“Tú tài có ở đây không?”
Một lão vừa mù vừa què, chật vật dịch bọc chăn được buộc bằng một cây gậy gỗ to vác trên vai xuống, luống cuống dựa vào mép cửa, sau đó kẹp chặt chiếc nạng dưới nách, nhanh nhất có thể bước về phía Tiểu Đinh. Cằm lão ngẩng cao, một bàn tay trống không chìa ra run rẩy từ đằng xa.
Tiểu Đinh "hoát" một tiếng đứng phắt dậy. Lão đã sờ soạng đến người Tiểu Đinh:
“Có phải cậu không, Tú tài? À, đúng là cậu thật rồi!” Lão liên tục nói, liều mạng chớp đôi mắt lồi lên trên đục ngầu, chiếc nạng dịch chuyển: “Sao không lên tiếng? Không nhớ ra tôi à? Tôi thành một con yêu tinh già rồi, phải không?”
Lão vốn chẳng trông mong được đáp lời.
“Hừ, cứ nói mấy lời xui xẻo. Tôi có việc muốn nhờ cậu, trong trấn còn làm đội khúc nghệ nữa không? Tôi đến tìm lãnh đạo, xem có thể giúp tôi thực hiện chính sách được không.”
Tiểu Đinh chợt nhớ ra, đây chính là lão Què Mù.
“Thử xem sao.” Tiểu Đinh đỡ lấy tay lão Què Mù, đi gặp trạm trưởng.
Trạm trưởng lập tức đáp lời: Trạm văn hóa sẽ đứng ra, dựng sân khấu cho nam ca sĩ dân gian yêu cầu “thực hiện chính sách” này, thu nhập chia theo tỷ lệ. Ngày mai bắt đầu là được. Phương thức kinh doanh này giống hệt đội khúc nghệ trước kia.
“Đại nạn không chết, tất có phúc sau.” Lúc ăn cơm chiều, lão Què Mù kể lại chuyện mấy năm trước sau khi lưu lạc khỏi nơi đây, lão đã lén lút đi bói toán xem bói cho người ta khắp nơi ra sao; rồi lại làm cơm cho tổ công tác ở nhà ăn đại đội mấy tháng thế nào; rồi lại thu gom phế liệu mấy năm ra sao; sau đó không gánh nổi đòn gánh nữa thì lại đan tre; đan chưa được bao lâu thì công xã phong sơn, không có tre lại đi vá giày vải. Có một lần, từ đôi giày vải người ta mang đến vá, lão cắt một miếng da, vá vào đôi giày vải phế thải mà lão cố tình thu mua về để cắt da, kết quả vá hồi lâu, lão lại nổi giận mắng: Thằng nghèo nào xui xẻo thế, giày vải rách thế này mà còn có quái gì để vá nữa chứ! Vân vân. Sau đó lão cười vang vô cùng vui thích. Mặt lão đỏ bừng rực rỡ, dùng lòng bàn tay đẩy bình rượu Tiểu Đinh đang đưa tới. “Nhưng mà, rượu thì không uống được nữa, hỏng giọng thì tính cho ai? Để tôi ngủ đi, tôi mệt rồi.” Nói xong, lão chống nạng đứng dậy, bò lên giường, kéo chăn ra, ngủ say bất động.
Hai
Trước “Cách mạng Văn hóa”, trạm văn hóa trấn từng gom một số nghệ sĩ dân gian lại với nhau, định căn cứ vào tình hình thu nhập, dần dần biến thành một đoàn thể do dân tự biện tự chịu lãi lỗ (tự gánh vác tài chính), mới vừa manh nha chút ít thì đã bị càn quét. Đây chính là “đội khúc nghệ” mà lão Què Mù nhớ mãi không quên.
Hồi đó, cứ đến tối là trạm văn hóa trấn lại đông nghịt nam thanh nữ tú già trẻ lớn bé trong trấn. Tiếng đàn nhị, đàn tam huyền, tiêu ngắn sáo dài, phách tre, mộc ngàn, hòa quyện với những khúc tiểu điệu ê a, những điệu sơn ca lạc giọng chói tai, cộng thêm tiếng reo hò thô lỗ tùy tiện thỉnh thoảng vang lên, điếc tai nhức óc, tận nửa đêm mới thôi.
Trong đội khúc nghệ, có một người chính là lão Què Mù đến từ Lý Bát Oản này. Sau khi Tiểu Đinh đến trạm văn hóa trấn, được sắp xếp ở chung phòng với ca sĩ được đồn là nổi tiếng khắp bốn vùng quê này, đó là một căn gác mái cực kỳ chật hẹp.
