Sáng hôm sau, tôi thức dậy với tâm trạng tràn đầy hy vọng và phấn chấn, bất chấp những thất vọng đã nếm trải; nhưng tôi nhanh chóng nhận ra việc chải chuốt cho Mary Ann không phải là chuyện đơn giản. Mái tóc dày của con bé phải được bôi đầy pomade, tết thành ba bím tóc dài và buộc bằng những chiếc nơ ruy-băng—một công việc mà những ngón tay vụng về của tôi phải chật vật lắm mới hoàn thành nổi. Con bé bảo rằng vú em của nó có thể làm xong trong nửa thời gian ấy, và cứ cựa quậy không yên suốt buổi khiến tôi càng thêm loay hoay mất nhiều thời gian hơn.

Khi mọi việc đã xong xuôi, chúng tôi bước vào phòng học, nơi tôi gặp đứa học trò thứ hai của mình, và trò chuyện cùng hai đứa cho đến giờ xuống ăn sáng. Bữa ăn kết thúc, sau vài câu giao tiếp lịch sự với bà Bloomfield, chúng tôi lại quay về phòng học và bắt đầu công việc của ngày mới. Quả thực, tôi thấy trình độ của lũ trẻ rất kém; nhưng Tom, dẫu ghét mọi hình thức vận động trí óc, lại không phải là kẻ vô tích sự. Mary Ann thì hầu như chẳng đọc nổi một từ, lại còn cẩu thả và mất tập trung đến mức tôi khó lòng dạy bảo được con bé. Tuy nhiên, bằng rất nhiều công sức và sự kiên nhẫn, tôi cũng xoay sở hoàn thành được một phần công việc trong buổi sáng, rồi dẫn các học trò nhỏ ra khu vườn và bãi cỏ bên cạnh để giải trí một chút trước giờ ăn trưa.

Ở đó, chúng tôi hòa hợp với nhau khá ổn, chỉ có điều tôi nhận ra chúng chẳng có ý định đi theo tôi tẹo nào: mà chính tôi phải là kẻ lẽo đẽo theo chúng, bất cứ nơi nào chúng muốn dẫn đến. Tôi phải chạy, đi bộ, hay đứng lại, hoàn toàn theo ý thích của chúng. Điều này, tôi nghĩ, chẳng khác nào đảo lộn trật tự thông thường; và tôi thấy nó thật khó chịu gấp bội, bởi trong dịp này cũng như những lần sau đó, chúng có vẻ thích những nơi bẩn thỉu nhất và những trò tiêu khiển ảm đạm nhất. Nhưng chẳng có cách nào khác; hoặc là tôi phải theo chúng, hoặc là tách hẳn ra, và như thế sẽ bị coi là chểnh mảng nhiệm vụ. Hôm nay, chúng tỏ ra vô cùng bám dính lấy cái giếng ở cuối bãi cỏ, cứ kiên quyết dùng gậy gộc và sỏi đá chọc phá dưới đó suốt hơn nửa tiếng đồng hồ. Tôi cứ nơm nớp lo sợ mẹ chúng sẽ nhìn thấy từ cửa sổ và trách mắng tôi vì đã để chúng làm bẩn quần áo, ướt tay ướt chân thay vì tập thể dục; nhưng mọi lời lẽ khuyên can, mệnh lệnh hay van nài đều chẳng thể kéo chúng đi nơi khác.

Nếu bà ấy không nhìn thấy, thì có người khác thấy—một người đàn ông cưỡi ngựa vừa đi qua cổng và đang tiến lên lối đi; cách chúng tôi vài bước chân, ông ta dừng lại, cất giọng cáu kỉnh và chói tai gọi lũ trẻ, bảo chúng “tránh xa cái vũng nước đó ra.”

“Cô Grey,” ông ta nói, “(tôi cho rằng cô là cô Grey), tôi rất ngạc nhiên khi cô lại để chúng làm bẩn quần áo như thế này! Cô không thấy tiểu thư Bloomfield đã làm vấy bẩn chiếc áo của con bé hay sao? Và tất chân của cậu Bloomfield thì hoàn toàn sũng nước? Cả hai đứa đều không đeo găng tay ư? Thật là, thật là! Tôi đề nghị từ nay về sau cô phải giữ cho chúng ăn mặc trông cho tươm tất ít nhất là thế!”

Nói xong, ông ta quay đầu ngựa, tiếp tục phi thẳng lên nhà. Đây chính là ông Bloomfield. Tôi ngạc nhiên vì ông ta lại gọi các con mình là Cậu và Tiểu thư Bloomfield; và còn ngạc nhiên hơn nữa khi ông ta lại nói năng bất lịch sự với tôi, gia sư của lũ trẻ, một người hoàn toàn xa lạ với ông ta.

