Đội sản xuất nông nghiệp trấn trước đây có tên địa lý là Lý Bát Oản. Lý Bát Oản từ xưa đã nghèo. Nguyên nhân nghèo được cho là vì nơi này âm thịnh dương suy. Đàn ông ở đây ham ăn biếng làm. Họ thường tự hát thế này: "Ăn tám bát cơm, gánh tám khóm mạ, qua tám con dốc, ngã tám cú ngã." Lý Bát Oản cũng vì cái tên ấy mà thành. Còn phụ nữ nơi này lại cực kỳ lợi hại. Nói về sự "lợi hại" ấy ra sao, người bình thường khi đối mặt thường ú à ú ớ không rõ ràng, ai mà dám nói toạc móng heo, khéo lại rước họa sát thân.

Truyền thuyết vẫn là vị vua Càn Long phong lưu phóng khoáng nọ, vi hành xuống Giang Nam đến Cô Đường cách trấn chưa đầy trăm dặm, rồi lại một ngày nọ đến đất Lý Bát Oản (lúc đó tự nhiên không gọi là Lý Bát Oản), liền bị Lý Phụng Tiề - người bán trà chén - làm cho mê mẩn. Lúc mây mưa thuận nước, nhân lúc long nhan đại duyệt, bèn đòi được sắc phong làm nương nương. Chỉ có điều vị thiên tử phụ bạc này quay về triều đình thì chối bay chối biến, hại cho một hạt giống rồng đành phải theo họ mẹ là họ Lý. Đây suy cho cùng tự nhiên vẫn chỉ là truyền thuyết, cho dù là chính sử hay dã sử, thì quyết không hề có xuất xứ. Long du phượng hí, hí là phượng của Tô Châu, Lý Bát Oản đến góc mép cũng chẳng với tới được. Thế mà lại được thêu dệt cực kỳ thần kỳ. Nguồn gốc như thế tuy khiến người Lý Bát Oản khó tránh khỏi phải gánh chịu chút tiếng xấu hổ thẹn, nhưng trong lòng họ vẫn có chút đắc ý. Truyền thuyết này ít nhất chứng minh rằng, phong thủy của Lý Bát Oản có lợi cho phụ nữ.

Lý Phù Dung là người sinh ra và lớn lên ở đất Lý Bát Oản.

Lý Phù Dung lúc nhỏ có tên cúng cơm là "Hoàng Mao" (Tóc Vàng) (sau khi làm trấn trưởng thì không còn ai gọi nữa), lấy theo hình thức bên ngoài. Hồi nhỏ trong nhà nghèo, lại sinh toàn con gái, đến lượt cô ra đời, suýt chút nữa thì bị dìm vào thùng đựng nước tiểu. Đầy tháng đã bắt đầu uống nước canh rau, lớn lên thì giống như một chiếc lá rau vàng úa. Người cùng trang lứa với cô thì ngực nở nang cao ngất như bánh dày, còn lồng ngực của cô thì vẫn bẹp dí như đứa trẻ suy dinh dưỡng, lúc tắm nhìn lại, phẳng lì như cái ván giặt đồ, chỉ muốn khóc thét lên. Trên đầu có vài sợi tóc vàng thưa thớt, bện thành một bím tóc cũng không bằng một nửa độ dày của một bím tóc của người khác. Ai mà ngờ được rằng, sau này cô lại trở thành quan phụ mẫu của cả một trấn.

Lý Phù Dung lớn lên đến mười ba tuổi thì trong nhà đã định chồng cho cô. Đã đính ước thì chính là người của nhà khác. Thế nên học xong tiểu học cơ sở, trong nhà đã bắt cô nghỉ học, về nhà làm ruộng để gánh vác nợ nần sinh dưỡng. Nếu như ở giữa không xảy ra chuyện gì, Lý Phù Dung một khi gả đi thì cũng giống như vô số chúng sinh khác, sống một đời cỏ cây một mùa, tự sinh tự diệt, không ai hay biết. Thế gian nhiều thêm một sợi tóc vàng cũng không phải là nhiều, bớt đi một sợi tóc vàng thì quyết không phải là ít. Lý Phù Dung ngày thường cũng không biểu lộ ra điều gì đặc biệt, chỉ là làm việc vô cùng nhanh nhẹn tháo vát: từ đồng ruộng trở về là phải cắt củi, nấu cơm, băm bèo nuôi lợn, giặt giũ vá víu, đêm nào cũng thức đến gà gáy, hôm sau lại đi làm, chẳng thua kém ai về thời gian. Tháo vát thì tháo vát thật, nhưng bố mẹ lại chẳng nắm bắt tư tưởng chính trị, thế nên cũng chẳng có ai bình bầu lao động tiên tiến cho cô, càng không lên được báo chí phát thanh. Làm việc ngoài đồng, điểm lợi hại nhất của Lý Phù Dung chính là cái miệng. Cô dám cùng bà chị họ đã đẻ con vén quần đàn ông lên để bôi phân bò vào trong, những lời lẽ thô tục nhất chưa bao giờ biết vấp váp trong miệng cô, cứ tuôn ra tràng hạt như pháo nổ. Chỉ có điều bánh bao thịt chó không lên được bàn tiệc, những lời thế này nói ra cả sọt cũng chẳng đáng nổi một câu đố ra trò, chẳng có ai coi đó là bản lĩnh cả.

Đột nhiên có một hôm, một chiếc ô tô con "khục khặc" lái đến xóm nhà Lý Bát Oản, bước xuống một người đã có tuổi. Nhìn là biết cán bộ cũ: một bộ áo cán bộ màu xám cởi tung toàn bộ cúc áo, một đôi giày vải miệng tròn, lộ ra đôi tất thô. Người anh ta tìm là bố chồng của Lý Phù Dung. Hóa ra anh ta từng cùng bố chồng Lý Phù Dung làm thuê ở chung một nhà vài ngày. Hồi đó anh ta tham gia cách mạng, từ thành phố chạy về nông thôn để tránh gió tanh mưa máu. Bố chồng Lý Phù Dung không hề hay biết chuyện này, chưa từng kể với người nhà về một người như vậy. Thế nhưng người này lại nhớ suốt đời rằng khi mới đến nhà đó, bố chồng Lý Phù Dung đã nhường một nửa chiếc bánh dày trong bát của mình cho ông ta. Bây giờ ông ta là chuyên viên, vừa được điều đến đặc khu này. Nhậm chức chưa được mấy ngày, bèn tranh thủ thời gian xuống nông thôn tìm lại người từng cùng mình hoạn nạn qua năm tháng. Trước kia ông ta viết rất nhiều thư không hiểu sao không thấy hồi âm, chỉ không ngờ cụ ông đã không còn ở trên đời nữa. Cụ ông mất vào trận đói kém mùa xuân năm 1960. Người ngoài nói là chết đói. Người nhà thì bảo là mắc bệnh nghẹn (ung thư dạ dày): nấu cháo xong đều nhường cho ông ăn trước, ông luôn ăn không nổi, bị ép lắm mới uống được hai ngụm, rồi lại nôn vào bát để bưng cho đám nhỏ. Sau đó thì dứt khoát cắn chặt răng, cho đến khi chết cũng không hé miệng. Chuyên viên vô cùng thổn thức, đứng trước nấm mồ của cụ ông rất lâu.

Chuyên viên đi chưa được mấy ngày, từ văn phòng đặc viên và chính quyền huyện liền đến mấy vị cán bộ, nói là đến để viết tài liệu điển hình về Lý Phù Dung. Thế nào gọi là "tài liệu điển hình"? Không biết, dù sao cũng là chuyện tốt, được lên báo lên đài phát thanh, nói không chừng còn có rất nhiều lợi ích không ngờ tới, ví dụ như sẽ dùng ô tô con đón vào thành phố một chuyến, được cùng rất nhiều cán bộ ăn chung một bàn "ăn bồi dưỡng", ít nhất là tám món một canh (thịt kho tàu ăn thả phanh). Lý Bát Oản từ đó sôi sục như một nồi cháo đang mở nắp.

Lý Phù Dung bị gọi về từ đồng ruộng, tay chân còn dính bùn đứng giữa nhà chính của nhà mình, đối mặt với mấy vị cán bộ ngồi ngay ngắn, nhất thời câm nín, sống lưng cứ như có con rắn đang bò. Bộ dáng lúc ấy giống như làm chuyện mờ ám ở nhà người khác bị bắt quả tang tại trận. Vò vạt áo nửa ngày, cô mới đột nhiên quay người dùng chổi đuổi đám người vây kín cửa chạy tán loạn như ong vỡ tổ, rồi đi vào nhà bếp ôm ra một chồng bát tô sứt mẻ, pha nước chè châm từng người một cho các cán bộ, kéo lê một chiếc ghế đẩu ba chân, cúi đầu ngồi xuống:

"Chuyện gì? Nói đi."