Mỗi lần sau khi sự quấy rầy chết tiệt kia kết thúc, Tiểu Đinh còn chưa kịp thở dốc, thì lại phải chịu đựng sự hành hạ tiếp theo của lão Què Mù.
“Cốc, chát, cốc, chát, cốc, chát…” Lão kẹp chiếc nạng bọc đầu sắt, chật vật bò lên chiếc cầu thang gỗ vừa dốc vừa hẹp. “Cốc” là tiếng nạng gõ xuống. “Chát” là tiếng bước chân giẫm xuống. Thứ âm thanh trầm đục đơn điệu, không biết nặng nhẹ này, mỗi nhịp đều như giáng xuống trái tim mỏng manh của Tiểu Đinh.
Cách dùng nạng của lão có chút đặc biệt. Bàn chân phải cô độc kia chỉ có nửa bàn trước chạm đất, mỗi lần chiếc nạng bên trái tiến lên chạm đất, nửa bàn chân trước vốn đã đặt trên đất này lại mạnh mẽ vặn một cái, để lại trên đất một dấu vết rõ ràng giống như dấu phẩy, rồi mới nhấc lên phía trước. Do đầu sắt của chiếc nạng để lại trên đất vừa khéo là một chấm tròn sâu, phương thức di chuyển của lão giống như sự tuần hoàn vô hạn của dấu phẩy và dấu chấm. Sau khi lên lầu, lần nào lão cũng thòm thèm chưa chán, “Nằm mơ cũng không ngờ, nhiều người thế này, coi tôi như không... Sao cậu chưa từng xuống lầu bao giờ? Đêm đêm ngồi bên cửa sổ lạnh, viết thư cho tiểu thư tình nhân à? Hừ hừ hừ…” Lão cười đến quên cả trời đất.
Ban đầu, vì dẫu sao bản thân cũng ở nhờ nhà người ta, để giữ phép lịch sự, lần nào Tiểu Đinh cũng “ừ ừ” qua quýt từ trong mũi để ứng phó với lão, nhưng trong lòng lại vô cùng căm hận.
Đáng giận là, lão vốn chẳng bận tâm người khác có đáp lời mình hay không. Vừa đi vừa nói, lão cứ thế tự mình hát lên:
Chưa từng hát khúc Sái Bạch Ca,
Gió thổi con lăn đá bay qua,
Ngọn cây lớn cá đẻ trứng ra,
Đầu ghềnh xiết chim làm tổ nha,
Bò vàng sinh ra bò cái già,
---❊ ❖ ❊---
Vừa đặt nạng xuống, vừa què tay què chân cởi quần áo, chui vào ổ chăn, rồi mãn nguyện ngáy khò khò.
Khi trời sắp sáng, Tiểu Đinh trằn trọc suốt đêm trên giường, vừa mới có chút buồn ngủ mờ mịt, giường của lão Què Mù lại sột soạt vang lên. “Chưa từng hát khúc Sái Bạch Ca…” Lão ngâm nga, mặc quần áo, gấp chăn, kẹp nạng, bỏ mặc Tiểu Đinh tức giận đến mức suýt đấm cả ván giường lại phía sau, “cốc, chát, cốc, chát” đi xuống lầu. Tiếp theo, ở bên bờ sông phía sau nhà, “a y ừ a” luyện giọng.
Việc luyện giọng của lão hoàn toàn là học theo các diễn viên đoàn kịch ở bờ sông đối diện, hoàn toàn là gào thét mù quáng. Lão tưởng giống như gánh đòn gánh, luyện càng chăm chỉ thì cổ họng càng khỏe, càng hát được nhiều.
Cuối cùng Tiểu Đinh cũng không thể nhịn nổi nữa. Có một hôm, khi lão Què Mù vừa ngâm nga vừa bò lên lầu, Tiểu Đinh chụm bốn ngón tay, dùng sức gõ liên tiếp mấy cái lên mặt bàn:
“Này, anh không thể lượng sức mình một chút sao!” Ý Tiểu Đinh muốn nói bên dưới là “anh chẳng qua chỉ là một kẻ bán nghệ ở nhà quê thôi”!
Tiểu Đinh chưa kịp nói ra, đã nhận ra có hơi quá đáng. Lão Què Mù hoảng hốt cứng đờ người lại. Sau đó còng lưng xuống, rón rén chui tọt vào ổ chăn giống như một con giun đất.