Chẳng mấy chốc chuông reo gọi chúng tôi vào nhà. Tôi ăn trưa cùng lũ trẻ lúc một giờ, trong khi ông bà ấy ăn món nhẹ ngay tại cùng chiếc bàn đó. Cách hành xử của ông ta ở bàn ăn không làm tôi thêm tôn trọng chút nào. Ông ta là một người có vóc dáng bình thường—hơi thấp thì đúng hơn là cao—và hơi gầy hơn là mập mạp, trông chừng độ ba mươi đến bốn mươi tuổi: miệng rộng, nước da tái xám, đôi mắt xanh nhợt nhạt như sữa, và mái tóc có màu sắc giống hệt một sợi dây thừng gai. Trước mặt ông ta là một đĩa thịt cừu quay: ông ta cắt phân phát cho bà Bloomfield, lũ trẻ và tôi, rồi bảo tôi cắt nhỏ phần thịt của lũ trẻ; sau đó, sau khi lật qua lật lại miếng thịt cừu theo đủ mọi hướng và săm soi từ nhiều góc độ khác nhau, ông ta tuyên bố nó không thể ăn được và đòi đổi sang thịt bò nguội.

“Món thịt cừu có vấn đề gì thế anh?” vợ ông ta hỏi.

“Nó bị chín quá rồi. Em không nếm ra là mọi vị ngon đã bị nướng cạn hết rồi sao, bà Bloomfield? Và em không thấy là toàn bộ phần nước thịt đỏ ngon lành đó đã hoàn toàn khô kiệt rồi à?”

“À, em nghĩ món thịt bò sẽ hợp với anh đấy.”

Mĩa thịt bò được đặt trước mặt ông ta, và ông ta bắt đầu cắt, nhưng với vẻ mặt đầy bất mãn và rầu rĩ hết sức.

“Món thịt bò có chuyện gì thế anh Bloomfield? Em chắc chắn là em thấy nó rất ngon mà.”

“Thì nó rất ngon. Chẳng có khúc thịt nào ngon hơn thế; nhưng nó đã bị hỏng hoàn toàn rồi,” ông ta đáp một cách ảo não.

“Sao lại thế ạ?”

“Sao lại thế! Chứ em không thấy người ta cắt nó thế nào à? Thật là... thật là quá sức chịu đựng!”

“Vậy chắc bọn ở dưới bếp đã cắt sai rồi, chứ hôm qua em chắc chắn là mình cắt rất chuẩn ở đây cơ mà.”

“Không nghi ngờ gì nữa, bọn dưới bếp cắt sai rồi—đúng là lũ dã man! Thật là... thật là! Đã có ai từng thấy một miếng thịt bò tuyệt hảo như thế này lại bị hủy hoại hoàn toàn chưa? Nhưng hãy nhớ rằng, từ nay về sau, một khi một món ăn tươm tất rời khỏi cái bàn này, lũ chúng nó ở dưới bếp sẽ không được phép chạm tay vào. Hãy nhớ lấy điều đó, bà Bloomfield!”

Bất chấp tình trạng “tệ hại” của miếng thịt bò, người đàn ông vẫn xoay sở cắt cho mình vài lát mỏng, và ăn một phần trong số đó trong im lặng. Lần tiếp theo ông ta lên tiếng, với giọng điệu đỡ cằn nhãn hơn một chút, là để hỏi xem bữa tối có những món gì.

“Gà tây và gà gô,” câu trả lời ngắn gọn được thốt lên.

“Còn gì nữa?”

“Cá.”

“Cá gì?”

“Em không biết.”

“Em không biết á?” ông ta kêu lên, ngẩng phắt đầu khỏi đĩa ăn với vẻ mặt nghiêm trọng, tay cầm dao nĩa lơ lửng vì kinh ngạc.

“Không. Em bảo đầu bếp mua cá thôi—chứ em không chỉ định cụ thể loại nào.”

“Thế thì đúng là đỉnh điểm của sự vô lý! Một người vợ ra điều quản lý gia đình mà đến cả bữa tối ăn cá gì cũng không biết! Đòi sai người mua cá mà lại không thèm nêu rõ loại nào!”

“Có lẽ, từ nay về sau anh Bloomfield sẽ tự mình đi đặt món cho bữa tối nhé.”

Chẳng ai nói thêm lời nào nữa; và tôi cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm khi được kéo lũ học trò rời khỏi căn phòng đó; bởi chưa bao giờ trong đời tôi lại cảm thấy xấu hổ và bất an đến thế vì một chuyện vốn chẳng phải do lỗi của mình.

Buổi chiều, chúng tôi lại tiếp tục quay vào bài vở; rồi lại ra ngoài vườn; rồi ăn xế trong phòng học; sau đó tôi chải chuốt diện mạo cho Mary Ann để con bé xuống dự bữa tráng miệng; và khi nó cùng anh trai đã đi xuống phòng ăn, tôi chớp lấy cơ hội bắt đầu viết thư cho những người thân yêu ở nhà: nhưng lũ trẻ đã quay lên trước khi tôi kịp viết được nửa bức thư. Đến bảy giờ, tôi phải dỗ Mary Ann đi ngủ; rồi tôi chơi đùa với Tom đến tám giờ, khi cậu nhóc cũng đi ngủ nốt; lúc đó tôi mới hoàn thành bức thư, dọn dẹp đống quần áo mà bấy lâu nay tôi chưa có thời gian sắp xếp, và cuối cùng, chính tôi cũng lên giường đi ngủ.

