Có người nghĩ, nếu mắt người mọc ở những chỗ khác trên cơ thể có lẽ sẽ hay hơn. Cách nói đó có đúng không? Các nhà khoa học đã giải đáp vấn đề này một cách tường tận như sau:
Họ nói, hai mắt của người mọc trên mặt là kết quả của cả một quá trình lịch sử tiến hoá phát triển sinh vật lâu dài mới đạt được, đó cũng là cách chọn lựa tốt nhất để thích ứng với môi trường. Nguyên lí này rất đơn giản. Vì nếu mắt ở vị trí cao trên cơ thể thì nhìn được xa hơn, có lợi cho việc tìm kiếm thức ăn và phát hiện kẻ địch, tầm mắt rộng hơn. Thấy nhiều, biết rộng sẽ thúc đẩy trí lực con người phát triển. Mắt ở phía trước cũng có nguyên nhân của nó. Vì chân của con người thích hợp với việc đi lên phía trước, nếu thấy có chướng ngại thì sẽ đi vòng qua; hai tay có thói quen làm những việc ở phía trước cũng đòi hỏi hai mắt phải nhìn về phía trước. Ngoài ra, hai mắt ở phía trước có thể tập trung quan sát và xử lí các việc trước mặt, tránh được những cử chỉ không nhất quán, khi bên trái, khi bên phải, đồng thời còn tăng thêm cảm giác lập thể về hình tượng và sự vật, có lợi cho việc phán đoán vật ở xa hay gần, điều đó trong cạnh tranh sinh tồn vô cùng quan trọng.
Bây giờ ta thử thay đổi vị trí của mắt để xét về vấn đề này. Ví dụ nếu hai mắt đều ở bên trái hoặc bên phải thì kết quả khiến cho con người giống như con cua chỉ có thể đi ngang. Lấy ví dụ một mắt ở bên trái, một mắt ở bên phải, hoặc một mắt ở phía trước, một mắt ở phía sau, như vậy tầm nhìn của con người sẽ được mở rộng hơn, nhưng không thể nào tập trung sức quan sát, cũng không thể nhìn thấy hình ảnh lập thể của các vật, khiến cho ta không phân biệt được vật đó ở xa hay ở gần.
Về vị trí của con mắt còn có một khả năng, đó là để cho mắt mọc trên đỉnh đầu thì sẽ thế nào? ở vị trí này càng gay go hơn, vì con người không thể khi nào cũng nhìn trăng sao trên bầu trời mà quan trọng nhất là phải nắm vững mọi việc xung quanh để có hành động ứng xử thích hợp.
Từ khoá: Con mắt.
92. Vì sao nhìn màu xanh nhiều có lợi cho mắt?
Các vật xung quanh muôn màu, muôn vẻ, làm cho vạn vật tươi đẹp và rõ ràng, khiến cho con người nảy sinh tình cảm và hứng thú khác nhau.
Màu tươi quá dễ khiến cho ta có cảm giác mệt mỏi, màu ảm đạm khiến cho ta cảm thấy nặng nề, màu đỏ và màu vàng đưa lại cảm giác loá mắt, màu xanh và màu lục đem lại cho ta cảm giác mát mẻ và yên tĩnh. Sự hấp thu và phản xạ của màu sắc cũng khác nhau. Màu đỏ phản xạ đối với ánh sáng là 67%, phản xạ của màu vàng là 65%, phản xạ màu lục 47%, phản xạ màu xanh chỉ có 36%. Vì màu đỏ và màu vàng phản xạ ánh sáng khá mạnh nên dễ gây loá và nhức mắt. Màu xanh và màu lục hấp thu và phản xạ ánh sáng ở mức trung bình, làm cho các tổ chức ở võng mạc trong mắt và hệ thống thần kinh, vỏ đại não dễ chịu. Ví dụ, màu xanh và màu lục của rừng xanh thảm cỏ không những có thể hấp thu các tia tử ngoại trong ánh nắng có hại đối với mắt mà đồng thời còn có thể làm giảm độ loá mắt do ánh sáng mạnh gây ra.
