Đại tộc của Lý Bát Oản (thời "Cách mạng Văn hóa" đổi thành "Đại đội Đông Phương Hồng") tự nhiên là họ Lý. Đến đầu thập niên năm mươi của thế kỷ này, Lý Bát Oản đã được gọi là "Lý gia bát phòng", đinh đinh vượng thịnh, gia tộc to lớn. Nhưng vì thế mà cũng sinh ra phiền phức. Thời kỳ hợp tác hóa, vì tám phòng đấu đá ngầm, chèn ép lẫn nhau, rốt cuộc không thể cử ra nổi một người họ Lý nào để làm bí thư chi bộ thôn, đành để trách nhiệm lịch sử này rơi lên người Ân Đạo Nghiêm.

Nhà họ Ân là hộ ngụ cư, ở Lý Bát Oản là họ độc đinh. Bố của Ân Đạo Nghiêm dắt theo vợ con từ quê cũ Giang Bắc ra đi trốn nợ, đi đến Lý Bát Oản thì ngã bệnh, rồi không bao giờ gượng dậy nổi nữa. Lúc đó Ân Đạo Nghiêm còn nhỏ, chẳng hiểu gì sáu câu, bố vừa chết, cảnh cô nhi quả phụ liền rơi vào đường cùng, bèn ở lại Lý Bát Oản. Mẹ Ân Đạo Nghiêm thật thà siêng năng, những nhà khá giả ở Lý Bát Oản đều muốn thuê bà làm công. Vì tiếng tăm tốt, ai nấy đều động lòng trắc ẩn, tộc trưởng bèn lên tiếng, nhường ra vài sào ruộng để hai mẹ con trồng rau mưu sinh.

Lúc đó nào ngờ được, việc này lại trở thành một sự lựa chọn chính trị của người Lý Bát Oản.

Đương nhiên, chi bộ đảng thôn không phải là từ đường tông tộc, ai đứng đầu có thể do mọi người bầu cử là xong, mà cần cấp trên đưa ra quyết định. Cấp trên chọn tới chọn lui, cuối cùng cũng chọn Ân Đạo Nghiêm đảm nhận chức bí thư chi bộ đảng Lý Bát Oản.

Vào năm 1949, trong đợt tiễu phỉ trừ gian, Ân Đạo Nghiêm tích cực báo danh làm dân binh đội của huyện. Được giao trông coi số của cải phi nghĩa bị tịch thu, vàng bạc châu báu, tuyệt đối không suy suyển mảy may. Đến ban đêm, tại ngôi nhà chất của cải phi nghĩa đó, người vợ lẽ vách ván bên cạnh hát tuồng (trước khi gả vào cô ta là một kép hát hạng bét trong thành):

Lầu trên đốt đèn lầu dưới sáng,

La Hán vươn tay sờ Quan Âm.

Sờ đến Quan Âm cười ha hả,

Cũng là hai vị tiên hạ phái.

Tiên nhân cũng làm chuyện trộm tình,

Chẳng lẽ cõi người không trộm tình.

Rõ ràng là hát cho Ân Đạo Nghiêm nghe. Cô đào ấy lớn hơn Ân Đạo Nghiêm chưa đầy hai tuổi, nhưng chồng cô ta lại hơn hắn tận ba mươi tuổi, lại hay nạp thiếp, suốt ngày bắt cô ta chịu đói.

Ân Đạo Nghiêm lúc đó đã biết chuyện nam nữ, lại thích nghe hát, bên kia vừa cất giọng, toàn thân hắn như lửa đốt.

Có một đêm, người đến thay ca trực nửa đêm buồn ngủ không chịu nổi, ngủ say như chết, hắn bèn cả gan để cô đào ấy bước vào căn phòng nhỏ của mình. Sáng thức dậy, lúc mặc áo bỗng từ trong chiếc túi rách chiếc áo bông cũ kỹ của hắn trượt ra một chiếc vòng bạc. Hắn ngây người ra một lúc, nhét chiếc vòng lại vào túi, rồi một tay xách áo bông, một tay xách quần bông, giữa trời tuyết bước thấp bước cao đi thẳng qua sân đến văn phòng của tổ công tác, nửa ngày cũng không nói rõ được một câu hồn vía.

