Thuốc và chất độc sau khi đi vào cơ thể sẽ xuất hiện hai hiệu quả khác nhau. Thuốc có thể phát huy tác dụng chữa bệnh, còn chất độc thì sản sinh phản ứng độc tính đối với cơ thể. Cho dù tác dụng của thuốc và chất độc như thế nào, chúng đều là những chất hoạt tính có nguồn gốc từ bên ngoài đi vào cơ thể.

Trong cơ thể chúng ta cũng có rất nhiều chất hoạt tính sinh vật. Ví dụ chất truyền thần kinh, hoocmôn, các hợp chất đa dạng, vv.., chúng có vai trò vô cùng quan trọng đối với chức năng sinh lí, sự sản sinh và điều tiết trong cơ thể. Vì những chất hoạt tính này vốn có trong cơ thể cho nên gọi là chất hoạt tính sinh vật từ bên trong.

Cho dù là hoạt tính sinh vật bên trong hoặc từ bên ngoài, khi nó sinh ra chức năng sinh lí hoặc hiệu quả trong cơ thể, đầu tiên đều cần phải kết hợp với thụ thể trên tế bào bia. Thụ thể giống như là một cửa ải, các chất hoạt tính sinh vật đến đó đều phải trải qua sự kiểm tra nghiêm ngặt, hoàn toàn hợp cách mới có thể phát huy tác dụng. Thụ thể này là một loại protêin hoá hợp thành phân tử cao sinh vật, thông thường nằm trên màng ngoài của tế bào. Sau khi chất hoạt tính đến tế bào bia, nó sẽ kết hợp với thụ thể, chuyển những thông tin có đặc tính phù hợp cho thụ thể, thông qua thụ thể lại truyền vào các kết cấu khác ở bên trong tế bào, cuối cùng sản sinh chức năng sinh vật trên chất phản ứng.

Loại thụ thể này có một khả năng nhận thức và phân biệt với tính chuyên nhất rất cao đối với chất hoạt tính, những chất thụ thể riêng biệt có thể nhận thức được những chất hoạt tính từ bên trong với những đặc điểm tương ứng, hoặc nó có thể phân biệt được những chất thuốc hoặc chất độc có đặc trưng tương ứng. Ví dụ, chất truyền thần kinh trong cơ thể là những chất quan trọng có chức năng truyền dẫn thần kinh, trong đó có một loại gọi là acetylcholine, nó được phối với thụ thể acetylcholine. Loại thụ thể acetylcholine này không biết nhận những chất truyền thần kinh khác. Cho nên acetylcholine chỉ có thể thông qua acetylcholine để phát huy chức năng sinh lí truyền thông tin thần kinh.

Tác dụng của thuốc cũng tương tự. Có những loại thuốc phát huy tác dụng điều trị, tức là nó có tính lựa chọn, có thể kết hợp với những thụ thể đặc biệt nào đó và kích hoạt thụ thể sản sinh ra chức năng chữa bệnh. Hoặc sau khi thuốc kết hợp với thụ thể, nó sẽ chiếm lĩnh vị trí khiến cho chất hoạt tính từ bên trong không thể kết hợp được với thụ thể, tức là con đường thông thương giữa hai bên bị cắt đứt, từ đó mà phát huy tác dụng chữa bệnh. Ví dụ thụ thể H2 dùng để chữa bệnh loét dạ dày sẽ ngăn trở chất cimetidine, thông qua cơ chế này để sản sinh ra hiệu quả điều trị.

Cho nên vai trò của những chất hoạt tính từ bên ngoài như thuốc hoặc chất độc khi kết hợp với thụ thể trên tế bào trong cơ thể thì đó là bước then chốt thứ nhất để thuốc hoặc chất độc sản sinh ra hiệu quả. Môn học nghiên cứu cơ chế tác dụng của thuốc gọi là dược lí học, còn nghiên cứu về tác dụng lẫn nhau giữa thuốc và thụ thể nhất định là vấn đề cốt lõi của dược lí học, trên lí luận và ứng dụng đều có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Từ khoá: Thuốc; Chất hoạt tính sinh vật từ bên trong; Chất hoạt tính sinh vật từ bên ngoài; Thụ thể.

