Người trong tiểu trấn từng thực sự tận mắt nhìn thấy nhân vật lớn nhất chính là một vị tướng quân, hơn nữa lại là một vị tướng quân thời vận lỡ làng.

Tin tức này ban đầu do gã thợ cạo ở tiệm cắt tóc đầu phố hé lộ ra.

"Này, có ai biết không hở, dưới chân núi Lại Lị, ừm chính là phía bên phải nhà giam ấy, lại đang xây nhà kìa. Đây là công trình cơ sở hạ tầng của đơn vị nào thế nhỉ? Chẳng lẽ lại mở rộng nhà giam à?"

Ở cái tiểu trấn hẻo lánh này, bất kỳ một sự thay đổi nhỏ nhặt nào cũng sẽ thu hút sự quan tâm tột độ của mọi người. Ngọn núi Lại Lị cách trung tâm tiểu trấn chừng hai dặm, thực chất chỉ là một đống đất lớn mọc đầy đá vụn.

"Các người thật là ngốc quá đi." Kèm theo một tiếng cười nhạt, cái đầu trọc lóc nhưng phần tóc còn lại được chải chuốt bóng mượt của gã thợ cạo xuất hiện.

Hắn là "Bách Hiểu" của trấn. Cái gọi là "Bách Hiểu" tức là "trên trời biết một nửa, dưới đất biết sạch". Hắn nắm giữ mạch đập của toàn bộ tiểu trấn bên trong tiệm cắt tóc, cũng như động thái liên hệ của nó với thế giới bên ngoài trấn. Từ đầu phố trên đến cuối phố dưới, thường xuyên truyền tai nhau những chủ đề mới nhất kiểu như "Thợ cạo nói rằng...". Hắn lại càng không chỉ dùng một cách để xử lý những tin tức có sức nặng khác nhau. Gặp phải chuyện giật gân, trung tâm tin tức rộng chưa đầy mười mét vuông của tiệm cắt tóc sẽ trở nên chật chội, hắn liền sẽ giống như lúc này, bước ra khỏi ngưỡng cửa, đi vào giữa những sạp hàng đủ thể loại ở ngã tư đường.

"Các người đều không biết đúng không, đó là xây nhà cho một vị tướng quân đấy. Ông ấy sắp đến đây rồi, đến làm bạn với chúng ta đấy."

"Cái gì? Tướng quân? Tướng quân sẽ đến sống giữa chúng ta sao?" Tin tức này quả nhiên gây ra một chấn động không nhỏ.

Trong mắt người tiểu trấn, một vị tướng quân chẳng khác nào nguyên thủ quốc gia là mấy. Giữa phố hình như nổi lên một trận cuồng phong, mọi người đều như những chiếc lá cây, bị cuốn đến bên cạnh gã thợ cạo lợi hại này.

"Các người đừng vội mừng. Chẳng có chuyện gì đáng vui mừng đâu." Gã thợ cạo hắng giọng, dội một gáo nước lạnh lên đầu những kẻ đang mừng rỡ hớn hở. Điều này lại càng kích thích sự tò mò của họ. Mọi người đồng loạt vươn cổ ra: "Tại sao?"

"Nói cho các người nghe, đừng có đồn bậy bạ, chuyện này do nội bộ nắm giữ. Ông ấy từ lâu đã bị hạ bệ, đang chịu kiểm điểm. Bây giờ, là đến đây sung quân đấy."

"Tại sao lại sung quân?"

"Ông ấy là kẻ phản bội."

"Á!" Đối với cõi lòng hư vinh vừa mới nổi lên bồng bềnh mà nói, đây là một tiếng sét giữa trời quang. Mọi người cảm thấy thất vọng, có chút chán nản.

“Thế nhưng, ông ấy đến với danh nghĩa dưỡng bệnh. Tướng quân thì vẫn cứ là tướng quân như trước đây, không thay đổi.” Giọng điệu của gã thợ cạo quay ngoắt một vòng, sóng gió phập phồng. Sự chú ý suýt chút nữa thì tan rã lập tức lại được tập trung lại. Mà hắn lại càng hạ thấp giọng hơn:

“Nói cho các người biết, khi xử lý ông ấy, vẫn cho ông ấy giữ lại một hộ tịch. Ơ, không nói thì các người không biết đâu, những người như ông ấy, đều nhiều hơn chúng ta hai thứ tịch, chúng ta chỉ có một hộ tịch quê nhà, ông ấy còn có một đảng tịch, một quân tịch. Vậy, các vị thử nói xem, ngoài hộ tịch quê nhà ra, ông ấy nên giữ lại hộ tịch nào đây?” Gã thợ cạo đột ngột ngắt lời, bất ngờ đặt ra một câu hỏi. Những con người đang nín thở bỗng chốc nhìn trân trân vào nhau.

“Nên giữ lại đảng tịch. Ở trong Đảng là vinh quang.” Tên thanh niên lực điền đội bốc vác của tiểu trấn vứt chiếc xe cộ sang một bên, chen vào đám đông phá vỡ sự im lặng. Rất nhiều người hùa theo, liên mồm phụ họa.