Thế nhưng, đây lại là một ngày diễn ra suôn sẻ đến mức đáng ngạc nhiên.

Công việc giảng dạy và giám sát của tôi, thay vì trở nên dễ dàng hơn khi tôi và các học trò đã quen nhau hơn, lại ngày càng gian nan khi bản chất thật của chúng dần lộ diện. Chẳng mấy chốc tôi nhận ra danh xưng gia sư đối với tôi chỉ là một trò hề: lũ học trò của tôi chẳng có khái niệm gì về sự vâng lời khác nào một con ngựa hoang chưa từng được thuần hóa. Nỗi sợ hãi thâm căn cố đế trước tính khí cáu kỉnh của người cha, cùng sự khiếp đảm đối với những hình phạt mà ông ta thường giáng xuống khi tức giận, chí ít vẫn giữ chúng trong khuôn khổ chừng mực khi có mặt ông ta. Mấy đứa con gái cũng có chút sợ hãi trước cơn thịnh nộ của mẹ; và cậu con trai đôi khi có thể bị mua chuộc để làm theo lời bà bằng niềm hy vọng được thưởng; ngặt nỗi tôi chẳng có phần thưởng nào để mà trao; còn về hình phạt, tôi được thông báo rõ rằng các bậc phụ huynh giữ độc quyền đặc ân đó cho riêng mình; thế mà họ vẫn mong đợi tôi phải quản lý lũ trẻ cho thật ngăn nắp. Những đứa trẻ khác có thể được dẫn dắt bởi nỗi sợ bị quở trách và mong muốn được tán thưởng; nhưng cả hai điều đó đều hoàn toàn vô tác dụng đối với đám trẻ này.

Cậu ấm Tom, không thỏa mãn với việc từ chối bị sai khiến, còn bày đặt đóng vai kẻ cai trị, và thể hiện rõ quyết tâm bắt không chỉ các chị em gái mà ngay cả gia sư của mình cũng phải vào khuôn phép bằng những đòn roi bạo lực từ tay chân; và vì cậu ta là một đứa trẻ cao lớn, khỏe mạnh so với độ tuổi, điều này gây ra không ít phiền toái oái oăm. Vài cái bạt tai kêu giòn giã vào những dịp như thế lẽ ra đã có thể giải quyết vấn đề một cách khá dễ dàng; nhưng ngặt một nỗi, nếu làm vậy, cậu ta có thể bịa ra câu chuyện nào đó kể với mẹ và bà ấy chắc chắn sẽ tin sái cổ, bởi bà dành một niềm tin không gì lay chuyển được cho sự trung thực của con trai—mặc dù tôi đã sớm phát hiện ra rằng lời nói của cậu nhóc hoàn toàn chẳng đáng tin chút nào—nên tôi đành tự nhủ phải kiềm chế không đánh nó, ngay cả để tự vệ; và trong những cơn cuồng nộ dữ dội nhất của nó, biện pháp duy nhất của tôi là quật ngửa cậu ta xuống sàn, giữ chặt tay chân cho đến khi cơn điên cuồng dịu bớt phần nào.

Bên cạnh khó khăn trong việc ngăn cản cậu ta làm những điều không nên làm, lại thêm cả nỗi khổ buộc cậu ta phải làm những việc cần làm. Thường thì cậu ta sẽ kiên quyết từ chối học bài, không chịu đọc lại bài học, hay thậm chí chẳng thèm liếc mắt nhìn vào sách. Lại một lần nữa, một chiếc roi mây hẳn đã rất hữu dụng; nhưng vì quyền hạn của tôi quá hạn chế, tôi đành phải tận dụng tối đa những gì mình có.