212. Vì sao không nên uống nhiều thuốc bổ?

Trung Quốc có câu "Thuốc bổ không bằng thức ăn bổ". Chứng tỏ một người bình thường chủ yếu dựa vào thức ăn để bổ sung dinh dưỡng là chính, không nên dựa vào thuốc để tăng thêm sức khoẻ. Có một số người cho rằng, uống nhiều thuốc bổ là tốt, do đó nhân sâm, a giao, lộc nhung, vv.. họ đều uống. Kết quả không những không tốt mà ngược lại còn ảnh hưởng đến sức khoẻ.

Trong nhân sâm - "vua của các loại thuốc" thì hồng sâm thiên về nhiệt, sinh sâm thiên về lạnh, bạch sâm thiên về ôn. Người hoả khí mạnh không nên uống hồng sâm có tính nhiệt, nếu không sẽ gây ra đau đầu, miệng khô, cổ họng và mũi xuất huyết; người hoả khí yếu không được uống nhân sâm có tính mát, nếu không sẽ sợ rét, choáng đầu, hoa mắt, ỉa chảy. Đối với bạch sâm ôn tính cũng không được uống nhiều, nếu không sẽ gây ra hưng phấn, kích động, mất ngủ và huyết áp tăng cao.

A giao - một loại keo được nấu từ da con lừa đen, tác dụng bồi bổ đối với phụ nữ kinh nguyệt quá nhiều. Nhưng người khoẻ dùng loại thuốc này thì ảnh hưởng đến chức năng tiêu hoá, thậm chí gây hiện tượng đau bụng, đi ngoài. Lộc nhung là loại thuốc bổ thích hợp với người già sợ lạnh và phụ nữ cơ thể yếu, còn đối với người khoẻ mạnh sau khi dùng sẽ cảm thấy không thoải mái, thậm chí sinh ra các hiện tượng căng đầu, khô miệng, mũi xuất huyết.

Ngoài ra, một số thuốc bổ sau khi qua chưng cất, tinh chế, như nhân sâm sữa ong chúa, bột trùng thảo, vv.. không phải người nào cũng uống được. Trên đây chỉ nêu một vài ví dụ, qua đó có thể thấy, uống thuốc bổ thực ra là một môn học cần phải có hiểu biết. Một người khoẻ bình thường không cần uống thuốc bổ, đặc biệt là trẻ em, thanh, thiếu niên chức năng sinh lí tốt, hấp thu, đào thải mạnh mẽ, các khí quan trong cơ thể đang phát triển thì làm gì cần phải uống thuốc bổ? Huống hồ loạn ăn, loạn uống còn phát sinh tác dụng phụ. Trước đây có nhiều thông báo đưa tin một số trẻ em vì uống thuốc bổ có những thành phần hoocmôn, kết quả phát sinh hiện tượng giới tính sớm thành thục. Mặc dù đối với người nên uống thuốc bổ cũng không thể uống lung tung mà phải theo chỉ dẫn của bác sĩ, căn cứ tình hình sức khoẻ để chọn loại thuốc bổ thích hợp, lượng uống vừa phải, như thế mới phù hợp với nguyên lí y học.

Từ khoá: Thuốc bổ; Tác dụng phụ.

213. Vì sao tuyệt đối không được thử loại thuốc gây nghiện?

Nói đến thuốc gây nghiện hầu như mỗi người đều biết nó nguy hại rất lớn cho cơ thể, hơn nữa một khi đã nghiện thì rất khó bỏ.