"Chúng tôi là người do đặc khu và huyện phái đến để phỏng vấn đồng chí, muốn mời đồng chí kể về công việc đồng chí làm những năm qua."

"Công việc ư? Chẳng phải là làm ruộng thôi sao."

"Làm ruộng cũng là công việc cách mạng. Mời đồng chí kể xem tại sao lại làm ruộng, làm ruộng thế nào."

"Làm ruộng thế nào thì có gì mà nói, ai mà chẳng biết? Còn tại sao lại làm ruộng á? Chẳng phải vì cái ăn đó sao, ở đây chúng ta phân phối lương khẩu là 'bảy lao động ba nhân khẩu', không đi làm thì chỉ có thể chia lương thực theo nhân khẩu..."

Các cán bộ nhìn nhau:

"Chúng tôi muốn mời đồng chí nói về nhận thức tư tưởng."

Lý Phù Dung chợt khựng lại. Cô ngộ ra rằng những lời vừa rồi không thể tính là "nhận thức tư tưởng", "nhận thức tư tưởng" là những lời mà cán bộ hay nói trong các cuộc họp. Cô cúi gằm mặt suy nghĩ, thế nhưng lại không thể nghĩ ra nổi mấy câu nói kiểu này có thể nối liền với nhau, không khỏi căm hận bản thân mình họp hành lúc nào cũng cắm cúi khâu đế giày. Lúc đang vô cùng hoảng hốt, cô nhìn thấy câu đối Tết dán trên cánh cửa mở toang đã bắt đầu sờn mép, liền thốt lên đọc:

"Đứng ở cửa nhà, nhìn thấy Thiên An Môn."

"Được."

Trước khi tìm thấy Lý Phù Dung, cán bộ đặc khu và huyện đã nghe giới thiệu từ công xã trước, nắm bắt được một tình huống: hạn hán mùa xuân hàng năm lượng lương thực phân phối lại có hạn, nhưng cơm gạo nhà Lý Phù Dung lúc nào cũng ăn được đến khi nối tiếp vụ lúa mới. Việc này có liên quan đến Lý Phù Dung, bởi vì cô là người nấu cơm. Tình hình này khiến các cán bộ đến tổng kết kinh nghiệm vô cùng phấn chấn. Ý của chuyên viên là dựng lên điển hình Lý Phù Dung này.

Kinh nghiệm của Lý Phù Dung rất đơn giản, mỗi lần đong lượng gạo vừa đủ, trước khi cho vào nồi lại tiện tay bốc thêm mấy vốc.

"Mấy vốc?" Các cán bộ nhanh chóng ghi chép vào sổ, đột nhiên khựng lại, ngòi bút vẫn còn cắm trên trang giấy.

"Ba vốc đi." Lý Phù Dung đảo đảo đôi mắt, dụi dụi đôi chân dính bùn đã bắt đầu đóng vảy.

Kinh nghiệm này khi được đăng báo chính thức có tiêu đề là 《Tiết kiệm ba vốc gạo, đánh đổ đế tu sửa phản》. Trong bản thảo phát biểu sau này của Lý Phù Dung, mỗi vốc gạo lại có nhiệm vụ riêng của mình: một vốc đánh đổ chủ nghĩa đế quốc; một vốc đánh đổ chủ nghĩa xét lại; một vốc đánh đổ bọn phản động các nước.

Đúng vào lúc toàn quốc đang đẩy mạnh phong trào ăn thay rau dưa, trên báo lớn tiếng hô hào ăn bọt thực phẩm có hại. Đã có một cách tiết kiệm ăn uống, hơn nữa cách này lại còn mang ý nghĩa cách mạng thế giới ở bên trong, đương nhiên liền thu hút sự chú ý rộng rãi.

Lý Phù Dung đầu tiên là lên huyện, sau đó vượt qua đặc khu lên tỉnh lỵ giới thiệu kinh nghiệm, rồi lại đi thẳng từ tỉnh đến Bắc Kinh. Lúc trở về, thì không còn là "Hoàng Mao" như trước nữa.

Ở trấn, chuyện này e rằng chỉ có truyền thuyết Càn Long xuống Giang Nam sủng ái tiên nhân đời trước của Lý Bát Oản mới có thể sánh bằng. Ngày Lý Phù Dung từ Bắc Kinh trở về, người trong trấn cũng như toàn thể hương dân Lý Bát Oản, chen chúc ở trong và ngoài sân ủy ban trấn, đám đông chen kín mít không lọt lấy một ngọn gió. Hôm ấy thời tiết đẹp, nắng rất gắt, rất nhiều người không trụ được bao lâu liền ngất xỉu xuống đất. Lý Phù Dung được bí thư huyện ủy, huyện trưởng hộ tống, ngồi xe jeep từ thành phố đến trấn. Lúc cô chui ra từ cửa xe, rất nhiều người vô cùng thất vọng. Một con bé Tóc Vàng vừa gầy vừa nhỏ, gặp may thế này, chỉ sợ là trời mù mắt rồi.

Không phục thì cũng vô ích. Lý Phù Dung lần này thực sự đã thành khí rồi. Cô vừa mở miệng, âm thanh cứ như phát ra từ loa phóng thanh cỡ lớn, thật khó tưởng tượng một người nhỏ bé như thế lại có thể phát ra âm thanh lớn đến vậy. Đó chính là hơi sức dồi dào, là đã đắc được chân truyền. Mấy vị cao niên xì xào bàn tán, liền coi Lý Phù Dung là quý nhân bẩm sinh.

Lý Phù Dung đứng trên bậc thềm ủy ban trấn, đối mặt với dòng người cuồn cuộn không ngừng khua khoắng hai cánh tay giơ cao. Cách mấy tầng người, mọi người không thể nhìn thấy thân hình, khuôn mặt cô, mà chỉ có thể nhìn thấy đôi bàn tay đang hua qua hua lại ấy. Đôi tay ấy, chính là đôi tay đã từng nắm lấy đôi tay của lãnh tụ.

Lý Phù Dung ban đầu làm chủ nhiệm phụ nữ trấn, chẳng bao lâu sau thì làm trấn trưởng. Ban đầu, một số cán bộ trong nội bộ tỏ ra không mấy tâm phục khẩu phục, lúc nào cũng muốn chực chờ bắt lỗi của cô, xem trò cười của cô, dần dà rồi cũng công nhận năng lực của cô. Phong cách làm việc của cô tháo vát, hành sự xông xáo như gió, nói làm là làm, nói quyết là quyết. Rất nhiều ca khó xử lý (việc khó giải quyết) bao năm nay ở trấn, vào tay cô, ba năm hai cọc liền giải quyết gọn gàng. Ví dụ như trên phố trấn, vấn đề nước mái hiên từ lâu đã là vấn đề khiến cán bộ đau đầu nhất: hàng xóm láng giềng nhà liền nhà, nếu là tường đầu hồi áp sát tường đầu hồi thì vấn đề không lớn, đất làm nhà đời trước đã định, không ai có thể tùy ý dịch chuyển ra ngoài dù chỉ một tấc. Nếu là tường ngang dán sát tường ngang, vấn đề liền phát sinh. Nhà nào có tường ngang cao hơn, nước mái hiên tự nhiên sẽ chảy lên mái nhà của nhà bên cạnh, nhà này cũng sẽ bị "vận hạn". Vận hạn nhiều năm, có tiền, muốn ngẩng đầu vươn lên, bèn nâng tường ngang của mình lên cao, để nước mái hiên nhà mình rơi xuống mái nhà của cái nhà từng đè đầu cưỡi cổ họ trước kia, để nhà đó chịu đựng vận hạn thay mình, thế là sẽ xảy ra tranh chấp. Thường thì nhà kia sẽ chọc thủng mái nhà mới dựng của nhà này trước, rồi sau đó là hai nhà liều mạng với nhau. Giải quyết những loại vấn đề này, thường đều lấy tài liệu lịch sử làm căn cứ, tức là lúc ban đầu dựng nhà hai bên có thỏa thuận gì không. Nếu không có, thì lấy nguyên trạng ban đầu làm chuẩn. Nhưng trấn ít nhất cũng có lịch sử mấy trăm năm, nguyên trạng ban đầu ai mà nói cho rõ được? Trăm năm nay nước mái hiên nhà anh rơi lên đầu nhà tôi, nhưng một trăm năm trước của một trăm năm này, nước mái hiên của tôi chưa chắc đã không rơi lên đầu nhà anh. Cãi nhau kiểu này, thì muôn đời muôn kiếp cũng không cãi rõ được.