Vì chẳng có giờ giấc cố định nào cho việc học và chơi, tôi quyết định giao cho lũ trẻ một khối lượng bài tập nhất định, mà nếu chú ý một chút, chúng có thể hoàn thành trong thời gian ngắn; và chừng nào công việc đó chưa xong, dù tôi có mệt mỏi đến đâu, hay chúng có bướng bỉnh thế nào đi nữa, thì không gì có thể khiến tôi nhượng bộ để chúng rời khỏi phòng học, trừ khi có sự can thiệp từ phía phụ huynh, kể cả khi tôi phải kéo ghế ngồi chặn ngay trước cửa để nhốt chúng lại. Sự Kiên Nhẫn, Tính Quả Quyết và Lòng Bền Bỉ chính là những thứ vũ khí duy nhất của tôi; và tôi tự nhủ phải tận dụng chúng đến cùng. Tôi quyết tâm luôn thực hiện nghiêm túc mọi lời đe dọa lẫn hứa hẹn mà mình đã thốt ra; và để đạt được điều đó, tôi phải thật cẩn trọng không hứa hay đe dọa bất cứ điều gì nằm ngoài khả năng thực hiện của bản thân. Thêm vào đó, tôi sẽ cẩn thận kìm nén mọi sự cáu bẳn vô bổ cũng như thói quen nuông chiều tính khí nóng nảy của chính mình; khi chúng cư xử tương đối ngoan ngoãn, tôi sẽ hết lòng dịu dàng vàân cần trong khả năng có thể, nhằm tạo ra sự ranh giới rõ ràng nhất có thể giữa hành vi tốt và xấu; tôi cũng sẽ giảng giải cho chúng bằng cách đơn giản và thiết thực nhất. Khi tôi quở trách chúng, hoặc từ chối đáp ứng những mong muốn của chúng sau một lỗi lầm rành rành, tôi sẽ thể hiện thái độ buồn lòng nhiều hơn là giận dữ; những bài thánh ca và lời cầu nguyện nhỏ của chúng, tôi sẽ giảng giải cho chúng hiểu thật rành mạch, rõ ràng; khi chúng đọc kinh tối và cầu xin sự tha thứ cho những lỗi lầm, tôi sẽ nhắc nhở chúng về những tội lỗi trong ngày, một cách trang nghiêm nhưng vô cùng ân cần, để tránh làm bùng lên tinh thần chống đối; những bài thánh ca sám hối sẽ dành cho đứa hư, còn những bài vui tươi sẽ dành cho đứa tương đối ngoan; và mọi hình thức giáo dục, tôi sẽ truyền đạt cho chúng nhiều nhất có thể thông qua những câu chuyện trò thú vị—vẻ ngoài trông như thể chẳng có mục đích nào khác ngoài việc mang lại niềm vui giải trí trước mắt cho chúng.

Bằng nhữngh cách này, tôi hy vọng theo thời gian vừa có thể dạy dỗ lũ trẻ vừa giành được sự công nhận từ cha mẹ chúng; đồng thời chứng minh cho những người thân ở nhà thấy rằng tôi không hề thiếu kỹ năng và sự thận trọng như họ vẫn tưởng. Tôi thừa biết những khó khăn mình phải đối mặt là vô cùng lớn lao; nhưng tôi cũng biết (hoặc ít ra là tin tưởng) rằng sự kiên nhẫn và bền bỉ không mệt mỏi có thể vượt qua tất cả; và ngày đêm tôi đều cầu xin ơn trên phù hộ cho mục đích này. Thế nhưng, hoặc vì lũ trẻ quá mức hư hỏng, phụ huynh quá đỗi vô lý, hoặc chính bản thân tôi đã sai lầm trong cách nhìn nhận, hay quá bất tài trong việc thực hiện, mà mọi thiện ý và nỗ lực cật lực nhất của tôi dường như chẳng mang lại kết quả nào khả quan hơn ngoài việc làm trò cười cho lũ trẻ, đem lại sự bất mãn cho phụ huynh, và chuốc lấy sự hành hạ cho chính bản thân tôi.

Công việc giảng dạy quả thực là một cực hình đối với cả thể xác lẫn tinh thần. Tôi phải chạy theo học trò để tóm lấy chúng, bồng bế hoặc lôi xềnh xệch chúng về phía bàn học, và đôi khi phải dùng vũ lực giữ chặt chúng ở đó cho đến khi bài học kết thúc. Tom thường xuyên bị tôi phạt đứng góc phòng, còn tôi thì kéo ghế ngồi ngay trước mặt cậu ta, trên tay cầm cuốn sách chứa đựng bài học ngắn ngủi mà cậu ta bắt buộc phải đọc hoặc trả bài trước khi được thả ra. Cậu nhóc chưa đủ sức đẩy văng cả tôi lẫn chiếc ghế, thế nên nó cứ đứng uốn éo cơ thể và vặn vẹo khuôn mặt thành những hình thù kỳ dị, lố bịch nhất—chắc chắn là rất buồn cười đối với một kẻ đứng ngoài cuộc quan sát, nhưng tuyệt nhiên không phải đối với tôi—đồng thời phát ra những tiếng hú hét inh oải cùng những âm thanh rên rỉ thảm thiết, cốt để ra điều mình đang khóc lóc nhưng hoàn toàn chẳng có lấy một giọt nước mắt nào đi kèm. Tôi thừa biết trò này được bày ra hoàn toàn nhằm mục đích chọc tức tôi; thế nên, dẫu trong lòng tôi có đang run lên vì bực bội và cáu giận đến nhường nào, tôi vẫn kiên cường nén lại mọi biểu hiện khó chịu có thể nhìn thấy được, ra vẻ điềm tĩnh ngồi chờ cho đến khi cậu ta chịu chấm dứt trò tiêu khiển này, và chịu chuẩn bị tinh thần ra vườn chạy nhảy bằng cách hướng mắt vào sách rồi đọc hoặc lặp lại vài từ được yêu cầu.

