Tôi rời Horton Lodge để đến đoàn tụ với mẹ tại chốn ở mới tại A——. Tôi thấy bà khỏe mạnh, tinh thần tĩnh tại, thậm chí còn vui vẻ, dẫu phong thái chung vẫn điềm đạm và trầm tĩnh. Ban đầu, chúng tôi chỉ có ba học sinh nội trú và nửa tá học sinh ngoại trú; nhưng với sự chăm lo và tận tụy, chúng tôi hy vọng chẳng bao lâu nữa sẽ gia tăng được số lượng học sinh ở cả hai hình thức.
Tôi tự nhủ phải đem hết năng lực thích đáng để hoàn thành trách nhiệm trong nếp sống mới này. Tôi gọi đó là nếp sống mới, bởi thực sự có một khoảng cách lớn lao giữa việc cùng mẹ làm việc trong ngôi trường của chính mình với việc làm thuê cho những kẻ xa lạ, bị khinh miệt và chà đạp bởi cả người lớn lẫn trẻ con; và trong vài tuần đầu tiên, tôi hoàn toàn không hề bất hạnh. “Rất có thể chúng ta sẽ gặp lại nhau,” và “việc đó đối với cô có chút ý nghĩa nào không dù chúng ta có gặp hay không?”—Những lời ấy vẫn vang vọng bên tai và khắc sâu trong tim tôi: chúng là niềm khuây khỏa và chỗ dựa thầm kín của tôi. “Tôi sẽ gặp lại anh ấy.—Anh ấy sẽ đến; hoặc anh ấy sẽ viết thư.” Thật ra, chẳng có lời hứa nào là quá rực rỡ hay quá viển vông để Hy vọng không thì thầm vào tai tôi. Tôi chẳng tin nổi một nửa những gì nàng nói; tôi ra điều cười trừ trước tất cả những điều ấy; thế nhưng tôi lại cả tin hơn nhiều so với chính tưởng tượng của mình; bằng không, cớ sao tim tôi lại đập rộn lên khi nghe tiếng gõ cửa trước, và người đầy tớ ra mở cửa rồi đến báo với mẹ tôi rằng có một vị khách nam muốn gặp bà? Và cớ sao tôi lại đâm ra cáu kỉnh suốt phần ngày hôm đó, khi hóa ra đó chỉ là một giáo viên dạy nhạc đến đề nghị dạy học cho trường chúng tôi? Và cái gì đã khiến hơi thở tôi khựng lại trong giây lát, khi người đưa thư mang đến hai bức thư, mẹ tôi liền bảo rằng, “Này Agnes, thư của con đây,” rồi ném một bức về phía tôi? Và điều gì khiến máu nóng bừng lên mặt khi tôi nhận ra nét chữ trên phong bì là của một nam nhân? Và cớ sao—ôi! cớ sao cái cảm giác hụt hẫng lạnh lẽo đến phát ốm ấy lại trùm lấy tôi, khi tôi xé toạc phong bì ra và nhận ra đó chỉ là bức thư từ Mary, vì lý do nào đó mà chồng cô ấy đã đề địa chỉ giúp?