Sau khi học tập hay làm việc căng thẳng, bạn đứng tựa bên cửa sổ trông ra cây cối xa xa, tinh thần sẽ cảm thấy được thư giãn, sự mệt mỏi của mắt cũng dần dần mất đi. Vì vậy hằng ngày sau khi học tập và làm việc nên nhìn vào màu xanh và màu lục, như thế sẽ có tác dụng bảo vệ mắt.
Từ khoá: Bảo vệ mắt.
93. Vì sao ánh sáng mạnh gây ra mắt cận thị?
Con mắt là cơ quan rất kì diệu của cơ thể, nó có khả năng phân biệt ánh sáng mạnh, yếu, màu sắc và hình dạng, độ to nhỏ, xa gần của vật thể. Trong điều kiện bình thường, đối với ánh sáng mạnh hay yếu, hoặc vật thể xa hay gần, nhãn cầu đều có sự điều tiết thích nghi, giống như máy ảnh có thể điều chỉnh ống kính để ảnh rõ nét.
Thường người ta cho rằng: khi cường độ ánh sáng không đủ, hoặc thời gian mắt nhìn dưới ánh sáng yếu kéo dài quá mức sẽ là nguyên nhân chủ yếu khiến cho mắt cận thị. Vì vậy để bảo vệ mắt, có người đã tăng độ sáng trong phòng lên, ban ngày cũng bật đèn sáng, thậm chí có người còn xem sách dưới ánh sáng của ánh Mặt Trời hoặc ánh nắng đèn loá mắt, kết quả làm cho thị lực của mắt không những không tăng lên mà còn giảm xuống. Nguyên nhân vì sao? Đó là vì sau khi ánh sáng mạnh đi vào mắt, sự kích thích của ánh sáng mạnh đối với tế bào cảm quang trên võng mạc lại thông qua thần kinh thị giác truyền lên khiến cho cơ trơn dạng cầu trong củng mạc bị co lại, mệt mỏi, khiến cho đồng tử thu nhỏ hạn chế số lượng tia sáng đi vào mắt. Ngoài ra, thanh thiếu niên là lứa tuổi đang ở giai đoạn phát triển, con mắt cũng giống như các cơ quan khác trong cơ thể, chưa hoàn toàn thành thục, dễ bị sự kích thích quá mức của nhân tố bên ngoài mà phát sinh thay đổi. Con mắt bị ánh sáng mạnh kích thích lâu dài, có thể gây nên chức năng của nhãn cầu bị biến đổi, làm cho chức năng điều tiết của mắt yếu đi, từ đó mà sinh bệnh cận thị.
Qua đó, có thể thấy ánh sáng không nên yếu quá, cũng không nên mạnh quá, cự li giữa sách và đèn không nên nhỏ hơn 0,5 m, ánh sáng nên chiếu từ bên trái phía trước để tránh bóng của tay phải cản trở đường nhìn, trên bóng đèn cần có chụp để khiến cho ánh sáng dịu lại, làm cho mắt thoải mái không bị kích thích.
Từ khoá: Cận thị; ánh sáng mạnh.
94. Vì sao có người thị lực yếu?
Có người thị lực rất kém, tuy bề ngoài con mắt của họ vẫn giống như người thị lực bình thường. Khi kiểm tra đáy mắt họ vẫn không phát hiện thấy có gì khác biệt, trong y học gọi như thế là thị lực yếu.
Muốn tìm hiểu thị lực yếu phải bắt đầu từ thời kì phát triển của mắt. Trẻ em lúc mới sinh, mắt của chúng chưa phát triển đủ tốt. Đến 3 tuổi, đường kính trước và sau nhãn cầu mới chỉ đạt đến 2, 3 mm, gần bằng mức độ của người lớn. Nếu ở giai đoạn thị lực phát triển chịu ảnh hưởng của những nhân tố nào đó gây trở ngại cho sự phát triển của chức năng thị lực thì có thể sẽ mắc bệnh thị lực yếu.