Lẩm bẩm mãi người ta cuối cùng mới hiểu ra: Lúc hắn lên giường túi áo bông chẳng có gì, lúc thức dậy lại có một chiếc vòng bạc, hắn không biết chiếc vòng đó chui vào bằng cách nào, thế là không dám mặc chiếc áo bông đó nữa. Hỏi hắn tại sao ngay cả quần bông cũng không mặc, hắn bảo sợ trong túi quần bông cũng có vòng bạc, thế nên cũng không dám mặc. Người của tổ công tác thấy thân hình trần như nhộng trắng hếu của hắn vì lạnh mà tái ngợm đi, liền bắt hắn mau mặc quần áo vào, sự việc đã được điều tra rõ ràng.

Mấy năm sau, trải nghiệm này trở thành một trong những chiến tích vinh quang đắc ý nhất của Ân Đạo Nghiêm, thường xuyên khoe mẽ trước mặt mọi người: Mở hàng lần đầu, tao đã chơi đào thành phố. Nhà giàu bỏ tiền ra mua để chơi, tao chơi thì người ta lại dán ngược tiền vào. Tuy nói là chơi thì chơi, nhưng giác ngộ thì vẫn phải có, ở dưới hồ đồ, ở trên không thể hồ đồ.

Tuy nhiên, Ân Đạo Nghiêm lúc đó không hề nói ra sự thật này. Cô đào kia muốn câu dẫn hắn xuống nước hóa ra là trộm gà không thành lại mất nắm gạo (lời cô ta đương nhiên không ai tin), ngược lại còn rút ngắn ngày chết của người chồng ác bá. Chỉ mấy ngày sau sự việc, người chồng ác bá của cô ta đã bị xử quyết. Cô đào vì có hành vi phá hoại, cũng bị bắt đi mang trảm quyết, còn chưa ra tới pháp trường đã sợ đến phát điên.

Ân Đạo Nghiêm sau đó được thăng làm trung đội trưởng dân binh. Công việc tiễu phỉ trừ gian kết thúc, trở về Lý Bát Oản, được ủy ban đảng hương nhậm mệnh làm bí thư chi bộ thôn. Kể từ đó, hắn cứ đứng vững ở cái vị trí này mấy chục năm không dịch chuyển. Trong từng thời kỳ, hắn đều có những biểu hiện vô cùng xuất sắc. Hắn là tổ trưởng tổ đổi công đầu tiên của Lý Bát Oản; hội viên hội trưởng xã sơ cấp khóa đầu tiên. Sau khi xã hội hóa, hắn làm đại đội trưởng. Dẫn đội đi tham gia đại hội chiến dịch thủy lợi toàn huyện, thời tiết băng giá tuyết rơi, trời chưa sáng đã ra làm việc, nửa ngày đêm mới thu công. Thấy tiến độ vẫn không thể đuổi lên đầu tiên, hắn bèn tự mình làm gương, bắt toàn bộ lao động nam trong đại đội cởi trần, đi chân đất, chỉ mặc một chiếc quần đùi che thân ra công trường gánh đất đẩy xe. Phía sau cho một đám nữ xã viên gõ chiêng đánh trống, hô hào thúc giục người ta, đuổi cho mọi người mồ hôi đầm đìa trong tuyết lớn. Khẩu hiệu hô là: "Ra sức lớn, đổ mồ hôi nhiều, không bỏ sức, chết là cùng!" Thật sự có người bị trúng gió lạnh, khung người yếu ớt, ngã gục hộc máu tại chỗ. Ân Đạo Nghiêm bảo người ta khiêng những kẻ "vô dụng" này về lều công trường, nằm nghỉ một lát, hồi sức lại, rồi lại lùa ra công trường làm hừng hực. Các đại đội khác thậm chí các công xã khác cũng có người học theo làm theo, nhưng theo được dăm ba ngày là không chịu nổi. Chỉ có Ân Đạo Nghiêm kiên trì đến cùng, cởi trần dẫn theo đội quân cởi trần chiến đấu ngoan cường. Cuối cùng để tiến độ công trình vượt lên đứng đầu toàn huyện. Hắn liều mạng như vậy, cấp trên tự nhiên là rất thích. Đã từng cân nhắc điều hắn làm cán bộ nhà nước, nhưng ngay trước khi điều động, thì lại xảy ra chuyện. Hai người thợ dâu mới về cửa được mấy năm của Lý Bát Oản đấu khí với nhau trong âm thầm: Một người nói, Ân thư ký chưa từng tặng đồ cho người tình, thế mà lại tặng cho tôi một cục xà phòng thơm; người kia nói, chuyện nhảm, chỉ tặng mỗi mình mày chắc? Hắn còn tặng tao một chiếc khăn tay thơm, mày từng thấy chưa. Giá cả lúc bấy giờ, một cục xà phòng là một cắc chín xu; một chiếc khăn tay là hai cắc bốn xu. Người sau đương nhiên có lý do để kiêu hãnh hơn rồi. Người trước liền tức tối đến cực điểm, giậm chân nói: Cái đồ đứt đầu này, dựa vào cái gì mà cho con mụ đó nhiều hơn năm xu!...

