Tuy đến phút cuối, trước khi những tay giáo binh tìm thấy hắn,
Tuy đến phút cuối, trước khi nhát gươm kịp cứu chuộc,
Tuy đến phút cuối, khi các vị thầy vây quanh,
Hắn - người thuộc Đức Tin - đã cất tiếng nói như bậc thầy với kẻ nô lệ;
Tuy đến phút cuối, dẫu bọn Kafir đã hành hạ hắn,
Bị xiềng xích bẻ gãy và bị kẻ cướp tàn phá,—
Tuy đến phút cuối, dẫu bóng tối đã đòi lại hắn,
Hắn vẫn gọi tên Allah và ra đi khi lòng còn vững niềm tin.—Kizzilbashi.
— Xin lỗi ông Heldar, nhưng... nhưng chẳng có chuyện gì sắp xảy ra sao? — ông Beeton lên tiếng.
— Không! — Dick vừa bừng tỉnh sau một buổi sáng chìm đắm trong tuyệt vọng hoàn toàn, và tâm trạng hắn đang vô cùng cáu kỉnh.
— Đương nhiên, đấy không phải là công việc thường ngày của tôi, thưa ông; và điều tôi vẫn hay nói là: "Hãy lo việc của mình và để người khác lo việc của họ;" nhưng ngay trước khi ông Torpenhow đi, ngài ấy có cho tôi hiểu ngầm rằng, có lẽ ông sắp chuyển đến một ngôi nhà của riêng mình, nói cách khác là một kiểu nhà có phòng trên lầu lẫn dưới nhà, nơi ông sẽ được chăm sóc chu đáo hơn, mặc dù tôi vẫn luôn cố gắng đối xử tử tế với tất cả các khách thuê nhà. Tôi có thế không?
— À! Chắc hẳn đó phải là một nhà thương điên. Ta chưa làm phiền anh phải đưa ta đến đó lúc này đâu. Làm ơn mang bữa sáng lên cho ta, và để ta ở một mình.
— Tôi hy vọng mình không làm điều gì sai quấy, thưa ông, nhưng ngài biết đấy, tôi luôn hy vọng rằng trong khả năng của một con người, tôi vẫn cố gắng làm những điều phải phép với tất cả các quý ông trọ tại đây — và đặc biệt hơn là những ai có số phận hẩm hiu — như ông chẳng hạn, thưa ông Heldar. Ông thích trứng cá tầm muối mềm phải không? Trứng cá mềm hiếm hơn trứng cá cứng, nhưng điều tôi luôn tự nhủ là: "Đừng ngại phiền hà một chút miễn là làm hài lòng khách thuê nhà."
Ông Beeton lùi lại và để Dick ở một mình. Torpenhow đã rời đi từ lâu; chẳng còn cảnh tượng náo động nào trong các phòng trọ nữa, và Dick đã phải quen với cuộc sống mới mà hắn vốn đủ u mê để coi chẳng khác nào cái chết.
Thật khó khăn biết bao khi phải sống một mình trong bóng tối, khi ngày và đêm lẫn lộn; khi chìm vào giấc ngủ chỉ vì kiệt sức vào lúc giữa trưa, rồi thức dậy bồn chồn trong cái lạnh buốt của buổi bình minh. Ban đầu, mỗi khi tỉnh giấc, Dick sẽ mò mẫm dọc theo các hành lang của dãy phòng cho đến khi nghe thấy tiếng ai đó ngáy. Lúc ấy, hắn mới biết rằng trời vẫn chưa sáng, và lại mệt mỏi quay về phòng ngủ.
Về sau, hắn học được cách không cử động cho đến khi nghe thấy tiếng động và sự chuyển động trong nhà, và khi ông Beeton khuyên hắn nên thức dậy. Một khi đã mặc quần áo — mà việc mặc quần áo lúc này, khi vắng bóng Torpenhow, lại là một quá trình dài dằng dặc, bởi vì cổ áo, cà vạt cùng những thứ tương tự thường hay giấu mình ở tận các xó xỉnh trong phòng, và việc tìm kiếm đồng nghĩa với việc đập đầu vào ghế và rương hòm — một khi đã mặc xong, hắn chẳng còn việc gì để làm ngoài việc ngồi thẫn thờ và suy ngẫm cho đến khi ba bữa ăn trong ngày được dọn ra. Hàng thế kỷ cách biệt giữa bữa sáng với bữa trưa, và bữa trưa với bữa tối, và dẫu một con người có cầu nguyện hàng trăm năm trời để mong quên đi tâm trí mình, Chúa trời cũng chẳng bao giờ đoái hoái tới. Trái lại, tâm trí càng trở nên nhạy bén hơn và những dòng suy nghĩ cứ xoay vần nghiền nát lẫn nhau giống như cối xay ngô khi bên trong chẳng có hạt nào; thế nhưng bộ não ấy lại chẳng chịu hao mòn để ban cho hắn sự nghỉ ngơi. Nó vẫn tiếp tục suy nghĩ, mường tượng đủ mọi hình ảnh và ký ức xa xôi. Nó gợi lại Maisie cùng những thành công trong quá khứ, những chuyến phiêu lưu liều lĩnh trên bộ lẫn ngoài khơi, niềm vinh quang khi làm việc và cảm thấy công việc ấy thật hữu ích, đồng thời nó cũng gợi lên tất cả những gì lẽ ra đã có thể xảy ra nếu đôi mắt chịu làm tròn bổn phận của mình. Khi những suy nghĩ ngừng lại vì quá kiệt sức, từng đợt sóng sợング ngợp, vô định lại đổ ập vào tâm hồn Dick — nỗi sợ đói khát luôn trực chờ, sự kinh hoàng khi cái trần nhà vô hình có thể sụp xuống đè bẹp hắn, nỗi sợ hỏa hoạn trong các căn phòng để rồi phải chết như một con rận trong ngọn lửa đỏ quánh, cùng những nỗi thống khổ kinh hoàng hơn chẳng liên quan gì đến cái chết. Khi ấy, Dick gục đầu xuống, hai tay bấu chặt lấy thành ghế và chiến đấu với chính bản thân đang đầm đìa mồ hôi cho đến khi tiếng bát đĩa lanh canh báo hiệu thức ăn đã được dọn ra trước mặt.
Ông Beeton thường mang bữa ăn đến khi ông rảnh rỗi, và Dick dần quen với việc ngóng chờ những câu chuyện của ông, xoay quanh những chiếc van ga lắp lệch, ống thoát nước hỏng, những mẹo nhỏ để đóng đinh tranh lên tường, hay những thói hư tật xấu của người phụ nữ dọn phòng hoặc các cô hầu gái. Thiếu thốn những điều tốt đẹp hơn, những câu chuyện phiếm vụn vặt ở phòng gia nhân bỗng trở nên vô cùng thú vị, và việc vặn một chiếc long-đen vào vòi nước cũng thành một sự kiện để bàn tán suốt nhiều ngày.
Mỗi tuần một hay hai lần, ông Beeton cũng đưa Dick đi cùng khi ông đi chợ buổi sáng để mặc cả với đám tiểu thương về cá, bấc đèn, mù tạt, bột sago, vân vân, trong khi Dick dồn trọng lượng cơ thể hết chân này sang chân khác và bơ phờ đùa nghịch với những hộp thiếc và cuộn dây thừng trên quầy. Rồi có lẽ họ sẽ gặp một người bạn nào đó của ông Beeton, và Dick, đứng né sang một bên, sẽ lặng thinh cho đến khi ông Beeton sẵn sàng đi tiếp.
Cuộc sống ấy chẳng làm gia tăng lòng tự trọng của hắn chút nào. Hắn bỏ việc cạo râu vì coi đó là một việc làm nguy hiểm, và việc cạo râu ở tiệm hớt tóc đồng nghĩa với việc phơi bày sự tàn tật của mình. Hắn không thể tự kiểm tra xem quần áo của mình đã được chải chuốt cẩn thận chưa, và vì từ trước đến nay hắn chưa từng bận tâm đến vẻ bề ngoài, hắn đã trở thành đủ loại kiểu cách luộm thuộm nhất trên đời. Một kẻ mù lòa không thể lo nổi sự sạch sẽ cho đến khi hắn đã quen với bóng tối vài tháng trời. Nếu hắn đòi hỏi sự phục vụ và nổi giận khi không có điều đó, hắn phải tự khẳng định mình và đứng thẳng lên. Khi ấy, kẻ hầu người hạ hèn kém nhất cũng có thể nhận ra rằng hắn mù và do đó chẳng có mấy giá trị. Một người khôn ngoan sẽ dán mắt xuống sàn nhà và ngồi yên lặng. Để giải trí, hắn có thể dùng kẹp gắp từng cục than ra khỏi lò sưởi rồi chất thành một đống nhỏ ở chắn lò, vừa làm vừa đếm số cục than, để rồi sau đó lại phải bỏ tất cả vào chỗ cũ, từng cục một và thật cẩn thận. Hắn có thể tự ra cho mình những bài toán nếu thích giải chúng; hắn có thể độc thoại một mình hoặc nói chuyện với con mèo nếu nó ghé thăm; và nếu nghề nghiệp của hắn từng là họa sĩ, hắn có thể vẽ nguệch ngoạc trong không khí bằng ngón trỏ; nhưng điều đó quá giống với việc vẽ một con nhợn trong lúc nhắm nghiền mắt. Hắn có thể đến giá sách để đếm số sách của mình, sắp xếp chúng theo thứ tự kích thước; hoặc đến tủ quần áo để đếm những chiếc áo sơ mi, xếp chúng thành từng chồng hai hoặc ba chiếc trên giường tùy theo tình trạng sờn cổ tay áo hay đứt khuy.
Ngay cả thú vui này rồi cũng trở nên nhàm chán sau một thời gian; và mọi khoảng thời gian đều dài đằng đẵng, dài vô tận.