Gã thợ cạo bĩu môi tỏ vẻ không đồng tình.

“Theo tôi thấy,” bác thợ may thận trọng nói, “vẫn là giữ lại quân tịch thích hợp hơn, dù sao cũng phải kiếm cơm qua ngày chứ nhỉ? Nếu không có quân tịch, dựa vào cái gì để lấy tiền chứ? Không có tiền thì làm sao kiếm cơm qua ngày đây? Ông ấy chưa chắc đã có tay nghề gì, chẳng lẽ còn làm nổi ruộng nương hay sao?”

“Ấy, đây mới đúng là người biết sống qua ngày này.” Gã thợ cạo vỗ một bạt tai vào vai bác thợ may, một cục bọt trắng từ kẽ răng vàng khè của hắn bay rớt lên chóp mũi đỏ ứng của bác thợ may. Bác thợ may được khen ngợi đến mức mặt đỏ bừng lên. “Cấp trên chính là có ý này, giữ lại một quân tịch, để ông ấy dưỡng già là xong chuyện.” Gã thợ cạo liếc mắt nhìn tên thanh niên kia một cái, lại nói: “Hè, các người có biết không, cán bộ cấp quân đoàn, một tháng hai trăm đồng đấy.” Điều này lại gây ra một tiếng trầm trồ bàn tán. Gã thợ cạo chợt nhớ ra việc làm ăn cả buổi sáng của mình vẫn chưa mở hàng, liền cẳng chân bước đi.

Có người kéo vạt áo hắn: “Này, anh có biết khi nào ông ấy đến không?”

“Ấy, các người thật là ngốc.” Gã thợ cạo có chút thiếu kiên nhẫn, “Không biết nhìn ngôi nhà kia sao, nhà xây xong lúc nào, chẳng phải ông ấy đến lúc đó sao!”

Thế là, mọi người lưu luyến không nỡ tản ra. Ong ếch, rì rầm, mang theo mọi phỏng đoán, mọi dự đoán, mọi tiếng thở dài đối với vị tướng quân thời vận lỡ làng đi đến từng ngóc ngách.

Hai

Lần đầu tiên mọi người nhìn thấy tướng quân, đều không khỏi ngẩn người ra. Đồng thanh gọi lên trong lòng: “Hèn chi, cái bộ dạng này của ông ấy, sao xứng làm một tướng quân cơ chứ!”

Tướng quân có bộ dạng thế nào, người tiểu trấn tuy chưa từng thấy qua, nhưng không ai có thể lừa gạt được người tiểu trấn. Tướng quân phải là kiểu người có mái tóc bạc đáng kính, lông mày kiếm uy nghi, vóc dáng vạm vỡ, bụng phệ ra... Tóm lại, phải là bộ dạng oai phong lẫm liệt. Còn ông ấy, lại thấp bé khô đét như thế, một khuôn mặt da nhăn nheo, thân hình còng cược, lại còn bị thọt một chân. Ông dường như để bù đắp cho sự thiếu sót về mặt ngoại hình này nên rất chú ý ăn diện cho bản thân — nếu nhìn nhận từ góc độ thiện chí mà nói, thì điều đó cũng có thể coi là cách duy nhất giúp ông duy trì vững chắc phong thái quân nhân: khi ông xuất hiện trên phố, bộ quân phục lúc nào cũng phẳng lì, hầu như không có một nếp nhăn, huy hiệu mũ, quân hàm sáng chói bắt mắt; mặc cho thời tiết có oi bức thế nào, chưa từng cởi một chiếc cúc cổ áo; mặc dù bị thọt một chân (đó rõ ràng là dấu ấn mà chiến tranh để lại), nhưng bước chân vẫn luôn duy trì nhịp điệu đều đặn. Mà những điều này, lại đúng lúc khiến người ta luôn cảm thấy ông là một người bất hạnh. Tướng quân như ông, dường như không có thật, chỉ có ý nghĩa vào lúc lĩnh lương bổng mà thôi. Mặc dù vậy, trong những cuộc trò chuyện công khai hay riêng tư, người tiểu trấn vẫn gọi ông là “tướng quân”.

Người tiểu trấn cứ dùng cái ánh mắt vừa không kính trọng cũng chẳng khinh miệt, vừa tò mò lại vừa lạnh nhạt ấy để đánh giá ông. Mà ông thì hoàn toàn không để tâm đến những điều này. Kể từ ngày thứ hai đến đây, ông đã không biết mệt mỏi đi lại khắp mọi nơi trong tiểu trấn.

Ông chống một chiếc gậy gỗ trà sáng bóng, đi khập khiễng với bước chân nhịp điệu đều đặn đi từ đầu đông sang đầu tây của con phố này, lại đi từ đầu nam đến đầu bắc của con phố kia. Hoặc là, lang thang lâu đài trong lòng sông toàn đá sỏi. Ông cứ vận động không ngừng như thế, có người mỉa mai nói rằng, đây là quán tính được hình thành do ông dùng đôi chân đo qua toàn bộ đất đai Trung Quốc.