Thế là làm ầm ĩ lên. Ân Đạo Nghiêm vì thế mà không thành cán bộ nhà nước, cũng không bãi miễn chức đại đội trưởng đại đội của hắn. Lý Bát Oản vẫn không thể thiếu con người này. Thảo nào Mũ Vàng đến làm giáo dục tuyến đường, Ân Đạo Nghiêm căn bản không thèm coi hắn ra gì. Mũ Vàng chân ướt chân ráo vừa đến, ê a o ố, thế lang hổ dữ, trịch thượng hách dịch, bôi nhọ Lý Bát Oản đen thui một mảng, cứ như ở đây không có Đảng, không có chủ nghĩa xã hội, thế lão Ân tôi thành cái gì rồi? Chẳng lẽ ăn chực cơm oan uổng mấy chục năm nay chắc? Con mẹ nó! Cứ cho là hắn đi lính đi? Lúc tiễu phỉ trừ gian, lão tử là trung đội trưởng cơ đấy, chẳng lẽ không sớm hơn kháng Mỹ viện Triều của hắn à? Cầm gậy khều lửa được mấy ngày, chỉ sợ lửa còn chẳng biết cách khều thế nào ấy chứ, bày đặt lên mặt! Con mẹ nó! Nếu không phải con cu ở háng lão tử không nghe lời, lão tử đã sớm làm cấp trên của hắn rồi, đến lượt hắn ở đây ba hoa chích choè, chỉ tay năm ngón á?!

Lý Hân xảy ra mâu thuẫn với Mũ Vàng, tổ công tác phân công lại, Lý Hân từ phần do Mũ Vàng phụ trách chuyển sang phần do lão Dương phụ trách. Ân Đạo Nghiêm chủ động đề nghị Lý Hân cùng hắn xuống đội sản xuất.

Ân Đạo Nghiêm là "hũ rượu" nổi tiếng ở địa phương. Một ngày ba bữa, ngoài việc ăn cơm cùng tổ công tác ở nhà ăn đại đội buộc phải thu liễm lại chút ít, những lúc khác đều không thể thiếu rượu. Tử lượng của hắn cực lớn, uống bao nhiêu cũng không đỏ mặt, chỉ là toàn thân tỏa ra mùi rượu. Người địa phương nói, cách nửa dặm là ngửi thấy mùi của Ân bí thư, tức là mùi rượu.