Mọi chuyện đã ra thế này sao—rằng tôi lại cảm thấy hụt hẫng khi nhận được thư từ người chị ruột duy nhất của mình: và chỉ vì bức thư đó không phải do một người dường như là xa lạ viết nên? Mary kính yêu! Cô ấy đã viết với biết bao ân cần—và cứ đinh ninh rằng tôi sẽ rất vui sướng khi nhận được nó!—Tôi thật chẳng đáng để đọc bức thư ấy! Và tôi tin rằng, trong cơn phẫn nộ với chính mình, lẽ ra tôi nên cất nó đi cho đến khi tự răn mình vào một tâm thế tốt đẹp hơn, và trở nên xứng đáng hơn với vinh dự cũng như đặc quyền được thưởng thức nội dung thư: thế nhưng mẹ tôi đang đứng nhìn ở đó, và mong muốn biết được những tin tức trong thư; thế nên tôi đã đọc nó, đưa lại cho bà, rồi bước vào phòng học để quan tâm đến lũ trẻ: thế nhưng giữa những bận rộn với những trang tập viết và bài toán—trong những khoảng nghỉ giữa việc sửa lỗi chỗ này, và quở trách những bề bối trong bổn phận chỗ nọ, tôi lại thầm mắng mỏi chính mình với một vẻ nghiêm khắc dữ dội hơn nhiều. “Mày đúng là một kẻ ngốc nghếch,” lý trí bảo trái tim tôi, hay phần cứng cỏi hơn bảo với phần mềm yếu hơn của tôi;—“làm sao mày lại có thể mơ tưởng rằng anh ấy sẽ viết thư cho mày cơ chứ? Mày dựa vào đâu mà có được hy vọng ấy—hay rằng anh ấy sẽ gặp mày, hoặc tự nhọc công vì mày—hay thậm chí là nhớ đến mày lần nữa?” “Dựa vào đâu chứ?”—và rồi Hy vọng lại bày ra trước mắt tôi cuộc gặp gỡ ngắn ngủi cuối cùng ấy, và nhắc lại những lời mà tôi đã lưu giữ trung thành trong ký ức. “Chà, thì trong đó có gì nào?—Có ai lại đặt hy vọng của mình vào một cành mảnh mai đến thế cơ chứ? Trong những lời ấy có gì mà bất kỳ người quen thông thường nào lại không thể nói với người khác? Dĩ nhiên, việc các người có thể gặp lại nhau là điều khả thi: anh ấy cũng có thể nói thế nếu cô sắp sửa đi New Zealand; nhưng điều đó chẳng hề hàm ý bất kỳ dự định nào muốn gặp lại cô—và rồi, xét đến câu hỏi theo sau đó, bất kỳ ai cũng có thể hỏi câu ấy: và cô đã đáp lại thế nào?—Chỉ bằng một câu trả lời ngốc nghếch, sáo rỗng, hệt như câu cô từng đáp lại Master Murray, hay bất kỳ ai khác mà cô giữ mối quan hệ xã giao chừng mực.” “Nhưng mà,” Hy vọng vẫn bướng bỉnh cãi, “giọng điệu và thái độ khi anh ấy nói câu đó cơ mà.” “Ồ, thật vớ vẩn! Anh ấy lúc nào chẳng nói với giọng đầy ấn tượng; và vào khoảnh khắc đó, ngay trước mặt còn có nhà Green và cô Matilda Murray, cùng những người khác đi qua, và anh ấy buộc phải đứng sát bên cô, phải nói rất khẽ, trừ phi anh ấy muốn tất cả mọi người đều nghe thấy những gì mình nói, điều mà—dù chẳng có gì là đặc biệt cả—dĩ nhiên anh ấy thà không để lộ thì hơn.” Thế nhưng trên hết, cái siết tay đầy nhấn mạnh nhưng lại dịu dàng ấy, dường như muốn nói rằng: “Hãy tin tôi đi;” cùng vô vàn điều khác nữa—quá đỗi tuyệt vời, suýt chút nữa là quá đỗi ngọt ngào, để có thể kể lại ngay cả với chính mình. “Đúng là sự ngu ngốc tột cùng—quá vô lý đến mức chẳng cần phải phản bác—chỉ là những hoang tưởng do trí tưởng tượng thêu dệt nên, mà cô phải cảm thấy xấu hổ mới đúng. Giá như cô chịu ngẫm nghĩ lại vẻ ngoài kém thu hút của mình, sự dè dặt kém duyên, sự nhút nhát ngốc nghếch của mình—thứ khiến cô trông lạnh lùng, tẻ nhạt, vụng về, và có lẽ cả hay cáu kỉnh nữa;—giá như cô chịu nhìn nhận đúng đắn những điều này ngay từ đầu, thì cô đã chẳng nuôi dưỡng những suy nghĩ quá trớn như vậy: và giờ đây khi đã trót dại khờ như thế, xin hãy ăn năn và sửa đổi đi, đừng để có thêm những chuyện thế này nữa!”