Dần dần, mặc cho người ta có muốn hay không, ông bắt đầu đưa ra đủ thứ bàn luận không chút khách khí đối với cái tiểu trấn mà người dân đã sống hạnh phúc bao nhiêu đời nay. Ví dụ như “Các người không thể bỏ chút tiền, rải hai con đường xi măng sao”, “Không thể đào một cái lò gạch ở ruộng đối diện sông, đem rác đổ ra đó ủ phân sao”, vân vân. Mà những cán bộ trong trấn bị hỏi đến, liền dùng sự khéo léo và trí tuệ đặc trưng của người tiểu trấn, khách sáo đáp lại ông: “Lấy đâu ra tiền chứ? Chúng tôi đều là lương thấp mà!” Hoặc là: “Làm gì có nhiều thời gian rảnh rỗi thế?” Những người vây thành vòng tròn nghe những câu trả lời này, liền thông minh cười rộ lên.

Đối với vị tướng quân kỳ quái này, cảm giác của người tiểu trấn rất phức tạp. Ông là một người đang thụ án, thế nhưng lại lĩnh lương cao; ai nấy đều sợ ở quá gần ông, nhưng lại cảm thấy ông cố gắng nhúng tay vào cuộc sống của mọi người là xuất phát từ ý tốt. Tóm lại, người tiểu trấn không định giải trừ sự đề phòng trong tâm lý. Tò mò mà không dễ tin, vốn là bản tính của người tiểu trấn.

Ông rõ ràng đã sớm nhận ra điều này, không làm khó những con người thận trọng đề phòng nữa. Thế nhưng, ông lại không thể rời khỏi cái thị trấn quê mùa, ồn ào, xám xịt này. Thế là, ông đã chọn cho mình một chỗ đứng cố định trong trấn, chính là cây long não già bị sét đánh cụt ngọn đối diện tiệm cắt tóc ở ngã tư đường. Ông thường chống gậy, ưỡn thẳng ngực, liên tục chớp chớp đôi mắt có chút mờ đục ấy, cứ đứng lặng ở đó hết mấy tiếng đồng hồ liền, không nói chuyện với ai, cũng không biết đang nghĩ gì.

Bộ dạng này, khiến người ta cảm thấy buồn cười. Những kẻ ngồi xổm dưới đất gần đó bày sạp hàng, chốc chốc lại ngẩng đầu nhìn ông một lúc; người đi ngang qua phố, phải mất một lúc lâu mới dời được ánh mắt khỏi người ông. Mà đằng sau lớp kính của tiệm cắt tóc, gã thợ cạo lại đầy hứng thú bàn luận với mọi người rằng, một vị tướng quân ngẩn ngơ đứng trong khói bụi thế này, có gì có thể sánh bằng? “Giống người gác cổng”, gã thợ cạo lắc đầu: “Giống cảnh sát giao thông trong thành phố”, hắn lại lắc đầu. Bĩu môi bình phẩm một hồi lâu, hắn mới ra vẻ nghiêm túc mở lời: “Các người đã đến Hán Khẩu chưa? Ngã ba Tam Dân ở Hán Khẩu có một bức tượng đồng, đứng thẳng tắp, chống gậy, chính là bộ dạng này. Đúng vậy, giống y đúc, không trật đi đâu được...”

Lâu dần, vị tướng quân đứng dưới cây long não già, hình như thực sự đã biến thành bức tượng đồng ở ngã ba Tam Dân Hán Khẩu, không còn thu hút sự chú ý nữa. Mọi người đã quen với điều này, giống như quen với việc trước mỗi góc tường nhô ra ở ngã tư đường, đều lần lượt có một thợ đồng, thợ giày, thợ thiếc vậy. Nếu liên tục mấy ngày không nhìn thấy ông, mọi người ngược lại sẽ cảm thấy thiếu thiếu thứ gì đó.

Thế nhưng, ông suy cho cùng không phải là tượng đồng. Ông có máu có thịt có tư tưởng. Mà mọi người cuối cùng cũng có một ngày nhìn thấy, ông còn có ngọn lửa giận rất đáng sợ.

Hôm đó là một ngày nghỉ lễ. Trước cửa hàng thịt của trạm lương thực trấn mở rộng vừa đủ luồn vào một cánh tay, đầu người chen chúc, ồn ào náo loạn đinh tai nhức óc. Mấy tên thanh niên coi trò ác độc như ăn Tết, đeo giỏ rau xéo lên lưng, nghênh ngang xông xáo trong đám đông. Thời buổi đó, người ta đã quen với việc “tìm sự ổn định trong hỗn loạn”.