Nguyên nhân khác nhau dẫn đến những dạng thị lực yếu khác nhau. Ví dụ ta thường gặp người thị lực yếu bẩm sinh là do nhân tố bẩm sinh gây ra. Có thể võng mạc, thần kinh thị giác, thậm chí đại não phát triển không đẩy đủ. Những trẻ em sinh muộn hoặc lúc sinh bị dùng ốpsét để kẹp đầu ra gây nên võng mạc xuất huyết đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của thị lực. Từ đó gây nên thị lực yếu.
Có một loại thị lực yếu thường gặp do mắt lác nhìn nghiêng sinh ra. Khi nhìn nghiêng thường cảm thấy chóng mặt hoa mắt. Để khắc phục sự nhiễu loạn này, vỏ đại não sẽ tự phát khống chế những xung đột thần kinh do mắt lác truyền đến, lâu ngày sinh ra bệnh thị lực yếu.
Có người vì mắt khúc xạ ánh sáng không thẳng, hơn nữa từ bé lại không đeo kính để hiệu chỉnh, do đó mắt và thần kinh trung khu đều không được tập để phân biệt các vật một cách chính xác, kết quả sinh ra thị lực yếu do ánh sáng đi vào không chuẩn. Để ngăn ngừa thị lực yếu thì biện pháp then chốt nhất là ở lứa tuổi nhi đồng, nếu phát hiện thị lực yếu nên kịp thời kiểm tra làm rõ nguyên nhân, tiến hành những phương pháp trị liệu che mắt thích hợp, hoặc huấn luyện cách nhìn là có thể đạt được hiệu quả khá tốt.
Từ khoá: Thị lực yếu; Thị lực yếu bẩm sinh; Thị lực yếu do mắt lác; Thị lực yếu do ánh sáng đi vào không chuẩn.
95. Vì sao mắt không sợ lạnh?
Mùa đông trong gió lạnh, người đi ngoài đường thường mũi đỏ bầm, tai đau, tay tê dại, nhưng con mắt tuy lộ ra ngoài lại không cảm thấy lạnh.
Có phải vì mắt không có thần kinh cảm giác không? Đương nhiên không phải thế. Trên thực tế, giác mạc bên ngoài nhãn cầu là bộ phận nhạy cảm nhất trong cơ thể, chỉ hơi có bụi nhỏ bằng đầu mũi kim rơi vào là sẽ dẫn đến cảm giác không thoải mái.
Vậy thì sao mắt không cảm thấy lạnh? Đó là vì trên mắt chỉ có thần kinh quản xúc giác và cảm giác đau, không có thần kinh quản cảm giác lạnh. Cho nên mặc dù nhiệt độ thấp bao nhiêu con mắt cũng vẫn không cảm thấy lạnh.
Ở mũi, vành tai và tay những mạch máu nhỏ li ti rất nhiều, sau khi gặp lạnh những mạch máu này giãn ra nhanh chóng, tản nhiệt rất nhanh cho nên nhiệt độ ở những bộ phận này đặc biệt thấp. Còn giác mạc phía trước mắt là tổ chức trong suốt không chứa mạch máu, vì vậy nhiệt độ mất ít, phía trước lại còn có mí mắt mềm và mạch máu nhiều, giống như hai cánh cửa che chở gió lạnh phía trước, cho nên nhiệt độ của mắt trên thực tế so với lỗ mũi, vành tai và ngón tay để lộ ra bên ngoài thì cao hơn nhiều.
Từ khoá: Con mắt; Giác mạc.