Tôi không thể nói rằng mình đã triệt để tuân theo những lời tự răn đe của bản thân; nhưng những lý lẽ như thế ngày càng trở nên có sức nặng hơn khi thời gian trôi đi, và chẳng hề có lấy một tin tức hay bóng dáng nào của Mr. Weston; cho đến cuối cùng, tôi cũng từ bỏ hy vọng, bởi ngay cả trái tim tôi cũng thừa nhận rằng mọi sự đều là vô nghĩa. Thế nhưng, tôi vẫn nghĩ về anh ấy; tôi vẫn ấp ủ hình bóng anh trong tâm trí; và trân quý từng lời nói, ánh nhìn, cùng cử chỉ mà ký ức còn có thể giữ lại; và nghiền ngẫm về những phẩm chất ưu tú cũng như nét độc đáo của anh, và trên thực tế là tất cả những gì tôi từng thấy, từng nghe, hay từng tưởng tượng liên quan đến anh.
“Agnes, mẹ nghĩ không khí biển này và sự thay đổi phong cảnh chẳng đem lại điều gì tốt đẹp cho con cả: mẹ chưa từng thấy con trông tiều tụy đến thế. Chắc hẳn là vì con ngồi nhiều quá, và để những bận rộn trong phòng học làm con lo lắng. Con phải học cách buông lỏng mọi thứ, và năng động, vui vẻ hơn; con phải tập thể dục bất cứ khi nào có thể, và hãy để những nhiệm vụ mệt mỏi nhất cho mẹ: chúng sẽ chỉ cốt để rèn luyện sự kiên nhẫn của mẹ, và có lẽ làm thử thách tính khí của mẹ một chút mà thôi.”
Mẹ tôi đã nói vậy, khi chúng tôi ngồi làm việc vào một buổi sáng trong dịp nghỉ lễ Phục sinh. Tôi trấn an bà rằng công việc của tôi hoàn toàn không hề áp lực; rằng tôi vẫn khỏe; hoặc nếu có điều gì không ổn, nó sẽ biến mất ngay khi những tháng mùa xuân đầy thử thách qua đi: khi mùa hè đến, tôi sẽ lại cường tráng và khỏe mạnh đúng như mong muốn của bà; thế nhưng tận đáy lòng, nhận xét của bà khiến tôi giật mình. Tôi thừa nhận sức khỏe của mình đang suy kiệt, vị giác đã kém đi, và tôi trở nên thờ thẫn, chán nản;—và nếu quả thực, anh ấy sẽ chẳng bao giờ bận tâm đến tôi, và tôi sẽ chẳng bao giờ được gặp lại anh nữa—nếu tôi bị tước đoạt quyền chăm sóc mang lại hạnh phúc cho anh—bị cấm đoán vĩnh viễn, không bao giờ được nếm trải niềm vui của tình yêu, được ban phước, và được nhận hồng phúc—thế thì, cuộc đời này ắt sẽ là một gánh nặng, và nếu Cha trên trời gọi tôi về, tôi sẽ hân hoan đón nhận sự nghỉ ngơi ấy. Thế nhưng tôi không thể chết và bỏ lại mẹ mình được. Thật là một đứa con gái ích kỷ, bất xứng, khi dám quên bà dẫu chỉ trong khoảnh khắc! Chẳng phải hạnh phúc của bà phần lớn đã được phó thác cho tôi gánh vác đó sao?—và phúc lợi của những học sinh nhỏ tuổi nữa chứ? Lẽ nào tôi lại chùn bước trước công việc mà Chúa đã đặt để trước mắt mình, chỉ vì nó không vừa ý thích của tôi sao? Chẳng phải Ngài là Đấng thấu suốt hơn cả về việc tôi nên làm gì, và nơi nào tôi cần phải lao động đó sao?—và lẽ nào tôi lại khao khát rời khỏi thánh chức của Ngài khi chưa hoàn tất sứ mệnh, lại còn mong mỏi được bước vào chốn an nghỉ của Ngài mà chưa từng nhọc công xứng đáng để đổi lấy nó? “Không; nhờ ơn Ngài, tôi sẽ đứng lên và chuyên tâm dấn thân vào bổn phận được giao phó. Nếu hạnh phúc ở cõi đời này không dành cho tôi, tôi sẽ gắng sức vun đắp cho phúc lợi của những người xung quanh, và phần thưởng của tôi sẽ ở đời sau.” Lòng tôi đã tự nhủ như thế; và kể từ giờ phút ấy, tôi chỉ cho phép tâm trí mình lang thang đến chỗ Edward Weston—hoặc ít ra là ngắm nhìn hình bóng anh thỉnh thoảng—như một phần thưởng cho những dịp hiếm hoi; và dù đó thực sự là dấu hiệu mùa hè đang đến gần, hay là hiệu quả của những quyết tâm tốt đẹp ấy, hoặc do thời gian trôi đi, hay là tất cả những điều đó kết hợp lại, sự bình yên trong tâm hồn chẳng mấy chốc đã trở lại; và sức khỏe cũng như sinh lực thể xác cũng bắt đầu, dẫu chậm chạp nhưng chắc chắn, hồi phục trở lại.