Tướng quân đứng dưới cây long não chằm chằm nhìn mọi thứ, gân xanh trên trán phập phồng nhảy nhót, bàn tay đè lên cây gậy khẽ run lên. Đột nhiên, ông bước qua con đường cái với cái chân thọt nặng nề, đi đến phía sau đám đông đang sục sôi, giơ cây gậy gỗ trà lên, gõ nhẹ vào lưng một kẻ mặc quân phục. Người đầy mồ hôi nhễ nhại này, lớn tiếng kêu lên, muốn rẽ một con đường từ trong đám đông. Anh ta là người nhận tiêu chuẩn cấp phát của cơ quan theo quyền ưu tiên. Bây giờ anh ta giật mình quay đầu lại, nhìn thấy một đôi mắt đỏ ngầu, liền lập tức lùi lại từ khe hở của đám đông. “Lão, lão thủ trưởng, có việc gì không?” Anh ta mới nhập ngũ đến đây chưa lâu, theo kiến thức thông thường phổ biến để phán đoán thân phận của tướng quân.

“Chấn chỉnh lại quân phong quân kỷ rồi hãy nói.”

Cậu lính trẻ con này ngơ ngác nhìn tướng quân, nhanh chóng đội lại mũ quân nhân, cài cúc cổ áo, kéo tay áo xắn xuống, cuối cùng cúi đầu nhìn mũi giày của mình.

“Đơn vị nào? Làm gì?”

“Của tiểu đội cấp dưỡng đơn vị đồn trú ạ.”

Một khoảng im lặng.

“Lập nghiêm —” Tướng quân đột nhiên hô lớn một tiếng. Tiếng khẩu lệnh nghiêm ngặt hoàn toàn chuẩn hóa này, lập tức áp đảo cả tiếng ồn ào hỗn loạn khắp ngã tư đường. Mọi người giật mình quay đầu lại, nhìn hai người quân nhân có tinh thần tập trung cao độ này.

“Bên phải — quay! Chạy đều — bước!”

Tướng quân đứng nghiêm hướng về phía cậu lính nhỏ chạy đi, lồng ngực phập phồng mãnh liệt.

Ngã tư đường bỗng chốc im phăng phắc. Giống như xuất hiện một sức mạnh ràng buộc kỳ diệu nào đó, đám đông vừa rồi còn chen lấn, va chạm, ồn ào quên mình, liền xếp thành hàng ngũ theo thứ tự.

Mọi người bỗng chốc cảm nhận được uy thế lẫm liệt của con người từng hiệu lệnh vạn quân thiên mã này.

Ba

Chẳng bao lâu sau, trong trấn xảy ra một sự việc cực kỳ trọng đại. Sự kiện mang tính bùng nổ nhất kể từ khi cuộc "Cách mạng Văn hóa" thiết lập chính quyền mới này, gần như tương đương với một cuộc bạo loạn. Mà trải qua "bạo loạn" lần này, người tiểu trấn vốn luôn đặt lòng thương hại về phía kẻ thất bại, bỗng cảm thấy, có một "vị trí" nên đổi chỗ cho nhau.

Người ở độ tuổi như tướng quân, trải qua những kinh nghiệm thế này mắc phải một số loại bệnh u bướu nghiêm trọng, là điều khó tránh khỏi. Đối với việc này, ngoài việc chăm sóc hằng ngày bởi mụ già rời nhiệm sở cùng ông (bà ta trước đó là y tá trưởng của một bệnh viện quân khu nào đó), theo quy định khoan hồng độ lượng, ông còn có thể định kỳ đến một bệnh viện quân đội cách tiểu trấn năm mươi dặm để khám bệnh. Nếu bệnh tình đột ngột phát phát tác, không có thuốc, cũng có thể tạm thời đến bệnh viện trấn để khám.

Hôm đó, ông đã gặp phải tình huống như vậy. Khi khuôn mặt vàng ậng mồ hôi lạnh ròng ròng của ông, được mụ già dìu đi vào phòng khám của bệnh viện trấn, một người phụ nữ nhà quê đột nhiên kéo ông lại, cầu xin rằng: "Đại gia Giải phóng quân ơi, cứu lấy đứa con của tôi với, tôi đến từ lúc trời chưa sáng rồi..." Hành lang tối thui, khuôn mặt người rất khó nhìn cho rõ ràng. Tướng quân giơ tay chạm vào trán đứa trẻ, lập tức rụt lại, hô lên: "Mau, mau bồng nó vào đây." Theo sau đó, chính ông lao như một cơn gió đến trước bàn của bác sĩ:

“Bác sĩ! Bệnh nhân cấp cứu!”

Phía sau bàn làm việc, bác sĩ chính đang khám bệnh cho một người họ hàng xa. Người họ hàng xa này đang hớn hở khoe với cô ta thu nhập đính hôn của con gái mình. Nữ bác sĩ nghe đến mê mẩn, ống nghe bệnh mãi vẫn không dịch chuyển. Nghe thấy tiếng gọi của tướng quân, cô ta liếc xéo một cái: “Có nhanh thế nào đi nữa, cũng phải xếp sổ cái đã.” Lập tức lại quay mặt đi.

“Xếp sổ rồi, cô ấy sớm đã xếp sổ rồi!”