Trong họ thuốc gây nghiện thường gặp nhất là thuốc phiện, hêroin, maphy, tama, cocain... Theo nguồn và phương thức sản xuất, chúng có thể phân thành 3 loại lớn là: những chất độc hại thiên nhiên, chất độc hại tinh chế và chất độc tổng hợp. Hêroin, maphy, thuốc phiện là thuốc chế từ cây anh túc, còn tama và cocain là được chế từ cây tama và cây cocain. Do đó cây anh túc, cây tama và cây cocain là thuộc loại chất độc tự nhiên, còn hêroin, maphy, tama, cocain là những chất độc tinh chế. Những chất độc tổng hợp là lợi dụng những chất hoá học nào đó để hợp thành chất độc.

Trong cuộc sống thực tế có nhiều món ăn ta chưa hề được ăn qua nên muốn nếm thử để biết được hương vị của nó. Một loại nước giải khát mới, loại kẹo mới, mọi người đều muốn nếm thử xem sao. Nhưng thuốc phiện thì tuyệt đối không được nếm thử, bởi vì nó giống như ác quỷ, một khi đã nếm qua nó sẽ sinh ra sự ràng buộc mãnh liệt đối với cơ thể và tinh thần. Nếu ngừng hoặc giảm lượng dùng thì cơ thể sẽ vô cùng đau khổ, biểu hiện thành ngáp dài, hắt hơi, sợ rét, nôn nao, buồn nôn, bụng đau thắt, đi ngoài, xương và cơ bắp đau đớn, vv.. Chỉ cần dùng thuốc trở lại thì những chứng trên sẽ nhanh chóng tiêu tan. Đó chính là sự phụ thuộc của cơ thể đối với thuốc độc. Ngoài ra, những người đã hút thuốc phiện sẽ không bao giờ quên được loại khoái cảm do thuốc đưa lại, vì vậy luôn luôn tìm cách để được hút, đó là sự ràng buộc về tinh thần do thuốc độc sản sinh ra.

Thuốc độc tuyệt đối không thể thử, không thể vì tò mò mà thử. Có người chỉ hút một lần là nghiện, sau khi nghiện hầu như không thể nào dứt bỏ được. Trong các sách trong và ngoài nước xưa nay đều chứng tỏ dựa vào sức lực của cá nhân để thực hiện cai nghiện là không thể thành công.

Vì sao cai nghiện khó như thế? Những người nghiện không thể đủ sức để tự khống chế mình, vì nhân cách đã tan nát, khó chịu đựng được sự cám dỗ thèm khát thuốc, khiến cho họ xuất hiện tâm trạng lo lắng buồn phiền, thậm chí đi đến tự sát, dùng mọi thủ đoạn để tìm bằng được thuốc hút. Có câu chuyện kể về một người nghiện như sau: Để biểu thị quyết tâm cai nghiện, anh ta đã dùng dao chặt đứt một ngón tay để cảnh cáo mình không được hút trở lại. Nhưng khi ngón tay còn nhỏ máu ròng ròng thì quyết tâm anh ta đã dao động, anh ta tìm miếng vải băng bó lại và đi ra khỏi phòng để tìm thuốc. Do đó, muốn cai nghiện nhất định phải được nhốt kín, dùng thủ đoạn cưỡng bức để đánh tan sự ràng buộc về cơ thể, còn cách giải trừ ràng buộc về tinh thần cũng phải nhờ những nhân viên y tế hướng dẫn đúng đắn và có kế hoạch, tiến hành từng bước mới có thể cắt cơn nghiện một cách có ý nghĩa.

Từ khoá: Thuốc phiện; Cai nghiện.