Dick được phép phân loại một hộp dụng cụ nơi ông Beeton cất búa, vòi nước, đai ốc, các đoạn ống dẫn dầu, bình đựng dầu và dây thừng.
— Nếu tôi không để mọi thứ đúng vào nơi mình biết để tìm, thì ôi chao, lúc cần tôi chẳng thể tìm thấy gì sảng. Ông không thể tưởng tượng nổi có bao nhiêu thứ linh tinh mà những căn phòng này tiêu tốn đâu, thưa ông — ông Beeton vừa nói vừa lóng ngóng cầm tay nắm cửa lúc bước ra.
Vừa lần mò tay nắm cửa vừa bước đi, ông nói tiếp: — Thật khổ cho ông quá, tôi thực sự thấy thương cho ông. Chẳng lẽ ông không định làm gì sao, thưa ông?
— Tôi vẫn trả tiền thuê nhà và tiền ăn uống cơ mà. Thế chưa đủ sao?
— Tôi không hề nghi ngờ việc ông có khả năng tự trang trải tài chính, thưa ông; nhưng tôi vẫn thường nói với vợ tôi rằng: "Thật khổ cho cậu ấy vì đâu phải cậu ấy đã già, hay ở tuổi trung niên, mà hãy còn là một thanh niên trẻ tuổi. Đó mới là điều đáng tiếc."
— Chắc là vậy — Dick lơ đễnh đáp. Sợi dây thần kinh đặc biệt ấy qua nhiều lần bị giã nhừ nay đã chẳng còn cảm giác gì nữa — hầu như là thế.
— Tôi đang nghĩ — ông Beeton tiếp tục, vẫn làm dáng như sắp bước đi — rằng thỉnh thoảng vào buổi tối, ông có thể muốn nghe thằng Alf nhà tôi đọc báo cho ông nghe. Nó đọc hay lắm, dù mới chỉ lên chín.
— Tôi sẽ rất biết ơn — Dick nói. — Chỉ cần cho tôi trả thù lao xứng đáng cho thằng bé là được.
— Chúng tôi nào có nghĩ đến chuyện đó, thưa ông, nhưng tất nhiên là tùy ý ông quyết định; chỉ là muốn ông nghe thằng Alf hát bài "Người bạn tốt nhất của một đứa trẻ chính là người mẹ". À há!
— Tôi sẽ nghe nó hát bài đó nữa. Bảo nó mang báo đến vào tối nay nhé.
Alf không phải là một đứa trẻ dễ thương, vì nó luôn tự đắc với vô số giấy chứng nhận hạnh kiểm tốt của hội đồng giáo dục, lại vô cùng hãnh diện về giọng hát của mình. Ông Beeton đứng đó, cười rạng rỡ, trong khi đứa trẻ ngâm nga qua một bài hát gồm khoảng tám khổ, mỗi khổ tám dòng với cái giọng ê a quen thuộc của một đứa trẻ ở khu ổ chuột London, và sau những lời khen xã giao, ông để nó ở lại đọc tin điện tín quốc tế cho Dick nghe. Mười phút sau, Alf quay lại với bố mẹ trong vẻ mặt khá tái mét và sợ hãi.
— Nó bảo nó không thể chịu đựng thêm nữa — thằng bé giải thích.
— Nó đâu có bảo con đọc dở phải không, Alf? — Bà Beeton lên tiếng hỏi.
— Không. Nó bảo con đọc hay tuyệt. Bảo chưa từng nghe ai đọc như thế, nhưng nó bảo nó không thể nuốt nổi mấy thứ trên báo.
— Hay là chú ấy mất tiền ở thị trường chứng khoán rồi. Con có đọc tin về chứng khoán cho chú ấy nghe không, Alf?
— Không ạ; toàn là chuyện đánh nhau ngoài mặt trận nơi các binh sĩ đã đi đến — một đoạn dài ngoằn ngoèo với toàn những dòng chữ sít rịt và những từ rất khó. Chú ấy cho con nửa vương-chua vì con đọc hay lắm. Và chú ấy bảo lần tới có gì muốn đọc, chú ấy sẽ gọi con.
— Thế thì tốt quá, nhưng mẹ nghĩ dẫu có nửa vương-chua đi nữa — Alf, con hãy bỏ nó vào con heo đất hình con lừa đá đi, và làm cho mẹ xem nào — chú ấy lẽ ra phải giữ con lại lâu hơn chứ. Chà, chú ấy còn chưa kịp hiểu con đọc hay đến nhường nào đâu.
— Tốt nhất cứ để mặc chú ấy một mình — đàn ông lúc buồn rầu thường là thế — ông Beeton nói.
Khả năng hiểu biết có giới hạn nghiêm ngặt của Alf về những bài tường thuật đặc biệt của Torpenhow đã đánh thức con quỷ bất an trong lòng Dick. Hắn có thể nghe thấy, qua giọng đọc nghẹt mũi của đứa trẻ, tiếng những con lạc đà đang rên rỉ ở các quảng trường phía sau doanh trại ngoài Suakin; có thể nghe thấy tiếng binh lính chửi thề và trêu chọc nhau bên những nồi nấu ăn, và có thể ngửi thấy mùi khói gỗ hăng hắc cuồn cuộn bay qua khu cắm trại theo cơn gió sa mạc.
Đêm đó, hắn cầu xin Chúa hãy tước đoạt tâm trí mình đi, dâng lên bằng chứng cho thấy hắn xứng đáng với ân huệ ấy chính là việc hắn đã không tự sát từ lâu rồi. Lời cầu nguyện đó không được đáp lại, và thực ra trong tận đáy lòng, Dick biết rằng chỉ có một chút khiếu hài hước sót lại chứ chẳng phải vì đức hạnh đặc biệt nào đã giữ cho hắn sống. Tự sát, hắn tự nhủ, sẽ là một hành động sỉ nhục lố bịch đối với sự nghiêm trọng của hoàn cảnh cũng như là một lời thú nhận hèn nhát về nỗi sợ hãi.
— Chỉ vì mua vui thôi đấy — hắn nói với con mèo, kẻ đã thay thế vị trí của Binkie trong căn nhà của hắn — ta rất muốn biết trò này sẽ kéo dài đến bao lâu đây. Ta có thể sống một năm bằng số một trăm bảng mà Torp đã quy đổi cho ta. Ta chắc phải có ít nhất hai hoặc ba ngàn trong ngân hàng — nghĩa là đảm bảo cho hai mươi hoặc ba mươi năm tới. Rồi sau đó ta sẽ quay về với mức một trăm hai mươi bảng một năm, lúc đó chắc sẽ còn nhiều hơn. Hãy tính xem nào.
Hai mươi lăm — ba mươi lăm — người ta bảo đó là thời kỳ đỉnh cao của một đời người — bốn mươi lăm — một kẻ trung niên mới bước chân vào chính trường — năm mươi lăm — "qua đời ở tuổi tương đối trẻ là năm mươi lăm", theo như báo chí đưa tin. Xì! Lũ Cơ Đốc giáo này sao mà khiếp sợ cái chết đến thế! Sáu mươi lăm — chúng ta chỉ mới bắt đầu có tuổi thôi mà. Tuy nhiên, bảy mươi lăm thì vẫn có khả năng xảy ra. Hỡi Chúa ơi, mèo con ạ! thêm năm mươi năm biệt giam trong bóng tối nữa! Mày sẽ chết, Beeton sẽ chết, Torp sẽ chết, Mai — tất cả mọi người rồi cũng sẽ chết, nhưng tao thì vẫn sống nhăn răng mà chẳng có việc gì để làm. Tao thật đáng thương hại làm sao. Tao ước gì có ai đó thương hại tao. Hiển nhiên là tao sẽ chẳng điên trước khi chết đâu, nhưng nỗi đau thì vẫn nhói buốt như ngày nào. Có ngày nào đó khi mày bị đem ra mổ xẻ sinh thể đấy, mèo con ạ! lũ chúng nó sẽ trói mày lên một chiếc bàn nhỏ rồi rạch bụng mày ra — nhưng đừng sợ; chúng sẽ chăm sóc cẩn thận để mày không chết đâu. Mày sẽ sống, và lúc đó mày sẽ hối hận vì đã không thương xót tao. Có lẽ Torp sẽ quay về hoặc... Ước gì tao có thể đến chỗ Torp và Nilghai, dẫu cho tao có trở thành kẻ ngáng đường bọn họ.
Con mèo bỏ đi trước khi bài diễn văn kết thúc, và Alf, khi bước vào, thấy Dick đang nói chuyện với tấm thảm trước lò sưởi trống không.
— Có một bức thư cho chú đây ạ — thằng bé nói. — Cháu đọc cho chú nghe nhé?
— Đưa đây cho ta một phút rồi ta sẽ bảo.
Bàn tay đưa ra hơi run rẩy một chút và giọng nói cũng chẳng hoàn toàn vững vàng. Vẫn nằm trong giới hạn của khả năng con người rằng — rằng đó không phải là một bức thư từ Maisie. Hắn quá quen thuộc với trọng lượng của ba phong bì được dán kín. Đó là một hy vọng ngốc nghếch khi mong cô gái ấy viết thư cho mình, bởi vì hắn không nhận ra rằng có những lỗi lầm không thể nào chuộc lại dẫu cho kẻ gây tội có dùng nước mắt và tình yêu sâu sắc nhất của trái tim để cố gắng hàn gắn mọi thứ. Tốt nhất là hãy quên đi lỗi lầm đó, dù nó do ta gây ra hay phải gánh chịu, bởi vì nó cũng vô phương cứu chữa như một tác phẩm tồi đã trót tung ra.
