“Này Agnes, con không được đi dạo xa thế trước bữa sáng nữa đâu nhé,” mẹ tôi nói khi thấy tôi uống thêm một tách cà phê nữa mà chẳng ăn chút gì—tôi viện cớ trời quá nóng và quãng đường dài khiến tôi mệt mỏi. Quả thực, tôi cảm thấy người sốt hầm hập và mệt mỏi.

“Con lúc nào cũng làm việc gì cũng thái quá: như thể vừa rồi, nếu con chịu khó đi dạo một quãng ngắn mỗi sáng và cứ tiếp tục như vậy, thì điều đó sẽ tốt cho sức khỏe của con biết bao.”

“Vâng, thưa mẹ, con sẽ nhớ.”

“Nhưng thế này còn tệ hơn cả việc nằm ì trên giường hay cúi đầu bên sách vở: con đã tự làm cho mình phát sốt lên rồi đấy.”

“Con sẽ không thế nữa đâu,” tôi đáp.

Tôi đang vắt óc suy nghĩ xem làm cách nào để kể cho mẹ nghe về thầy Weston, vì đằng nào mẹ cũng phải biết ngày mai thầy ấy sẽ tới. Tuy nhiên, tôi đợi cho dọn dẹp bàn ăn xong và lòng đã bình tĩnh, mát mẻ hơn; rồi tôi ngồi xuống bàn vẽ và bắt đầu: “Hôm nay con đã gặp một người quen cũ trên bãi cát đấy, thưa mẹ.”

“Một người quen cũ! Ai thế nhỉ?”

“Thực ra là hai người quen cũ. Một người là chú chó;” và rồi tôi nhắc mẹ nhớ về con Snap, câu chuyện của nó tôi đã từng kể trước đây, đồng thời thuật lại chuyện nó bất ngờ xuất hiện và nhận ra tôi một cách kỳ lạ; “còn người kia,” tôi tiếp lời, “chính là thầy Weston, mục sư phó xứ Horton.”

“Thầy Weston ư! Mẹ chưa bao giờ nghe nhắc đến tên người này cả.”

“Có chứ ạ, mẹ có nghe rồi: con tin là con đã nhắc đến thầy ấy vài lần, chỉ là mẹ không nhớ thôi.”

“Mẹ chỉ nghe con nhắc đến thầy Hatfield.”

“Thầy Hatfield là chánh xứ, còn thầy Weston là phó xứ: con thường nhắc đến thầy ấy để phân biệt với thầy Hatfield, như một mục sư năng nổ hơn. Dù sao thì, sáng nay thầy ấy cũng có mặt ở bãi cát cùng con chó—chắc là thầy đã mua lại nó từ người bắt chuột; và thầy nhận ra con cũng nhanh như nó vậy—có lẽ là nhờ nó dẫn đường; con đã trò chuyện đôi câu với thầy, trong lúc trò chuyện, khi thầy hỏi về trường học của chúng ta, con đã nhân tiện nhắc đến mẹ và cách quản lý chu đáo của mẹ; rồi thầy bảo rất muốn được làm quen với mẹ, và hỏi xem con có bằng lòng giới thiệu thầy với mẹ không nếu thầy mạn phép đến thăm vào ngày mai; thế là con đã đồng ý. Con làm vậy có phải phép không ạ?”

“Đương nhiên rồi. Thầy ấy là người thế nào?”

“Con nghĩ là một người rất đáng kính: nhưng ngày mai mẹ sẽ được gặp thầy. Thầy là quản xứ mới của hạt F——, và vì mới chuyển đến đó được vài tuần, con đoán chắc thầy chưa có bạn bè gì và đang muốn tìm chút ít mối quan hệ xã giao.”

Ngày hôm sau đã đến. Từ bữa sáng cho đến trưa—khoảng thời gian thầy ấy xuất hiện—tôi chìm trong nỗi lo âu và mong mỏi đến phát sốt! Sau khi giới thiệu thầy với mẹ, tôi cầm đồ khâu vá ra cửa sổ ngồi để chờ đợi kết quả cuộc gặp gỡ. Họ trò chuyện cực kỳ tâm đầu ý hợp—điều này làm tôi vô cùng mãn nguyện, bởi tôi từng rất lo lắng không biết mẹ sẽ có ấn tượng thế nào về thầy. Lần đó thầy không ở lại lâu; nhưng khi thầy đứng dậy chào ra về, mẹ bảo mẹ rất vui được đón tiếp thầy bất cứ khi nào thầy ghé thăm; và lúc thầy vừa đi khuất, tôi khấp khởi mừng thầm khi nghe mẹ nhận xét: “Chà! Mẹ thấy ngài ấy là một người rất mực chu đáo và hiểu biết. Nhưng sao con cứ ngồi tít đằng kia hở Agnes,” mẹ nói thêm, “mà lại nói ít thế?”