Lý Phù Dung chỉ dùng đúng một cách liền chặt đứt mớ bòng bong như tơ vò: tra cứu thành phần của cả hai bên, nhà nào thành phần cao hơn, nhà đó chỉ có thể chấp nhận nước mái hiên của nhà kia. Nếu thành phần hai bên như nhau, thì ngược lên dòng họ hoặc người thân để tra cứu. Lý Phù Dung không có quan hệ thân thích trong vòng năm đời với bất kỳ gia đình nào ở trấn, chẳng ai có thể nói là cô thiên vị. Cách mà cô dùng lại chính là phương pháp phân tích giai cấp đúng đắn trong mọi hoàn cảnh. Đây là do vị chuyên viên từng ăn một cái bánh dày của bố chồng cô dạy cho cô. Lúc dạy cô ban đầu, tự nhiên không phải để giải quyết vấn đề nước mái hiên, chỉ là cô vận dụng linh hoạt mà thôi.

Cô có tính sáng tạo. Vào mùa cày cấy mùa xuân, cô phát động phong trào "Ba gánh phân". Để đông đảo cán bộ quần chúng các cơ quan, cửa hàng, xí nghiệp đơn vị sự nghiệp, trường học trong trấn, mỗi ngày tận dụng sáng tối nhặt ba gánh phân đưa đến các đội sản xuất Lý Bát Oản ngoài trấn. Khi làm thủy lợi mùa đông, cô tổ chức phong trào "Ba hòn đá", hình thức giống hệt "Ba gánh phân", mỗi người mỗi ngày đưa ba hòn đá đến công trường thủy lợi. Còn vì sao nhất định phải là "ba gánh", "ba hòn", đó là vì thứ nhất, thói quen; thứ hai, viết tài liệu cho tiện: "Cống hiến 'ba gánh phân' (hoặc ba hòn đá), đánh đổ đế tu sửa phản." Những kinh nghiệm này đều nhanh chóng được phổ biến trong toàn huyện, toàn đặc khu thậm chí là toàn tỉnh. Năng lực công tác của Lý Phù Dung vì thế mà nhận được đánh giá rất cao. Khi đang chuẩn bị điều cô lên huyện ủy công tác, thì "Cách mạng văn hóa" ập đến.

Phong trào vừa bắt đầu, vị chuyên viên nọ đã bị đánh đổ. Phái nổi dậy dán bức biếm họa "quan hệ nam nữ bừa bãi" giữa ông ta và Lý Phù Dung từ thành phố lên phố trấn.

Cái miệng của Lý Phù Dung có sắc bén đến mấy cũng vô ích, phải đứng sang một bên suốt hai năm, vội vã gả cho một công nhân tạm tuyển của công ty bốc vác trấn. Cho đến khi vị chuyên viên nọ được giải phóng, Lý Phù Dung mới khôi phục công tác, sau đó lại được điều lên huyện gánh vác trách nhiệm chủ chốt.

Hai

Lúc bấy giờ, trong bóng tối đang thịnh hành một trò đùa chính trị, kể rằng có một vị lãnh đạo trung ương, một lần tiếp kiến một đám lang trung người nước ngoài, đám người đó nói rất ngưỡng mộ danh y Lý Thời Trân của quý quốc. Vị nữ lãnh đạo đó liền hỏi ngay người Trung Quốc làm nhiệm vụ tiếp ứng ngồi bên cạnh: Đồng chí Lý Thời Trân đã đến chưa?

Thành phố huyện lỵ khép kín. Nhưng tin vịt lúc bấy giờ thì lại thấu triệt mọi ngóc ngách. Mọi người truyền tai nhau câu chuyện cười chính trị này với dụng ý riêng. Kém cỏi nhất là ám chỉ Lý Phù Dung.

Người huyện lỵ khắc nghiệt, bản thân Lý Phù Dung quả thực cũng có những trò cười. Sau khi đến cơ quan ủy ban cách mạng huyện đi làm, cô mua liền một lúc mấy cái bình giữ nhiệt, chính là cái loại bình thủy tinh đựng dưa muối mà mọi người hay hát trong các khúc ca nhỏ. Bởi vì đang thịnh hành, cửa hàng cũng chuyên chuẩn bị loại hàng hóa này. Lý Phù Dung trước kia ở trấn nhìn thấy cán bộ từ trên huyện xuống luôn tùy lúc lấy từ trong túi xách ra một chiếc bình hình trứng trâu như thế, cảm thấy vô cùng oai phong, tưởng rằng đây là một thứ biểu tượng mà cán bộ từ cấp huyện trở lên bắt buộc phải có. Ý nghĩ này vốn dĩ không có chỗ nào sai trái, chỉ là cô không cần thiết phải mua nhiều như vậy một lúc, phòng làm việc, phòng họp, ký túc xá, trong túi xách trên tay, đâu đâu cũng có. Khiến cho những biểu tượng ấy bị nhấn mạnh có phần hơi quá thái.

Truyện cười thì cứ cho là truyện cười đi. Trong những vấn đề nguyên tắc lớn, Lý Phù Dung lại cực kỳ tinh ranh.

Nhiệm vụ chính trị đầu tiên mà Lý Phù Dung nhận được khi nhậm chức, là triệt để quán triệt triển khai bố trí chiến lược trồng lúa theo phương châm bốn chữ "sớm, nhỏ, mật, lùn" của ủy ban cách mạng tỉnh. "Sớm" là thời vụ; "nhỏ" là hình dáng cây; "mật" là khoảng cách trồng; "lùn" là giống. Đất không phân nam bắc, ruộng không phân phì nhiêu, bắt buộc phải "cắt xén một đao" (đồng loạt như một). Bởi vì đây là giống ưu tú và phương pháp canh tác tiên tiến do chính chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh du nhập vào. Chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh trước kia khi làm tư lệnh ở một quân khu miền Bắc, từng thử nghiệm ở nông trường khẩn hoang quân đội, đã thu được thành công rất lớn.

Lý Phù Dung nghe gió là hành động, mang theo cuộn chăn gác, trực tiếp đến ở lại đội sản xuất để nắm điển hình. Vừa qua Tết Nguyên đán, đã huy động ươm mạ. Mạ vừa lớn đến kích thước giới hạn trong văn bản, lập tức triển khai gieo cấy diện tích lớn, không cho phép mọc dài thêm dù chỉ một ly. Lúc này đống tuyết ở đầu bờ góc ruộng còn chưa tan hết. Cây bút của huyện nghĩ cho cô một khẩu hiệu vang dội và đầy ý nghĩa: "Người chăm xuân đến sớm, lòng hồng tuyết tự tan." Chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh nghe thấy báo cáo trong chương trình phát thanh của đài phát thanh tỉnh, liền dẫn ngay phụ trách chủ quản nông nghiệp đến hiện trường kiểm tra.

Phó chủ nhiệm phụ trách nông nghiệp của ủy ban cách mạng tỉnh là người mới nhậm chức, chính là vị chuyên viên ở khu vực mà Lý Phù Dung từng ở trước kia (Lý Phù Dung vẫn luôn gọi ông ta là "chuyên viên"). Tính về tư cách, ông ta lớn tuổi hơn chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh, thời điểm phong trào bắt đầu phải chịu đựng sự uất ức suốt hai năm, trong lòng vốn dĩ đã cực kỳ không thoải mái, cộng thêm sau khi xuống phía Nam ông ta vẫn luôn công tác ở địa phương này, lại vẫn luôn có hứng thú nồng nàn với nông nghiệp, liền tự cho là mình đã có kinh nghiệm phong phú. Đối với chiến lược nông nghiệp của chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh tự nhiên là không mấy đồng tình. Nhìn thấy Lý Phù Dung, ông ta sập mặt hạ thấp giọng hỏi: "Cô nha đầu tóc vàng này gây ra trò quỷ gì thế!" Lý Phù Dung lại không nghe rõ, tưởng rằng ông ta đang thân thiết với mình, bèn nói một câu: "Đây là việc tôi nên làm." Lập tức rảo bước đuổi theo chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh.

Chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh nhìn thấy khoảnh ruộng Đại Trại rộng lớn này quả thực giống như yêu cầu "phẳng như gương, nhão như cháo", từng khóm mạ xanh mướt dày đặc không lọt gió trải dài lên giống như gấm vóc, liên tục cất tiếng khen ngợi.

"Chuyên viên" đợi nhóm người đó đi xa hơn một chút, quay người nói với mấy xã viên đang cấy lúa dưới ruộng: "Các người có nhận ra tôi không?" Mấy người đồng thanh đáp: "Nhận ra, anh là chuyên viên." Ông ta nói: "Lời của tôi còn có hiệu lực không?" Mấy người đáp: "Đương nhiên có hiệu lực." Ông ta nói: "Vậy được, các người ngắt cho tôi cứ cách một cây lúa lại nhổ đi một cây cho tôi." Mấy người rất sảng khoái đồng thanh nói: "Đúng thế chứ!"