Mấy người trong tổ công tác đều từng xuống đội cùng Ân bí thư, mọi người sau đó đều biết, xuống đội cùng Ân bí thư chính là đồng nghĩa với việc được bồi dưỡng (ăn thêm bữa). Trừ lão Dương vì bệnh dạ dày không hưởng thụ được, Mũ Vàng vì nguyên tắc mà không hưởng thụ, hầu như ai trong tổ công tác cũng ngóng chờ sự triệu gọi hạnh phúc của Ân bí thư. Sự hạnh phúc này cuối cùng cũng giáng lâm lên đầu Lý Hân. Trước đây những kẻ có được may mắn này cùng Ân bí thư, đều là cán bộ ở vùng của lão Dương. Sau khi Mũ Vàng từ chối thiện ý của Ân Đạo Nghiêm, hắn rất tức giận, cảm thấy mất mặt trước mặt hắn, bèn trút giận lên tất cả cán bộ ở vùng của Mũ Vàng. Bây giờ Lý Hân đã tách khỏi Mũ Vàng, Ân bí thư liền có thêm một đối tượng thống chiến. "Tôi sớm đã nhìn ra cậu thanh niên này không tồi rồi," hắn nói.

Ân Đạo Nghiêm dọc đường cứ càm ràm phàn nàn. Hắn có vẻ không chỉ bực tức với Mũ Vàng, mà đối với toàn bộ tổ công tác, chưa chắc đã có cảm tình gì tốt đẹp. Điều này cũng dễ hiểu, tổ công tác nói là xuống để điều tra nghiên cứu, tiến hành giáo dục đường lối, thực chất là đã cướp quyền làm chủ của hắn. Một kẻ ở một nơi mấy chục năm nói gì cũng tính là Lý Bát Oản sao có thể vui vẻ cho được. Lý Hân lại nhớ ra, bảo sao lão Dương vẫn điềm nhiên như không, chẳng ho hắng gì suốt không lộ vẻ gì. Khi tham gia đội công tác cải cách ruộng đất, lão đã làm việc ở vùng này rồi, là người quen cũ của Ân Đạo Nghiêm, ngoài tình cảm ra, tự nhiên còn có sự thấu hiểu lẫn nhau, cộng thêm kinh nghiệm công tác nông thôn lâu năm, lão biết nếu thực sự đắc tội với vị thổ địa một cõi này, đừng bàn đến chuyện triển khai công tác, trước tiên là không đứng chân nổi đã. Uy tín của Ân Đạo Nghiêm ở địa phương thì bọn họ đã được lĩnh giáo rồi. Sau khi tổ công tác xuống đây, đại phu tiểu sự nào, mặc cho người của tổ công tác nói có gay gắt thế nào, ép có bức bách ra sao, chỉ cần Ân Đạo Nghiêm chưa gật đầu, thì tuyệt đối không một ai nhúc nhích. Người địa phương nói: "Tổ công tác là Lôi Công đánh trời, Ân bí thư là Long Vương làm mưa."