Đầu tháng Sáu, tôi nhận được một bức thư từ Lady Ashby, người trước đây là cô tiểu thư Murray. Cô ấy đã viết cho tôi hai, ba lần trước đó, từ các chặng đường trong chuyến trăng mật của mình, lúc nào cũng tràn đầy hứng khởi và tuyên bố rằng bản thân đang vô cùng hạnh phúc. Lần nào tôi cũng ngạc nhiên vì cô ấy vẫn chưa quên tôi, giữa muôn vàn chốn ăn chơi và phong cảnh đổi thay liên hồi như thế. Cuối cùng thế nhưng, sự im lặng xuất hiện; và có vẻ như cô ấy đã quên tôi thật rồi, bởi hơn bảy tháng trôi qua mà chẳng có lấy một bức thư nào. Dĩ nhiên, tôi chẳng đến nỗi đau khổ quằn quại vì chuyện đó, dẫu tôi vẫn thường tự hỏi không biết cô ấy đang sống ra sao; và khi bức thư sau cùng này bất ngờ được gửi đến, tôi đã vô cùng mừng rỡ khi đón nhận nó. Thư được đề ngày tại Ashby Park, nơi cô ấy cuối cùng cũng đến định cư, sau khi đã chia sẻ thời gian trước đó giữa lục địa và thủ đô. Cô ấy ngỏ lời xin lỗi vì đã lơ là tôi lâu đến vậy, quả quyết rằng bản thân chưa từng quên tôi, và vẫn thường có ý định viết thư, vân vân và vân vân, nhưng luôn bị cản trở bởi chuyện này chuyện nọ. Cô ấy thừa nhận bản thân đã có một lối sống vô cùng phóng túng, và hẳn tôi sẽ nghĩ cô ấy rất hư hỏng và bồng bột; thế nhưng bất chấp điều đó, cô ấy suy nghĩ rất nhiều, và trong số những điều ấy, có cả việc cô ấy rất muốn gặp lại tôi. “Chúng tôi đã ở đây được vài ngày rồi,” cô ấy viết. “Chúng tôi chẳng có lấy một người bạn nào bên cạnh, và có vẻ như sẽ vô cùng tẻ nhạt. Cậu biết đấy, tớ chưa từng có hứng thú chung sống với chồng như một cặp chim bồ câu trong tổ, dù cho anh ta có là sinh vật tuyệt vời nhất từng mặc áo đi chăng nữa; thế nên hãy rủ lòng thương tớ mà đến đây đi. Tớ đoán kỳ nghỉ Giữa hè của cậu cũng bắt đầu vào tháng Sáu, giống như bao người khác; thế nên cậu không thể viện cớ thiếu thời gian được đâu; và cậu phải và nhất định phải đến—thực tình tớ sẽ chết mất nếu cậu không tới. Tớ muốn cậu đến thăm tớ với tư cách một người bạn, và ở lại thật lâu. Chẳng có ai ở bên tớ cả, như tớ đã nói với cậu trước đó, ngoài Sir Thomas và phu nhân Ashby lớn tuổi; nhưng cậu chẳng cần phải bận tâm đến họ đâu—họ sẽ chẳng làm phiền chúng ta mấy với sự hiện diện của họ đâu. Và cậu sẽ có riêng một căn phòng cho mình, bất cứ khi nào cậu muốn lui về nghỉ ngơi, cùng vô số sách vở để đọc khi sự bầu bạn của tớ chưa đủ sức giải trí cho cậu. Tớ quên mất là cậu có thích trẻ con không; nếu có, cậu sẽ có niềm vui được ngắm nhìn đứa con của tớ—đứa trẻ đáng yêu nhất trên đời này là