Từ đó về sau, ban đêm lão Què Mù lên lầu và buổi sáng đi ra ngoài đều cố gắng không gây ra một chút tiếng động nào. Giống như một cái bóng lặng lẽ trôi qua, trôi lại. Khiến Tiểu Đinh ngược lại lại thấy hơi áy náy.
Trạm văn hóa phê Lâm phê Khổng. Lục soát ra rất nhiều cuốn sách tuồng đã ngả vàng: Lương Chúc Duyên Tường, Ngưu Lang Chức Nữ, Vương Bảo Xuyến Hàn Giao Thập Bát Tải… Đây là sinh mệnh của lão Què Mù. Lúc không có việc gì, lão luôn cầm trên tay lật xem, mơn trớn, vuốt phẳng dù chỉ là một góc quăn cực kỳ nhỏ. Kết quả là lão Què Mù trơ mắt nhìn mọi người đem ném vào bếp làm mồi lửa.
Cách xử lý lão Què Mù là bắt lão lập công chuộc tội, đại xướng ca khúc cách mạng.
“Khúc điệu kiểu mới tôi không biết đâu.” Lão Què Mù vô cùng hoang mang.
“Vậy thì vẫn hát khúc điệu cũ của anh. Chỉ có điều, phải đổi lời mới.”
“Được chứ.”
Thế là, khắp mọi nơi trong trấn, mỗi ngày đều có thể nghe thấy tiếng ca khúc cách mạng lảnh lót của lão Què Mù:
Phê Lâm phê Khổng hát khúc khải hoàn ca,
Trời long đất lở kỳ tích rất nhiều mà:
Nước trong châm được đèn dầu cháy nhòa,
Bánh ngô chẳng cần cối xay bột ra,
Bình dầu dám sai chuột kéo đi xa,
---❊ ❖ ❊---
Lão Què Mù lại được coi trọng.
Thế nhưng, mỗi lần lão quay về, tiếng “cốc, chát, cốc, chát” không còn sảng khoái, đều đặn như trước nữa, nó trở nên lê thê, hỗn loạn, cứ va vấp suốt. Về đến phòng, lão luôn phải dựa lưng vào cửa một lúc lâu, rồi mới lê từng dấu phẩy, từng dấu chấm lết đến bên giường Tiểu Đinh, sờ sờ soạng soạng đỡ Tiểu Đinh ngồi dậy, đút thức ăn lão mang về cho cậu.
Khoảng thời gian đó, Tiểu Đinh bị bệnh rất nặng. Trạm trưởng đã buông lời gió thoảng mây bay, cứ bệnh thế này tiếp, chỉ đành cho cậu về đội sản xuất thôi.
“Anh đừng… đừng bận tâm… tôi không khỏi được đâu…” Tiểu Đinh kêu lên yếu ớt như tiếng muỗi kêu.
“Đừng, đừng, Tú tài…” Lão Què Mù ngẩn người hai câu, bỗng nhiên cười nhạt, “Chẳng lẽ, cậu lại muốn tôi xem thường sao?”
Lão đứng dậy, kẹp chặt nạng, ở giữa hai chiếc giường, lại bắt đầu sự tuần hoàn dấu phẩy, dấu chấm của mình.
“Từ lúc sinh ra, tôi đã là một kẻ mù lòa mắt xanh. Cha mẹ kéo lê tôi đến bảy tám tuổi. Cha đổ bệnh chết, mẹ tái giá, chỉ còn lại ông nội kéo lê tôi đi ăn mày khắp nơi. Ông nội không phải là kẻ vô dụng, bói toán, nhảy đồng, xem phong thủy, chuyện gì cũng biết. Giỏi nhất là hát khúc. Ông vừa hát lên, người lớn trẻ con, nam nữ gạt đi, không một ai không thích. Bốn bề tám xóm, ai nấy đều bảo ông có thể hát cho chim bay xuống khỏi ngọn cây. Gặp dịp lễ tết miếu hội, việc hỉ việc tang, đâu đâu cũng có người tranh giành ông, hận không thể xé ông thành tám mảnh. Thế nhưng lúc lâm chung, ông cũng chỉ có thể để lại cho tôi một bụng khúc nghệ, mấy cuốn sách tuồng rách.