Ân Đạo Nghiêm cùng tuổi với lão Dương, nhưng thoạt nhìn, lão Ân có vẻ trẻ hơn lão Dương tận hai mươi tuổi. Lão Dương vừa gầy vừa quắt, lưng lại còng gập xuống, càng không thấy hơi hướm người đâu. Còn Ân Đạo Nghiêm thì là một hán tử hiên ngang cường tráng tựa ngọn tháp sắt. Giữa mùa đông lạnh giá, cúc áo từ thắt lưng trở lên chưa từng cài bao giờ (cũng chẳng có cúc mà cài), phanh phác một khoảng ngực to tướng màu nâu đỏ. Đi đường gió thổi vù vù. "May là các cậu có lão Dương làm đầu tàu, nếu không, tôi đã phơi khô các cậu lên hết, cho húp gió Tây Bắc rồi." Hắn cứ cắm cổ nói lời của mình đi con đường của mình, vẻ mặt phớt đời chẳng coi ai ra gì. Lý Hân thỉnh thoảng phải chạy bước nhỏ mới theo kịp hắn. Đi mãi đi mãi, cũng chẳng thèm chào Lý Hân một tiếng, liền dừng lại trước một sườn đồi trồng lúa mì mùa đông hoặc cải dầu, ngồi xổm xuống, vốc một nắm đất cục, bóp nát trong lòng bàn tay, lại đưa lên mũi ngửi ngửi, rồi hung hăng hắt tung xuống đất, phủi phủi tay, chửi: Mẹ kiếp, Sao Cổ, một bón phân cũng không thèm bón." "Sao Cổ" là ngoại hiệu của cháu hắn, đội trưởng đội một Ân Nguyên Trung, Lý Hân từng gặp khi họp đại đội. Sau đó Lý Hân theo Ân Đạo Nghiêm chui vào một khu rừng rậm, đi một lúc lâu hoàn toàn không có tiếng người, không khỏi sinh ra vài phần hoang mang nghi ngờ, không biết Ân Đạo Nghiêm có hình dáng hơi giống thổ phỉ này muốn dẫn mình đi làm gì. Thế nhưng bỗng nhiên ở phía sau một khúc cua bên đường lại nhìn thấy một ngôi nhà tranh, một ông lão run lẩy bẩy đang ngồi trên bậc cửa hút tẩu thuốc lào. Nhìn thấy Ân Đạo Nghiêm, lão không hề gọi, chỉ giơ tẩu thuốc lào lên, Ân Đạo Nghiêm đưa tay nhận lấy tẩu, vừa nhồi thuốc châm lửa đưa lên miệng, vừa "ừ à" hỏi: "Gạo còn không?" Ông lão gật gật đầu. Ân Đạo Nghiêm nhìn thấy thế, bước một bước vào trong nhà, không biết từ xó nào lôi ra một cái thùng gỗ, đáy thùng gỗ chỉ còn dính lác đác vài hạt gạo vụn. "Có cái con khỉ khô ấy! Tao từ hôm kia đã bảo đại ca mày đem sang cơ mà, nó không đem à? Xem tao có lột da nó không!" Ân Đạo Nghiêm hằm hằm chửi mắng, ném tẩu thuốc trả lại ông lão, quay người bước đi.

Trên đường đi Lý Hân mới biết, mấy đứa con của ông lão đều không chịu phụng dưỡng bố, Ân Đạo Nghiêm bèn ép bọn chúng cứ định kỳ hàng tháng phải mang gạo sang. Lý Hân nhìn Ân Đạo Nghiêm từ phía sau, không khỏi dâng lên vài phần kính trọng, hiểu vì sao người địa phương lại chịu phục hắn, tin tưởng hắn, coi lời nói của hắn như thánh chỉ, hiểu vì sao hắn lại có thể không coi tổ công tác ra gì, huống chi là cái tên Mũ Vàng nào đó. Buổi trưa, cuối cùng bọn họ cũng bước vào một xóm nhà. Lý Hân sớm đã đi đến hoa mắt chóng mặt, chân mỏi tay mềm, hóa ra muốn bồi thực một bữa với Ân Đạo Nghiêm là một việc không hề dễ dàng gì. Mấy tên có được may mắn này trước đó lúc nào cũng chỉ khoe khoang cái lợi của việc bồi thực, chứ không nhắc đến sự vất vả cực nhọc phải bỏ ra để đổi lấy bữa ăn đó. Những người ở xóm nhà nhìn thấy Ân Đạo Nghiêm đều ân cần gọi giật lại, những người ở trong nhà đều vội vã đuổi ra tận ngoài cửa, mấy con chó trong xóm đều chạy lại, quấn quýt nhảy nhót, vẫy đuôi. Trước một tiếng gọi inh ỏi, Ân Đạo Nghiêm có tiếng ứng đáp, có tiếng chỉ phất phất tay.

Căn nhà mà Ân Đạo Nghiêm dẫn Lý Hân vào rất sạch sẽ. Điều này để lại cho Lý Hân ấn tượng đặc biệt sâu sắc. Lý Hân vốn dĩ cảm thấy, nơi này nhà nào nhà nấy trông cũng như một bãi rác, bụi bặm rêu phong lâu năm chưa bàn tới, trong nhà ngoài ngõ đâu đâu cũng là bùn lầy, nước thải, phân người vật nuôi, củi rác mục nát. Có một lần đến ăn cơm phân công tại nhà một xã viên, một con gà trống lớn nhảy lên bàn xòe cánh ị thẳng một bãi, đống phân hình ngọn tháp ấy cứ bốc khói nghi ngút ngay trên bát thức ăn, chủ nhà vậy mà làm như không thấy, chỉ xua con gà trống xuống dưới bàn là xong.