214. Vì sao âm nhạc cũng có thể chữa bệnh?

Thưởng thức âm nhạc khiến cho ta có cảm giác thoái mái, thư giãn, có tác dụng tích cực đối với sức khoẻ. Hiện nay, phương pháp chữa bệnh bằng âm nhạc đã trở thành một môn khoa học mới trong y học, ngày càng được nhiều người quan tâm. Ví dụ, trong kĩ thuật đỡ đẻ có kèm thêm âm nhạc thì thời gian phẫu thuật ngắn, xuất huyết ít, tâm trạng bệnh nhân tốt; dùng âm nhạc để điều trị bệnh nhân tâm thần mãn tính, theo phản ánh của bệnh nhân, sau khi điều trị cảm thấy lồng ngực thoáng đãng, nâng cao lòng tin chiến thắng bệnh tật, tinh thần phấn chấn; sử dụng âm nhạc có thể giảm bớt cảm giác bất an đối với người hiến máu. Vì sao âm nhạc có thể hỗ trợ chữa bệnh, các bài hát có thể giải toả nỗi lo âu? Công hiệu chữa bệnh thần kì này của âm nhạc chủ yếu thông qua hai con đường vật lí và tâm lí để tác động. Giống như một hòn sỏi nhỏ có thể làm rung động cả mặt nước hồ, những âm điệu nhẹ nhàng của âm nhạc sau khi truyền vào cơ thể sẽ làm cho tâm lí thoải mái, khiến cho các tổ chức tế bào phát sinh hài hoà và cộng hưởng lẫn nhau, đạt được tác dụng xoa bóp tế bào một cách kì diệu. Đồng thời nó còn khiến cho hộp sọ, lồng ngực hoặc một số tổ chức nào đó sản sinh cộng hưởng, ảnh hưởng trực tiếp đến sóng điện não, nhịp tim, nhịp hô hấp, vv.., từ đó khiến cho nhịp điệu sinh lí trở nên bình thường. Cho nên có người nói: "Âm nhạc là chất dinh dưỡng không thể thiếu được của con người". Mặt khác, âm nhạc có thể nâng cao sự hưng phấn đối với các tế bào thần kinh vỏ não, làm sinh động và cải thiện tâm trạng, xoá bỏ trạng thái tâm lí thần kinh căng thẳng do môi trường bên ngoài gây nên, nâng cao sức đề kháng của cơ thể.

Sáng sớm ngủ dậy, nghe một khúc nhạc tiết tấu sáng sủa, giàu tính kích thích sẽ khiến cho tinh thần cả ngày sung mãn, tâm tình thoải mái; buổi tối sau một ngày làm việc, chọn những bản nhạc cổ điển có âm điệu đẹp, tiết tấu chậm, sẽ có lợi cho thư giãn, giảm bớt mệt mỏi. Nhưng tuyệt đối không nên nghe những bản nhạc kích thích mạnh vì có hại cho sức khoẻ.

Từ khoá: Liệu pháp âm nhạc.

215. Vì sao tắm nước lạnh có tác dụng rèn luyện thân thể?

Tục ngữ nói: "Muốn sức khoẻ tốt phải thường tắm nước lạnh".

Sự thực quả đúng như thế. Cơ thể chúng ta dù ban ngày hay ban đêm, mùa đông hay mùa hạ đều luôn ra mồ hôi. Mồ hôi mang theo những chất thải trong cơ thể ra bên ngoài, nó kết hợp với bụi bặm và lớp da rụng ra làm thành cáu bẩn, và phát ra mùi khó chịu. Nếu những chất bẩn này làm tắc lỗ chân lông sẽ khiến cho sức đề kháng của da giảm đi, vi khuẩn dễ sinh sôi nên dễ bị mắc bệnh ngoài da. Thường xuyên tắm rửa có thể giữ cho da sạch, ít mắc bệnh.