Không ngờ chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh đã đi ra ngoài hơn chục bước chân lại nghe thấy động tĩnh bên này, dẫn theo đoàn người quay gắt lại.

"Sao thế, các người định làm đảo chính à?!" Xương hàm của chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh nghiến ken két.

Sắc mặt "chuyên viên" tái mét, cũng đứng sững sừng sững như một bức tường.

Khoảnh ruộng vừa rồi còn rộn rã tiếng cười tiếng nói, gợn sóng mùa xuân bỗng nhiên như hứng chịu dòng khí lạnh tập kích, đông cứng lại.

Lý Phù Dung đứng giữa chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh và "chuyên viên", nhìn người này, lại nhìn người kia, có chút hoảng hốt.

Chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh hô: "Tiểu Lý!"

"Chuyên viên" cũng trân trân nhìn chằm chằm Lý Phù Dung.

Lý Phù Dung cắn cắn môi, né tránh ánh mắt của phó chủ nhiệm, nói với mấy người dưới ruộng:

"Các anh cấy bù số mạ vừa nhổ lên đi, chuyện khác lát nữa hẵng hay."

Mấy người đều chần chừ.

Lý Phù Dung phất lất mái tóc xõa trên mặt, ưỡn ngực, đến giày và tất cũng không cởi, đi thẳng xuống ruộng, bùn lập tức ngập qua bắp chân cô. Cô nhặt lấy một nắm mạ, tự mình cấy xuống.

Mọi người lặng lẽ nhìn, chợt có người khẽ kêu lên một tiếng kinh ngạc.

Từng vũng máu theo bắp chân của Lý Phù Dung loang lổ trên mặt nước. Máu từ ống quần chảy xuống. Lý Phù Dung đang trong những ngày hành kinh.

Sau sự việc đó, chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh hễ cứ có bài phát biểu nào là lại lấy Lý Phù Dung ra làm ví dụ, chứng minh rằng xây dựng xã hội chủ nghĩa cũng giống như cách mạng xã hội chủ nghĩa, xuyên suốt cuộc đấu tranh giữa hai giai cấp, hai con đường, hai đường lối, đôi khi đồng thời cần phải trả giá bằng máu.

Vũng máu kinh nguyệt đó của Lý Phù Dung đã làm chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh cảm động sâu sắc. Sau đó ông ta ở lại huyện lỵ mấy ngày, trước khi rời đi, nói với Lý Phù Dung: "Cá nhân cô có yêu cầu gì, có thể đề xuất một điều, tôi sẽ cố gắng thỏa mãn cô."

"Thật chứ!" Lý Phù Dung có lẽ vì bị một ý nghĩ táo bạo đột ngột xộc tới kích động, hoàn toàn không tự chủ được mà nghiêng đầu, làm nũng, "Nếu như tôi muốn mặt trăng trên trời, anh cũng đồng ý sao?"

Chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh nói: "Chỉ cần cô dám muốn."

Lý Phù Dung nói: "Tôi muốn một cây cầu!"

Huyện lỵ này từ xưa đã bị một con sông chia cắt thành hai phía đông và tây sông. Bình thường giao thông qua sông được nối liền bằng cầu phao. Hàng năm vào mùa xuân lũ quét thượng nguồn bùng phát, cầu phao liền không chịu nổi nữa. Giao thông hai bờ cũng vì thế mà gián đoạn. Triều đại nào đời chính quyền huyện nào cũng từng nghĩ đến chuyện xây cầu, rốt cuộc vẫn không xây nổi. Một việc mang tính thời đại như vậy, lại phải để Lý Phù Dung hoàn thành.

Chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh trầm ngâm một lát, nói:

"Tôi đang hỏi yêu cầu cá nhân của cô."

Lý Phù Dung nói: "Đây chính là yêu cầu cá nhân của tôi."

"Vậy được rồi." Chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh nói, "Có dự toán chưa?"

Lý Phù Dung nói: "Nếu như xây một cây cầu có thể đi song song hai chiếc ô tô, cần hai triệu. Nếu nhất thời không lấy ra nhiều thế được, xây một cây cầu đơn giản thôi, cũng được."

Chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh đứng dậy đi đến bên cửa sổ phòng họp, nhìn con sông đang lấp lánh ở không xa lắm. Lúc vào huyện lỵ, chiếc xe jeep của ông ta chính là lắc lư "lộc cộc lộc cộc" qua cây cầu phao này.

Ông ta nói: "Cấp cho các cô bốn triệu, xây một cây cầu có thể đi song song bốn chiếc xe."

Cây cầu này cho đến nay vẫn là cây cầu đường bộ cấp huyện có mặt cầu rộng nhất tỉnh này. Các nhà lãnh đạo của huyện vẫn còn khó khăn về tài chính này hễ nhắc đến vấn đề phát triển kinh tế là luôn miệng nói, may mà lúc ban đầu đã có được một cây cầu như thế, ngày nay e là bốn mươi triệu cũng không xây nổi, đi đâu để trù bị số tiền này đây!

Về tên của cây cầu này, lúc bấy giờ đã có rất nhiều tranh cãi. Có người chủ trương gọi là "cầu Phù Dung"; có người chủ trương gọi là "cầu Hoài Ân"; sau đó được thống nhất lại, gọi là "cầu Triều Dương". Lý Phù Dung và chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh đều đồng ý. May nhờ sự thống nhất này, khiến cho tên cầu có thể tiếp tục sử dụng cho đến ngày nay. Không giống như tên gọi và bút tích của rất nhiều kiến trúc mang tính kỷ niệm, luôn bị thay đổi qua đổi lại, gây ra cho các nhà sử học rất nhiều phiền toái.

Ba

Không biết xuất phát từ một mục đích nào đó — dù sao những mục đích đó đều vô cùng vĩ đại — trung ương đã phái một nữ nhà báo xuống để thám sát viết điển hình. Đến tỉnh, chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh giới thiệu rằng, cấp dưới có một Lý Phù Dung, rất được. Nhà báo có lai lịch lớn, thấy qua cảnh đời lớn, xem qua một số tài liệu liên quan đến Lý Phù Dung, cũng không cảm thấy có gì đặc biệt kinh ngạc.

Điều thực sự khiến cô ta cảm động, chính là sự đồng cảm của phụ nữ.

Lý Phù Dung rất huy hoàng trong xã hội, nhưng đời sống gia đình lại không như ý. Sau khi điều lên huyện, cô còn đưa cả người chồng làm công nhân tạm tuyển ở công ty bốc vác trấn theo cùng, lại còn chuyển biên chế thành cán bộ nhà nước cho anh ta. Thế nhưng người đàn ông không biết là ấm ức chuyện cô "tòng phu" (chuyện đồn thổi quan hệ nam nữ) hay ấm ức chuyện bản thân thấp hơn vợ một bậc, lúc nào cũng không vực dậy nổi tinh thần, hở một chút là lấy vợ ra làm bia để luyện quyền cước. Lý Phù Dung cũng không biết là hổ thẹn hay là đức độ, mỗi lần hễ chồng nổi giận là cô lại đóng chặt cửa phòng, cắn chặt răng, không hé nửa lời, mặc cho đối tượng trút giận. Có lúc không tránh khỏi bị các cán bộ khác đến tìm cô báo cáo công việc bắt gặp. Những cán bộ có tâm can thẳng thắn, tỷ như Hồ Y Lan - nữ trấn trưởng thứ hai sau Lý Phù Dung, xuất phát từ lòng bất bình, thường đem những chuyện khó xử như vậy ra nói trong đại hội, khiến cho cả toàn huyện đều biết quan phụ mẫu của mình đang chịu đựng sự bắt nạt dưới trướng một kẻ, thế mà lại không giúp gì được. Lúc giới thiệu tình hình với nhà báo, Hồ Y Lan vẫn tỏ vẻ căm phẫn sục sôi như trong đại hội, khua tay múa chân giới thiệu chi tiết Lý Phù Dung bị chồng túm tóc giật từng nhúm thế nào, vả từng cái bạt tai đến mức đầy miệng toàn máu ra sao. "Người đàn ông như thế, quả thực là phản cách mạng!" Hồ Y Lan căm hận nói.

"Đúng là phát xít!" Khuôn mặt vốn dĩ trắng trẻo mịn màng của nhà báo tái mét, hai mắt rưng rưng lệ, cảm xúc còn kích động hơn cả Hồ Y Lan.