— Vậy thì đọc đi — Dick nói, và Alf bắt đầu ngâm nga theo đúng quy tắc của trường hội đồng — "Em đã có thể cho anh tình yêu, em đã có thể cho anh lòng trung thành, thứ mà anh chưa từng mơ tới. Anh có nghĩ rằng em bận tâm anh là người thế nào không? Nhưng anh lại chọn cách vứt bỏ tất cả mọi thứ ra gió chẳng vì cái gì cả. Lời bào chữa duy nhất của tôi dành cho anh là anh còn quá trẻ." Thế thôi ạ — thằng bé nói, rồi trả lại tờ giấy để ném vào đống lửa.
— Thư nói gì thế, Alf? — Bà Beeton hỏi khi thằng bé quay ra.
— Cháu không biết. Cháu nghĩ đó là một tờ giấy quảng cáo hoặc một tờ truyền đơn về việc đừng có vứt bỏ mọi thứ khi còn trẻ.
— Chắc là tôi đã dẫm phải thứ gì đó khi còn sống và đang đi lại, rồi nó nảy tung lên và đập vào tôi. Xin Chúa phù hộ cho nó, bất kể đó là thứ gì — trừ khi tất cả chỉ là một trò đùa. Nhưng tôi chẳng quen ai rảnh rỗi đến mức mang tôi ra làm trò đùa cả — Tình yêu và lòng trung thành mà chẳng vì cái gì. Nghe có vẻ hấp dẫn đấy chứ. Tự hỏi không biết mình có thực sự đánh mất thứ gì không nhỉ?
Dick trầm ngâm suy nghĩ một lúc lâu nhưng không thể nhớ nổi mình đã đặt bản thân vào hoàn cảnh có thể giành được những thứ vụn vặt đó từ tay một người phụ nữ từ bao giờ và bằng cách nào.
Tuy nhiên, bức thư chạm đến những vấn đề mà hắn thích vờ như không nghĩ tới đã chọc tức hắn đến mức phát cuồng, cơn điên kéo dài suốt một ngày một đêm. Khi trái tim đã chứa đầy tuyệt vọng đến mức chẳng thể dung nứa thêm điều gì nữa, cơ thể và tâm hồn dường như cùng lúc đang rơi không phanh qua bóng tối.
Rồi nỗi sợ bóng tối ập đến cùng những nỗ lực tuyệt vọng để vươn tới ánh sáng một lần nữa. Nhưng chẳng có ánh sáng nào để mà với tới. Khi sự thống khổ ấy buông tha hắn trong cảnh đầm đìa mồ hôi và thở hồng hộc, cuộc rơi tự do xuống vực sâu lại tái diễn cho đến khi nỗi đau đớn dâng trào thúc giục hắn lao vào một trận chiến khác cũng vô vọng như lần đầu. Theo sau đó là vài phút ngủ thiếp đi trong đó hắn mơ thấy mình nhìn thấy được. Rồi chuỗi sự kiện ấy lại lặp lại cho đến khi hắn hoàn toàn kiệt sức và bộ não lại tiếp tục gặm nhấm nỗi niềm vĩnh viễn về Maisie cùng những điều "giá như".
Đến cuối cùng, ông Beeton bước vào phòng hắn và ngỏ ý muốn đưa hắn đi dạo.
— Lần này không đi chợ đâu, nhưng nếu thích, chúng ta sẽ vào các công viên.
— Có quỷ sứ mới đi — Dick cáu kỉnh đáp. — Cứ đi trên các con phố và đi lại quanh quẩn thôi. Ta thích nghe tiếng mọi người xung quanh.
Điều này không hoàn toàn đúng. Những người mù ở giai đoạn đầu của bệnh tật thường không thích những ai có thể di chuyển với những sải chân tự do và đôi tay không phải vịện — nhưng Dick chẳng có chút ham muốn trần tục nào muốn đến các công viên. Có một lần, và chỉ duy nhất một lần kể từ khi Maisie đóng sập cửa lại, hắn đã đến đó dưới sự dẫn dắt của Alf. Alf quên bẵng mất hắn và lo đi câu cá bống ở hồ Serpentine cùng vài đứa bạn. Sau nửa giờ chờ đợi, Dick gần như phát khóc vì tức giận và căm phẫn, đã túm lấy một người qua đường, nhờ người này giới thiệu giúp một cảnh sát thân thiện, và người cảnh sát đã dẫn hắn lên một chiếc xe ngựa bốn bánh đối diện nhà hát Albert Hall. Hắn chưa bao giờ kể cho ông Beeton nghe về sự đãnh trí của Alf, nhưng... đây chẳng phải là cách mà hắn từng quen dạo bước trong các công viên ngày trước.
— Vậy ông thích đi dạo ở con phố nào đây? — ông Beeton hỏi với giọng đồng cảm. Ý tưởng của riêng ông về một kỳ nghỉ náo nhiệt là cắm trại trên bãi cỏ của công viên Green Park cùng gia đình và nửa tá túi giấy đựng đầy đồ ăn.
— Cứ đi sát bờ sông ấy — Dick nói, và họ cứ đi dọc theo bờ sông, tiếng dòng chảy rào rạt vẳng bên tai hắn cho đến khi họ tới cầu Blackfriars rồi rẽ từ đó vào đường Waterloo Road, ông Beeton vừa đi vừa say sưa giải thích về những thắng cảnh.
— Và đang đi ở phía bên kia vỉa hè kìa, nếu tôi không nhầm — ông ta nói — chính là cô gái trẻ hay đến phòng ông để làm mẫu vẽ. Tôi không bao giờ quên mặt và cũng chẳng bao giờ nhớ tên, trừ mấy khách thuê nhà trả tiền sòng phẳng, đương nhiên rồi!
— Giữ cô ta lại — Dick nói. — Đó là Bessie Broke. Bảo cô ấy tôi muốn nói chuyện với cô ấy lần nữa. Nhanh lên, mau lên!
Ông Beeton băng qua đường ngay trước mũi những chiếc xe buýt và chặn Bessie lại khi cô ta đang trên đường đi về phía bắc. Cô nhận ra hắn là kẻ có quyền thế từng trợn mắt nhìn mỗi khi cô bước lên cầu thang nhà Dick, và phản ứng đầu tiên của cô là muốn bỏ chạy.
— Cô chẳng phải là người mẫu của ông Heldar đó sao? — ông Beeton vừa nói vừa chắn ngang trước mặt cô. — Đúng thế rồi. Cậu ấy đang ở bên kia đường và muốn gặp cô đấy.
— Để làm gì? — Bessie hỏi với giọng yếu ớt. Cô nhớ lại — thực ra chưa từng quên trong suốt một thời gian dài — một rắc rối liên quan đến bức tranh vừa hoàn thành.
— Vì cậu ấy nhờ tôi gọi, và vì mắt cậu ấy dạo này kém lắm, không nhìn thấy gì nữa.
— Say rượu à?
— Không. Mù như trong viện mắt ấy. Cậu ấy không thấy đường. Kia kìa, người đứng bên kia kìa.
Dick đang tựa người vào lan can cầu khi ông Beeton chỉ về phía hắn — một sinh vật râu ria lởm chởm, lưng còng gập, quấn chiếc khăn cổ màu đỏ sẫm dơ dáy bên ngoài chiếc áo khoác chưa chải. Chẳng có gì phải sợ một kẻ như thế cả. Cho dù hắn có đuổi theo đi nữa, Bessie nghĩ, hắn cũng chẳng thể đi được xa. Cô bước sang đường, và khuôn mặt Dick bỗng bừng sáng. Đã lâu lắm rồi chẳng có người phụ nữ nào dù ở thể loại nào bận tâm cất lời với hắn.
— Em hy vọng anh vẫn khỏe, anh Heldar? — Bessie nói, hơi bối rối. Ông Beeton đứng bên cạnh với dáng vẻ của một đại sứ và thở phì phò đầy trách nhiệm.
— Anh rất khỏe, và cho chó má thật đấy! Anh rất vui được nhìn — ý anh là được nghe tiếng em, Bess. Em chưa bao giờ thấy đáng để quay lại thăm chúng anh sau khi nhận tiền. Anh không hiểu sao em lại làm thế. Em đang định đi đâu cụ thể à?
— Em đang đi dạo thôi — Bessie nói.
— Không phải cái nghề cũ đấy chứ? — Dick hạ thấp giọng hỏi.
— Chúa ơi, không đâu! Em đã đóng tiền học nghề — Bessie rất tự hào về cụm từ đó — để làm nhân viên quán rượu, được ngủ lại tại quán, và bây giờ em đang làm việc ở quầy rượu rất đàng hoàng đấy. Thật đấy ạ.
Ông Beeton không có lý do đặc biệt nào để tin vào sự cao cả của bản chất con người. Thế là ông ta biến mất như một làn sương mù và quay trở lại với những chiếc van ga của mình mà chẳng buồn thốt một lời xin lỗi. Bessie nhìn theo bóng ông ta với chút bất an; nhưng chừng nào Dick còn tỏ ra mù tịt về những tổn hại mà hắn từng gánh chịu...
— Kéo vòi bia mệt lắm chứ bộ — cô ta nói tiếp — và họ lại có cả một cái máy thu tiền kiểu bỏ xu vào khe, nên nếu cuối ngày mà lệch đi một xu — nhưng mà em chẳng tin là cái máy đó đúng đâu. Anh có tin không?
— Anh chỉ mới thấy nó hoạt động thôi. Ơ thế ông Beeton đâu rồi? — Dick hỏi.
— Đi mất rồi.
— Vậy thì anh đành phải phiền em đưa anh về nhà rồi. Anh sẽ trả công xứng đáng cho em. Em thấy đấy. — Đôi mắt mù lòa quay về phía cô và Bessie chợt hiểu.
— Có làm em đi ngược đường không? — hắn ngập ngừng hỏi. — Anh có thể nhờ cảnh sát nếu đường ngược hướng.
— Không sao đâu ạ. Em vào ca lúc bảy giờ và tan tầm lúc bốn giờ. Giờ giấc thoải mái lắm.