Còn hộ gia đình này lại cửa kính nhà sáng sạch đến lạ thường. Nền nhà trong phòng vẫn là nền đất, nhưng lại không nhìn thấy chút bụi bặm nổi nào. Củi lửa dưới hiên nhà và ớt cà pháo phơi dùng cho mùa đông, ngô khoai lang các loại được thu xếp gọn gàng ngăn nắp. Mùi hương trong nhà rất thanh tân, mấy làn khói nhẹ đốt củi thoang thoảng bay lơ lửng, toát lên sự ấm cúng của gia đình bình thường, một đứa trẻ được quấn trong nôi, gương mặt hồng hào sáng bóng như một cục xà phòng thơm, hoàn toàn không giống mấy đứa trẻ nhà khác, bị nước mũi đặc và ghèn mắt dính bết lại thành một khuôn mặt hoa hoét đen sì.

"Tuyết à, khách đến kìa."

"Tuyết à" đương nhiên chính là chủ nhân của ngôi nhà này, nghe giọng điệu của Ân Đạo Nghiêm, lại rõ ràng là nữ chủ nhân; "khách" đương nhiên là Lý Hân. Tuyết à từ gian bếp bước ra, quả nhiên là một người phụ nữ. Hơn hai mươi tuổi, ngoài sự trẻ trung ra, không nói lên được nhan sắc gì đặc biệt, chỉ là lanh lợi. Mái tóc búi sau gáy được chải chuốt không một sợi xơ, quần áo rất cũ kỹ, nhưng được giặt giũ sạch sẽ, những miếng vá được vá víu phẳng phiu đối xứng, trông như một họa tiết.

"Ấy chà, có khách mà chẳng thèm báo trước một tiếng."

Người phụ nữ rất tháo vát lấy tay chùi chùi lên tạp dĩ.

Lý Hân chú ý thấy, cô ta không hề gọi xưng hô với Ân Đạo Nghiêm, liền nhận thức được Ân Đạo Nghiêm đã dẫn mình đi đâu (nhà Ân Đạo Nghiêm lúc mới đến Lý Hân đã theo toàn thể tổ công tác đi thăm rồi, vợ vừa già vừa xấu, nhưng vợ ra vợ, theo lời của Ân Đạo Nghiêm thì là để giúp hắn trông nhà giữ cửa). Ân Đạo Nghiêm có rất nhiều phụ nữ tình nhân, điều này đã gây ra ảnh hưởng cực kỳ bất lợi cho hắn về mặt chính trị. Nhưng ngẫm lại hắn cũng thấy thông suốt: Cán bộ có làm tốt đến đâu, chẳng phải lợi ích vẫn là ăn ngon, uống ngon, ngủ ngon sao? Chỉ cần "trong nồi có cái để nấu, trên giường có cái để chọc", thì cũng chính là ngày tháng sống như hoàng đế rồi. Bí thư huyện ủy và những kẻ tai to mặt lớn khác trong huyện, mỗi khi xuống nông thôn, đều từng nghiêm khắc phê bình hắn, khuyên nhủ hắn bằng những lời lẽ gan ruột. Hắn thỉnh thoảng cũng cảm thấy đau đớn sâu sắc, hễ uống rượu, hễ nhìn thấy phụ nữ, là lại quên bén mất. "Có cách nào đâu," hắn vừa làm kiểm điểm với vẻ mặt khổ sở vừa nói, "tôi nghe lời các cậu, nhưng con cu của tôi lại không nghe lời tôi. Tôi là đảng viên, cán bộ, nhưng nó thì có cái quái gì đâu." Các vị tai to mặt lớn ở huyện, xã đành phải nhắm một mắt mở một mắt, chỉ cần không xảy ra án mạng, thì mặc kệ hắn. Ở cái đại đội này, không có hắn niệm kinh, thì chẳng có ai linh ứng cả.

Tuyết à nhanh chân lẹ tay dọn dẹp.