cái chắc, và càng tuyệt hơn nữa khi tớ chẳng phải bận lòng chăm bẵm nó—tớ đã hạ quyết tâm là không chịu phiền toái vì chuyện đó đâu. Không may là, đó lại là một bé gái, và Sir Thomas chưa từng tha thứ cho tớ vì điều đó: nhưng dù sao đi nữa, nếu cậu chịu đến đây, tớ hứa cậu sẽ được làm gia sư cho nó ngay khi nó biết nói; và cậu sẽ nuôi dạy nó theo đúng con đường nó nên đi, nhào nặn nó thành một người phụ nữ tốt đẹp hơn cả thân mẫu nó. Và cậu cũng sẽ được ngắm con chó xù nhà tớ nữa: một cục cưng lộng lẫy được nhập từ Paris về; cùng hai bức tranh sơn dầu Ý tuyệt mỹ có giá trị lớn—tớ quên mất tên họa sĩ rồi. Chắc chắn cậu sẽ có thể khám phá ra những nét đẹp phi thường trong đó, và cậu phải chỉ ra cho tớ thấy, bởi tớ chỉ biết trầm trồ theo lời người khác kể lại mà thôi; cùng vô số món đồ cổ tao nhã khác nữa, mà tớ đã mua ở Rome và những nơi khác; và cuối cùng, cậu sẽ được chiêm ngưỡng ngôi nhà mới của tớ—căn biệt thự lộng lẫy và khuôn viên mà tớ từng thèm khát biết bao. Than ôi! Sự hứa hẹn của tưởng tượng vượt xa biết bao niềm vui của việc sở hữu! Thật là một ý tưởng hay ho làm sao! Tớ đảm bảo với cậu là tớ đã trở nên vô cùng chững chạc và ra dáng một bậc hiền mẫu rồi đấy: xin hãy đến đây, dẫu chỉ để chứng kiến sự đổi thay kỳ diệu ấy. Hãy viết thư ngay chuyến bưu chính hồi đáp, cho tớ biết khi nào kỳ nghỉ của cậu bắt đầu, và nói rằng cậu sẽ đến vào ngày hôm sau, và ở lại cho đến ngày trước khi nó kết thúc—vì lòng từ bi hãy thương lấy
“Người bạn thân thiết của cậu,
“ROSALIE ASHBY.”
Tôi đưa bức thư kỳ lạ này cho mẹ xem, và tham khảo ý kiến bà về việc mình nên làm. Bà khuyên tôi nên đi; và tôi đã đi—vừa đủ sẵn lòng để gặp lại Lady Ashby, cùng đứa con nhỏ của cô ấy nữa, và làm bất cứ điều gì có thể để giúp ích cho cô ấy, bằng sự an ủi hay lời khuyên; bởi tôi vẫn hình dung rằng cô ấy hẳn phải bất hạnh lắm, bằng không cô ấy đã chẳng cậy nhờ đến tôi như vậy—nhưng đồng thời cũng cảm thấy, như có thể dễ dàng đoán biết, rằng khi nhận lời mời này, tôi đã hy sinh rất nhiều vì cô ấy, và phải kìm nén cảm xúc của mình theo nhiều cách, thay vì cảm thấy vui sướng trước vinh dự được phu nhân nam tước khẩn khoản mời đến thăm như một bạn hữu. Dù thế nào đi nữa, tôi vẫn định bụng chuyến viếng thăm của mình sẽ kéo dài tối đa chỉ vài ngày; và tôi cũng không chối cãi rằng mình đã tìm thấy chút khuây khỏa từ ý nghĩ rằng, vì Ashby Park không nằm quá xa Horton, rất có thể tôi sẽ gặp được Mr. Weston, hoặc ít ra là nghe ngóng được chút tin tức gì về anh.