— Lạy Chúa! — nhưng anh thì lúc nào cũng phải ở trong tình trạng này. Ước gì anh cũng có việc gì để làm. Về nhà thôi, Bess.
Hắn quay người lại và đâm sầm vào một người trên vỉa hè, lùi lại với một tiếng chửi thề. Bessie nắm lấy tay hắn và không nói gì — giống như cô từng không nói gì khi hắn ra lệnh cho cô quay mặt hướng nhiều hơn về phía ánh sáng. Họ đi bộ trong im lặng một lúc, cô gái khéo léo điều hướng hắn giữa dòng người đông đúc.
— Thế còn... thế còn anh Torpenhow đâu rồi ạ? — cuối cùng cô ta cất tiếng hỏi.
— Cậu ấy đi ra sa mạc rồi.
— Ở đâu cơ ạ?
Dick chỉ tay về bên phải. — Hướng Đông — ra khỏi cửa sông — hắn nói.
— Rồi đi về phía tây, rồi hướng nam, rồi lại hướng đông lần nữa, dọc theo rìa dưới của châu Âu. Rồi lại hướng nam, Chúa mới biết đi đến tận đâu.
Lời giải thích chẳng hề làm Bessie sáng tỏ chút nào, nhưng cô ngậm miệng lại và dắt Dick bước tiếp cho đến khi họ về tới căn hộ.
— Chúng ta sẽ pha trà và ăn bánh nướng xốp — hắn vui vẻ nói. — Anh không thể nói cho em biết, Bessie, anh mừng biết bao khi tìm lại được em. Sao tự nhiên dạo trước em lại bỏ đi đột ngột thế?
— Em cứ nghĩ anh không cần em nữa — cô ta nói, được thể nhờ sự thiếu hiểu biết của hắn mà bạo dạn lên.
— Thực ra là không cần — nhưng mà sau đó... Dù sao thì anh cũng rất mừng vì em đã đến. Em biết cầu thang mà.
Thế là Bessie dắt hắn về nhà riêng — chẳng có ai cản trở — và khép cửa phòng vẽ lại.
— Bừa bộn thật đấy! — câu đầu tiên cô ta thốt lên. — Mấy thứ này đã được ngó ngàng gì tới suốt bao nhiêu tháng trời đâu cơ chứ.
— Không, chỉ mới mấy tuần thôi, Bess ạ. Em không thể đợi họ quan tâm được đâu.
— Em chẳng hiểu anh trông đợi họ làm gì nữa. Họ phải biết tiền anh trả là để làm gì chứ. Bụi bám đầy ra kìa. Phủ kín cả giá vẽ rồi.
— Giờ anh có dùng đến nó mấy đâu.
— Phủ kín cả tranh lẫn sàn nhà, và bám đầy trên áo anh nữa. Em phải mắng cho mấy cô hầu gái một trận mới được.
— Vậy thì rung chuông gọi trà đi. — Dick lần đường đi về chiếc ghế quen thuộc mà hắn hay ngồi.
Bessie nhìn hành động ấy và, trong giới hạn của mình, cô ta cảm thấy chạnh lòng. Nhưng trong thâm tâm vẫn luôn tồn tại một ý thức rõ rệt về sự bề trên mới mẻ, và điều đó văng vẳng trong giọng nói khi cô cất lời.
— Anh bị thế này bao lâu rồi? — cô ta hỏi với giọng tức giận, cứ như thể việc mù lòa là lỗi của đám hầu gái vậy.
— Sao cơ?
— Như thế này này.
— Ngay ngày hôm sau khi em mang séc đi, hầu như ngay khi bức tranh của anh vừa hoàn thành; anh hầu như chẳng kịp nhìn thấy cô ấy lúc còn sống.
— Thế thì bọn họ lừa gạt anh suốt từ bấy đến nay rồi, thế thôi. Em lạ gì mấy thói hư tật xấu của họ.
Một người phụ nữ có thể yêu đàn ông này nhưng khinh rẻ kẻ khác, thế nhưng theo nguyên tắc chung của phái đẹp, cô ta sẽ cố gắng hết sức để bảo vệ kẻ bị mình khinh không bị lừa gạt. Người đàn ông của cô ta thì tự lo lấy được, nhưng gã kia, rõ ràng là một thằng ngốc, rất cần được bảo vệ.
— Anh không nghĩ ông Beeton lại lừa gạt gì nhiều đâu — Dick nói. Bessie đang đi đi lại lại phăng phắc trong phòng, và hắn cảm nhận được một sự thích thú mãnh liệt khi nghe tiếng váy sột soạt cùng những bước chân nhanh nhẹn sải qua lại giữa phòng.
— Trà và bánh nướng xốp — cô ta cụt lủn nói khi tiếng chuông cửa được đáp lại — hai muỗng cà phê cộng thêm một muỗng cho ấm. Em không muốn dùng cái ấm trà cũ hồi trước em hay đến đâu. Nó không ngấm nước đâu. Lấy cái khác đi.
Cô hầu gái bỏ đi với vẻ mặt đầy bất bình, và Dick khúc khích cười. Rồi hắn bắt đầu ho sặc sụa khi Bessie đập cửa đi qua đi lại trong phòng vẽ làm bụi bay mù mịt.
— Em đang cố làm gì thế?
— Dọn dẹp lại mọi thứ chứ sao. Trông như nhà trọ không đồ đạc ấy. Sao anh có thể để nó ra thế này cơ chứ?
— Anh biết làm sao được? Cứ phủi bụi đi.
Cô ta hì hục phủi bụi, và giữa lúc hỗn độn đó, bà Beeton bước vào. Chồng bà sau khi trở về đã giải thích tình hình, kết luận bằng câu thành ngữ vô cùng thích hợp: "Hãy đối xử với người khác như cách bạn muốn họ đối xử với mình." Bà đi xuống để chỉnh đốn lại kẻ dám đòi bánh nướng xốp và một chiếc ấm trà không nứt cứ như thể mình có quyền đòi hỏi cả hai vậy.
— Bánh nướng đã xong chưa đấy? — Bessie vẫn đang phủi bụi và hỏi với tới. Cô ta giờ đây không còn là một ả nhà quê nhem nhuốc ở đường phố nữa mà là một tiểu thư nhờ có tấm séc của Dick mà đã đóng tiền học nghề và có quyền kéo vòi bia với bất kỳ ai. Nhờ ăn mặc gọn gàng trong bộ đồ đen, cô ta không ngần ngại đối mặt với bà Beeton, và giữa hai người phụ nữ diễn ra những cái nhìn sắc bén mà Dick hẳn sẽ phải trầm trồ thán phục. Tình hình được giải quyết bằng ánh mắt. Bessie đã thắng, và bà Beeton quay lại bếp để nướng bánh và xả cơn giận bằng những lời cay độc về người mẫu, đĩ điếm, gái lẳng lơ các kiểu với chồng mình.
— Chõ vào hắn chẳng lợi lộc gì đâu, Liza ạ — ông ta nói. — Alf, con ra đường mà chơi. Khi không bị chọc giận thì hắn hiền như cục đất, nhưng một khi đã cáu thì hắn dữ như quỷ sứ. Chúng ta đã lấy đi quá nhiều món đồ nhỏ từ phòng hắn từ khi hắn bị mù để mà có thể săm soi kỹ quá về những gì hắn làm. Chúng chẳng có giá trị gì với một kẻ mù lòa đương nhiên rồi, nhưng nếu ra tòa thì chúng ta chỉ có nước mất việc. Phải, chính tôi đã giới thiệu hắn với cô gái đó đấy vì bản thân tôi là người sống tình cảm.
— Tình cảm quá thể! — Bà Beeton ném bịp bịp những chiếc bánh nướng vào đĩa, miệng nghĩ đến những cô hầu gái xinh xắn đã bị sa thải từ lâu vì tình nghi.
— Tôi chẳng có gì phải xấu hổ cả, và chúng ta không có quyền phán xét hắn quá khắt khe chừng nào hắn còn trả tiền trọ đều đặn và yên lặng như thế. Tôi biết cách quản lý các cậu ấm, cô biết cách nấu ăn cho họ, và điều tôi muốn nói là ai nấy cứ giữ lấy việc của người nấy thì sẽ chẳng có rắc rối gì cả. Mang mấy cái bánh nướng đó xuống đi, Liza, và nhớ là đừng đôi co gì với cô gái trẻ kia nhé. Số phận của hắn cay đắng lắm, và nếu bị chọc giận thì hắn chửi thề còn tợn hơn bất kỳ ai tôi từng phục vụ đấy.
— Khá hơn chút rồi đấy — Bessie vừa nói vừa ngồi xuống bàn trà. — Cảm ơn bà Beeton, bà không cần phải đợi đâu.
— Tôi vốn chẳng có ý định đứng đây chờ, xin thưa thế.
Bessie chẳng thèm đáp lại lời nào. Cô ta thừa biết đây là cách mà những tiểu thư thực thụ dùng để đánh bại kẻ thù, và khi đã là nữ nhân viên pha chế ở một quán rượu hạng sang, người ta có thể trở thành tiểu thư chính hiệu chỉ trong mười phút chuẩn bị.
Ánh mắt cô dừng lại ở Dick đang ngồi đối diện và cô vừa thấy sốc vừa khó chịu. Có những mảnh vụn thức ăn dính đầy ngực áo khoác của hắn; phần miệng bên dưới bộ râu xồm xoàm mọc lởm chởm trĩu xuống ủ rũ; vầng trán hằn sâu những nếp nhăn; và trên thái dương gầy gò, mái tóc mang một màu xám xịt vô định chẳng biết có nên gọi là tóc bạc hay không. Sự khốn khổ cùng cực và vẻ buông xuôi bản thân của người đàn ông ấy chạm đến lòng trắc ẩn của cô, nhưng ở tận đáy lòng vẫn nhen nhóm một cảm giác độc ác rằng hắn — kẻ từng khiến cô phải nhục nhã — giờ đây đã bị hạ nhục và quật ngã.