“Bởi vì mẹ nói hay quá, con nghĩ mình chẳng cần phải góp lời nữa; vả lại, đó là khách của mẹ chứ đâu phải của con.”

Sau lần ấy, thầy thường xuyên sang thăm chúng tôi—mấy bận trong một tuần. Thầy thường hướng phần lớn câu chuyện của mình về phía mẹ tôi; và cũng dễ hiểu thôi, vì mẹ là người rất giỏi trò chuyện. Tôi gần như đem lòng ghen tị với sự lưu loát, tự nhiên và đầy sức sống trong lời nói của mẹ, cùng với sự sâu sắc thể hiện qua mọi điều mẹ phát biểu—dẫu vậy, tôi cũng chẳng buồn; bởi vì, dẫu đôi lúc tôi có hơi tiếc nuối những thiếu sót của bản thân trước mặt thầy, thì việc được ngồi lặng lẽ lắng nghe hai con người mà tôi yêu quý và kính trọng nhất trên đời này trò chuyện cùng nhau một cách hòa hợp, khôn ngoan và hay đến thế lại mang lại cho tôi niềm hạnh phúc lớn lao. Tuy nhiên, không phải lúc nào tôi cũng ngồi im lặng; và tôi cũng chẳng hề bị phớt lờ. Tôi được quan tâm vừa đúng như mong muốn của mình: những lời nói dịu dàng, những ánh nhìn còn trìu mến hơn thế không hề thiếu, cùng vô vàn sự chăm sóc ân cần, tinh tế đến mức không thể diễn tả bằng lời nên đành chịu thinh lặng—nhưng lại thấm sâu vào tận đáy lòng.

Những lễ nghi khách sáo nhanh chóng bị gạt bỏ giữa chúng tôi: thầy Weston đến như một vị khách quen thuộc, luôn được chào đón bất cứ lúc nào, và chưa bao giờ làm xáo trộn nếp sống gia đình chúng tôi. Thầy thậm chí còn gọi tôi là “Agnes”: cái tên thoạt đầu được thốt lên có phần rụt rè, nhưng khi nhận ra nó chẳng hề làm phiền lòng bất cứ ai, thầy dường như rất thích gọi cái tên đó hơn là “cô Grey”; và tôi cũng vậy. Mới mẻ làm sao những ngày vắng bóng thầy, sao mà tẻ nhạt và ảm đạm thế! Dẫu vậy, chúng không hề khốn khổ; bởi tôi vẫn còn lưu giữ ký ức về lần ghé thăm gần nhất và niềm hy vọng vào buổi gặp tiếp theo để làm nguồn động viên. Thế nhưng, khi hai ba trôi qua mà chẳng được gặp thầy, lòng tôi lại đâm ra lo lắng—một cách thật ngớ ngẩn và vô lý; bởi hiển nhiên là thầy còn có công việc riêng và bao chuyện của giáo xứ phải lo toan. Và tôi lại đếm từng ngày sợ kỳ nghỉ kết thúc, khi công việc của chính tôi cũng bắt đầu, và sẽ có lúc tôi chẳng thể gặp thầy, lại có lúc—khi mẹ tôi bận ở lớp học—tôi buộc phải ở riêng một mình với thầy: một hoàn cảnh mà tôi chẳng hề mong muốn chút nào khi ở trong nhà; dù việc gặp gỡ ngoài trời và rảo bước bên cạnh thầy thì quả thật vô cùng dễ chịu.

Thế rồi, vào một buổi chiều trong tuần nghỉ cuối cùng, thầy đã đến—một cách bất ngờ: vì trận mưa giông nặng hạt kéo dài suốt buổi chiều gần như đã dập tắt mọi hy vọng được gặp thầy hôm ấy của tôi; nhưng giờ đây cơn bão đã tan, và mặt trời đang tỏa nắng rực rỡ.

“Một buổi chiều thật đẹp, thưa bà Grey!” thầy vừa bước vào vừa nói. “Agnes, anh muốn em cùng đi dạo với anh đến ——” (thầy gọi tên một góc bờ biển—một ngọn đồi sừng sững phía đất liền, hướng ra phía biển là một vách đá dựng đứng, từ đỉnh đồi có thể phóng tầm mắt ngắm nhìn khung cảnh tuyệt mỹ). “Cơn mưa đã giũ sạch bụi đường, làm không gian thêm mát mẻ và trong lành, và phong cảnh phía trên sẽ vô cùng hùng vĩ. Em đi cùng anh nhé?”