Bưng trước một bát trà, làm khó các anh rồi, không có đường.

Trà ở đây, ngoài lá trà ra, còn cho thêm mè rang, đậu nành, đường, kèm theo gừng muối, đậu phộng rang đại loại thế. Pha đặc sệt, cực kỳ thơm và rất kích thích vị giác.

Bát trà, đĩa chén không một hạt bụi, tất cả những món ăn đó đều có màu sắc tươi sáng. Lý Hân tỉ mỉ thưởng thức, trong lòng cảm thấy vô cùng cảm động. Ân Đạo Nghiêm dẫn hắn đến nhà này, rõ ràng không phải để khoe người tình, mà là tôn trọng thói quen người thành phố của hắn — nhà này sạch sẽ.

Một người đàn ông từ ngoài cửa bước vào, nhìn thấy Ân Đạo Nghiêm, lập tức hạ chiếc đòn gánh đang gánh trên vai (một loại đòn gánh hai đầu có bọc sắt) xuống, chống tay đứng lại, rất cung kính cất tiếng gọi:

"Ân bí thư đến rồi ạ."

Ân bí thư nói: "Tan việc rồi hả, lão Đức?"

"Chưa đi làm, ra cắt gánh củi."

"Cậu nghỉ đi."

Ân bí thư giống như đang tiếp khách.

Người đàn ông được gọi là "lão Đức" liền ngồi xuống một chiếc ghế thấp, rút tẩu thuốc lào từ thắt lưng ra. Vừa nhồi thuốc xong, sực nhớ ra điều gì, bèn chồm người đưa sang bàn.

Ân Đạo Nghiêm giơ tay đang kẹp điếu thuốc lá khua khua, tẩu thuốc lào lại chuyển hướng sang Lý Hân. Lý Hân cũng đang hút thuốc lá, anh vội đứng dậy nói: "Cảm ơn anh." Lại nói: "Anh ngồi đi." Vừa nói vừa nhường sang một bên.

Lão Đức nói: "Không không, cậu ngồi đi."

Ân Đạo Nghiêm bảo Lý Hân: "Mặc kệ hắn."

Lão Đức lại ngồi xuống an tâm hút thuốc lào.

Đại tiệc dâng lên kính cúng bí thư đại đội và cán bộ tổ công tác huyện đã được bưng lên: Một bát là trứng hấp, bát thứ hai là ớt khô rang khô, bát thứ ba là cà khô và đậu đũa khô nấu nước tương, bát thứ tư vậy mà lại là một bát mì cắt sợi luộc nước sôi, sợi mì đen và thô, trạm lương thực huyện chưa từng cung cấp bao giờ.

"Không có dầu." Tuyết à vô cùng áy náy, liên tục chùi tay vào tạp dĩ, "Trứng và mì đều là đi mượn đấy."

"Chẳng phải có hai con gà cơ mà?" Sắc mặt Ân Đạo Nghiêm có chút khó chịu.

"Hai lần trước anh đến, đều..."

Ân Đạo Nghiêm im lặng, nói: "Rượu chắc là có chứ?"

"Rượu thì có."

"Thế là được rồi."

Tuyết à lập tức nhấc một cái hũ từ trên bàn thờ xuống.

"Mau đến cùng bí thư, tổ trưởng Lý uống rượu đi chứ." Cô ta gọi với vào trong nhà với lão Đức vẫn đang ngồi hút thuốc lào dưới bếp.

Lão Đức ngẩng đầu lên, nói: "Cô cùng bí thư, tổ trưởng Lý uống đi, tôi đói rồi, tôi ăn cơm." Nói đoạn đứng dậy đi thẳng ra gian bếp, không thấy quay ra nữa.