“Xếp sổ rồi cũng phải xếp hàng... Ơ, sinh con gái thế này cũng đáng đấy chứ.”

Nữ bác sĩ hung hăng quay đầu lại: “Tiểu Vương, số một cậu gọi chưa?”

“Số không không một (001) đương nhiên gọi rồi.” Một nữ y tá đang cúi người tiêm thuốc đáp lại.

“Gọi rồi, cô ta không có mặt, phải bắt đầu lại từ đầu.”

“Tôi có ở đây mà... Bác sĩ đại đội nói, đứa nhỏ mắc bệnh viêm phổi cấp tính, không phải đau lưng đâu. Hức hức...” Người phụ nữ nhà quê, không biết là căng thẳng hay thất vọng, bật khóc.

“Cô nên hiểu chứ, cô ấy nghe không hiểu kìa!” Tướng quân quát.

“Vậy thì càng phải bắt cô ta học cách làm việc theo quy chế. Nước có quốc pháp, viện có viện quy, nếu không thì còn ra thể thống gì nữa?” Nữ bác sĩ đập ống nghe lên bàn, tối mặt liếc xéo tướng quân một cái.

“Làm việc theo quy chế thì tốt. Tôi hỏi cô, người này xếp số mấy?” Tướng quân chỉ vào người họ hàng xa của nữ bác sĩ.

“Hừm hừm, ông hôm nay đến đây chuyên tìm vỏ trấu của lão nương để trút giận phải không hả. Tôi hỏi ông, ông là bố hay là ông nội của đứa nhỏ này?”

“Vô sỉ!”

“Cái — gì? Tôi vô sỉ? Cái đồ già không biết điều nhà ông! Tôi vô sỉ chỗ nào? Tôi phản Đảng rồi à? Tôi là kẻ phản bội chắc? Hả?”

Một tiếng “xoẹt”, tướng quân vung cây gậy gỗ trà lên.

Người phụ nữ thét chói tai.

Phòng khám yên tĩnh đến mức có thể nghe thấy tiếng kim rơi. Ngoại trừ người họ hàng của nữ bác sĩ đang kinh ngạc đến ngây người ra, trong phòng không một ai có ý định giật lấy cây gậy từ tay tướng quân. Cây gậy run rẩy bần bật trong không trung. Mọi người đều mong ngóng nó giáng xuống thật thống khoái, đánh mạnh vào cái sống mũi tẹt đầy tàn nhang kia.

Thế nhưng, cây gậy rốt cuộc vẫn không giáng xuống. Tướng quân vươn tay còn lại ra, nắm lấy đầu kia của cây gậy, tiếp đó “rắc” một tiếng, cây gậy gỗ trà chắc chắn gãy làm đôi.

Tướng quân khó nhọc quay người lại, hỏi mụ già nhà mình: “Nhà có thuốc không?”

Mụ già hiểu ý ông đang chỉ loại thuốc chữa bệnh cho trẻ con, gật gật đầu.

Tướng quân run rẩy hỏi người phụ nữ nhà quê kia: “Chị, có tin tưởng chúng tôi không? Nếu tin tưởng, hãy đi theo chúng tôi.”

Sự việc này, lập tức lan truyền khắp trấn. Người tiểu trấn vốn từ trước đến nay lá rụng cũng sợ vỡ đầu, trên mặt thế mà lại xuất hiện một vẻ phẫn nộ không mấy yên phận.

Đúng vậy, mặc cho người tiểu trấn kém cỏi hiểu biết ít, nhát gan sợ phiền phức, nhưng điều này cũng chính là thứ khiến họ thích dùng trực giác để đưa ra đủ loại phán đoán. Nếu một kẻ "phản bội" coi việc cứu người trong lúc nguy nan làm trọng trách của mình, mà một "cán bộ" lại đẩy nhân dân vào chỗ chết, thì vị trí của họ, chẳng phải vừa vặn nên đổi chỗ cho nhau hay sao?

Mấy ngày liền, dưới cây long não già ở đầu phố, không còn xuất hiện bóng dáng của tướng quân nữa. Mọi người bắt đầu có một sự lo lắng khó hiểu. Có tin tức nói rằng, ông đổ bệnh rồi. Thế nhưng kể từ vụ việc "hành hung bất thành" vị bác sĩ chính lần đó, sự đãi ngộ dùng xe jeep của chính quyền trấn đưa ông lên bệnh viện quân đội đã bị hủy bỏ.

Một nhóm nam nhi nhiệt huyết, do tên thanh niên lực điền đội bốc vác từng nói câu "Ở trong Đảng là vinh quang" ở đầu phố dẫn đầu, vào một đêm tối trời, lén lút mò đến ngôi nhà mới cô độc trên núi Lại Lị cách đó hai dặm, đỡ tướng quân lên cáng, xuyên đêm khiêng đi bệnh viện quân đội cách đó năm mươi dặm.