— Ồ! Nghe tiếng anh đi lại thật là thích — Dick vừa nói vừa xoa hai tay vào nhau. — Kể cho anh nghe về những thành công ở quán rượu của em đi, Bessie, cả cách em đang sống bây giờ nữa.
— Thôi đừng nhắc chuyện đó nữa. Em đàng hoàng lắm, nhìn em là anh thấy ngay thôi. Trông anh có vẻ sống không được khá lắm nhỉ. Sao tự nhiên anh lại bị mù đột ngột thế? Sao chẳng có ai chăm sóc anh hết vậy?
Dick quá biết ơn âm thanh giọng nói của cô nên chẳng buồn bận tâm đến thái độ bề trên trong đó.
— Anh bị thương ở đầu từ lâu lắm rồi, và nó làm hỏng đôi mắt anh. Anh chẳng nghĩ có ai lại thấy đáng để chăm sóc anh nữa đâu. Sao họ phải làm thế chứ? — và ông Beeton thực ra cũng làm mọi thứ anh muốn rồi còn gì.
— Thế anh không quen quý ông hay quý bà nào khác à, hồi anh còn... à mà thôi?
— Có vài người, nhưng anh không thích họ nhìn thấy mình thế này.
— Chắc vì thế nên anh mới để râu phải không. Cạo nó đi trông không hợp đâu.
— Lạy Chúa, cô bé, em tưởng anh còn tâm trí đâu để quan tâm đến chuyện hợp hay không hợp vào những ngày này chắc?
— Anh phải quan tâm chứ. Đi cạo râu đi trước khi em quay lại đây lần nữa. Em chắc là mình được quyền đến đây chứ nhỉ?
— Anh sẽ vô cùng biết ơn nếu em đến. Anh không nghĩ mình đối xử tốt với em lắm hồi xưa. Anh hay làm em nổi giận.
— Nổi giận lôi đình ấy chứ lại.
— Vậy thì anh xin lỗi. Lại thăm anh khi nào có thể và thường xuyên nhất có thể nhé. Chúa mới biết được, trên đời này chẳng có lấy một linh hồn nào chịu bận tâm đến anh ngoại trừ em và ông Beeton.
— Bận tâm lắm cơ đấy, cả hai vợ chồng nhà ấy nữa — cô ta vừa nói vừa hất đầu.
— Họ mặc kệ anh muốn làm gì thì làm chứ có giúp gì đâu. Nhìn qua là em biết ngay. Em sẽ đến, và em rất sẵn lòng đến, nhưng anh phải đi cạo râu đi, và phải kiếm bộ quần áo khác — bộ này trông chẳng ra thể thống gì để mà mặc nữa cả.
— Anh có cả đống ở đâu đó mà — hắn bất lực nói.
— Em biết anh có mà. Bảo ông Beeton đưa cho anh một bộ đồ mới đi, em sẽ chải chuốt và giữ nó sạch sẽ cho. Anh có mù tịt như cửa chuồng gà đi chăng nữa, anh Heldar ạ, thì điều đó cũng không biện hộ cho việc anh trông giống như một tên phu quét đường.
— Thế hóa ra anh trông giống phu quét đường thật à?
— Ôi, em thương anh quá. Em thương anh lắm cơ! — cô ta thốt lên đầy bốc đồng, rồi cầm lấy tay Dick. Theo phản xạ, hắn cúi đầu xuống như muốn hôn — cô ta là người phụ nữ duy nhất tỏ lòng thương hại hắn, và bây giờ hắn cũng chẳng còn quá kiêu hãnh để từ chối chút thương hại nhỏ nhoi ấy. Cô đứng dậy định đi.
— Chẳng có chuyện đó cho đến khi anh trông giống một quý ông hơn nhé. Dễ lắm, cứ cạo râu đi và thay bộ đồ khác là được.
Hắn nghe tiếng cô ta đeo găng tay vào và đứng dậy để chào tạm phỏng. Cô đi vòng ra sau lưng, táo bạo hôn lên sau gáy hắn, rồi chạy biến đi nhanh như trong ngày cô từng hủy hoại bức Melancolia.
— Nghĩ đến chuyện mình dám hôn anh Heldar xem — cô ta tự nhủ — sau tất cả những gì anh ta đã gây ra cho mình! Thôi thì mình thương hại anh ta, và nếu được cạo râu thì trông anh ta cũng chẳng đến nỗi nào, nhưng mà... Ôi dào mấy vợ chồng nhà Beeton, sao họ lại đối xử tệ bạc với anh ta thế chứ! Tôi đố ông Beeton dám mặc chiếc áo sơ mi của anh ta hôm nay đấy, cứ làm như tôi đã phơi phóng nó không bằng. Ngày mai tôi sẽ xem... Tự hỏi không biết anh ta có nhiều tiền riêng không nhỉ. Lỡ nó còn đáng giá hơn cả quầy rượu thì sao — tôi sẽ chẳng phải làm việc gì hết — mà lại vẫn đàng hoàng như thể chẳng ai hay biết.
Dick không hề cảm thấy biết ơn món quà từ giã của Bessie. Hắn cảm thấy nhột nhột rõ rệt ở sau gáy suốt cả đêm đó, nhưng dường như, giữa rất nhiều điều khác, nó củng cố thêm sự khôn ngoan của việc đi cạo râu.
Thế là sáng hôm sau hắn đã đi cạo râu, và cảm thấy khá hơn rất nhiều. Một bộ quần áo mới, áo sơ mi trắng, và ý thức rằng có ai đó trên đời nói rằng cô ta quan tâm đến vẻ bề ngoài của mình khiến hắn ngẩng cao đầu gần như thẳng người; bởi vì bộ não đã được giải tỏa phần nào khỏi việc nghĩ về Maisie — người mà trong hoàn cảnh khác, lẽ ra đã có thể trao nụ hôn đó cùng hàng triệu nụ hôn khác.
— Hãy suy nghĩ xem nào — hắn tự lẩm bẩm sau bữa trưa. — Con nhỏ này chắc gì đã quan tâm, và chuyện nó có quay lại hay không giống như tung đồng xu vậy, nhưng nếu tiền có thể mua được việc nó chăm sóc mình thì cứ mua. Chẳng có ai trên đời này thèm bận tâm đến mình nữa, và mình có thể trả thù lao xứng đáng cho nó. Nó chỉ là một đứa trẻ đường phố mang hàm chuẩn úy nhân viên pha chế; thế nên nó sẽ có mọi thứ nó muốn miễn là nó chịu đến nói chuyện và chăm sóc mình. — Hắn xoa cái cằm vừa được cạo gọt và bắt đầu hoang mang lo lắng với ý nghĩ cô ta sẽ không đến. — Chắc lúc trước mình trông giống phu quét đường thật — hắn nghĩ tiếp. — Mình chẳng có lý do gì để trông khá khẩm hơn cả. Mình biết mấy thứ rơi lả tả lên quần áo, nhưng có hề gì đâu. Thật tàn nhẫn làm sao nếu cô ấy không đến. Cô ấy bắt buộc phải đến chứ. Maisie đã đến một lần, và thế là quá đủ đối với cô ấy. Cô ấy hoàn toàn đúng. Cô ấy có việc để làm. Còn sinh vật này chỉ có mỗi vòi bia để kéo, trừ phi nó lừa được anh chàng trẻ tuổi nào đó chịu cặp kè với nó. Thật thảm hại khi bị lừa dối chỉ vì một gã bán hàng qua quầy! Chúng ta đang tụt dốc thê thảm đấy.
Có cái gì đó cất tiếng gào thét trong lòng hắn: — Điều này sẽ còn làm tổn thương nhiều hơn bất cứ chuyện gì trước đó. Nó sẽ gợi lại, nhắc nhở, mơi gọi và hành hạ, để rồi cuối cùng đẩy mày đến phát điên.
— Ta biết chứ, ta biết chứ! — Dick hét lên, hai tay siết chặt đầy tuyệt vọng; — nhưng lạy Chúa trên cao! một gã ăn mày mù tội nghiệp chẳng lẽ không bao giờ được hưởng gì từ cuộc đời mình ngoài ba bữa ăn một ngày và chiếc áo lê dơ dáy hay sao? Ước gì cô ấy đến.
Đầu giờ chiều cô ta đã đến, bởi vì lúc đó không có gã thanh niên nào vướng bận trong đời, và cô ta nghĩ đến những lợi ích vật chất cho phép bản thân được thảnh thơi nhàn hạ trong suốt quãng đời còn lại.
— Nhìn anh khác hẳn đấy — cô ta tán thành. — Trông anh lại như ngày trước rồi — một quý ông kiêu hãnh với bản thân.
— Thế em không nghĩ anh xứng đáng nhận thêm một nụ hôn nữa sao? — Dick nói, mặt hơi ửng đỏ.
— Có lẽ thế — nhưng anh chưa được nhận đâu. Ngồi xuống đây xem em có thể giúp gì cho anh nào. Em chắc mẩm là ông Beeton đang lừa gạt anh đấy, nhất là khi anh chẳng thể tự kiểm tra sổ sách chi tiêu hàng tháng nữa. Có đúng thế không?
— Thế thì em mau đến quản lý nhà cửa thay anh đi, Bessie.
— Làm sao ở lại căn hộ này được — anh thừa biết điều đó mà.
— Anh biết chứ, nhưng chúng ta có thể dọn đến nơi khác, nếu em thấy xứng đáng.
— Em sẽ cố gắng chăm sóc anh; nhưng em không thích phải làm việc đầu tắt mặt tối nuôi cả hai đâu nhé. — Đây là một câu thăm dò.
Dick bật cười.
— Em có nhớ anh hay giấu sổ ngân hàng ở đâu không? — hắn hỏi. — Torp đã mang nó đi đối chiếu ngay trước khi đi đấy. Tìm thử xem nào.