Hồ Y Lan là cái "đồ dở người" nổi tiếng, hỉ nộ ái ố thường là có miệng không có tâm, chuyện tày đình gì, quay người đi là có thể vứt ra sau đầu. Nhà báo thì lại thực sự động lòng tình cảm. Cô ta lớn lên trong một gia đình quyền quý quan lại ở chốn kinh kỳ, những hành vi bạo lực kiểu này trong đời sống gia đình chưa từng nghe thấy bao giờ. Cô ta thậm chí còn đặc biệt đi quan sát ké chồng của Lý Phù Dung một lần. Đó là một người có vóc dáng thấp lùn, râu ria đầy mặt, trông giống như một cây xương rồng, khiến cô ta cảm thấy buồn nôn.

Bài báo viết về Lý Phù Dung mà nhà báo viết ra sau đó đã dồn hết tâm huyết lớn nhất của cô ta. Cô ta noi theo khuôn mẫu của một bài báo nổi tiếng liên quan đến chí nguyện quân vào những năm ngũ mươi, gọi Lý Phù Dung là "người đáng yêu mới nhất".

Vào đại hội đại biểu đảng bộ tỉnh của năm khôi phục kiến chế tỉnh ủy này, người đáng yêu mới nhất Lý Phù Dung được bầu làm ủy viên tỉnh ủy. Hội nghị là quy chuẩn cao nhất, bố trí ăn ở cũng là quy chuẩn cao nhất. Khi làm mô hình cũng như làm lãnh đạo chủ chốt ủy ban cách mạng huyện, Lý Phù Dung lên tỉnh lỵ lên Bắc Kinh, ở đều là nhà khách giản dị, nhưng lần này lại ở khách sạn duy nhất của tỉnh lỵ. Khách sạn do người Liên Xô thiết kế xây dựng vào những năm ngũ mươi, bên trong vừa cao vừa lớn, trống huếch trống hoác khiến con người ta trở nên nhỏ bé. Tuy nhiên phong cách này thì cũng chẳng khác gì so với những ngôi nhà ở huyện lỵ và trấn thậm chí là nông thôn. Điểm khác biệt là không biết tại sao trên tường lại phải dán vải hoa. Sặt sỡ trơn trượt, để người ta đi lại yên tâm, liền trải một tấm thảm dày cộp, dẫm lên mềm mại, thực ra lại càng không yên tâm; lại còn khiến người ta xót ruột — Lý Phù Dung nghe nói đó là dệt bằng lông cừu. Cửa sổ to đến dọa người, nguyên cả một bức tường đều trống không (sao không dùng gạch xây lên chứ? Cửa sổ ở nông thôn đều rất nhỏ, cố gắng hết sức không để lộ ra màu trắng), để che khuất khoảng trống này, liền dùng vải nhung dày cộp như thế treo từ trần nhà xuống tận mặt đất, vừa nặng, vén nó lên thực ra phải dùng chút sức lực. Một mặt của tấm vải nhung thế mà lại có cả những sợi kim tuyến lấp lánh. Lý Phù Dung nghĩ mãi không thông, việc gì phải khổ thế này chứ? Còn cả một bức tường kính cửa sổ kia, chẳng lẽ kính ở thành phố còn rẻ mạt hơn gạch ư? Chiếc giường lại càng cố tình không để người ta ngủ yên, trở mình qua trở lại toàn là lông tơ, người nằm xuống cứ như trâu nước sa xuống đầm bùn lầy. Điều khiến người ta kinh hãi nhất chính là nhà vệ sinh. Bồn cầu trắng tinh láng mịn bằng sứ còn nhỏ nhắn hơn cả bát cơm ở nhà ăn ủy ban cách mạng huyện, sao nỡ dùng phân nước để giày xéo chứ! Đương nhiên cũng có điểm mà Lý Phù Dung cảm thấy có thể chê trách được: hình dáng bồn tắm chẳng khác gì chậu mổ lợn. Nước tắm lại càng chết người, hai cái vòi bật nước một bên chảy ra nước lạnh làm cả người run lẩy bẩy, một bên chảy ra nước nóng làm bỏng phồng một tầng da ngực cô. Tuy nhiên cô là người tinh ranh, biết rằng đây không phải là vấn đề của khách sạn, là do bản thân mình không tìm được bí quyết tiện lợi, liền đành nhẫn nhịn, không làm ầm ĩ lên. Mấy ngày sau, không dùng bồn tắm nữa là được. Trong lòng liền nghĩ, hở trách "Cách mạng văn hóa" bắt đầu thì phái nổi dậy lại niêm phong cái khách sạn này. Rơi vào cái ổ an nhược thế này, không sửa thì cũng phải sửa thôi. Mà nay đã giải phong, cho bọn họ sử dụng, là vì đã đánh đổ chủ nghĩa xét lại, để giai cấp công nông binh bọn họ đến chiếm lĩnh. Nghĩ như vậy liền sinh ra một loại sứ mệnh cảm và niềm tự hào. Nhà báo phỏng vấn, Lý Phù Dung cứ lặp đi lặp lại nói chúng tôi ở Lý Bát Oản, nghèo đến mức hòn dái đánh vào ghế đẩu nghe lóc cóc, người ngoài đều hát "có con gái chớ gả Lý Bát Oản, gả rồi thì có ngày cũng bị đánh quay về", chúng tôi nằm mơ cũng không ngờ có một ngày lại được ở ngôi nhà thế này, ăn bữa cơm thế này, ngồi cái bồn cầu thế này. Quả thực là trước kia là một cọng cỏ, bây giờ thành bảo bối. Nhà báo hỏi cô về nhận thức đối với đại hội đại biểu đảng bộ tỉnh, cô chỉ biết nghẹn ngào: Chính phủ coi trọng, trong lòng tôi cay xót đủ đường... Nhà báo không tiện gỏng hỏi thêm, liền cứ thế nguyên văn đưa tin. Một vài tờ báo đăng tải và đài phát thanh phát sóng ra, bí thư tỉnh ủy (cũng chính là chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh) xem xong nghe xong, thần sắc nghiêm nghị nói với cô: "Cô đừng có chỉ biết cảm động, cô không phải là người bách tính bình thường nữa, phải nâng cao tình cảm giai cấp mộc mạc lên thành độ cao đấu tranh đường lối. Đấu tranh giữa hai giai cấp, hai đường lối còn lâu mới kết thúc, thậm chí còn gay gắt hơn, kịch liệt hơn. Ngay cả Mao chủ tịch làm Chủ tịch nước mà cũng có người phản đối."

"Lại có chuyện thế này sao?" Lý Phù Dung khó mà tin nổi.

"Thực sự có đấy, cô tính sao?"

"Liều mạng với hắn."

"Đó không phải là cách."

"Vậy tôi nghe anh, anh nói phải làm thế nào, tôi làm thế nào." Lý Phù Dung lần này quả thực là nghiêm túc. Chuyện thế này cô hoàn toàn không thể tưởng tượng nổi, thế nên mới có bức thư có sức ảnh hưởng cực lớn của Lý Phù Dung gửi Trung ương Đảng sau đó. Cô đại diện cho đông đảo nông dân bần cố nông, cán bộ cơ sở nông thôn và đảng viên, yêu cầu lập chức Chủ tịch nước. Ai phản đối Mao chủ tịch, phản đối Lâm phó chủ tịch, thì đập nát đầu chó kẻ đó!

Qua một năm rưỡi, nội dung bức thư này được đính kèm trong một văn bản nội bộ công bố ra ngoài, coi như một bộ phận của âm mưu phản đảng có tổ chức có kế hoạch có bước đi, trở thành một trong những tài liệu tội chứng dùng để phê phán. Trong năm qua, vật đổi sao dời, trời đất lật tung, người mà Lý Phù Dung từng tuyên thệ quyết tử bảo vệ đại diện cho đường lối đúng đắn cùng với bí thư tỉnh ủy đã trở thành thủ lĩnh của đường lối phản động. Hội nghị do tỉnh ủy triệu tập trước đó đã xuất hiện sự đối lập công khai. Bí thư tỉnh ủy xưa nay nói một không hai thế mà lại bị mắng cho tơi bời hoa lá. Người dẫn đầu chính là "chuyên viên", ông ta chỉ tay vào mũi bí thư tỉnh ủy mắng chửi, thỉnh thoảng lại vỗ bàn họp "bộp bộp".

Lý Phù Dung sợ hãi đến mức luống cuống tay chân, đây là lần đầu tiên cô nhìn thấy bí thư tỉnh ủy tiều tụy như bây giờ.

Đối mặt với "chuyên viên" hùng hổ dọa người đanh thép sắc bén, bí thư tỉnh ủy giọng khàn đặc nói: "Không cần phải kích động thế chứ, chúng ta là thảo luận mang tính đồng chí mà..."