96. Vì sao thợ hàn phải che mặt nạ?
Khi bạn đi qua chỗ hàn điện hoặc hàn hơi sẽ nhìn thấy ánh sáng loé lên, tàn lửa bắn ra tung toé. Nếu đứng ở đó nhìn chăm chú vào chỉ từ 1 - 2 phút, qua 6 - 10 giờ sau mắt vẫn còn cảm thấy đau nhức như bị lửa kích thích. Cảm giác sợ ánh sáng và mắt đỏ ngầu, khó mở, nước mắt chảy liên tục. Nghiêm trọng hơn mắt còn xuất hiện những màu sắc mãnh liệt như ánh nắng Mặt Trời, có lúc còn có thể xuất hiện bọng nước, kết mạc sưng đỏ, trên giác mạc phát sinh bong từng điểm. Hiện tượng này nói chung có thể tiếp tục từ 6 - 8 giờ, trong vòng 24 giờ sau mới dần dần giảm xuống, đó là hiện tượng "viêm mắt do bị ánh sáng kích thích".
Có người sẽ hỏi vì sao chỉ nhìn thấy ánh sáng điện đặc biệt sáng này đã bị bệnh? Đó là vì trong chớp sáng này có chứa một lượng lớn tia tử ngoại có hại cho mắt. Bước sóng của nó có loại dài loại ngắn, từ 400 - 300 nanomet (nm) là tử ngoại sóng dài, 300 nm trở xuống là tia tử ngoại sóng ngắn. Khi con mắt tiếp xúc với ánh sáng có tia tử ngoại với bước sóng từ 314 - 250 nm thì có 2% sẽ đi vào, 98% tia tử ngoại bị giác mạc và kết mạc hấp thụ, như vậy khiến cho các tổ chức của giác mạc và kết mạc thay đổi, sinh ra "viêm mắt do ánh sáng".
Để ngăn ngừa bệnh viêm mắt này, thợ hàn và những người giúp việc nhất định phải được bảo hộ bằng mặt nạ hoặc kính bảo hộ để ngăn cản tia tử ngoại làm tổn thương mắt.
Từ khoá: Viêm mắt do ánh sáng điện. Tia tử ngoại.
97. Vì sao nháy mắt?
Mí mắt của người ta có lúc bỗng nhiên vô cớ nháy liên hồi, khiến cho ta cảm thấy không thoải mái. Có người nói: "Nháy mắt trái là nháy tiền, nháy mắt phải là nháy hoạ". Thực ra điều này hoàn toàn là mê tín.
Mí mắt là "cửa ngõ" của con mắt, nó có tác dụng bảo vệ mắt. Trong mí mắt có một cơ rất mỏng. Các sợi cơ của mí mắt hình thành một vòng quanh mắt, nó có thể hoạt động tuỳ ý. Khi nó co lại thì nhắm mắt lại. Nếu một bộ phận nào đó của các sợi cơ này bị ảnh hưởng, khiến cho nó bỗng nhiên sản sinh sự co duỗi phức tạp thì sẽ xuất hiện hiện tượng nháy mắt.
Vậy các cơ mí mắt vì sao lại có sự co duỗi phức tạp? Nguyên nhân chủ yếu có hai loại: một là vì mất ngủ hoặc ngủ không đủ, con mắt mệt mỏi quá độ, hoặc là do thiếu máu, hút thuốc hoặc uống rượu quá mức khiến cho các cơ mí mắt căng thẳng khác thường. Loại thứ hai là do một loại bệnh mắt nào đó gây nên, ví dụ như bệnh cận thị, viễn thị, tán sắc, viêm kết mạc và viêm giác mạc. Qua đó có thể thấy nháy mắt ngẫu nhiên không phải là bệnh, nên chỉ cần chú ý nghỉ ngơi thích đáng thì rất nhanh sẽ mất nháy mắt. Nhưng nếu thường phát sinh nháy mắt, nháy liên tục thì nên đến bác sĩ kiểm tra và điều trị.
Từ khoá: Mí mắt; Nháy mắt; Cơ mí mắt.