Nhưng không chỉ có thế, tắm nước lạnh còn lợi lớn hơn thế nữa. Dùng nước lạnh từ 10 – 220C để tắm, trước hết sẽ khiến cho nhiệt độ da giảm xuống, sau đó thông qua tác dụng của các cơ quan cảm thụ và thần kinh da, truyền kích thích lạnh lên vỏ đại não, một mặt sẽ nâng cao sự hưng phấn của vỏ đại não, khiến cho tinh thần sôi nổi, tinh lực sung mãn, ăn ngon; mặt khác ảnh hưởng đến trung khu điều tiết thân nhiệt của cơ thể khiến cho nó có thể thích ứng với nhiệt độ biến đổi, nâng cao khả năng chịu rét của cơ thể. Nếu thường dùng nước lạnh để tắm thì tinh thần tràn trề, cơ thể sảng khoái, nâng cao sức chịu đựng giá lạnh, ẩm ướt và biến đổi thời tiết, bình thường không dễ bị cảm lạnh, do đó nâng cao thể chất, tăng cường sức đề kháng bệnh tật.

Dùng nước lạnh tắm để rèn luyện cơ thể, nói chung nên bắt đầu từ mùa hè. Hằng ngày cứ dùng nước lạnh để tắm, sau đó dần dần chuyển sang mùa đông. Trước khi tắm nên dùng khăn thấm nước lạnh lau mình, bắt đầu từ hai tay qua lồng ngực, bụng, sau lưng xuống đến chân khiến cho da đỏ lên là vừa, làm cho thân thể quen dần với nước lạnh. Ban đầu thời gian mỗi lần tắm không nên quá 5 phút, về sau dần dần tăng lên đến 15 - 20 phút, cứ tuần tự tăng lên và rèn luyện thường xuyên.

Nếu khi cơ thể không thoải mái hoặc bị ốm thì nên ngừng tắm ngay, trước hoặc sau khi ăn cơm nửa giờ cũng không nên tắm.

Từ khoá: Tắm nước lạnh; Da. Trung khu điều tiết thân nhiệt.

216. Vì sao tắm nắng nhiều có hại cho cơ thể?

Cuộc sống con người liên quan mật thiết đối với ánh nắng Mặt Trời, tia tử ngoại trong ánh nắng có thể giết chết các loại vi khuẩn, ngăn ngừa được nhiều bệnh phát sinh. Trẻ em bị bệnh còi xương, bác sĩ thường nhắc nhở nên cho tắm nắng, vì ánh nắng có thể khiến cho một chất hoá học trên da trẻ em chuyển nhanh thành vitamin D thúc đẩy sự phát triển của xương. Nhưng tắm nắng quá mức, đặc biệt là phơi mình trần dưới ánh nắng Mặt Trời mạnh sẽ làm tổn hại da, gây nên các bệnh do tắm nắng.

Ở các nước Âu, Mĩ, tắm nắng rất phổ biến. Những năm gần đây, vùng duyên hải Trung Quốc cũng bắt đầu thịnh hành. Người ta chỉ mặc quần áo tắm, để hở ngực và lưng ngủ trên bãi cát, nắng đốt da đỏ lên. Khi da phơi nắng thành màu sẫm thì thực tế là da đã bị tổn hại. Nói chung, sau mấy giờ tắm nắng trên da xuất hiện những đám đỏ, ta có cảm giác bỏng rát, nghiêm trọng hơn còn nổi những nốt phồng nhỏ. Đó là vì tia tử ngoại đã kích thích tế bào da, khiến cho mạch máu ở lớp da trong giãn nở ra mà hình thành những đám đỏ. Những đám da đỏ này phải qua 3 - 4 ngày sau mới khỏi, có thể bong da, hoặc sắc tố trầm tích lại khiến cho da trở thành màu nâu. Trong y học gọi đó là vết phản ứng phơi nắng, thực ra đó là một loại tổn thương của ánh nắng đối với da.