"Không đúng, giữa chúng ta là đấu tranh giai cấp!" "Chuyên viên" chém đinh chặt sắt đáp. Lúc này, ông ta ở tỉnh ủy vẫn chưa có chức vụ gì, tham gia hội nghị với tư cách là người dự thính. Dù là thế, bí thư tỉnh ủy đương nhiệm vẫn chỉ có thể cúi thấp cái đầu vẫn luôn ngẩng cao của mình xuống.

Lý Phù Dung lần đầu tiên nghĩ: Hóa ra người đứng đầu số một cũng không phải lúc nào cũng vững chãi. Trước đó, cô một lòng một dạ cho rằng, làm việc gì chỉ cần đi theo sát thủ lĩnh chủ yếu thì tuyệt đối sẽ không xảy ra sai sót. Trước kia, để cô làm "mô hình" cũng được, làm "trưởng" cái này "trưởng" cái nọ cũng được, làm "ủy viên", "đại biểu" cũng được, tất cả đều chỉ là một loại vinh quang, một loại chuyện khiến cô nở mày nở mặt trước rất nhiều người. Chỉ cần cô làm việc một cách thiết thực, thì vinh quang đó sẽ ngày càng nhiều, thể diện cũng sẽ ngày càng rạng ngỡ. Đương nhiên cô không chỉ vì những điều này mà làm việc một cách thiết thực, là con người thì ai chẳng phải biết điều phải quấy, ai chẳng phải biết ơn nghĩa. "Biết ơn" tự nhiên không phải là cảm kích cá nhân, mà là cảm kích Đảng, cảm kích chính quyền. Cho nên cô mới đi theo chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh vào lúc "chuyên viên" và chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh có ý kiến bất đồng. Bởi vì chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh có tính đại diện hơn "chuyên viên". Giờ đây mọi chuyện có vẻ hơi phức tạp rồi, chỉ làm việc một cách thiết thực thôi thì không được, chỉ biết ơn nghĩa thôi thì không xong. Nghe ai? Đi theo ai? Vốn dĩ không có quy định cố định. Nghe nhầm, đi theo nhầm thì sẽ gặp rắc rối, thậm chí có nguy hiểm.

Lý Phù Dung lần đầu tiên đụng phải rắc rối tày đình. Rắc rối ở chỗ ai nấy đều nói cô sai, cô cũng nhận sai, nhưng lại không biết sai ở chỗ nào. Sau khi văn bản đó xuống, có lời đồn thổi sẽ bãi nhiệm chức vụ ủy viên tỉnh ủy và phó chủ nhiệm thứ nhất ủy ban cách mạng huyện của cô. Cô sở dĩ trở nên nổi đình nổi đám một cách đặc biệt là nhờ bí thư tỉnh ủy và bài báo viết cô là "người đáng yêu mới nhất" đó. Mà bí thư tỉnh ủy và bố của nhà báo viết bài báo đó đều là những nhân vật cán tướng trên "chiếc thuyền giặc" phản động. Lý Phù Dung có lên "chiếc thuyền giặc" hay không thì không thể nói là không có vấn đề.

Lý Phù Dung nơm nớp lo sợ ở huyện đợi một thời gian, nhưng lời đồn đó lại không trở thành sự thật.

Bốn

Sau khi bí thư tỉnh ủy lên thuyền giặc xuống đài, tân bí thư tỉnh ủy chính là "chuyên viên". "Chuyên viên" triệu tập Lý Phù Dung lên tỉnh, nghiêm túc nói chuyện với cô một buổi. Lý Phù Dung vốn dĩ đã gầy, trải qua trắc trở lần này, gầy đến mức biến dạng không còn ra hình người nữa. "Chuyên viên" trầm ngâm nhìn cô rất lâu, thở dài thườn thượt. "Chuyên viên" nói: "Tỉnh ủy vẫn tin tưởng cô, cô vẫn phải xốc lại tinh thần. Gốc rễ của cô, phẩm chất của cô tôi đều rõ cả, cô phạm sai lầm, không phải là trách nhiệm của cô. Vấn đề của cô hiện nay là chưa có đủ tố chất tham gia chính trị cấp cao. Ý kiến của tôi là, cô tự viết một bản đơn từ chức, không làm ủy viên tỉnh ủy này nữa, yên tâm làm công tác cơ sở. Trở về đi, đảm nhiệm chức bí thư huyện ủy, nhưng phải tăng cường học tập lý luận, giảm bớt tính mù quáng. Sau này nếu lại gặp phải đại sự đại thị phi, thì sẽ không đến mức không có năng lực phân biệt, không thấy ai làm quan to là chạy theo người đó nữa."

Lý Phù Dung vừa nghẹn ngào dữ dội, vừa nặng nề gật đầu. Phạm sai lầm, ngược lại còn được thăng chức, đương nhiên là chuyện vui bất ngờ. Nhưng trở về bình tĩnh ngẫm lại, cô nhận lời cũng quá dễ dãi rồi. "Tăng cường học tập lý luận?" Tăng cường bắt đầu từ đâu? Những ngày tháng phạm sai lầm một cách khó hiểu này (thực sự là "khó hiểu" đấy, người trấn nói, "Lý Phù Dung đúng là đang ngủ nửa đêm bị quỷ chọc cho một phát"), người điều tra bắt cô viết tài liệu làm chứng, bởi vì liên quan đến cơ mật, quy định bắt buộc phải tự cô viết, không được để người khác viết thay, thực sự còn khó hơn cả việc sinh khó suýt mất mạng của cô. Một tờ chữ chỉ có mấy dòng, không có chữ nào viết đúng hướng. Những chữ quen mắt như "gà", "vịt", cũng vẽ một bức tranh đầu ngô mình sở để thay thế. Trước kia, bản thảo phát biểu, báo cáo tổng kết của cô, đều do người khác viết, cô chưa bao giờ xem, bảo người khác đọc, cô nghe hiểu nghĩa đại khái. Đến lúc đó, vẫn cứ như thầy bói mù gieo quẻ, nói thẳng ra thế thôi.

Hơn nữa, nếu thực sự "tăng cường học tập lý luận" rồi, thì có thể đảm bảo phân biệt được đại sự đại thị phi không? Rất nhiều người học lý luận thế sao lúc trước lại không nhìn ra việc phó thống soái có tâm địa mưu hại lãnh tụ chứ? Một cán bộ cơ sở, học lý luận rồi thì có thể không nghe lời bí thư tỉnh ủy, không trồng lúa theo mệnh lệnh "sớm, nhỏ, mật, lùn" (cho dù là "chỉ huy mù quáng") nữa không? Trong "lý luận" có lời nào rõ ràng dạy cho người ta một cước là nhìn thấu ngay cái tốt cái xấu đúng sai của một sự việc không? Ví dụ như, bí thư tỉnh ủy phê chuẩn cho huyện bọn họ xây cây cầu chưa từng có từ ngàn đời nay, là tốt hay xấu là đúng hay sai chứ? Còn cả nữ nhà báo kia nữa, mặc dù không nói là xinh đẹp, nhưng nhìn là biết con nhà giàu có lớn đến từ nơi lớn, mềm mại như cọng hành, đừng nói là ngắt, hễ chạm vào là ra nước rồi. Hai đôi mắt to, không động cảm xúc thì rưng rưng lệ, hễ tức giận là nhìn vào khiến người ta xót ruột. Một cô em gái tốt bụng như vậy, bây giờ lại trở thành con gái của phản phản động, khổ cho cô ấy không biết sống qua ngày thế nào.

Nghĩ như vậy, Lý Phù Dung cảm thấy vô cùng đau đớn, vô cùng gian nan, đau đầu dữ dội, có cảm giác muốn nứt tung ra (đây là căn bệnh để lại do mỗi lần cô hành kinh, ở cữ đều luôn đụng phải nước lạnh).

Điểm lợi hại của Lý Phù Dung so với phụ nữ bình thường nằm ở chỗ cô xưa nay không chịu nhận thua, xưa nay không cho rằng trên đời này có nỗi khổ nào là không thể chịu đựng, có chuyện gì là không thể làm được. Cô càng không phải là thứ phụ nữ không có tâm cơ, không thể thông suốt. Những năm nay trải qua không ít câu chuyện, vì thế cũng tích lũy thêm được chút kiến thức. Bản thân không phải là hoàn toàn không biết tổng kết, chẳng qua là sự tổng kết đó chẳng có hoa cỏ gì, cũng chẳng nói được lý luận gì, nhưng thực sự là có ích thiết thực. Bài học lần này đã giúp cô nhận định rõ hai đạo lý: một là sau này hễ gặp chuyện phát biểu ý kiến chưa chắc đã nhìn vào địa vị lớn nhỏ của quan chức; hai là khi không nắm chắc ý định thì đừng có tùy tiện mở miệng.

Hai đạo lý này sau đó đã thực sự giúp đỡ cô, rồi lại thực sự hại chết cô.