98. Vì sao phải chớp mắt?
Mỗi người chúng ta, dù là già trẻ, hay nam nữ, trừ khi ngủ, còn hầu như từng phút đều chớp mắt. Người bình thường, một phút chớp mắt khoảng 10 lần, mỗi lần thời gian kéo dài từ 0,2 -0,4 giây. Chính vì tốc độ chớp mắt nhanh như thế cho nên khi người ta hình dung sự việc bỗng nhiên thay đổi thì thường nói: "trong chớp mắt, con gà biến thành con vịt".
Khi chớp mắt, tốc độ mi mắt co lại rất nhanh. Đừng cho rằng chớp mắt là việc nhỏ không đáng chú ý, nó có thể là phản xạ thần kinh của sinh lí ở động vật cao cấp mới có, hơn nữa có thể cho là sự phát triển hoàn thiện nhất của con người. Phản xạ thần kinh cao cấp này có hai chức năng lớn, một là bôi trơn mắt, khiến cho nước mắt phát huy đầy đủ tác dụng bảo vệ con mắt. Có người cho rằng chỉ có lúc khóc hoặc bị kích động quá mức, hoặc bị bụi rơi vào mắt thì mới ra nước mắt. Nhưng thực ra nước mắt từ trong tuyến lệ không ngừng được tiết ra, hơn nữa nước mắt được đưa vào kết mạc, chảy ra trên nhãn cầu, tập trung ở khoé mắt, cuối cùng thông qua ống nước mắt và mũi đi vào khoang mũi, chẳng qua là lượng ít quá nên ta không cảm giác được mà thôi. Chớp mắt khiến cho nước mắt có thể được bôi đồng đều trên giác mạc và kết mạc, phía trước nhãn cầu, từ đó mà bảo đảm cho mắt nhuận ướt. Giác mạc phải thường xuyên ướt nước mắt, nếu không sẽ trở thành khô, đục và không trong suốt khiến cho ta nhìn không rõ, thậm chí mắt mờ. Ngoài ra, phần trước của mắt lộ ra trong không khí, bụi bặm, khói và vi khuẩn dễ xâm nhập vào, nước mắt có tác dụng rửa trôi kết mạc, duy trì bề mặt nhãn cầu sạch sẽ, hơn nữa men hoà tan vi khuẩn trong nước mắt còn có thể khống chế vi khuẩn phát triển. Ngoài ra chớp mắt còn là sự điều tiết hoạt động của võng mạc và các cơ bên ngoài mắt. Võng mạc là tổ chức thần kinh ở vách trong của nhãn cầu, nó có thể cảm thụ sự kích thích của ánh sáng mà phát ra những xung động thần kinh, được thần kinh truyền lên trung khu để sản sinh ra thị giác. Nhãn cầu nhờ sự co rút của cơ mi mắt mà phát sinh chuyển động, nếu chúng ta mở mắt mãi không chớp thì võng mạc và các cơ ngoài của mắt phải làm việc liên tục, cho nên chớp mắt là để cho chúng được nghỉ ngơi một chút.
Tổng hợp những điều trên đây lại, chúng ta sẽ rõ được vì sao phải chớp mắt. Câu trả lời là: để bảo vệ con mắt.
Từ khoá: Chớp mắt; Phản xạ thần kinh sinh lí; Nước mắt.
99. Vì sao luyện tập cho mắt có thể đề phòng bệnh cận thị?
Một đôi mắt ban đầu bình thường vì sao dần dần lại biến thành cận thị. Nguyên nhân có rất nhiều, nhưng nguyên nhân chủ yếu là không chú ý dùng mắt hợp quy tắc vệ sinh. Trong một thời gian dài luôn dùng mắt ở trạng thái quá căng thẳng, lâu sẽ biến thành cận thị. Luyện tập giữ sức khoẻ cho mắt mà phương pháp để chống lại bệnh mắt cận thị, vận dụng cách xoa bóp, ấn huyệt của y học truyền thống là biện pháp tổng hợp để đề phòng bệnh cận thị. Giữ sức khoẻ cho mắt bằng cách thông qua xoa bóp các huyệt của kinh lạc, gây phản xạ không điều kiện, từ đó mà xoá bỏ được sự căng thẳng tích tụ ở mắt, nâng cao khả năng điều trị, khôi phục chức năng điều tiết tập trung, tác dụng này của y học cổ truyền gọi là "làm cho kinh lạc thông thương, điều hoà khí huyết".