Thỉnh thoảng, cậu ta giở chứng nhất quyết viết thật cẩu thả; và tôi đarh phải giữ tay cậu ta lại để ngăn việc cố tình làm nhòe hay bôi bẩn trang giấy. Thường thì tôi dọa rằng nếu không viết cho cẩn thận, cậu ta sẽ phải viết thêm một dòng nữa: thế là cậu ta liền bướng bỉnh từ chối viết dòng đó; và tôi, để giữ đúng lời hứa của mình, cuối cùng đarh phải dùng đến biện pháp ép ngón tay cậu ta cầm bút, rồi cưỡng ép kéo tay cậu ta lên xuống, cho dù cậu ta có chống cự cách mấy, thì dòng chữ cuối cùng cũng được hoàn thành theo cách này hay cách khác.

Tuy vậy, Tom hoàn toàn không phải là đứa khó bảo nhất trong số các học trò của tôi: đôi khi, đến là mừng rỡ, cậu ta lại khôn khôn ra được khi nhận ra rằng sách lược khôn ngoan nhất của mình là hoàn thành bài tập thật nhanh, rồi chuồn ra ngoài tự tung tự tác vui chơi cho đến khi tôi và mấy đứa em gái ra gia nhập; mà điều đó thường xuyên chẳng bao giờ xảy ra, bởi Mary Ann hiếm khi nào chịu hùa theo tấm gương ấy: con bé dường như thích lăn lộn trên sàn nhà hơn bất kỳ trò giải trí nào khác: cứ thế nó thả người rơi phịch xuống như một khối chì nặng trịch; và khi tôi, bằng muôn vàn khó khăn, đã thành công nhổm được con bé dậy, tôi vẫn phải dùng một tay đỡ xốc nó lên, trong khi tay kia cầm cuốn sách để nó đọc hoặc đánh vần bài học. Khi trọng lượng nặng trịch của một đứa trẻ sáu tuổi bắt đầu quá sức chịu đựng đối với một cánh tay, tôi lại chuyển nó sang tay bên kia; hoặc nếu cả hai tay đều đã rã rời vì gánh nặng, tôi bế thốc nó vào góc phòng, rồi bảo rằng nó có thể bước ra khi nào tự nhấc được chân lên và đứng thẳng dậy được; nhưng thường thì con bé vẫn thích nằm lì ở đó như một khúc gỗ cho đến tận giờ ăn trưa hoặc giờ xế, lúc mà vì tôi không thể tước đoạt các bữa ăn của nó, nên đành phải thả tự do, để rồi nó lết ra với một nụ cười đắc thắng nở toe toét trên khuôn mặt tròn vo, đỏ lựng.

Thường thì con bé sẽ kiên quyết từ chối phát âm một từ cụ thể nào đó trong bài học; và giờ đây tôi thấy hối tiếc vì biết bao công sức đã bỏ ra trong vô vọng khi cố gắng khuất phục sự bướng bỉnh của nó. Giá như tôi lờ đi coi như chuyện không có gì quan trọng, thì mọi chuyện đã tốt hơn cho cả đôi bên, thay vì cứ cố gắng chinh phục nó trong vô vọng như tôi đã làm; nhưng khi ấy tôi lại đinh ninh rằng việc dập tắt mầm mống tính khí ngang bướng này từ trong trứng nước là nghĩa vụ thiêng liêng của mình; và đúng là như thế, nếu như tôi có thể làm được; ngặt nỗi quyền hạn của tôi quá đỗi hạn chế, lẽ ra tôi có thể ép chúng vâng lời; nhưng ngặt nỗi tình hình lúc bấy giờ lại biến thành một cuộc đấu lực giữa tôi và con bé, nơi mà phần thắng hầu như toàn thuộc về nó; và mỗi chiến thắng lại càng tiếp thêm sự tự hào cũng như sức mạnh cho những cuộc đối đầu tiếp theo. Mọi lời lẽ tranh biện, dỗ ngọt, van nài, đe dọa, mắng mỏ của tôi đều trở thành công cốc; vô ích khi bắt nó ở lại trong nhà không được đi chơi, hoặc nếu bắt buộc phải dẫn nó ra ngoài, tôi từ chối chơi cùng, hay chẳng thèm nói lời tử tế hoặc dính dáng gì đến nó; vô ích khi tôi cố gắng bày tỏ cho nó thấy những lợi ích của việc vâng lời, sẽ được yêu thương và đối xử tử tế nhường nào, cùng những bất lợi khi cứ khăng khăng giữ cái nết ương ngạnh vô lý ấy. Thỉnh thoảng, khi con bé muốn tôi làm giúp điều gì đó, tôi sẽ đáp,—“Được chứ, cô sẽ giúp con, Mary Ann, nếu con chịu nói cái từ đó. Nào! Tốt hơn là con nên nói luôn đi, để đỡ phải phiền phức thêm nữa.”