Bốn

Năm 1976 là một năm khó lòng chịu đựng nổi. Ngay từ khi bắt đầu, nó đã dùng sương mù, giá rét và bùn lầy để chôn vùi tiểu trấn. Cái tiểu trấn vốn đã chẳng mấy khá khẩm gì, giống như một kẻ sắp chết ngắc ngoải vào lúc hoàng hôn.

Thế nhưng, khí hậu tồi tệ mang lại cho người tiểu trấn, không phải toàn là tin xấu.

Hôm nay, gã thợ cạo lại oai phong lẫm liệt đi đến ngã tư đường rực rỡ sắc màu, hắng giọng, bày ra tư thế. Không còn nghi ngờ gì nữa, sắp được nghe thấy tin tức bất thường nhất rồi. Mọi người ở đầu phố lập tức phấn chấn hẳn lên.

“Nói cho các người biết, tướng quân, đã không còn là kẻ phản bội nữa rồi, vấn đề của ông ấy, đã được làm rõ rồi!”

“Thật á? Anh nghe ai nói thế?”

“Lời của tôi còn có thể giả sao?” Gã thợ cạo trừng mắt khinh bỉ người đặt câu hỏi đó. Thứ hắn ghét nhất trong đời, chính là việc có người hoài nghi tính xác thực của tin tức do hắn đưa ra. Dù vậy, hắn vẫn giải thích tiếp rằng: “Các người nếu không tin, thì đi hỏi nó ấy.”

“Là tôi nói đấy...” Tên thanh niên lực điền đội bốc vác đỏ bừng mặt, cậu ta không giống gã thợ cạo, không quen nói chuyện trước đông đảo quần chúng. “Lúc nằm viện ở bệnh viện quân đội, đơn vị cũ của tướng quân có hai người đến, họ nói, lịch sử của tướng quân trước khi tham gia bộ đội chính quy Hồng quân đã được điều tra rõ ràng rồi, không có hành vi phản biến...”

“Hừ, để lão cách mạng mang tiếng oan lâu đến thế.” Gã thợ cạo lập tức cắt ngang câu chuyện, “Tôi đã sớm nói rồi mà, nhìn tướng quân từ gan bàn chân đến ngọn tóc, cũng không tìm ra được một bóng dáng tiểu nhân nào cả! Thật...”

“Thật là, quý nhân lắm tai ương...” Mọi người giống như trút bỏ được gánh nặng nào đó trên người, phấn khích, nhưng lại không khỏi thổn thức cảm thán cho nỗi oan uổng mà tướng quân phải chịu đựng.

“Vậy, cứ thế này, chẳng phải tướng quân chẳng mấy chốc sẽ đi mất sao?” Đây là giọng điệu thận trọng của bác thợ may.

Quả là tính toán sâu xa. Vấn đề thuận theo tự nhiên này lại khiến người ta trở tay không kịp. Trong lòng mỗi người “lộp bộp” một tiếng, đều trầm ngâm suy nghĩ.

“Hầy, đúng là thế thật, miếu tiểu trấn chúng ta nhỏ, sao chứa nổi vị bồ tát lớn nhường này!” Gã thợ cạo gãi gãi mái tóc thưa thớt, thở dài một hơi. Điều này đã khơi gợi lên một thứ cảm xúc đau thương khó hiểu trong lòng mọi người.

Thường thì là thế này: Khi bạn sắp sửa đánh mất thứ gì đó, bạn mới chợt cảm nhận được giá trị vô thượng của nó.

“Các người xem! Suốt ngày mong ngóng người ta gặp vận may, bây giờ tốt rồi, các người lại... thật là!” Tên thanh niên lực điền đội bốc vác phẫn nộ trách móc.

Cũng đúng thôi. Tướng quân ắt có nơi chốn của tướng quân. Tổng không thể gọi ông ấy làm trấn trưởng của chúng ta chứ? Ông ấy sắp đi rồi, đây là chuyện đáng chúc mừng mà.

Thế là, mọi người vươn dài cổ, ngóng trông con đường mà tướng quân vẫn hay đi mỗi ngày, hy vọng ông có thể giống như trước đây đến cây long não già ở đầu phố này. Mọi người cảm thấy muốn nhìn kỹ ông hơn bất cứ lúc nào hết. Nếu tướng quân không trách họ vì sự nhát gan sợ phiền phức trước đây, họ còn muốn trò chuyện cùng ông.

Khao khát muốn trở nên thân thiết với tướng quân lại mãnh liệt đến thế. Bỗng nhiên có người đề xuất: Hôm qua tướng quân mới xuất viện, tạm thời sẽ không ra ngoài đi lại, tại sao chúng ta lại không thể đến thăm chứ?

Đúng vậy, tại sao lại không thể? Hoàn toàn có thể chứ. Thế là mọi người hưởng ứng nhiệt liệt, kéo nhau ùn ùn về phía núi Lại Lị cách trấn hai dặm.

Ngọn núi Lại Lị hoang vắng và tĩnh lặng bỗng trở nên náo nhiệt.