Một năm sau bắt đầu "phê Lâm phê Khổng", mấy vị "pháp gia" đến từ tỉnh lỵ, động viên Lý Phù Dung cùng họ về tỉnh lỵ phê "Khổng lão nhị". Người đứng đầu là người mà Lý Phù Dung quen biết, trước kia là người viết kịch bản trong đoàn kịch của tỉnh, thời "Cách mạng văn hóa" làm phó chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh. Sau khi "chuyên viên" lên nắm quyền đã tống cổ ông ta ra khỏi ủy ban cách mạng tỉnh, đuổi đến một nông trường nào đó ở trong núi làm phó tràng trưởng. Đương nhiên ông ta phải căm hận "chuyên viên" rồi. Ông ta nói với Lý Phù Dung: "Khổng lão nhị căm hận người lao động, không cho cô làm ủy viên tỉnh ủy, chính là Khổng lão nhị đương đại." Lý Phù Dung chớp chớp mắt, đáp lại rất khôn khéo: "Trong văn bản quy định phong trào không được vượt khu vực vượt ngành nghề, tôi không thể rời khỏi cương vị công tác của mình." Mấy vị đó còn định nói gì nữa, Lý Phù Dung kiên quyết nói: "Các vị không cần nói nhiều nữa."

Lý Phù Dung rất may mắn vì sự khôn khéo và kiên quyết lần này của mình. Sau đó, "chuyên viên" vẫn là bí thư tỉnh ủy, còn đến Bắc Kinh tham gia đại hội đại biểu nhân dân. Mà vị "pháp gia" viết kịch bản kia sau khi "phản phục tích" "phản trào lưu" cũng quay về ủy ban cách mạng tỉnh, vẫn làm phó chủ nhiệm. Lý Phù Dung không đắc tội với ai cả.

Những năm tháng đó dường như vô cùng nhiều chuyện. Nói là bảy tám năm mới đến một lần, nhưng lại không đợi được. Sóng gió chưa lắng xuống thì sóng gió mới lại nổi lên. Phê Khổng lão nhị hình như vẫn chưa có kết quả rõ ràng nào, thì lại "bình Thủy Hử" rồi. Đối với《Thủy Hử》, điều duy nhất Lý Phù Dung biết là Võ Tòng đả hổ, ngay cả "Tống Giang" cũng là lần đầu tiên nghe tới. Vị phó chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh từng viết kịch bản nọ lại chuyên trình đến huyện. Lần này ông ta ngồi xe chuyên dụng của mình, lời nói cũng rất rõ ràng: "Tống Giang chính là kẻ đầu hàng, trung ương có, trong tỉnh cũng có. Tống Giang trong tỉnh chính là 'chuyên viên'. Cô nên đứng ra, bảo vệ đường lối cách mạng, bảo vệ thành quả đại cách mạng văn hóa, bảo vệ giang sơn màu đỏ không đổi màu." Lý Phù Dung người cùng ông ta ăn cơm từ đầu đến cuối không động đũa, nghe một hồi khuyên can, cuối cùng hỏi: "Tại sao cứ nhất định phải là tôi đi?" Đối phương nói: "Bởi vì sự vạch trần của cô là có lực nhất." Lý Phù Dung cuối cùng nói: "Để tôi suy nghĩ đã."

Mấy tháng trời, những người ở tỉnh hầu như ngày nào cũng gọi một cú điện thoại cho Lý Phù Dung. Báo chí, đài phát thanh, văn bản (lúc bấy giờ tivi chưa phổ biến) ngập trời "phản kích gió lật án hữu khuynh". Ở tỉnh lỵ, đã công diễn vở kịch lớn do phó chủ nhiệm ủy ban cách mạng tỉnh viết người từng viết kịch bản kia. Trong kịch, vị "hội trưởng đoàn phản hương" "tư bản phái" vừa phục chức là phản công tính sổ lại đó, khiến người ta liếc mắt một cái liền nhận ra là "chuyên viên". Mà nhân vật chính diện số một lại là một nữ anh hùng, tình tiết cốt truyện và cách trang điểm đều khiến người ta ngay lập tức liên tưởng đến Lý Phù Dung. Điểm khác biệt duy nhất là, Lý Phù Dung trong đời thực chịu đả kích thì im hơi lặng tiếng, còn nữ anh hùng trên sân khấu thì chống lại sự áp bức một cách bất khuất kiên cường. Kịch bản và ảnh chụp sân khấu được đăng trên báo, người ở lại cơ quan huyện ủy xem xong, liền phái người mang đến cho Lý Phù Dung đang ở công trường thủy lợi một cách đặc biệt.

Lý Phù Dung vốn dĩ rất ít khi ngồi phòng làm việc, bây giờ lại càng hiếm khi bước chân vào sân ủy ban huyện. Bốn mùa trong năm, thu hoạch mùa xuân cày cấy mùa xuân, thu hoạch mùa hè gieo cấy mùa hè, thu hoạch mùa đông cày đông, hưng tu thủy lợi, làm ruộng Đại Trại... trực tiếp ở lại công trường luôn. Lúc báo được gửi tới, ban ngày cô không kịp đọc. Đến ban đêm khi mọi người đều đã ngủ cả rồi, mấy thanh niên không an phận cũng ngừng sờ soạng, cô mới nhấc cây đèn bão trên xà nhà xuống, đặt trước giường ngủ của mình, giở tờ báo đó ra, chữ thì chẳng nhận được mấy, nhưng ảnh sân khấu thì có thể xem hiểu. Xem xong liền ngẩn ngơ. Mấy ngày trước vừa phát đi tin tức Thủ tướng qua đời, chuyện tày đình như thế mới trôi qua có mấy ngày, sao trên báo lại còn có tâm trạng đăng ảnh sân khấu chứ? Thế sự giống như một tầng mây đen u ám, ai mà biết được đằng sau là âm hay dương. Đây là một mùa đông lạnh thấu xương. Gió lại to, tuyết lại lớn, túp lều cỏ dựng tạm ngoài bãi hoang chẳng che chắn được gì. Chưa đến nửa đêm, tuyết từ khe cửa thốc vào đã phủ một lớp nông mỏng lên chiếc giường ngủ dưới đất. Những bông tuyết rơi trúng phần đầu tóc mặt mày lộ ra khỏi chăn bị hơi nóng làm cho tan chảy, khiến cho một mảng trắng xóa ấy hiện lên một chuỗi điểm tròn vô cùng có quy tắc. Lán công trường được dựng rất lớn, dưới đất trải rơm rạ, nam nữ mỗi bên chiếm một nửa, ở giữa dùng hai hàng thân cây ngăn thành một con đường. Trước đó, mọi người đều đặt giày dép lên con đường ở đầu giường mỗi người, sáng sớm ngủ dậy, giày bị tuyết tràn vào. Một số giày ẩm thì bị đóng băng dưới đất không nhấc lên được. Cô bèn nhắc nhở bọn họ sau khi đi ngủ thì nhét giày xuống dưới lớp rơm rạ của giường ngủ, một số người bất cẩn vẫn luôn quên mất. Lý Phù Dung đứng dậy, đi dọc theo con đường một lượt, nhét mấy đôi giày xuống dưới, lại tiện tay kéo chăn hộ mấy người, chui lại vào trong ổ chăn của mình, vặn tắt đèn, nằm xuống, vẫn không tài nào ngủ được. Rơm rạ dưới thân bị cựa quậy sột soạt, sợ làm phiền người khác, không dám lộn xộn. Toàn thân lạnh ngắt thấu xương, không ủ ra nổi một chút hơi ấm. Trong bóng tối trước mắt là một mảng bóng tối hỗn độn, giống như cuốn phim bị gió thổi rối tung màn cửa. Một vị Thủ tướng đất nước bước nhanh về phía cô trên tấm màn cửa lắc lư chao đảo đó, vô cùng nghiêm túc vô cùng mạnh mẽ nắm lấy bàn tay cô, ánh mắt vô cùng tập trung vô cùng thân thiết nhìn cô. Năm đó cô lên Bắc Kinh, Quốc vụ viện dọn sạch văn phòng Trung Nam Hải để giải quyết chỗ ở cho đại biểu đến Bắc Kinh. Tình hình lúc bấy giờ giống như trong mơ, ống chân cứ mềm nhũn ra, chỉ muốn vái lạy, quỳ gối. Dù thế nào đi nữa, cô cảm thấy ông ấy là một người tốt. Nhưng sau này nghe nói, ngay cả ông ấy cũng không đáng tin cậy, nếu không phải đã hóa tro tàn, thì cũng khó tránh khỏi một kiếp nạn. Có thể thấy, dùng người tốt người xấu để nhìn nhận sự việc, rốt cuộc cũng chỉ là thước đo của người trấn nhỏ, quá nông cạn, hoàn toàn không có kiến thức lớn.