“Không.”

“Vậy thì, dĩ nhiên cô chẳng thể làm gì cho con được rồi.”

Đối với tôi ở lứa tuổi của con bé, hay nhỏ hơn thế, sự ghẻ lạnh và khiển trách chính là những hình phạt khủng khiếp nhất; thế nhưng chúng chẳng hề để lại chút ấn tượng nào trên người con bé. Thỉnh thoảng, bị đẩy đến bờ vực của sự tức giận tột cùng, tôi sẽ lắc mạnh vai con bé, hoặc giật mái tóc dài của nó, hay phạt nó đứng góc nhà; bù lại, nó trừng phạt tôi bằng những tiếng thét chói tai, đinh tai nhức óc, xuyên thủng vào đại não tôi tựa như một lưỡi dao nhọn. Nó biết tôi căm ghét điều này, và khi đã thét gào đến khản cổ, nó sẽ ngước lên nhìn thẳng vào mặt tôi với vẻ thỏa mãn đầy thù hằn, thốt lên,—“Đấy nhé! Quà cho cô đấy!” rồi lại tiếp tục ré lên hết lần này đến lần khác cho đến khi tôi buộc phải lấy tay bịt chặt tai lại. Thường thì những tiếng kêu réo kinh hoàng ấy sẽ kéo bà Bloomfield chạy xộc lên phòng để hỏi xem có chuyện gì xảy ra.

“Mary Ann là một đứa trẻ hư, thưa bà.”

“Nhưng những tiếng hét kinh khủng này là sao?”

“Con bé đang gào thét trong cơn thịnh nộ.”

“Tôi chưa từng nghe thấy thứ âm thanh khủng khiếp nào nhường ấy! Cô đang định giết con bé chắc. Sao nó không ra ngoài chơi với anh trai nó?”

“Tôi không tài nào bắt nó học xong bài được.”

“Nhưng Mary Ann phải là một đứa bé ngoan, và hoàn thành bài vở của mình chứ.” Câu nói này được thốt lên với đứa trẻ bằng một giọng điệu hết sức ngọt nhạt. “Và tôi hy vọng sẽ không bao giờ phải nghe thấy những tiếng kêu gào khủng khiếp như thế này một lần nào nữa!”

Và ném về phía tôi ánh mắt lạnh lẽo, vô cảm với một vẻ mặt không thể hiểu lầm được, bà ta quay lưng đóng cửa bước đi.

Đôi khi tôi sẽ thử đánh úp sinh vật bướng bỉnh ấy bằng cách bất ngờ hỏi nó từ đó trong lúc nó đang mải nghĩ vơ vẩn chuyện khác; thường thì con bé sẽ cất tiếng định đọc, rồi bất chợt khựng lại, kèm theo một cái liếc mắt đầy khiêu khích như muốn nói lên rằng, “A ha! Tôi khôn hơn cô nhiều nhé; đừng hòng mà lừa được tôi khai ra nó.”

Vào một dịp khác, tôi vờ như đã quên tiệt toàn bộ câu chuyện; rồi trò chuyện và chơi đùa với nó như bình thường cho đến tận đêm khuya, lúc tôi chuẩn bị dỗ nó đi ngủ; rồi cúi người ghé sát vào con bé đang nở nụ cười tươi rói và vô cùng ngoan ngoãn trên giường, ngay trước khi rời đi, tôi cất giọng vui vẻ và ân cần như cũ—“Nào, Mary Ann, hãy nói cho cô nghe từ đó trước khi cô chúc con ngủ ngon nhé. Giờ con là một đứa bé ngoan rồi, và dĩ nhiên, con sẽ nói nó thôi.”

“Không, con chẳng nói đâu.”

“Vậy thì cô không thể hôn con được rồi.”

“Hừm, con chẳng thèm quan tâm.”

Mọi lời bày tỏ sự đau lòng của tôi đều trở thành vô ích; mọi khoảnh khắc nán lại hy vọng tìm kiếm chút ít hối hận ở con bé cũng hoài công vô ích; thực tình nó “chẳng thèm quan tâm”, và tôi đành bỏ mặc nó một mình trong bóng tối, cảm thấy kinh ngạc hơn cả trước bằng chứng cuối cùng về sự lì lợm vô cảm này. Thời thơ ấu của mình, tôi chẳng thể tưởng tượng ra hình phạt nào đau đớn hơn việc mẹ tôi từ chối hôn tôi vào ban đêm: ngay cả ý nghĩ đó thôi cũng đã đủ khủng khiếp rồi. Tôi chưa bao giờ phải nếm trải cảm giác đó ngoài sức tưởng tượng, bởi thật may mắn làm sao, tôi chưa từng phạm phải lỗi lầm nào đáng bị chịu hình phạt như thế; thế nhưng tôi nhớ có một lần, vì lỗi lầm nào đó của chị gái, mẹ chúng tôi đã thấy phù hợp để trừng phạt chị ấy bằng cách đó: chị ấy cảm thấy thế nào, tôi không thể biết rõ; nhưng những giọt nước mắt đồng cảm và nỗi thống khổ tôi chịu đựng thay phần chị là thứ tôi không thể nào quên được.