Ngọn đồi hoang chỉ toàn đá đen và bụi gai xám xịt này, vốn là nơi người tiểu trấn kiêng kỵ nhất. Nơi này lên núi kiếm củi thì không có cây, chăn bò thì không có cỏ, từ xưa đến nay, vẫn luôn là nơi chôn thân của những kẻ chết yểu. Nghe nói vào những ngày mưa gió âm u, vẫn còn nghe thấy tiếng kêu rên thảm thiết của những oan hồn. Cái nơi xui xẻo thế này, người tiểu trấn dù có đi ngang qua đây, cũng thà rằng đi vòng vèo để tránh xa nó.

Bây giờ, ngôi nhà mới trên núi kề cạnh nhà giam này, đã biến thành một ngôi miếu thiêng khói hương nghi ngút. Mọi người đến hành hương rồi.

Khi mọi người chen chúc bước lên bậc thềm, vừa nhìn thấy vị tướng quân gầy guộc, còng cược, bỗng khựng lại bước chân, không ai dám là người đầu tiên bước qua ngưỡng cửa. Gã thợ cạo dẻo miệng, cái lưỡi khéo léo cũng như bị tê liệt. Rất nhiều người ở phía sau dùng tay chọc vào eo hắn, hắn hoảng loạn hô lên một tiếng mà chính mình cũng không nghe rõ:

“Tướng quân!”

Mất một lúc lâu, tướng quân kinh ngạc mở đôi mắt mờ đục, nói không nên lời. Sau đó, ông đã hiểu ra, trên khuôn mặt khô héo vàng vọt, hai hàng lệ già đục ngầu, chảy ngoằn ngoèo theo những nếp nhăn chi chít.

Núi Lại Lị và tiểu trấn cách nhau hai dặm, cùng tồn tại suốt vô số năm tháng, mà người tiểu trấn bây giờ mới lần đầu tiên dùng ánh mắt vui mừng để ghé thăm nó.

Mọi người bất ngờ vui mừng phát hiện ra, tướng quân đã đào rất nhiều hốc cây ở kẽ đá trên sườn dốc phía sau nhà.

“Định trồng nhiều cây thế này sao? Tướng quân!”

“Đúng vậy, tôi muốn trước khi chết, ít nhất phải chữa khỏi cái đầu trọc lở loét này. Tiếc là, trồng cây ăn quả trên lớp vỏ đá này hy vọng không lớn, đành phải trồng cây thông vậy.”

“Chẳng lẽ, tướng quân trước đó định ẩn cư ở đây cả đời sao?”

“Ẩn cư?”

“Đúng vậy, giống như vào thời nhà Tấn, Tiêu công Uyên Minh ẩn cư dưới chân núi Miện Dương cách đây ba mươi dặm ấy. Ông ấy trước là huyện lệnh Bành Trạch, sau đó không chịu khuất phục vì năm đấu gạo, từ quan về ở ẩn, giống như thế này đấy. Chỉ có điều, ngài trồng là thông, còn ông ấy thích liễu, thế nên hiệu là ‘Ngũ Liễu tiên sinh’.” Gã thợ cạo chớp lấy cơ hội, khoe mẽ một phen ra trò.

“Ây da da, anh lôi đi đâu thế hả. Người ta là danh sĩ thời cổ đại, tôi tính là cái gì chứ? Hì hì, hì hì...” Tướng quân cười rất khó nhọc, sặc đến mức ho sũm sụa, “Đợi sau này cây thành rừng, lại đắp mấy con đập ngăn nước ở con sông dưới chân núi, ruộng lúa nước sẽ có lợi ích tưới tiêu, tiểu trấn cũng sẽ có núi có cây, có sông có nước, lại kiếm thêm ít hoa cỏ chim muông, nơi này liền biến thành công viên rồi. Đến lúc đó, tôi làm cổng công viên cho các người xem.”

Năm

Khắp tiểu trấn đều đang tính toán và bàn tán xem, làm sao để tiễn đưa tướng quân cho ra dáng; nên tặng ông món quà gì và để lại cho ông chút kỷ niệm vĩnh viễn nào; sau này làm thế nào để duy trì liên lạc với tướng quân, vân vân. Có mấy người còn vì tranh giành thứ tự tiễn đưa tướng quân mà cãi nhau to.

Thế nhưng bọn họ không ai có được cơ hội có mặt mũi này.

Núi Lại Lị lại một lần nữa bị bao vây bởi một sự tĩnh lặng chết chóc. Mặc dù ngày nào cũng có từng đoàn người nườm nượp đến thăm tướng quân, nhưng trên mặt họ không còn nụ cười nữa.

Sau khi tướng quân ngã xuống, đã không bao giờ gượng dậy khỏi giường bệnh nữa. Trong cơn mê man, nhiệt độ cơ thể có lúc tăng lên rất cao. Đôi mắt vô thần cứ trừng trừng nhìn trân trân lên trần nhà, lúc thì gầm gừ, lúc thì lẩm bẩm. Đột nhiên có một ngày, tướng quân hoàn toàn tỉnh táo lại. Ông lần lượt đảo mắt nhìn từng khuôn mặt đờ đẫn mà bỗng lộ vẻ hoảng loạn, vừa thở dốc vừa mỉm cười.