— Thường thì nó ở dưới hũ đựng thuốc lá mà. A đây rồi!
— Thế nào?
— Ôi! Bốn ngàn hai trăm mười bảng chín xu một xu lẻ! Ôi chao ơi!
— Em có thể giữ lấy xu lẻ đó. Thế cũng không tệ cho một năm lao động nhỉ. Số đó cộng với một trăm hai mươi bảng một năm đã đủ tốt chưa?
Sự nhàn hạ và những bộ váy áo xinh xắn giờ đây đã nằm trong tầm với, nhưng cô ta phải tỏ ra đảm đang tháo vát để chứng minh rằng mình xứng đáng với chúng.
— Rồi ạ; nhưng anh sẽ phải dọn đi, và nếu chúng ta kiểm kê lại đồ đạc, em nghĩ sẽ thấy ông Beeton đã lén lút cuỗm đi mấy món nhỏ ở đây rồi đấy. Trông chúng không còn đầy đủ như trước nữa.
— Thôi kệ đi, cứ để hắn ta giữ lấy. Điều duy nhất anh tha thiết muốn mang theo chính là bức tranh anh thuê em làm mẫu — hồi em hay cáu gắt với anh ấy. Chúng ta sẽ rời khỏi nơi này, Bess, và chuồn đi xa nhất có thể.
— Ồ vâng — cô ta bất an đáp.
— Anh chẳng biết mình có thể trốn đi đâu để thoát khỏi chính mình, nhưng anh sẽ thử, và em sẽ có mọi bộ váy xinh xắn mà em thích. Chắc em thích lắm nhỉ. Lại đây cho anh hôn cái nào, Bess. Lạy Chúa! Được ôm lấy vòng eo của một người phụ nữ thật tuyệt làm sao.
Rồi lời sấm truyền trong đầu bỗng ứng nghiệm. Nếu cánh tay hắn đang ôm lấy eo Maisie như thế này và một nụ hôn vừa được trao nhận giữa hai người — thì tại sao... Hắn siết chặt cô gái hơn nữa bởi vì cơn đau đang quất roi vào hắn. Cô ta đang tự hỏi làm thế nào để giải thích về một tai nạn nhỏ đối với bức Melancolia. Dù sao đi nữa, nếu người đàn ông này thực sự khao khát sự bầu bạn của cô — và chắc chắn hắn sẽ tụt dốc trở lại vũng lầy ban đầu nếu cô bỏ đi — thì hắn cũng chỉ cằn nhằn đôi chút thôi chứ chẳng đến nỗi nào.
Ít nhất thì thật thú vị khi xem điều gì sẽ xảy ra, và theo những gì cô ta được dạy, đàn ông nên có một chút e sợ trước người bạn đồng hành của mình.
Cô ta cười hồi hộp, rồi trượt khỏi vòng tay hắn.
— Em nghĩ anh không cần phải bận tâm về bức tranh đó đâu — cô ta mở lời, với hy vọng đánh lạc hướng sự chú ý của hắn.
— Nó nằm ở đâu đó phía sau mấy tấm vải bạt của anh mà. Tìm nó đi, Bess; em lạ gì nó nữa.
— Em biết — nhưng mà...
— Nhưng nhị gì? Em đủ khôn ngoan để xoay sở bán nó cho một tay buôn tranh cơ mà. Phụ nữ mặc cả giỏi hơn đàn ông nhiều. Nó có thể đáng giá tám hay chín trăm bảng cho — cho chúng ta đấy. Đã lâu rồi anh chẳng buồn nghĩ đến nó. Nó gắn liền với cuộc đời anh quá mà... Nhưng chúng ta sẽ xóa sạch dấu vết và tống khứ mọi thứ đi, nhỉ? Làm lại từ đầu thôi, Bess.
Lúc này cô ta bắt đầu cảm thấy vô cùng hối hận, bởi vì cô ta thừa biết giá trị của đồng tiền. Tuy nhiên, có khả năng là gã mù đang đánh giá quá cao giá trị tác phẩm của hắn. Cô biết mấy gã họa sĩ thường vô cùng ngớ ngẩn về đồ đạc của họ. Cô khúc khích cười như một cô hầu gái bẽn lẽn khi cố giải thích về việc làm vỡ ống nước.
— Em rất xin lỗi, nhưng anh còn nhớ là em đã — đã rất giận anh trước khi anh Torpenhow đi không?
— Em đã rất giận, cô bé ạ; và thề có Chúa, anh nghĩ em có quyền giận chứ.
— Thế thì em... nhưng anh không chắc là anh Torpenhow không nói gì với anh à?
— Nói gì cơ chứ? Lạy Chúa nhân từ, em đang làmùm beng lên chuyện gì thế trong khi lẽ ra có thể cho anh thêm một nụ hôn nữa cơ mà?
Hắn đang dần nhận ra, không phải lần đầu tiên trong đời, rằng hôn là một thứ thuốc độc ngấm ngầm tích lũy. Càng nhận được nhiều, người ta lại càng khao khát thêm.
Bessie liền tặng ngay một nụ hôn, vừa thì thầm: — Em giận quá nên đã dùng dầu thông xóa sạch bức tranh đó mất tiêu rồi. Anh không giận chứ?
— Sao cơ? Nói lại xem nào. — Bàn tay hắn đã bấu chặt lấy cổ tay cô ta.
— Em dùng dầu thông và dao cạo sạch đi rồi — Bessie ngập ngừng đáp. — Em cứ nghĩ anh chỉ việc vẽ lại thôi. Anh vẽ lại rồi phải không? Ôi, bỏ cổ tay em ra; đau quá.
— Không còn sót lại chút gì của tác phẩm đó sao?
— Chẳng... chẳng còn cái nào trông ra hình thù gì nữa cả. Em xin lỗi — em không biết anh lại coi trọng nó thế; em chỉ đùa thôi mà. Anh không định đánh em đấy chứ?
— Đánh em! Không! Để anh nghĩ đã.
Hắn không buông cổ tay cô ra mà đứng trân trân nhìn xuống tấm thảm.
Rồi hắn lắc đầu giống như một con bò tơ lắc đầu khi tiếng roi da quất sượt qua mũi cảnh báo nó quay lại con đường dẫn đến lò sát sinh mà nó đang muốn trốn chạy. Suốt bao nhiêu tuần qua, hắn đã ép bản thân không được nghĩ đến bức Melancolia, bởi vì nó là một phần trong cuộc đời đã chết của hắn. Với sự trở lại của Bessie cùng những viễn cảnh mới mẻ vừa mở ra, bức Melancolia — trong trí tưởng tượng còn lộng lẫy hơn bất cứ lúc nào trên vải bạt — lại hiện về. Nhờ có nó, hắn có thể kiếm thêm tiền để nuông chiều Bess và quên đi Maisie, cũng như tìm lại hương vị của một thành công gần như đã lãng quên. Giờ đây, nhờ sự dại dột của một ả hầu gái độc ác, chẳng còn gì để mong chờ nữa — thậm chí chẳng còn cả hy vọng rằng một ngày nào đó hắn có thể thực sự gắn bó với ả hầu gái này. Tồi tệ nhất là, hắn đã bị biến thành một kẻ lố bịch trong mắt Maisie. Phụ nữ có thể tha thứ cho kẻ đã hủy hoại sự nghiệp cả đời mình chừng nào hắn còn trao tình yêu; đàn ông có thể tha thứ cho những kẻ phá vỡ tình yêu đời mình, nhưng hắn sẽ không bao giờ tha thứ cho việc tác phẩm của mình bị hủy diệt.
— Tck—tck—tck — Dick nghiến răng kêu lên, rồi khẽ cười khúc khích. — Đó là một điềm báo, Bessie, và — xét cho cùng thì mọi chuyện — đây là cái giá phải trả cho những gì anh đã làm. Cho chó má thật đấy! Thảo nào Maisie bỏ chạy. Chắc nó nghĩ anh điên thật rồi — trách sao được nó chứ! Toàn bộ bức tranh bị hủy hoại, phải thế không? Sao em lại làm thế?
— Vì em tức lắm. Giờ thì em hết giận rồi — em thấy hối hận vô cùng.
— Anh tự hỏi... Thôi chẳng sao cả. Lỗi tại anh đã gây ra sự hiểu lầm này.
— Hiểu lầm gì cơ ạ?
— Có những chuyện em sẽ không hiểu được đâu, cưng ạ. Lạy Chúa vĩ đại! Nghĩ đến việc một mẩu rác rưởi nhỏ nhoi như mày lại có thể làm ta chệch nhịp bước! — Dick đang tự lu bu nói một mình trong khi Bessie cố gắng giật tay ra khỏi cái siết của hắn.
— Em không phải là mẩu rác rưởi, và anh không được gọi em như thế! Em làm thế vì em ghét anh, và giờ em chỉ hối hận vì anh... vì anh...—
— Chính xác — vì anh mù. Chẳng có gì tinh tế bằng cách cư xử trong những chuyện nhỏ nhặt nhỉ.
Bessie bắt đầu sụt sùi khóc. Cô ta không thích bị kiềm tỏa trái ý muốn; cô ta sợ hãi khuôn mặt mù lòa cùng biểu cảm trên đó, và cũng hối hận vì màn trả thù vĩ đại của mình lại chỉ khiến Dick bật cười.
— Đừng khóc — hắn nói, rồi ôm cô vào lòng. — Em chỉ làm những gì mình cho là đúng thôi mà.
— Em... em không phải là mẩu rác rưởi, và nếu anh còn nói thế em sẽ không bao giờ đến gặp anh nữa.
— Em không biết em đã gây ra cho anh những gì đâu. Anh không giận đâu — thật đấy, không giận đâu. Im lặng một phút nào.
Bessie nép trong vòng tay hắn với vẻ co ro. Ý nghĩ đầu tiên của Dick gắn liền với Maisie, và nó cứ nhói đau như sắt nung áp vào vết thương hở.