Trong cơ thể người, hệ thống kinh lạc giống như hệ thống tuần hoàn máu, phân bố khắp cơ thể, nếu một chỗ nào đó phát sinh trở ngại thì sẽ sinh bệnh. Phương pháp xoa bóp huyệt là để xoá bỏ sự trở ngại đó, khiến cho kinh lạc thông thương có lợi cho tăng cường tuần hoàn máu, là phương pháp vật lí trị liệu. Sự kích thích xoa bóp huyệt nhẹ nhàng này có thể thông qua phản xạ thần kinh để tăng cường sự hấp thụ, đào thải của các tổ chức trong cơ thể, cải thiện và làm tăng thêm tuần hoàn máu xoá bỏ sự căng thẳng về điều tiết và tập trung, khôi phục chức năng sinh lí của cơ thể, từ đó mà đạt được mục đích ngăn ngừa bệnh cận thị.
Cho nên thao tác giữ sức khoẻ cho mắt là một phương pháp phù hợp với nguyên lí khoa học dự phòng bệnh cận thị. Chỉ cần kiên trì thực hiện thì sẽ đạt được mục đích ngăn ngừa bệnh cận thị.
Từ khoá: Thao tác bảo kiện mắt; Cận thị; Xoa bóp huyệt; Kinh lạc.
100. Vì sao có thể đeo kính tàng hình (kính áp tròng) trong mắt?
Kính thông thường phải nhờ có gọng kính đeo vào tai và sống mũi đỡ lấy. Nhờ có kính mà người đeo cải thiện được thị lực, nhưng cũng gây ra nhiều phiền phức. Ví dụ khi đi trong mưa tuyết phải luôn lau kính, nếu không kính sẽ mờ nhìn không rõ. Hơn nữa có một số người không thể đeo kính để làm việc, ví dụ như diễn viên kinh kịch không thể đeo kính để diễn. Vận động viên nhảy cao, cầu thủ bóng đá, vv.. cũng không thể đeo kính để thi đấu.
Để giải quyết vấn đề này, các nhà khoa học đã nghiên cứu tìm ra một loại "kính áp tròng", có thể trực tiếp đeo trong mắt, đường kính của nó khoảng 10 mm, chiều dày từ 0,1 - 0,3 mm. Loại kính này dùng thuỷ tinh hữu cơ rất tinh khiết để chế tạo. Nguyên liệu của nó vừa chắc vừa bền, vì vậy không bị vỡ. Độ trơn bóng và độ chính xác của nó rất cao. Vì vậy, đặt vào trong mắt có chiều cong hoàn toàn ăn khớp với giác mạc. Đeo loại kính này vì nó chuyển động đồng thời với nhãn cầu nên nhìn mọi vật rất chuẩn, tầm nhìn rộng, đồng thời không phải lo lắng như đeo loại kính phổ thông, diễn viên và vận động viên có thể đeo kính để biểu diễn hoặc luyện tập và thi đấu. Điều này đưa lại rất nhiều thuận lợi cho họ.
Kính áp tròng có thể khắc phục được những vấn đề mà kính bình thường gây ra, ví dụ do bề mặt giác mạc cao thấp không phẳng nên sinh ra hiện tượng tán quang không chuẩn, dùng loại kính này có thể hiệu chỉnh được. Khi sự chênh lệch giữa hai mắt rất lớn cũng có thể sử dụng nó. Những người mắt cận thị nặng (10 ÷ 20 điôp) độ cũng có thể không cần phải đeo loại kính dày và nặng như kính bình thường.
Từ khoá: Kính tàng hình.