“Đêm ông qua đời đến tận bây giờ tôi vẫn nhớ rõ mồn một. Ông cháu chúng tôi dựa vào dưới thần khảm, tôi nghe tiếng được tiếng mất tiếng hát khúc Sái Bạch Ca của ông mà chìm vào giấc ngủ. Sau đó, tuyết từ mái miếu đã sụp đổ bay vào, dập tắt đống lửa trước mặt chúng tôi. Tôi lạnh quá tỉnh giấc, sờ thử, không biết từ lúc nào, ông đã tắt thở. Tôi gỡ những viên gạch trên tường miếu xuống, đắp cho ông một ngôi mộ. Sáng sớm tinh mơ ngày hôm sau, một mình tôi sờ soạng. Lên đường. Tôi vẫn đi hát khắp nơi.
“Không phải tôi tự khoe, hồi đó tôi hát thực sự rất hay. Mọi người đều bảo tôi là thế thân của ông nội. Dù không dám nói hát cho chim bay xuống ngọn cây, nhưng làm cho mấy cô thôn nữ mười bảy mười tám tuổi động lòng, thì cũng có đấy. Cậu có tin không? Tôi hát cho cậu nghe một đoạn, thế nào?”
Lão không đợi tôi trả lời, đã tự mình hát lên:
Qua núi nghe tiếng mõ vang dội,
Chắc hẳn chị tình nhân giặt xiêm y.
Tôi một hơi chạy qua chín ngọn núi,
Một hơi vượt qua
Chín đèo chín bốn chín trùng cương.
Hóa ra là trên cây,
Đinh đang đinh, đang đinh đinh đang,
Con chim dở hơi. Kìa đang mổ thân cây.
---❊ ❖ ❊---
Không biết từ cái cây nhà ai, tiếng gà gáy vang lên, cất lên nốt nhạc đầu tiên của một ngày mới. Sau đó, mặt trời nhảyót lên. Sống núi đằng xa và ngôi làng dưới sườn đồi, tỉnh lại trong sương mù. Bệ giếng đầu làng, những đống cỏ khô ở sân phơi và chiếc xe nước dựa bên ao hồ, theo màn sương rút đi ngày càng sáng bừng lên. Con suối ven núi mang đến làn gió mát, hòa lẫn với hương cỏ trên cánh đồng và hơi thở của cây cối gần đó.
Lão Què Mù hơi ngẩng đầu lên, dưới ánh đèn dầu mập mờ chiếu rọi, đôi mắt mù đục ngầu của lão lóe lên ánh sáng kỳ lạ. Lần này Tiểu Đinh mới chú ý tới, vốn dĩ lão là một người có tướng mạo đoan chính. Trên khuôn mặt thanh tú này, từng đường nét đều vô cùng rõ ràng. Tiểu Đinh hoàn toàn tin tưởng câu chuyện truyền thuyết mà cậu từng vô cùng coi thường tiểu thư khuê nữ nào đó đã bị mê hoặc, bất chấp tất cả mà tư thông bỏ trốn cùng lão. Chỉ tiếc là cuối cùng đã thất bại. Lão đã mất đi một chân trong lần đó.
Đội khúc nghệ hát ca khúc cách mạng, về mặt chính trị không có vấn đề gì, nhưng về mặt kinh tế lại không thể tự gánh vác tài chính, đành phải giải tán là hết chuyện. Lão Què Mù cũng không ở lại được nữa.
Ba
“Này, đi chậm thôi! Đừng chen, đừng chen, cẩn thận, này…”
Tiểu Đinh mồ hôi nhễ nhại luồn lách qua khe người, la hét inh ỏi.
Căn nhà vách ván sắp đất xa trời này, đâu đâu cũng phát ra tiếng rên rỉ “kẽo kẹt”. Bản lề cánh cửa vốn đã lỏng lẻo nay đã sút ra hoàn toàn, những thanh chấn song trên cửa sổ bị những kẻ trèo lên trên bẻ gãy, vách ván bốn phía trong nhà chốc chốc lại phát ra tiếng nứt ở chỗ này chỗ khác.
Trong phòng bỗng trở nên yên tĩnh lạ thường, chỉ còn lại tiếng “cốc, chát, cốc, chát” trên cầu thang. Khi lão Què Mù đứng vững dưới bóng đèn hai trăm oát giữa vòng vây, đến Tiểu Đinh cũng hơi kinh ngạc – lão đã biến thành một con người hoàn toàn khác: Lão mặc một bộ đồng phục màu xanh lam hoàn toàn mới (đây là bộ cứu trợ do cục dân chính huyện phát cho viện dưỡng lão vào Tết năm ngoái); mái tóc ngắn vừa mới cắt, dựng thẳng tắp; cạo mặt nhẵn thín, những nếp nhăn dày đặc như thớ vải đó, hình như cũng đã bị cạo sạch cùng với đám râu lởm chởm. Toàn thân lão đều đang lấp lánh ánh sáng.