Một thói hư tật xấu khác ở Mary Ann chính là khuynh hướng cứng đầu không cách nào sửa đổi được: cứ liên tục chạy xộc vào phòng trẻ nhỏ để chơi đùa cùng các em và vú em. Điều này vốn dĩ rất đỗi tự nhiên, nhưng vì nó trái ngược với mong muốn rành mạch của mẹ con bé, dĩ nhiên tôi phải cấm tịt và làm mọi cách để giữ nó lại bên mình; ngặt nỗi điều đó chỉ càng làm tăng thêm sức hấp dẫn của căn phòng đối với nó mà thôi, và càng cố ngăn cản bao nhiêu, nó lại càng chạy vào thường xuyên bấy lâu, ở lại lâu hơn bấy nhiêu, gây ra sự bất mãn tột cùng cho bà Bloomfield—người mà tôi thừa biết sẽ trút toàn bộ trách nhiệm của chuyện này lên đầu tôi.

Một trong những thử thách khác của tôi là việc mặc quần áo vào buổi sáng: có lúc con bé nhất quyết không chịu rửa mặt; có lúc lại không chịu mặc quần áo, trừ khi được mặc một chiếc áo đầm nào đó mà tôi thừa biết mẹ nó sẽ chẳng đời nào thích nó diện; có lúc khác nó lại gào thét và bỏ chạy thục mạng nếu tôi dám bén mảng chạm đến mái tóc của nó. Thế nên, thường thì sau rất nhiều nỗ lực và công sức vất vả, tôi rốt cuộc cũng thành công lôi được con bé xuống nhà, thì bữa điểm tâm đã trôi qua được gần nửa; và những cái liếc nhìn sắc lẹm đen sì từ “phu nhân”, cùng những lời nhận xét cáu kỉnh từ “ông chồng”, thốt ra cốt để nhắm vào tôi, nếu không muốn nói là nói thẳng vào mặt tôi, chắc chắn sẽ là phần thưởng dành cho tôi: bởi có rất ít thứ có thể khiến gã đàn ông đó nổi lôi đình bằng sự thiếu đúng giờ trong các bữa ăn. Rồi, nằm trong số những nỗi phiền toái nhỏ nhặt ấy, là việc tôi hoàn toàn bất lực trong việc làm vừa lòng bà Bloomfield về trang phục của cô con gái cưng; và mái tóc của đứa trẻ “chẳng bao giờ ra cái thể thống gì để mà nhìn cả”. Thỉnh thoảng, như một nhát dao chỉ trích cay nghiệt giáng vào tôi, bà ta sẽ tự mình đứng ra làm chân trang điểm phục sức, rồi sau đó lại quay sang phàn nàn cay đắng về biết bao rắc rối mà nó mang lại.

Khi bé Fanny bước chân vào phòng học, tôi từng hy vọng con bé sẽ dịu dàng và vô hại, chí ít là thế; nhưng chỉ vài ngày, nếu không muốn nói là vài giờ ngắn ngủi, cũng đủ để đập tan ảo tưởng đó: tôi nhận ra con bé là một sinh vật ranh ma, khó bề bảo ban, ngập chìm trong những lời dối trá và lừa bịp dù tuổi đời còn rất nhỏ, lại vô cùng thích thú một cách đáng báo động việc sử dụng hai món vũ khí tấn công lẫn phòng thủ ưa thích của mình: đó là nhổ nước bọt thẳng vào mặt những ai khiến nó phật ý, và rống lên như một con bò đực mỗi khi những đòi hỏi vô lý của nó không được đáp ứng. Vì con bé thường tỏ ra khá ngoan ngoãn khi có mặt bố mẹ, và họ thì bị tiêm nhiễm cái ý nghĩ rằng nó là một đứa trẻ vô cùng thùy mị, nên những lời dối trá của nó dễ dàng được tin sái cổ, còn những tiếng gào thét đinh tai nhức óc của nó lại khiến họ nghi ngờ rằng tôi đã có những biện pháp xử lý thô bạo và thiếu khôn ngoan; và rồi đến khi bản chất tồi tệ của con bé cuối cùng cũng phơi bày ngay trước mắt cặp mắt đầy thành kiến của họ, tôi cảm thấy tất cả mọi tội lỗi đều đã được quy chụp lên đầu mình.

“Fanny dạo này hư hỏng quá đi mất!” Bà Bloomfield thường nói với phu quân của mình như thế. “Anh không nhận ra là con bé đã thay đổi thế nào kể từ khi bước chân vào phòng học sao, mình? Chẳng mấy chốc nó sẽ tồi tệ y hệt như hai đứa kia cho mà xem; và tôi rất tiếc phải nói rằng, thời gian gần đây chúng đã sa sút trầm trọng.”