“Con đi được chứ ạ, thưa mẹ?”

“Ừ, đi đi con.”

Tôi đi chuẩn bị ngay và chỉ vài phút sau đã có mặt ở dưới nhà; dẫu rằng, tất nhiên là tôi đã chải chuốt trang phục kỹ lưỡng hơn một chút so với khi chỉ đi mua sắm một mình. Trận mưa giông quả thực đã đem lại hiệu quả tuyệt vời cho thời tiết, và buổi chiều hôm nay thật đáng yêu làm sao. Thầy Weston chủ động đề nghị tôi choàng tay vào cánh tay thầy; thầy ít nói trong suốt chặng đường đi qua những con phố đông đúc, mà rảo bước rất nhanh, vẻ mặt trầm ngâm và đăm chiêu. Tôi tự hỏi không biết đã xảy ra chuyện gì, và trong lòng dấy lên một nỗi lo mơ hồ rằng hình như có điều gì không vui đang vướng bận trong tâm trí thầy; những phỏng đoán mông lung về chuyện đó cứ dằn vặt tôi không ít, khiến tôi trở nên trầm ngâm và lặng lẽ hẳn đi. Nhưng những hoang tưởng ấy liền tan biến khi chúng tôi ra đến vùng ngoại ô yên tĩnh của thị trấn; bởi ngay khi vừa trông thấy ngôi cổ tự kính cẩn và ngọn đồi ——, cùng sắc xanh thẳm của biển khơi trải dài phía sau, tôi nhận ra người bạn đồng hành của mình đã vui vẻ trở lại.

“Anh sợ mình đã đi quá nhanh so với bước chân của em, Agnes,” thầy nói: “vì quá sốt sruột muốn rời khỏi phố xá, anh đã quên mất việc phải tính đến sức của em; nhưng giờ thì chúng ta sẽ đi chậm tùy ý em nhé. Nhìn những đám mây lơ lửng phía tây kìa, chắc chắn hoàng hôn chiều nay sẽ vô cùng rực rỡ, và chúng ta sẽ đến nơi kịp lúc để ngắm nhìn khung cảnh biển lúc ấy, dẫu có đi với nhịp độ thong thả nhất.”

Khi chúng tôi đã leo được khoảng nửa sườn đồi, cả hai lại chìm vào im lặng; và như thường lệ, thầy là người phá vỡ sự tĩnh lặng trước.

“Ngôi nhà của anh vẫn còn lạnh lẽo lắm, cô Grey,” thầy mỉm cười nhận xét, “và giờ đây anh đã quen hết tất cả các quý cô trong giáo xứ của mình, cùng một vài vị ở thị trấn này nữa; nhiều người khác anh cũng biết mặt qua lời đồn; nhưng chẳng có lấy một ai phù hợp để làm bạn đồng hành với anh; thực ra, trên đời này chỉ có đúng một người làm được điều đó: chính là em; và anh muốn biết quyết định của em thế nào?”

“Thầy đang đùa phải không ạ, thưa thầy Weston?”

“Đùa ư! Sao em lại nghĩ anh có thể đem chuyện này ra đùa cợt cơ chứ?”

Thầy đặt bàn tay mình lên bàn tay tôi đang tựa trên cánh tay thầy: hẳn thầy đã cảm nhận được nó đang run rẩy—nhưng giờ thì điều đó chẳng còn quan trọng nữa.

“Anh hy vọng mình đã không quá vội vàng,” thầy nói với giọng nghiêm túc. “Em hẳn phải biết rằng nịnh nọt và nói những lời đường mật không phải là cách sống của anh, thậm chí cả việc bày tỏ sự ngưỡng mộ mà anh cảm thấy; và rằng chỉ một lời nói hay một ánh nhìn của anh còn mang ý nghĩa nhiều hơn cả những câu chữ ngọt ngào hay những lời thề thốt sôi nổi của hầu hết những kẻ khác.”

Tôi lẩm bẩm điều gì đó về việc không nỡ rời xa mẹ và không muốn làm bất cứ điều gì nếu không có sự đồng ý của bà.