Sơn ca dễ hát miệng khó mở,
Dâu rừng dễ ăn cây phải trồng,
---❊ ❖ ❊---
Lão Què Mù trang trọng phủi vạt áo, hắng giọng hát lên. Trông có vẻ như lão hơi căng thẳng.
Hai câu mở đầu này rõ ràng hát không được lý tưởng cho lắm, giọng hơi khàn, khô rít. Lão dừng lại, quay mặt về phía người đệm đàn, cười cười, lại dùng sức hắng giọng, hát lại từ đầu:
Dương Hải dễ ăn cây khó trồng,
Cơm tẻ dễ ăn ruộng phải cày,
Bánh gạo dễ ăn cối phải xay,
Lười làm biếng ăn nghèo muôn đời —
Âm kéo dài trên chữ “đời” này còn chưa dứt hẳn, dưới sân khấu “oà” lên một tiếng cười rộ. Lão hát quả thực rất buồn cười. Giống như tiếng thét chói tai phát ra từ một con gà trống bị bóp cổ, khiến người ta nghe dựng cả da đầu.
Lão Què Mù lộ vẻ bất an thấp thoáng giữa tiếng cười đùa của mọi người. Một tay lão lúc buông lúc siết bám lấy chui nạng, tay kia không ngừng vò vò góc vạt áo.
Tiểu Đinh đưa cho lão một cốc nước đường đã ngâm từ trước.
Lão đón lấy cốc, chỉ nhấp một ngụm nhỏ, rồi đột ngột dịch nạng, quay người lại, chào ban nhạc một tiếng, lại hát tiếp.
Tiếng cười rộ vang lên hết đợt này đến đợt khác trong căn phòng.
Lão Què Mù càng hát càng rối loạn phương hướng. Lão hoàn toàn không khống chế nổi những giai điệu khi cao khi thấp, khi mạnh khi yếu đó. Sắc mặt lão trắng bệch từng chập, mồ hôi tuôn như mưa. Lão liên tục uống nước, thở hổn hển, ho khụ khụ, hắng giọng.
“Nghỉ một lát rồi hát tiếp đi.” Nhân lúc lão uống ngụm nước lớn, Tiểu Đinh khẽ gọi lão một tiếng.
Lão hình như không nghe thấy. Thở hổn hển, dùng chiếc răng cửa cô độc đó cắn mạnh vào môi dưới:
“Cấp bản!”
Sơn ca nhịp gấp là khúc sở trường tủ mà trước kia lão thường dùng để hạ màn.
Chàng ở bên ngoài hát sơn ca,
Thiếp ở trong nhà dệt lụa là.
Chàng hát sơn ca hay biết mấy,
Hát làm em
Tay run tim đập, tim đập tay run,
Ngồi không yên ghế ngồi,
Đạp không vững bàn đạp,
Đẩy không nổi guồng tơ,
Qua không đọng lỗ tròng,
Chạy không xong thoi cửi,
Lỡ mất của em ba thước ba tấc lụa là đẹp xinh.
Khi khúc nhạc gần đến cao trào, sức lực của lão sớm đã không theo kịp nữa. Ban nhạc ngừng đệm, trân trân nhìn lão khó hiểu.
Sau một hồi im lặng, dưới sân khấu cuối cùng cũng bùng nổ những tiếng bàn tán xôn xao:
“Khổ thế làm gì, già rồi, hát không nổi thì đừng có ra đây mất mặt nữa…”
“Tội nghiệt! Sao lại có thể nói người ta như thế!”
“Lừa tiền!”
“Không có lương tâm!”
Một đám tiếng ré hò reo “a a a” của lũ trẻ đã dìm chết tiếng cãi vã. Tiếp theo vang lên tiếng xê dịch ghế đẩu và tiếng bước chân hỗn loạn.
Lão Què Mù đứng dưới bóng đèn hai trăm oát giữa sân khấu. Ánh đèn mãnh liệt chiếu khuôn mặt lão trắng bệch, trên đó lại phủ đầy những nếp nhăn. Tiểu Đinh nghiêng mặt đi, không nỡ nhìn.
Mấy vị thính giả lớn tuổi nhiệt tình nhất trước đó bước đến bên cạnh lão: “Đừng vội, thong thả mà tới. Chỉ cần anh hát, chúng tôi liền tới…”
Nếu thực sự chỉ có ngần ấy người mua vé, thì tiền trà nước tối hôm đó cũng không trả nổi.