Cục diện chính trị càng thêm gay gắt cũng càng thêm minh bạch. Rất nhiều nhân vật anh hùng mô hình ở các chiến tuyến nổi tiếng lần lượt nối tiếp nhau cùng Lý Phù Dung trên toàn quốc, đã kiên quyết đứng ra phản kích gió lật án hữu khuynh. Những cuộc điện thoại từ tỉnh ngày càng tràn ngập mùi thuốc súng nồng nặc hơn, giục giã Lý Phù Dung mặc giáp ra trận. Mọi người mang theo sự nhiệt tình đầy cảm xúc thỉnh cầu cô, đừng tiếp tục im lặng nữa. Im lặng đồng nghĩa với sự dung túng kẻ thù của cách mạng và nhân dân, cũng đồng nghĩa với tội ác đối với cách mạng và nhân dân.

Những điều này hoàn toàn không phải là nói chuyện giật gân, sự xung đột giữa hai thế lực cuối cùng đã bước vào giai đoạn nước sôi lửa bỏng. Tháng Tư, quảng trường Thiên An Môn Bắc Kinh đã xảy ra bạo loạn phản cách mạng. Cuộc bạo loạn đương nhiên đã bị trấn áp xuống. Sự thật đẫm máu, không cho phép con người ta — đặc biệt là một người như Lý Phù Dung — đứng ngoài quan sát, cũng không cho phép cô có bất kỳ sự chần chừ do dự nào nữa.

Ngày mà Lý Phù Dung cuối cùng quyết định đi tỉnh lỵ, chính là ngày thứ hai sau khi hàng triệu quân dân quần chúng quảng trường Thiên An Môn Bắc Kinh xuống đường tuần hành, ăn mừng quyết sách anh minh bãi bỏ toàn bộ chức vụ trong và ngoài đảng của tổng đại diện lật án hữu khuynh. Sau khi nghe xong bản tin phát thanh đó, cô tìm chủ nhiệm văn phòng huyện ủy, nói với anh ta rằng: "Sắp xếp xe cộ đi, ngày mai tôi đi tỉnh."

Cơ quan tỉnh ủy, ủy ban cách mạng tỉnh đã tổ chức đại hội hoan nghênh long trọng nhiệt liệt dành cho Lý Phù Dung. Mọi người vỗ tay, hoan hô, chào kính Lý Phù Dung, nhường đường trước mặt cô, lại tụ họp thật chặt phía sau cô. Rồi nâng bồng cô lên cao trên sân khấu, để cô rọi sáng như mặt trời trên đại dương của một khoảng trời tiếng hô vang và tiếng hát (bài Quốc tế ca). Cảnh tượng này Lý Phù Dung không hề xa lạ nhưng đã lâu lắm rồi mới thấy lại. Nhìn đám đông cuồn cuộn như sóng trào, cô rưng rưng lệ. Trong đó có sự phấn khích, cũng có nỗi xót xa, tự nhiên còn có cả sự căm hận đối với bản thân.

Sau đại hội hoan nghênh đó, cô liền được đám đông vây quanh, rầm rộ đi thẳng đến khu bệnh xá cán bộ cao cấp của tỉnh.

"Chuyên viên" đã ở đó được một thời gian rồi, tình hình bệnh tình nghe nói ngày càng nghiêm trọng, đã phải dựa vào việc thở oxy để thoi thóp qua ngày. Thế nhưng, lòng dạ Tư Mã Chiêu, ai ai cũng biết. Lấy cớ nằm viện để trốn tránh đấu tranh, đối kháng phong trào, chờ đợi thời cơ, nhằm mưu đồ đạt được mục đích, là thủ đoạn quen thuộc của phái tư bản.

Nằm ngửa trên chiếc giường bệnh dưới tấm chăn trắng, "Chuyên viên" lặng lẽ như một cái xác khô. Phía dưới mặt nạ dưỡng khí lộ ra hai ánh mắt thất thần. Khi phát hiện ra người đứng trước giường thế mà lại là Lý Phù Dung, đôi mắt hơi nheo lại ấy có chút kinh ngạc trợn to lên một chút. Sau đó một tia sáng liền bị sự bối rối và tiếc nuối bất lực nhấn chìm, mờ nhạt đi.

Những người chen chúc chật ních trong và ngoài phòng bệnh, hô khẩu hiệu đợt này cao hơn đợt trước. Không khí dường như đang sôi sục, đang bùng cháy. Ngoài việc tiến lên phía trước, Lý Phù Dung đã không còn một tia đường lui nào để thoái thác nữa rồi. Thế nhưng, trước khi cô hạ quyết tâm vươn tay ra, thì vẫn không tránh khỏi một trận run rẩy. Dù sao đi nữa, vị cụ ông trước mặt này, cô thế nào cũng không cách nào thực sự sinh lòng căm hận từ trong đáy lòng được. Điểm duy nhất cô hiểu rõ là, cô hiện nay không phải là một cá nhân theo nghĩa ban đầu nữa, mà là một hóa thân, hóa thân của nguyện vọng và tình cảm của rất nhiều người. Vị Lý Phù Dung tóc vàng, gầy trơ xương chưa đến trăm cân, chỉ vì sự sống chết ăn uống phóng uế ngủ nghỉ đẻ con của bản thân tạm thời là không tồn tại.

Đương nhiên, trong vô số nguyên tắc thúc đẩy cô cuối cùng hạ quyết tâm, cũng bao gồm cả sự dạy bảo của "chuyên viên" đối với cô: phải phân biệt đại sự đại thị phi, không được nhìn quan to quan nhỏ.

Lý Phù Dung vươn bàn tay đang run rẩy ra, hành động gỡ chiếc mặt nạ dưỡng khí của "chuyên viên" xuống đó, đã định đoạt số phận nửa đời sau của cô mãi mãi. Trong lô tài liệu cuối cùng do "chuyên viên" ký duyệt trước khi giao nộp trách nhiệm và sứ mệnh trọng đại gánh vác lâu dài, có một bản danh sách các yếu nhân phản cách mạng do các cơ quan liên quan phác thảo cần bắt giữ điều tra. "Chuyên viên" đã gạch bỏ thật đậm ba chữ "Lý Phù Dung" ở trên đó, cây bút từ kẽ tay ông ta rơi xuống. Người bên cạnh vội vàng giúp ông điều chỉnh lại tư thế, nằm ngửa lại trên giường bệnh. Rất lâu sau ông mới mở đôi mắt vì đau đớn mà nhắm lại, nói ra lý do ông gạch bỏ "Lý Phù Dung": "Thôi đi! Một con bé tóc vàng thôi mà."

Đây là chuyện xảy ra hơn một năm sau khi Lý Phù Dung tháo mặt nạ dưỡng khí của ông ta. Sự lỗ mãng cuối cùng của Lý Phù Dung, nói là tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe của ông ta, chi bằng nói là đả kích tâm lý đối với ông ta còn lớn hơn. Khi ông ta rút khỏi tuyến đầu, ngày ngày ngả đầu vào đầu giường đọc hồi ký cho vợ ghi chép lại, kết luận của ông ta về Lý Phù Dung là: Đây là một trong những thất bại thảm khốc nhất trong toàn bộ sự nghiệp chính trị của ông ta. Thế nhưng đây lại không chỉ là một kiểu thất bại của riêng cá nhân ông ta.

Lý Phù Dung – người phải cách ly kiểm điểm trong toàn bộ quá trình thanh tra – đã đương nhiên trượt cử tri trong đợt bầu cử thay thế khóa mới của huyện ủy, được sắp xếp làm chủ tịch HĐND huyện, chỉ giữ lại cấp bậc tương đương chánh huyện. Người chủ trì công việc thường ngày của HĐND huyện là một phó chủ tịch, rất năng nổ và cũng có trình độ lý thuyết, mở họp không cần bản thảo, hễ nói là mất cả nửa ngày. Lý Phù Dung không chèn được lời nào vào, chỉ đành ngồi cùng cho đủ chỗ. Ngồi như vậy mấy năm, người đàn ông ấy đã làm thủ tục nghỉ hưu, cảm thấy ở thị trấn huyện lỵ chẳng có ý nghĩa gì, cứ khăng khăng đòi về ngôi nhà cũ ở Lý Bát Oản, ép Lý Phù Dung về cùng để nấu cơm cho ông ta. Lý Phù Dung chưa đến tuổi nghỉ hưu, nhưng vẫn nộp đơn xin nghỉ. Vừa đúng lúc gặp dịp bầu cử thay khóa HĐND huyện, cấp trên liền không đề cử bà làm ứng cử viên chức chủ tịch HĐND khóa tới nữa.