Chẳng phải tự dưng mà một người đàn ông được phép tự ý kết giao với sai lầm của đời mình.
Nỗi đau đớn đầu tiên — cảm giác đầu tiên về những gì đã mất chỉ là khúc dạo đầu cho vở kịch, bởi vì Đấng Quan Phòng công minh thích thú với việc gây ra đau khổ đã sắc lệnh rằng sự thống khổ sẽ quay trở lại, và điều đó xảy ra ngay giữa lúc hoan lạc tột cùng.
Những ai đã từ bỏ hoặc bị từ bỏ bởi tình yêu của đời mình đều thấu hiểu nỗi đau này, và trong vòng tay của những người vợ mới, họ buộc phải nhận thức rõ điều đó.
Tốt hơn là nên ở một mình và chỉ gánh chịu sự khốn khổ của cô độc, miễn là còn tìm thấy sự khuây khỏa trong công việc hằng ngày. Một khi nguồn cội đó mất đi, người đàn ông ấy chỉ còn biết nhận lấy sự thương hại và bị bỏ mặc một mình.
Những điều này và vài chuyện khác đã được Dick ngẫm nghĩ trong lúc đang ôm chặt Bessie vào lòng.
— Dù em có thể không biết — hắn ngẩng đầu lên nói — Chúa là một vị Thần công chính và đáng sợ, hỡi Bess; ngài có khiếu hài hước rất đậm đà đấy. Đáng đời anh lắm — sao mà đáng đời anh thế này! Torp hẳn đã hiểu được nếu cậu ấy ở đây; cậu ấy chắc cũng từng chịu đựng đôi chút dưới tay em, cô bé ạ, nhưng chỉ trong một phút giây nào đó thôi. Anh đã cứu cậu ấy. Ai đó hãy ghi công này cho anh xem nào.
— Để em đi — Bess nói, nét mặt tối sầm lại. — Để em đi.
— Khoan đã nào. Đã bao giờ em đi học giáo lý ngày Chúa nhật chưa?
— Chưa bao giờ. Để em đi, bảo thế đi; anh đang giễu cợt em đấy à.
— Thật ra là không. Anh đang giễu cợt chính mình... Thế này nhé. "Hắn cứu được người khác, nhưng chính bản thân lại chẳng thể cứu." Nó không hẳn là một câu trích dẫn trong sách giáo khoa đâu. — Hắn nới lỏng tay khỏi cổ tay cô, nhưng vì hắn đang đứng chắn ngang cửa ra vào nên cô không tài nào trốn thoát. — Chà, một người phụ nữ nhỏ bé có thể gây ra biết bao nhiêu là tai họa!
— Em xin lỗi; em thực sự xin lỗi về bức tranh.
— Anh thì không. Anh còn phải cảm ơn em vì đã phá hủy nó cơ... Lúc nãy chúng ta đang nói dở chuyện gì trước khi em nhắc đến món đó nhỉ?
— Về chuyện đi trốn — và tiền nong. Chuyện anh với em cùng đi ấy.
— À phải rồi. Chúng ta sẽ đi — ý anh là, anh sẽ đi.
— Thế còn em?
— Em sẽ nhận được hẳn năm mươi bảng vì tội phá hoại một bức tranh.
— Thế ra anh không...?
— Sợ là không rồi, cưng ạ. Nghĩ đến năm mươi bảng để mua sắm váy áo xinh xắn cho riêng mình đi.
— Anh bảo là anh chẳng thể làm được gì nếu thiếu em cơ mà.
— Điều đó đúng vào lúc trước thôi. Giờ thì anh khá hơn rồi, cảm ơn em nhé. Lấy cái mũ cho anh nào.
— Lỡ em không lấy thì sao?
— Beeton sẽ lấy, và em sẽ mất năm mươi bảng. Thế thôi. Lấy đi.
Bessie thầm rủa trong miệng. Cô ta đã thực sự thương hại người đàn ông này, đã hôn hắn với sự chân thành gần như tương đương, bởi vì hắn không phải là kẻ không có mã đẹp; cô ta thích cảm giác được làm người bảo vệ hắn trong một chừng mực nào đó và trong một thời gian ngắn, và trên hết là có bốn ngàn bảng đang chờ ai đó quản lý. Giờ đây, chỉ vì một lời nói hớ hênh và chút ham muốn đàn bà muốn gây ra một nỗi đau nhè nhẹ, không quá lớn — cô ta đã đánh mất số tiền, cơ hội lười biếng sung sướng cùng những bộ cánh đẹp đẽ, sự bầu bạn, và cả cơ hội trông bảnh bao đàng hoàng chẳng khác gì một tiểu thư chính hiệu.
— Bây giờ thì châm tẩu cho anh đi. Thuốc lá hút chẳng thấy mùi vị gì nữa, nhưng mặc kệ, anh sẽ ngồi nghĩ ngợi cho thấu đáo. Hôm nay là thứ mấy rồi, Bess?
— Thứ ba.
— Vậy thì thứ năm là ngày tàu chạy. Thật là ngốc nghếch — đúng là một gã mù ngốc nghếch! Hai mươi hai bảng là đủ tiền vé về nhà của anh rồi. Thêm mười bảng cho các chi phí phát sinh. Chúng ta phải ở trọ nhà Madam Binat vì tình nghĩa xưa cũ. Tổng cộng là ba mươi hai bảng. Thêm một trăm cho chi phí chuyến đi trước — chà, không biết Torp sẽ trố mắt ngạc nhiên thế nào khi thấy anh đây! — một trăm ba mươi hai bảng trừ ra còn lại bảy mươi tám bảng để làm tiền baksheesh — anh sẽ cần đến nó — và để tiêu vặt. Em khóc cái gì thế, Bess? Có phải lỗi tại em đâu cô bé; lỗi hoàn toàn ở anh mà. Ôi cái con chồn hôi nhỏ ngộ nghĩnh của anh ơi, lau nước mắt đi rồi đưa anh ra ngoài nào! Anh muốn lấy cuốn sổ tiết kiệm và séc. Đợi một phút. Bốn ngàn bảng với lãi suất bốn phần trăm — đó là khoản lãi an toàn — nghĩa là một trăm sáu mươi bảng một năm; một trăm hai mươi bảng một năm — cũng an toàn — là hai trăm tám mươi, và hai trăm tám mươi cộng thêm ba trăm bảng một năm nghĩa là cuộc sống xa hoa dát vàng đối với một phụ nữ độc thân. Nào Bess, chúng ta đến ngân hàng thôi.
Mang theo thêm hai trăm mười bảng được cất kỹ trong thắt lưng đựng tiền, Dick giục Bessie — lúc này đang vô cùng hoang mang — đi nhanh từ ngân hàng đến văn phòng hãng tàu P. & O., nơi hắn giải thích mọi thứ một cách ngắn gọn.
— Port Said, vé đơn hạng nhất; khoang càng sát hầm hành lý càng tốt. Chuyến tàu nào sẽ khởi hành vậy?
— Tàu Colgong — nhân viên bán vé trả lời.
— Con tàu đó hơi tròng trành đấy. Lên tàu ở Tilbury rồi đi tàu phụ, hay là cập bến ở Galleons và vào cảng?
— Galleons. Mười hai giờ bốn mươi phút, ngày thứ năm.
— Cảm ơn. Thừa tiền lại cho tôi nhé — mắt tôi không được rõ lắm — anh đếm trực tiếp vào tay tôi được không?
— Nếu ai cũng mua vé dứt khoát như thế này thay vì cứ lải nhải về mấy cái rương hòm của họ thì cuộc sống này cũng đáng giá phết — nhân viên bán vé nói với người đồng nghiệp đang cố giải thích cho một bà mẹ đầu bù tóc rối có quá nhiều con rằng sữa đặc cũng tốt cho trẻ nhỏ đi biển chẳng kém gì sữa tươi ở tiệm. Vì mới mười chín tuổi và chưa vợ, anh ta nói với vẻ đầy quả quyết.
— Bây giờ chúng ta đã — Dick vừa nói vừa vỗ vào chỗ chiếc thắt lưng đang giấu vé và tiền khi họ quay trở lại phòng vẽ — nằm ngoài tầm với của đàn ông, quỷ dữ, hay phụ nữ — điều này quan trọng hơn nhiều. Anh còn ba việc nhỏ phải giải quyết trước ngày thứ năm, nhưng anh không cần em phải giúp đâu, Bess. Đến đây vào sáng thứ năm lúc chín giờ nhé. Chúng ta sẽ ăn sáng, rồi em sẽ đưa anh xuống ga Galleons.
— Anh định làm gì thế?
— Đi xa chứ sao. Anh ở lại đây làm gì?
— Nhưng anh có thể tự chăm sóc bản thân đâu?
— Việc gì anh cũng làm được hết. Trước đây anh chưa nhận ra, nhưng giờ thì có. Anh đã làm được rất nhiều việc rồi đấy. Quyết tâm sẽ được thưởng một nụ hôn nếu Bessie không phản đối. — Kỳ lạ thay, Bessie lại phản đối và Dick bật cười. — Chắc là em đúng rồi. Thôi được, ngày mốt hãy đến lúc chín giờ và em sẽ nhận được tiền của mình.
— Thật chắc chắn chứ?
— Anh không quỵt nợ đâu, và em sẽ chẳng biết anh có quỵt hay không nếu em không đến. Ôi, nhưng mà chờ đợi lâu quá đi mất! Tạm biệt em nhé, Bessie — gọi Beeton vào đây khi em ra về.
Người quản gia bước vào.
— Toàn bộ đồ đạc trong phòng tôi đáng giá bao nhiêu? — Dick hách dịch hỏi.
— Tôi dám nói gì đâu thưa ông. Có món thì rất đẹp nhưng có món thì hỏng hóc tơi tả hết cả rồi.