Phơi nắng quá nhiều có thể gây ung thư da. ở Đức, người ta nghiện phơi nắng, vì vậy đưa lại một hậu quả nghiêm trọng, đó là hằng năm có khoảng 10 vạn người bị ung thư da. Tia tử ngoại quá nhiều sẽ phá hoại tế bào da và sinh ra hiện tượng da đỏ, tiếp theo lớp da bị chết sẽ bong ra, dẫn đến khối u màu đen ác tính. Do đó, những người hay phơi nắng quá nhiều nếu phát hiện thấy trên cơ thể có những đám sắc đỏ giống như cao su, hình dạng không quy tắc, gờ biên nổi lên thì phải kịp thời cảnh giác và mời bác sĩ chẩn đoán để điều trị.

Tắm nắng quá mức cũng làm giảm sức đề kháng của da, phá hoại tổ chức da và làm cho tế bào bị biến đổi, dễ phát sinh các bệnh cảm nhiễm về da.

Tắm nắng nhiều còn khiến cho da lão hoá nhanh. Vì tiếp xúc với nắng lâu khiến cho tế bào da bị mất nước, do đó gây nên những nếp nhăn dày và da bị sừng hoá, lớp da trong mất tính đàn hồi vì các sợi xơ bị gãy, biến chất, da trở nên thô ráp, khô. Vì vậy, những người ở lứa tuổi 30 hay tắm nắng thì trán sớm xuất hiện nếp nhăn, những cô gái ở lứa tuổi 20 hay tắm nắng, đuôi mắt cũng sớm xuất hiện nếp nhăn hình đuôi cá.

Qua đó có thể thấy thời gian tắm nắng không nên dài, tránh ánh nắng quá mạnh để đỡ tổn hại da, làm ảnh hưởng đến mĩ quan và sức khoẻ.

Từ khoá: Tắm nắng; Bệnh tắm nắng.

217. Vì sao trước khi ngủ nên uống một cốc sữa?

Nhiều bố mẹ thích con uống sữa buổi sáng. Họ cho rằng như thế dễ hấp thu, thực ra cách nghĩ này không đúng.

Trong sữa 87% là nước, 13% còn lại là các chất cứng khác, bao gồm protêin lipit và hợp chất cacbon hydrat và còn có một số nguyên tố vi lượng như: canxi, các sinh tố. 200 g sữa có thể cung cấp 451 kJ, nhưng nếu uống khi đói, vì trong sữa phần lớn là nước, sẽ khiến cho dịch vị loãng ra, ảnh hưởng đến tiêu hoá và hấp thu. Ngoài ra, sữa là chất lỏng, thời gian ngưng lại trong dạ dày rất ngắn, thành phần dinh dưỡng khó được hấp thụ hết, cho nên tốt nhất là ăn đồng thời với bánh mì, bích quy, không nên uống sữa không. Mấy năm gần đây, các nhà khoa học phát hiện thấy trong sữa có một chất khiến cho con người dễ có cảm giác mệt mỏi, đó là axit amonic L, có tác dụng thúc đẩy giấc ngủ đối với cơ thể. Từ đó ta thấy nếu buổi sáng bụng đói uống một cốc sữa có thể khiến cho người cảm thấy mệt mỏi, ảnh hưởng đến hiệu quả công việc và học tập.

Cho nên buổi tối trước khi đi ngủ uống một cốc sữa có thể bổ sung dinh dưỡng, khiến ngủ ngon, bảo đảm nghỉ ngơi đầy đủ, có lợi cho học tập và công tác ngày hôm sau, đặc biệt đối với những người thần kinh suy nhược, khó ngủ, có tác dụng rất rõ. Sữa không những là dinh dưỡng tốt mà còn có tác dụng điều trị và phòng ngừa một số bệnh, ví dụ, những người bị bệnh loét dạ dày hoặc hành tá tràng, thường xuyên uống sữa có thể giữ cho niêm mạc tốt, có tác dụng thúc đẩy vết loét dạ dày mau lành.

Trong sữa có nhiều chất canxi có thể đề phòng bệnh loãng xương. Ngoài ra, trong sữa có thêm mật ong có tác dụng làm nhuận tràng, có thể chữa bệnh táo bón.