Tướng quân ra đi rất thanh thản.

Cấp trên lập tức có lời: Thi hài của tướng quân, hỏa táng tại chỗ; không thông báo người thân bạn bè; không phát cáo phó; không tổ chức bất kỳ hình thức viếng tang nào. Thế nhưng, việc mà bọn họ mưu toan thao túng này, hoàn toàn không có khả năng để bọn họ nhúng tay vào.

Người tiểu trấn dùng một thứ sự ngang ngược điềm tĩnh và sự cuồng nhiệt bình yên, độc quyền hậu sự của tướng quân. Mọi người lập tức bầu ra ban tang lễ. Ban này lập tức đưa ra quyết định: Chiểu theo phong tục quê nhà xưa nhất và nặng nề nhất, tiễn đưa tướng quân về cõi Tây phương. Quyết định này lập tức được mọi người chấp nhận.

Một vị cao niên nhất trong trấn, hiến ra chiếc quan tài bằng gỗ thông duy nhất của toàn bộ tiểu trấn; bác thợ may thức trắng đêm may trọn bộ quần áo liệm và chăn liệm; lúc nhập quan, thắp nhang nghi ngút, thắp sáng đèn trường minh. Bởi vì gã thợ cạo trang điểm cho người chết quá chậm, công đoạn này tốn rất nhiều thời gian. "Bát tiên" gồm mười sáu tên thanh niên lực điền thuộc đội bốc vác cấu thành. Khoảnh khắc nhấc quan tài, bọn họ giết gà trống để cúng đòn khiêng. Cậu nhóc được tướng quân cứu từ cõi chết trở về, do mẹ cậu ta dắt, đảm nhận chức hiếu tử của tướng quân, mặc áo tang đội mũ rơm, quỳ lạy dập đầu với tất cả những người đến viếng. Những ngày quàn quan, núi Lại Lị bỗng chốc mọc lên một "rừng" trướng tang và vòng hoa do người tiểu trấn và các làng xóm bốn phương xung quanh tiểu trấn gửi đến. Vòng hoa khổng lồ của lực lượng đồn trú địa phương do cậu lính từng bị tướng quân quát mắng gửi đến trông đặc biệt thu hút sự chú ý.

Lễ đưa tang diễn ra vào một buổi sáng âm u. Toàn bộ tiểu trấn và đồng quê bốn bề, mây sà sát đất, tiếng khóc vang trời. Mặc dù theo di nguyện của tướng quân, mộ phần của ông nằm lại trên núi Lại Lị, nhưng đội ngũ đưa tang trùng trùng điệp điệp vẫn đến đường phố của tiểu trấn. Đội "Bát tiên" khiêng quan tài của tướng quân, lần lượt đi qua trước cửa từng hộ gia đình. Đi qua mỗi nhà, liền dừng lại, đợi chuỗi pháo dài "nghìn chữ" của nhà đó đốt xong, rồi lại chuyển sang nhà khác. Điều này khiến cho tiến trình của đội tang sự gần như bò lê bò lết. Hai con đường phố dài chưa đầy sáu trăm mét, vậy mà đi mất trọn cả buổi sáng. Quan tài cuối cùng dừng lại rất lâu dưới cây long não già ở đầu phố, nơi tướng quân vẫn luôn đứng. Từng người một khóc lóc kể lể, kêu trời trách đất.

Trạm văn hóa trấn nằm ngay trên phố trấn, là một tòa nhà ván gỗ cũ kỹ. Nhìn ra từ cửa sổ tầng hai thấp lè tè, có thể nhìn thấy rõ cây long não già bị sét đánh cụt ngọn đối diện tiệm cắt tóc ở ngã tư đường, người từng được mọi người gọi là tướng quân ấy đã từng kiên định duy trì phong thái quân nhân, bộ quân phục lúc nào cũng phẳng lì, hầu như không có nếp nhăn; huy hiệu mũ, quân hàm sáng chói bắt mắt; bất kể thời tiết oi bức thế nào, chưa từng cởi cúc cổ áo, ưỡn thẳng ngực, chống gậy, chốc chốc lại chớp đôi mắt có chút mờ đục, lặng lẽ đứng ở đó liền mấy tiếng đồng hồ không nói câu nào. Tiểu Đinh cũng thường xuyên nhìn ông từ cửa sổ tầng hai của trạm văn hóa, lặng lẽ suốt một thời gian dài. Người này đã mất đi quyền lực, nhưng lại không đánh mất phẩm giá. Số phận đẩy ông vào cái góc khuất gần như bị thế giới lãng quên này, ông lại trở thành một tia sáng kỳ lạ trong cuộc sống quê mùa, ồn ào, xám xịt này. Khiến người ta liên tưởng đến sự vô thường và hữu thường của số phận.