— Tôi mua bảo hiểm hai trăm bảy mươi cơ mà.
— Chính sách bảo hiểm thì chẳng thể làm tiêu chuẩn được đâu, dù tôi không nói là...
— Ôi dào, dẹp cái thói dài dòng vòng vo của anh đi! Anh đã vơ vét chán chê từ tôi và những khách thuê khác rồi. Hồi nọ chính anh còn bàn chuyện nghỉ hưu và mua lại quán rượu cơ mà. Trả lời thẳng vào câu hỏi đi.
— Năm mươi — ông Beeton đáp ngay lập tức không chút do dự.
— Gấp đôi lên; bằng không tôi sẽ đập nát một nửa số đồ đạc và đem phần còn lại đi đốt hết.
Hắn lần đường đến một kệ sách dùng để đỡ một chồng sổ phác thảo, và giật phăng một trong những cây cột bằng gỗ gụ ra.
— Thế thì tội lỗi lắm thưa ông — ông Beeton hoảng hốt lên tiếng.
— Đồ của tôi cơ mà. Một trăm hay là...
— Một trăm thì một trăm. Tôi sẽ tốn tận ba xu rưỡi để sửa lại cái cột trang trí này đấy.
— Tao biết ngay mà. Mày quả là một tên bịp bợm chính hiệu khi dám hét ngay cái giá đó!
— Tôi hy vọng mình chưa làm gì phiền lòng các khách thuê, nhất là ngài, thưa ông.
— Thôi khỏi bàn chuyện đó. Kiếm tiền mang đến đây cho tôi vào ngày mai, và bảo đảm tất cả quần áo của tôi được đóng gói gọn gàng vào chiếc vali da bò màu nâu nhỏ. Tôi đi đây.
— Nhưng còn thời hạn báo trước một quý thì sao ạ?
— Tôi sẽ chịu phạt tiền phá hợp đồng. Lo việc đóng gói đi và để tôi ở một mình.
Ông Beeton bàn tán về sự thay đổi đột ngột này với vợ, và bà kết luận rằng Bessie chính là thủ phạm đứng đằng sau mọi chuyện. Chồng bà thì có cái nhìn nhân hậu hơn.
— Quá đột ngột — nhưng tính cậu ấy xưa nay vẫn thế mà. Lại đây mà nghe cậu ấy lẩm bẩm kìa!
Có tiếng ngâm nga cất lên từ phòng của Dick.
— Chúng ta sẽ chẳng bao giờ quay lại nữa đâu hỡi các chàng trai, Chúng ta sẽ chẳng bao giờ quay lại chốn này; Chúng ta sẽ phó mặc cho quỷ sứ với bất kỳ lý do gì, Và chẳng bao giờ quay lại nữa đâu! Ồ hãy nói rằng chúng ta đang lênh đênh hay trên bờ đi các chàng trai, Ồ hãy nói rằng chúng ta lênh đênh hay trên bờ; Nhưng chúng ta sẽ chẳng bao giờ quay lại nữa đâu hỡi các chàng trai, Chúng ta sẽ chẳng bao giờ quay lại nữa!
— Ông Beeton! Ông Beeton! Khỉ thật, súng lục của tôi đâu rồi?
— Nhanh lên, cậu ta phát điên lên rồi định tự sát kìa! — bà Beeton hoảng hốt nói.
Ông Beeton cất lời xoa dịu Dick, nhưng phải mất một lúc lâu sau, khi hắn đang lầm lũi đi qua đi lại trong phòng ngủ, hắn mới nhận thức được ý định của những lời hứa hẹn 'sẽ tìm thấy mọi thứ vào ngày mai, thưa ông'.
— Ồ cái lão già mũi đỏ ngốc nghếch — cái tên Viện sĩ bất tài! — cuối cùng hắn hét lên. — Mày tưởng tao muốn tự sát chắc? Thế thì cầm lấy khẩu súng bằng cái bàn tay đang run lẩy bẩy của mày đi. Đụng vào là nó cướp cò đấy, vì nó đã lên đạn rồi. Nó nằm đâu đó trong bộ đồ dã chiến của tao — ở cái gói dưới đáy vali kìa.
Từ lâu Dick đã cẩn thận chuẩn bị cho mình một bộ trang bị dã chiến nặng bốn mươi pa-vân được đúc rút từ chính kinh nghiệm bản thân. Chính thứ báu vật được cất kỹ này là thứ hắn đang cố tìm và sờ soạng lại. Ông Beeton chộp ngay lấy khẩu súng lục nằm trên cùng của bọc đồ, và Dick thọc tay sục sạo giữa chiếc áo khoác và quần màu kaki, những dải quấn ống chân bằng vải xanh, cùng những chiếc áo sơ mi flannel dày gấp gọn gàng trên một đôi cựa gà hình cổ thiên nga. Dưới những thứ đó và bình đựng nước là một cuốn sổ phác thảo cùng một hộp đựng văn phòng phẩm bằng da lợn.
— Những thứ này chúng ta không cần; anh cứ lấy đi, ông Beeton. Mọi thứ còn lại tôi giữ. Đóng gói chúng lên phía trên bên phải vali của tôi. Xong việc thì vào phòng vẽ cùng vợ anh. Tôi muốn gặp cả hai người. Đợi một phút; kiếm cho tôi một cây bút và một tờ giấy viết thư.
Viết lách chưa bao giờ là chuyện dễ dàng khi bạn không thể nhìn thấy, và Dick có những lý do đặc biệt muốn tác phẩm của mình phải thật rõ ràng. Thế nên hắn bắt đầu, tay trái dò theo hướng tay phải: "Chữ viết xấu thế này là vì tôi bị mù và không nhìn thấy bút." Hừm! — dẫu là luật sư cũng chẳng thể hiểu lầm được câu này. Chắc phải ký tên, nhưng chẳng cần người làm chứng. Giờ thì thấp xuống một inch — sao từ trước đến nay mình không học cách dùng máy đánh chữ nhỉ? — "Đây là di chúc cuối cùng của tôi, Richard Heldar. Tôi hoàn toàn minh mẫn về thể chất lẫn tinh thần, và không có di chúc nào trước đó bị hủy bỏ." — Thế là ổn. Chết tiệt cái bút này! Lúc nãy mình đang ở dòng mấy trên giấy rồi nhỉ? — "Tôi để lại tất cả những gì tôi sở hữu trên thế giới này, bao gồm bốn ngàn bảng, và hai ngàn bảy trăm hai mươi tám bảng đang được giữ hộ tôi — ồ, không thể viết thẳng hàng được thế này."
Hắn xé rách một nửa tờ giấy và bắt đầu lại với lời cảnh báo về nét chữ. Sau đó: "Tôi để lại toàn bộ số tiền tôi có trên đời này cho" — tiếp theo là tên của Maisie, cùng tên của hai ngân hàng đang giữ tiền.
— Nó có thể không hoàn toàn đúng quy thức, nhưng chẳng ai có quyền mảy may tranh chấp cả, và tôi đã ghi địa chỉ của Maisie rồi. Vào đi, ông Beeton. Đây là chữ ký của tôi; tôi muốn anh và vợ làm chứng. Cảm ơn. Ngày mai anh phải dẫn tôi đến chỗ chủ nhà để tôi trả tiền phạt vì dọn đi mà không báo trước, đồng thời gửi gắm tờ giấy này cho ông ta phòng khi có chuyện gì xảy ra trong lúc tôi vắng mặt. Bây giờ chúng ta sẽ nhóm lò sưởi phòng vẽ. Ở lại với tôi và đưa giấy tờ cho tôi theo ý muốn nhé.
Chẳng ai có thể ngờ cho đến khi tự mình trải nghiệm rằng một năm tích tụ hóa đơn, thư từ và biên lai có thể tạo ra một ngọn lửa lớn nhường nào. Dick nhồi nhét vào lò sưởi mọi tài liệu có trong phòng vẽ — ngoại trừ duy nhất ba bức thư chưa mở; hắn phá hủy cả những cuốn sổ phác thảo, sổ tay ghi chép nháp, lẫn những bức tranh vẽ trên vải bạt cả mới lẫn dở dang.
— Quả là một đống rác rưởi mà một người thuê nhà tích tụ được nếu ở đủ lâu tại một chỗ, thật đấy — cuối cùng ông Beeton lên tiếng.
— Đúng thế đấy. Còn sót lại gì nữa không? — Dick rà tay xung quanh các bức tường.
— Hết sạch rồi thưa ông, và lò sưởi đang nóng đỏ cả lên kìa.
— Tuyệt vời, và anh vừa mất số bản phác thảo trị giá khoảng một ngàn bảng đấy. Hô hô! Đáng giá ngàn bảng thật đấy chứ, nếu tôi còn nhớ mình từng tài giỏi thế nào.
— Vâng, thưa ông — ông Beeton lễ phép đáp. Ông ta hoàn toàn đinh ninh rằng Dick đã phát điên rồi, nếu không thì đời nào hắn chịu bán tống bán tháo đống đồ đạc tuyệt vời của mình với giá rẻ bèo như cho. Mấy cái đồ bằng vải bạt đấy chỉ chật chỗ chứa đồ và dẹp quách đi là tốt nhất.
Bây giờ chỉ còn lại việc giao phó bản di chúc nhỏ vào tay những người đáng tin cậy: việc đó phải đợi đến ngày mai mới làm được. Dick lần mò khắp sàn nhà nhặt những mảnh giấy vụn cuối cùng, tự nhủ đi nhủ lại rằng chẳng còn sót lại bất kỳ chữ viết hay dấu vết nào về cuộc đời quá khứ của hắn trong ngăn kéo hay bàn làm việc, rồi ngồi thẫn thờ trước lò sưởi cho đến khi ngọn lửa tắt lịm và thanh sắt nguội dần co lại trong tiếng nứt nẻ giữa bầu không gian tĩnh mịch của màn đêm.