Lan hoàn toàn không có tí nguyên tắc chính trị nào cả. Lúc người trong trấn đưa tang tướng quân, đã nói rõ là cán bộ trong trấn không được phép tham gia, vậy mà Hồ Nguyệt Lan lại cứ tót đi xem náo nhiệt. Suy cho cùng cô lớn lên ở thành phố, phong tục nông thôn thuần phác nhường này là lần đầu tiên được thấy, rất mới mẻ, lúc trở về cơ quan trấn, còn lớn tiếng bàn tán hoành tráng về cảm nhận của mình, hoàn toàn không đếm xỉa đến việc những người xung quanh có dám họa theo hay không. Giá như có người kiện lên trên, cô không bị xử lý thì cũng sẽ bị phê bình. Chính vì hiểu cô không có não, nên chẳng ai có hứng thú đi kiện cáo.
Thế nhưng, trước khi từ nhiệm, Hồ Nguyệt Lan vẫn để lại cho trấn một số thành tích.
Chiểu theo tinh thần hội nghị cán bộ ba cấp của huyện, phải nắm vững kinh tế, xây dựng trấn Đại Trại, xã nào đội nào cũng phải có bản đồ quy hoạch. Hồ Nguyệt Lan nói, bản đồ quy hoạch của trấn chúng ta, tướng quân đã sớm định đoạt rồi, cứ làm theo lời ông ấy nói là được. Thế là, vào nửa cuối năm đó, khoét đầy những lỗ cây trên núi Lại Lợi và mấy quả đồi gần đó; con đường bằng phiến đá xanh chằng chịt giao nhau đã rách nát tơi tả ở trấn được trải lại thành đường bê tông. Việc cải tạo con sông đã được quy hoạch: Đợi khi có vốn, sẽ xây vài đập nước ở hạ lưu ngoài trấn. Trước đó, trước tiên là dọn sạch rác bên bờ sông, rồi lại xây một cây cầu đường bộ. Vừa hay Trưởng phòng Phùng của Ban Tuyên truyền địa ủy đến trấn thị trấn, bèn mời ông ta đề chữ. Cô liền dùng thể chữ Nhan chép dòng chữ "Trường hồng ngọa ba" (Cầu vồng dài nằm ngang sông). Hồ Nguyệt Lan ở bên cạnh lớn tiếng hô hay, khen "Giống hệt chữ của lãnh tụ anh minh". Trưởng phòng Phùng thì tỏ ra bình tĩnh, lùi lại một bước từ trước bàn, một tay nâng cánh tay đang kẹp điếu thuốc của tay kia, đứng trước bức chữ ấy đằng đẵng nửa ngày, để làn khói thuốc mờ mịt che khuất toàn bộ khuôn mặt, cực kỳ đắm đuối chìm đắm trong hạnh phúc do sự sáng tạo nghệ thuật của chính mình mang lại. Vị Trưởng phòng Phùng này chính là tiểu Phùng từng viết "Tam bách lệ" dưới sự lãnh đạo thời bấy giờ. Làm thư ký ở cơ sở mấy năm, trực tiếp được điều thẳng vào Ban Tuyên truyền địa ủy. Đầu tiên làm phó trưởng phòng, rất nhanh sau đó được chuyển lên chính. Cân nhắc đến trách nhiệm gánh vác đã lớn, thường xuyên phải phê văn đề tựa, ông ta đã chuyển hứng thú nghệ thuật sang lĩnh vực thư pháp. Hơn nữa lại hiểu rằng người làm cán bộ lãnh đạo, "học thư pháp phải học thể chữ Nhan". Ông ta nói, đây là một loại tu dưỡng mà cán bộ lãnh đạo đến cấp bậc như ông ta bắt buộc phải có. Thơ ca và kịch bản không viết nữa, đó là việc do đám người dưới quyền ông ta lãnh đạo làm, tuy không thể nói chỉ là trò vặt điêu trùng tiểu kỹ. Còn nhà văn á, thì khinh chẳng thèm làm. Giống như kiểu Tiểu Đinh ấy, chẳng qua chỉ là một tên thanh niên trí thức đường cùng mà thôi.
Lúc đó ông ta không tài nào hiểu được tại sao giới sành sỏi lại có những lời bàn tán khác về nghệ thuật thư pháp của mình. Cầu xây xong, lúc cắt băng khánh thành, huyện có phái tới một số người, trong đó có vị họa sĩ kiêu ngạo hết chỗ nói của phòng văn hóa huyện. Nhìn mấy chữ đó, cau mày như bị đau răng, nói: "Đây lại là tên dung quan nào đang mượn hoa dâng Phật, ác tục!"
Ác tục không chỉ có mấy chữ đó. Cầu xây cực kỳ thô kệch, chẳng dính chút dáng vẻ nào của cầu "Hồng" (cầu vồng). Nước dưới gầm cầu vừa vặn ngập qua mu bàn chân, thì làm sao có chuyện "Ba" (sóng nước). Đề từ rất lãng mạn, đặt lên đây lại thành ra vô vị. Cây cầu đó ngoài việc chứng minh một nguyện vọng muốn cải thiên hoán địa ra, thì chẳng có mấy ý nghĩa thực tế. Chỉ là để lại cho sự phát triển của tiểu trấn một đề tài mang chút ý vị kịch tính.