Trong số đám thanh niên bu lại còn muốn xem trò vui có kẻ cười hì hì hét lên: “Chúng tôi nghe nói anh có mấy ngón nghề cơ mà, sao không trổ tài xem nào?” Hắn nháy mắt đầy quỷ quyệt, hạ thấp giọng xuống, “Hát hay hay không không quan trọng, tối nào đến vài đoạn ‘Thập Bát Mạc’ là được. Tôi bảo đảm ngày ba bữa anh có mà ăn ngập họng.”
Má lão Què Mù giật giật mấy cái, kẹp chặt nạng, gạt đám người trước mặt ra, không nói một lời đi lên lầu.
“Hắn gan bé ấy mà…” Mấy tên thanh niên cười hì hì bỏ đi. Mấy vị thính giả lớn tuổi trừng mắt nhìn theo sau bọn chúng, cũng rời đi. Trong phòng chỉ còn lại những chiếc ghế đẩu ngả nghiêng và vỏ trái cây mẩu thuốc lá ngổn ngang khắp mặt đất.
“Ngày mai hãy dọn dẹp vậy.” Trạm trưởng tỏ vẻ bực bội, cùng Tiểu Đinh quay trở lên lầu.
“Tôi thấy cậu không cần phải buồn đâu.” Sau khi lên lầu, trạm trưởng ra vẻ nghiêm túc nói, “Cách thì lúc nào cũng có. Lời mấy tên thanh niên ban nãy, không phải là không thể cân nhắc. Bây giờ cũng thịnh hành mà. Nghe nói, người phụ nữ vẽ trên vách tường sân bay Bắc Kinh, quần áo còn chẳng thèm mặc.”
Lão Què Mù đang ngồi trên giường, dùng nạng chống cằm từ từ ngẩng đầu lên:
“Cảm ơn lòng tốt của anh, trạm trưởng.”
Suốt cả đêm hôm đó, không còn thêm một lời nào nữa.
Bốn
Sáng sớm tinh mơ ngày hôm sau, lão Què Mù đã thu dọn mọi thứ xong xuôi. Mặc cho Tiểu Đinh nói thế nào, cũng không giữ lại được.
Tiểu trấn vẫn chưa tỉnh giấc sau cơn ngái ngủ. Đèn đường từ lúc nào đã tắt. Chỉ còn sao mai, đang lóe lên ánh sáng yếu ớt ở tận cùng con hẻm nhỏ hẹp quanh co. Gió mang theo hơi lạnh ngắt thổi thốc tới tấp vào mặt, Tiểu Đinh dùng sức ôm chặt lấy lão Què Mù vào khúc khuỷu tay.
Lão Què Mù bỗng chớp chớp mắt:
“Cậu còn nhớ khúc Sái Bạch Ca không?”
Chưa từng hát khúc Sái Bạch Ca,
Gió thổi con lăn đá bay qua,
Ngọn cây lớn cá đẻ trứng ra,
Đầu ghềnh xiết chim làm tổ nha,
Bò vàng sinh ra bò cái già,
---❊ ❖ ❊---
Bên lề đường có một tấm ván cửa được mở ra. Từ bên trong thò ra một cái đầu còn ngái ngủ, quát lên:
“Này, lão Què Mù này vẫn vui vẻ thế nhỉ!”
Lão Què Mù vì thế lại càng đắc ý hơn. Vừa hát, vừa cười rộ lên. Mọi nếp nhăn trên mặt chốc lát đều trở nên vô cùng mềm mại.
Tiểu Đinh chợt đứng sững lại, nói vô cùng quả quyết:
“Anh đi đi, em không tiễn nữa, sau này có cơ hội, em đi thăm anh.” Lão Què Mù cảm thấy hơi bất ngờ, nhưng rồi cũng hiểu ra.
“Cũng được, đưa tiễn mười dặm, đâu mới là điểm dừng chứ.”
“Cốc, chát, cốc, chát…” Chiếc nạng và một bàn chân bước theo nhịp điệu trầm đục rõ ràng, trên mặt đất xi măng mới trải ở con hẻm trống trải, vạch nên những dấu phẩy và dấu chấm đầy sức mạnh. Quá trình cuộc đời của lão Què Mù, chính là sự thay phiên giữa dấu phẩy và dấu chấm này – bao nhiêu lần tưởng chừng như đã kết thúc, nhưng rồi lại bắt đầu từ con số không.