“Em nói chuẩn đấy,” câu trả lời vang lên. “Chính anh cũng đang nghĩ y như thế đây. Anh cứ tưởng khi thuê gia sư cho chúng thì chúng sẽ khá hơn; ngặt nỗi chẳng những không khá, chúng ngày càng trở nên tồi tệ hơn: anh chẳng rõ chuyện học hành của chúng ra sao, nhưng thói quen sinh hoạt thì anh biết chắc chắn là chẳng có chút tiến bộ nào sất; chúng ngày càng trở nên thô lỗ, bẩn thỉu và chướng mắt hơn mỗi ngày.”

Tôi thừa biết tất cả những lời này đều ám chỉ trực diện vào tôi; và chính những câu bóng gió ấy, cùng vô số những lời tương tự, đã tác động đến tâm lý tôi sâu sắc hơn nhiều so với bất kỳ lời buộc tội thẳng thừng nào; bởi nếu là vế sau, tôi đã có thể vùng lên cất tiếng nói để tự vệ; còn giờ đây, tôi đánh giá rằng kế sách khôn ngoan nhất của mình là kìm nén mọi xung động phẫn uộ, đè nén mọi sự co ro tổn thương, và tiếp tục kiên trì tiến bước, làm tròn trách nhiệm bằng tất cả khả năng; bởi dẫu hoàn cảnh của tôi có ngột ngạt đến đâu, tôi vẫn thiết tha mong muốn được giữ vững vị trí này. Tôi tự nhủ, nếu mình có thể cắn răng chiến đấu bằng sự kiên quyết và chính trực không mông lung, lũ trẻ rồi sẽ có ngày trở nên văn minh hơn: mỗi tháng trôi qua sẽ góp phần khiến chúng khôn ngoan hơn một chút, và nhờ đó, dễ bề quản lý hơn; bởi một đứa trẻ chín hay mười tuổi mà điên cuồng và bất trị như đám sáu, bảy tuổi này thì chắc chắn chẳng khác nào kẻ tâm thần.

Tôi tự huyễn hoặc bản thân rằng mình đang mang lại lợi ích cho cha mẹ và chị gái bằng việc tiếp tục bám trụ nơi đây; bởi dẫu tiền lương có ít ỏi đến đâu, tôi vẫn đang kiếm ra tiền, và với lối sống chi tiêu tằn tiện, tôi hoàn toàn có thể dễ dàng xoay sở để dành dụm ra một chút gửi về cho họ, nếu họ vui lòng nhận lấy. Hơn nữa, việc nhận công việc này hoàn toàn xuất phát từ ý nguyện của chính tôi; tôi tự chuốc lấy tất cả đống hoạn nạn này vào thân, và tôi quyết tâm phải chịu đựng nó; hơn thế nữa, tôi thậm chí chẳng hề cảm thấy hối hận về bước đi mà mình đã chọn. Tôi khao khát chứng tỏ cho bạn bè thấy rằng, ngay cả lúc này đây, tôi vẫn hoàn toàn có đủ năng lực gánh vác trách nhiệm, và có khả năng hoàn thành trọn vẹn bổn phận một cách vẻ vang cho đến cùng; và nếu có những lúc tôi cảm thấy thật nhục nhã khi phải cúi đầu nhẫn nhịn quá mức, hoặc quá đỗi ngột ngạt khi phải lao động vất vả không ngừng nghỉ, tôi sẽ quay hướng nghĩ về mái ấm quê nhà, và tự nhủ với bản thân—

Chúng có thể đè bẹp ta, nhưng tuyệt đối không thể khuất phục nổi ta!

Chính là người mà ta nghĩ tới, chứ chẳng phải bọn chúng.

Khoảng dịp Giáng sinh, tôi được phép về thăm nhà; nhưng kỳ nghỉ của tôi chỉ kéo dài vỏn vẹn đúng hai tuần lễ: “Bởi vì,” bà Bloomfield nói, “tôi nghĩ rằng, vì cô đã gặp lại người thân cách đây chưa lâu, chắc cô cũng chẳng mặn mà gì với một kỳ nghỉ dài hơn đâu.” Tôi cứ để mặc bà ta nghĩ như thế; nhưng bà ta nào có hay biết rằng mười bốn tuần vắng bóng ấy đã dài đằng đẵng và gây ngột ngạt biết nhường nào đối với tôi; tôi đã khao khát kỳ nghỉ của mình da diết ra sao, và đã hụt hẫng đến mức độ nào khi thời gian nghỉ ngơi bị cắt xén ngắn ngủi. Thế nhưng, bà ta không có lỗi trong chuyện này. Tôi chưa từng bộc lộ cảm xúc của mình cho bà ấy thấu, và không thể mong đợi bà ấy tự đoán ra được; tôi chưa làm việc đủ một học kỳ trọn vẹn với bà ta, và bà hoàn toàn có lý khi không cho phép tôi nghỉ phép trọn vẹn.