Lý Hân không nói rõ được là vì thất vọng hay vì nguyên nhân gì khác, tóm lại anh hoàn toàn không có sự chuẩn bị tâm lý nào cho bữa "bồi thực" này cả. Nơi này nghèo khó thế nào anh thừa biết, giống như sợi mì dùng để làm món ăn trên bàn này, người địa phương phải đợi đến dịp Tết mới dùng làm lương thực chính để thết đãi khách: Trên một bát mì luộc nước sôi, đặt một chiếc đùi gà, trên đùi gà thắt một đoạn dây lụa đỏ. Chủ nhà nhất định sẽ ở bên cạnh hết lời khuyên ăn, còn khách thì nhất định là chỉ ăn mì, cuối cùng để lại chiếc đùi gà nguyên vẹn ở đáy bát. Chiếc đùi gà đó chỉ mang ý nghĩa biểu thị một quy cách, chứ không thể ăn hết được. Khách đến nhà sau, chiếc đùi gà đó lại được long trọng đặt lên bát mì tiếp theo. Cho đến khi kết thúc tháng Giêng, chiếc đùi gà đó sắp biến chất rồi, mới đem cho người được kính trọng nhất hoặc được cưng chiều nhất gặm. Có nhà, chiếc đùi gà đó đơn giản chính là bằng gỗ điêu khắc, có thể truyền lại qua nhiều thế hệ. Ai bảo cơm áo no đủ mới biết lễ nghĩa? Đói khổ rồi, thì còn biết gì nữa chứ?

Ân Đạo Nghiêm đối với thức ăn thì ngược lại không có yêu cầu gì cao. Mấy bát rượu nước gạo nếp trôi qua, gương mặt liền bừng sáng lên, Lý Hân liền cảm nhận được sự không yên ổn dưới gầm bàn. Chân của Tuyết à mấy lần trong lúc thu dọn đã va chạm vào chân anh, rõ ràng Tuyết à đang phải chịu đựng một sự tấn công nào đó.

Lý Hân đứng dậy: "Chị dâu, tôi muốn ăn cơm, có không?"

"Sao lại không uống rượu?" Ân Đạo Nghiêm hào hứng tràn trề.

"Không phải, tôi không quen uống rượu lúc bụng đói."

"Người thành phố, hay vẽ chuyện câu nệ, mặc kệ cậu ta."

"Tôi đi múc cơm cho anh." Tuyết à rời khỏi bàn.

"Có cơm là được, tôi tự đi múc."

"Mặc kệ cậu ta, cậu không được đi." Ân Đạo Nghiêm một tay tóm chặt lấy tay Tuyết à.

Lý Hân cố gắng liếc mắt nhìn thẳng không nhìn ngang ngó dọc, đi thẳng ra gian bếp.

Lão Đức ngồi xổm dưới đất trong gian bếp húp một bát nước canh loãng: Là một bát khoai lang khô luộc nước, lẫn lộn vài hạt cơm lơ thơ như giòi. Địa phương có một câu vè: Sáng củ cải khoai (tức khoai lang thơm), trưa khoai củ cải, tối thớt tre kêu lách cách, rốt cuộc vẫn là khoai lang cho vào nồi. Người biết vun vén cuộc sống coi hạt gạo quý như vàng, nếu không, đến lúc giạn đói tháng ba năm tới mà xách cái túi không chờ lương thực cứu trợ của công xã thì đúng là chuyện mất mạng như chơi.

Lý Hân ra nồi múc một bát, ngồi xổm xuống bên cạnh lão Đức, xì xà xì xụp húp. Lão Đức áy náy cười với anh một cái, anh cũng áy náy cười lại với lão Đức một cái. Sau đó mỗi người cắm mặt vào bát, xì xà xì xụp xoay vòng quanh miệng bát. Phía nhà trên thỉnh thoảng lại vang lên tiếng cười sang sảng của Ân Đạo Nghiêm.

Ân Đạo Nghiêm ở Lý Bát Oản vẫn luôn sống cuộc sống hoàng đế như thế, sống một cách không kiêng dè gì cả. Bây giờ hắn lại tóm được lá dâu vào trong lòng bàn tay rồi. Đối với hắn, đây chẳng qua chỉ là một vị phi tần nữa mà hắn có thể tùy ý triệu gọi ở Lý Bát Oản mà thôi. Bản thân hắn chưa chắc đã coi trọng thế nào, nhưng chết người ở chỗ lại chính là Lý Hân.