Nguyên nhân trực tiếp khiến Hồ Nguyệt Lan xuống đài là vì sinh con trai.
Tháng tư cô đi cấy lúa. Thanh minh dứt tuyết, Cốc vũ dứt sương, vẫn chưa đến ngày dứt tuyết, lại đúng dịp đợt không khí lạnh tràn về, nước trong ruộng lạnh thấu xương. Cô nhảy xuống ruộng, bùn nước ngập đến đầu gối, cô bỗng chốc quên bén mất bản thân (cứ làm việc gì là cô lại quên mình), quên mất bản thân đang mang thai hơn năm tháng, kết quả là bị sảy thai. Trong một cục máu thịt mơ hồ, phân biệt được là một đứa có cuống. Lập tức oà khóc nức nở, khóc đến nghẹt thở. Trước đó người ta chỉ thấy cô cười, chưa từng thấy cô khóc. Một khi đã khóc thì khóc đến thảm thương như vậy.
Từ đó cô cũng đặc biệt cảnh giác. Cứ hễ biết mình mang thai đứa thứ hai, là cô tuyệt đối không bước ra khỏi viện chính phủ trấn nửa bước. Vẫn là hạp viên đại, chỉ là không đến hội nghị để ngủ, mà ngủ ở nhà. Ba ngày hai bận lên bệnh viện trấn, bắt bác sĩ quyết định xem có nên thắt nút bảo vệ thai nhi hay không. Làm cho vị bác sĩ phụ khoa có chút tiếng tăm đau đầu vô cùng. Nói bao nhiêu lần "cứ yên tâm đi", vị trấn trưởng cứ nhất mực không yên tâm, đứa con thứ hai mà không sinh ra được, thì cô đừng hồng có ngày tháng an ổn. Bác sĩ phụ khoa vì thế mà hận bản thân sao lắm mồm lắm miệng, ban đầu chính là ông ta tốt bụng nhắc nhở trấn trưởng sau này ngàn vạn lần phải cẩn thận, mang thai thì phải kiểm tra thường xuyên, để thành sảy thai quen dạ thì phiền phức. Nào ngờ, lại dọa trấn trưởng thành bệnh thần kinh.
Đứa con thứ hai thuận lợi sinh ra, lại là con gái. Hồ Nguyệt Lan lại khóc một trận — chồng cô là một kẻ độc tài, mà lúc này cấp trên lại có công văn: Đề xuất sinh một con.
Con gái vừa dứt sữa, cô lại mang thai đứa thứ ba. Bụng ngày một phồng lên, bị người ta tố giác. Đảng ủy trấn, ủy ban huyện đều đến làm công tác tư tưởng cho cô, cô lại hạ quyết tâm, mặc kệ cho cái bụng tiếp tục phồng to. Nói là quyết định không thể làm chuyện có lỗi với chồng được. Mẹ cô chính là vì không sinh nổi con trai cho cha cô, mà phải chịu tiếng oan cả đời. Những lời như thế thốt ra từ miệng một đảng viên cộng sản, một nữ trấn trưởng, không nghi ngờ gì là rất nghiêm trọng. Thế là cô nhận hình thức kỷ luật cảnh cáo trong đảng, vị trí trấn trưởng đương nhiên không thể tiếp tục làm nữa. Điều về Lý Bát Oản làm trạm giống cây trồng Súc Mục (trạm giống cây trồng đó hiện do cục nông nghiệp huyện quản lý, có thể vào biên chế cán bộ quốc gia).
Lúc đi, cô có vẻ như vẫn rất vui vẻ. Vừa ra khỏi phố trấn, bước vào địa phận Lý Bát Oản, cô liền cởi đôi giày vải bố, thả chân trần ra.
Trời nắng gắt, cơn bão vừa quét qua xong, cả thế giới ướt sũng. Những bờ ruộng không thấy điểm đầu xanh trong suốt, bên trên lơ lửng một tầng khói trắng nhạt nhòa như có như không. Trên bầu trời không một chút tạp sắc, treo một vầng thái dương đỏ rực. Mảnh đất cát phẳng lì, bàn chân trần bước đến đâu là dẫm lên một vũng nước đến đấy. Lòng bàn chân ngứa ngáy, ngứa thẳng vào tận đáy tim. "Sướng thật đấy, cứ như là..." Hồ Nguyệt Lan cảm nhận, bỗng nhiên khúc khích cười lên, dùng tay huých nhẹ một cái vào người chồng đang đến đón cô.
Chồng cô cõng con gái, cứ lầm lì không nói năng gì mà bước đi, luôn nhịn không được chốc chốc lại liếc nhìn cái bụng hào phóng nhô cao của cô. Ánh chiều tà chiếu rọi lên đó một thứ ánh sáng vàng kim rực rỡ, giống như một sườn núi sáng ngời. Anh ta thở dài một tiếng.