Từ khoá: Sữa bò; Chất thúc đẩy giấc ngủ.

218. Vì sao đấm lưng có thể giải trừ mệt mỏi?

Trung y truyền thống cho rằng, cuộc sống của con người quan hệ chặt chẽ với khí huyết. Ở đây, khí là chất cơ bản để thúc đẩy hoạt động sinh lí của các tổ chức và các khí quan, huyết là danh từ gọi chung các dịch thể trong cơ thể. Khí huyết nhờ kinh lạc mà tuần hoàn vận chuyển khắp toàn thân, cung cấp dinh dưỡng cho các tổ chức trong cơ thể.

Có một số người vì thần kinh và tâm lí quá căng thẳng, đồng thời lại thiếu những hoạt động và rèn luyện cần thiết, sự vận hành khí huyết trong cơ thể họ luôn luôn bị trở ngại, sinh ra cảm giác thắt lưng đau mỏi. Lúc đó nếu có con cháu hoặc người nhà dùng tay xoa đấm trên lưng thì một chốc cảm giác mệt mỏi sẽ tiêu tan hết.

Đấm lưng vì sao lại có tác dụng kì diệu như thế? Ta biết rằng, lưng của cơ thể là bộ phận có hệ thống kinh lạc đi qua. Phía trên là huyệt đại chuỳ, phía dưới là huyệt mệnh môn và còn nhiều huyệt quan trọng khác. Đấm lưng có tác dụng kích thích đối với những huyệt này, có thể thúc đẩy cục bộ huyết lưu thông, khiến cho huyết không bị tắc ứ, gân cốt và cơ bắp căng thẳng được thư giãn. Như vậy, mệt mỏi tự nhiên sẽ mất, con người cảm thấy hưng phấn dễ chịu.

Từ khoá: Đấm lưng; Khí huyết; Kinh lạc.

219. "Mùa xuân cần ấm, mùa thu cần lạnh" là có nguyên nhân của nó

"Mùa xuân cần ấm, mùa thu cần lạnh" là câu nói đầu miệng ta thường nghe thấy. ý nghĩa của câu này là khí hậu mùa xuân vừa chuyển sang ấm, không nên cởi quần áo quá nhiều mà nên "mặc ấm" một chút. Sang mùa thu, khí hậu bắt đầu chuyển lạnh cũng không nên mặc quần áo dày sớm quá, để cho thân thể hơi lạnh một chút. "Xuân ấm, thu lạnh, bách bệnh đều dễ tránh", đó là kinh nghiệm của dân gian tổng kết ra trong quá trình thực tiễn đấu tranh lâu dài với thiên nhiên. Cho nên câu nói này có cơ sở khoa học nhất định.

Như ta đã biết, thân nhiệt của con người luôn giữ ở mức 370C. Nếu thân nhiệt quá cao hoặc quá thấp sẽ khiến cho chức năng sinh lí của cơ thể bị tổn hại.

Cơ thể làm thế nào để giữ được nhiệt độ bình thường đó? Một là dựa vào sự điều tiết trong nội bộ cơ thể. Ví dụ sự giãn nở hoặc co bóp của các mạch máu dưới da, ra mồ hôi nhiều hay ít đều có thể điều tiết sự khuếch tán của nhiệt lượng cơ thể; hai là dựa vào mặc quần áo nhiều hay ít, gặp khi trời nóng thì mặc ít một chút, như vậy có lợi cho sự tán nhiệt của cơ thể. Khi trời chuyển lạnh mặc nhiều một chút để tránh cơ thể bị mất nhiệt nhiều.