“Anh đã dàn xếp ổn thỏa với bà Grey rồi, trong lúc em đang đội mũ,” thầy đáp. “Mẹ bảo anh có thể nhận được sự đồng ý của bà nếu anh thuyết phục được em; và anh đã ngỏ lời với bà, nhỡ may anh gặp may mắn ấy, xin bà hãy đến sống cùng chúng tôi—vì anh chắc chắn là em sẽ thích thế hơn. Nhưng mẹ đã từ chối, bảo rằng giờ đây bà đã có thể tự thuê người giúp việc, và sẽ tiếp tục công việc dạy học cho đến khi mua được khoản tiền trợ cấp đủ để trang trải cho một chỗ ở thoải mái; trong thời gian đó, bà sẽ dành kỳ nghỉ luân phiên ở cùng chúng tôi và em gái em, và sẽ hoàn toàn mãn nguyện nếu thấy em hạnh phúc. Thế nên giờ đây anh đã gạt bỏ được những băn khoăn của em về phía mẹ rồi đấy. Em còn vướng mắc nào nữa không?”

“Không—không ạ.”

“Vậy là em yêu anh chứ?” thầy nói, siết chặt bàn tay tôi đầy nồng nhiệt.

“Vâng.”

Đến đây tôi xin dừng bút. Cuốn Nhật ký của tôi, từ đó tôi đã chép lại những trang này, cũng chẳng viết thêm được bao nhiêu. Tôi có thể viết tiếp suốt nhiều năm trời, nhưng tôi chỉ xin ghi thêm rằng tôi sẽ không bao giờ quên buổi chiều hè rực rỡ đó, và sẽ mãi mãi khắc ghi với niềm hoan hỉ ngọn đồi dốc ấy, cùng mép vực nơi chúng tôi đứng bên nhau, ngắm nhìn ánh hoàng hôn tráng lệ soi bóng trên mặt nước muôn trùng cuồn cuộn ngay dưới chân mình—với lồng ngực tràn ngập lòng biết ơn dâng lên Thiên đàng, cùng niềm hạnh phúc và tình yêu—nhiều đến mức nghẹn ngào chẳng thốt nên lời.

Vài tuần sau đó, khi mẹ tôi đã tìm được người giúp việc ưng ý, tôi trở thành vợ của Edward Weston; và tôi chưa từng tìm thấy lý do gì để hối hận về điều đó, đồng thời chắc chắn rằng mình sẽ chẳng bao giờ phải hối hận. Chúng tôi đã trải qua những thử thách, và thừa hiểu rằng rồi mình sẽ còn phải đối mặt với chúng một lần nữa; nhưng chúng tôi cùng nhau vượt qua một cách kiên cường, cố gắng làm chỗ dựa vững chắc cho nhau và cho chính mình trước cuộc chia ly định mệnh—nỗi đau đớn lớn lao nhất đối với người ở lại. Thế nhưng, nếu chúng ta luôn khắc ghi trong tâm trí cõi thiên đường huy hoàng phía trước, nơi đôi ta có thể sum vầy và ở đó tội lỗi cùng nỗi buồn không còn tồn tại, thì chắc chắn nỗi đau ấy cũng có thể vượt qua; và trong lúc chờ đợi, chúng ta ráng sống sao cho xứng với vinh quang của Ngài—Đấng đã rải biết bao ơn lành dọc theo bước đường chúng ta đi.

Bằng sự nỗ lực phi thường, Edward đã mang lại những cải cách đáng kinh ngạc cho giáo xứ của mình, và được dân chúng nơi đây kính trọng, yêu mến—xứng đáng với những gì anh bỏ ra; bởi dẫu anh có những thói hư tật xấu nào với tư cách là một con người (và chẳng ai là hoàn toàn không có), tôi thách bất cứ ai có thể chê trách anh với tư cách là một mục sư, một người chồng hay một người cha.

Các con của chúng tôi, Edward, Agnes và bé Mary, đều ngoan ngoãn và rất triển vọng; việc giáo dục chúng, trong giai đoạn này, chủ yếu do một tay tôi đảm nhiệm; và chúng sẽ chẳng thiếu thốn bất cứ điều tốt đẹp nào mà sự chăm sóc của người mẹ có thể mang lại. Nguồn thu nhập khiêm tốn của gia đình hoàn toàn đủ cho các nhu cầu của chúng tôi; và nhờ thực hành lối sống tiết kiệm đã học được từ những ngày gian khó, không bao giờ đua đòi bắt chước những người láng giềng giàu có hơn, chúng tôi không chỉ xoay sở để có được cuộc sống thoải mái, mãn nguyện cho riêng mình, mà năm nào cũng dành dụm được một ít cho các con, lại vừa có cái để sẻ chia cho những ai hoạn nạn.

Và giờ đây tôi nghĩ mình đã thổ lộ đủ rồi.

Spottiswode & Co. Ltd., Printers, London. Colchester and Eton.