Mùa đông qua, mùa xuân đến tức là giai đoạn quá độ chuyển từ lạnh sang ấm, thời tiết tuy là ấm dần, nhưng khí hậu thường biến đổi, chốc nóng, chốc lạnh. Do đó cơ thể trong mùa đông đã quen với mặc nhiều, đến mùa xuân nếu mặc ít quá sẽ không thích nghi được với sự biến đổi của khí hậu và dễ bị cảm lạnh. Cho nên đầu mùa xuân mọi người có ý "mặc ấm" một chút, quần áo mặc giảm dần dần.

Mùa hè qua, mùa thu đến là giai đoạn quá độ chuyển từ nóng sang lạnh. Thời tiết tuy bắt đầu lạnh nhưng vẫn có một quá trình chuyển đổi. Có người vừa vào mùa thu đã vội vàng mặc nhiều áo ấm, thậm chí sớm mặc cả áo bông, cách làm đó không tốt. Vì sớm mặc ấm quá thì cơ thể không được rèn luyện đối với trời lạnh, khiến cho khả năng phòng rét kém đi, không lợi cho sự điều tiết chức năng của cơ thể. Kết quả đến giữa mùa đông thời tiết thật rét, mũi và khí quản một khi bị không khí lạnh tấn công thì các mạch máu trong đó đề kháng không nổi, khiến cho lưu lượng máu ít, gây nên sức kháng khuẩn giảm xuống, những khuẩn bệnh nằm sẵn trong mũi và khí quản thừa cơ hoạt động, gây nên các chứng ho, cúm, hắt hơi, chảy mũi, phát sốt. Cho nên mùa thu nên "lạnh" một chút, quần áo mặc tăng dần.

"Xuân cần ấm, thu cần lạnh", câu nói này tuy có cơ sở khoa học nhất định, nhưng cũng phải xuất phát từ thực tế. Nếu đầu mùa xuân thời tiết tương đối nóng mà vẫn còn mặc áo bông, đầu mùa thu thời tiết tương đối lạnh mà vẫn mặc mong manh thì sẽ bị ốm ngay. Tóm lại, phải căn cứ tình hình biến đổi của khí hậu và tình trạng sức khỏe bản thân để ăn mặc cho phù hợp.

Từ khoá: Nhiệt độ cơ thể.

220. Vì sao khi lên cơn sốt nên uống nhiều nước ấm?

Đối với cơ thể, nước vô cùng quan trọng, 7 - 8 ngày liền không uống nước thì sẽ chết, cho nên nước gắn chặt với sự sống của con người.

Nói chung, mỗi người một ngày đêm cần khoảng 2,5 lít nước. Nhưng lượng nước cơ thể cần không phải là cố định. Đối với một ngườì khoẻ mạnh, mùa hè nóng nực lượng nước cần nhiều hơn; sau khi vận động nhiều cũng cần lượng nước nhiều hơn. Vậy vì sao khi lên cơn sốt cũng cần lượng nước nhiều hơn so với lúc bình thường? Nguyên lí rất đơn giản, đó là vì khi sốt cao, lượng nước trong cơ thể từ đường hô hấp và từ da bốc hơi rất nhiều. Cho nên khi sốt cao phải uống nước ấm để bổ sung, nếu không sẽ có hiện tượng mất nước và ốm thêm nặng. Ngoài ra, nước có chức năng điều tiết thân nhiệt. Uống nhiều nước có thể thông qua mồ hôi bốc hơi hoặc đi tiểu để thải nhiệt ra ngoài, giảm thấp thân nhiệt. Ngoài ra, có những người ốm là vì vi khuẩn gây nên, uống nhiều nước, sau khi được dạ dày và ruột hấp thu vào máu sẽ làm loãng độc tố do vi khuẩn tiết ra trong máu, phần nhiều quá trình hấp thu đào thải của cơ thể bị rối loạn và những chất có hại trong cơ thể sẽ xuất hiện trong máu, nếu uống nhiều nước sẽ làm loãng những chất có hại này, giảm ảnh hưởng không tốt của nó đối với cơ thể.

Từ khoá: Lên cơn sốt; Uống nước.