– Cậu đang mơ mộng điều gì thế, Anne?
Vào một buổi chiều nọ, hai thiếu nữ đang thẩn thơ dạo bước trong một khúc trũng rợp bóng cây bên dòng suối. Những chùm dương xỉ cúi đầu chào, thảm cỏ non xanh mướt, và những cây lê dại tỏa hương thơm ngát rủ xuống tạo thành những bức màn trắng muốt bao bọc xung quanh.
Anne bừng tỉnh khỏi cõi mộng với một tiếng thở dài hạnh phúc.
– Tớ đang suy nghĩ về cốt truyện của mình đấy, Diana.
– Ơ, cậu thực sự bắt đầu viết rồi sao? – Diana thốt lên, ánh mắt bừng sáng lên vì tò mò và hứng khởi.
– Đúng vậy, tớ mới viết được vài trang thôi, nhưng đã hình dung khá rõ toàn bộ câu chuyện rồi. Tớ đã mất bao nhiêu công sức mới tìm được một cốt truyện phù hợp đấy. Chẳng có cốt truyện nào từ đầu nảy ra trong đầu tớ lại hợp với một cô gái tên là Averil cả.
– Sao cậu không đổi tên cô ấy đi?
– Không, điều đó là bất khả thi. Tớ đã cố thử rồi, nhưng đành chịu, cũng giống như việc tớ không thể đổi tên của cậu vậy. Averil quá đỗi sống động trong tâm trí tớ, đến mức dù tớ có thử gán cho cô ấy bất kỳ cái tên nào khác đi chăng nữa, thì ẩn sâu bên dưới tớ vẫn chỉ nghĩ về cô ấy là Averil mà thôi. Nhưng cuối cùng thì tớ cũng tìm được một cốt truyện xứng đôi với cô ấy. Rồi sau đó lại đến niềm phấn khích khi chọn tên cho tất cả các nhân vật khác. Cậu chẳng thể tưởng tượng nổi công việc đó thú vị đến mức nào đâu. Tớ đã nằm thức trắng hàng giờ chỉ để nghiền ngẫm về những cái tên ấy. Nhân vật nam chính tên là Perceval Dalrymple.
– Cậu đã đặt tên cho tất cả các nhân vật rồi sao? – Diana hỏi với giọng đầy tiếc nuối. – Nếu cậu chưa đặt hết, tớ đã định xin cậu cho phép tớ được đặt tên cho một người – chỉ là một nhân vật phụ không quan trọng nào đó thôi. Khi ấy tớ sẽ có cảm giác như mình cũng góp một phần vào câu chuyện vậy.
– Cậu có thể đặt tên cho chú bé làm thuê sống cùng gia đình Lester, – Anne nhượng bộ. – Cậu nhóc ấy không quan trọng lắm, nhưng lại là người duy nhất chưa được đặt tên.
– Hãy gọi cậu ta là Raymond Fitzosborne, – Diana gợi ý, bởi trong trí nhớ của cô vẫn lưu giữ một kho tàng những cái tên như thế, những kỷ vật từ thời “Câu lạc bộ Viết truyện” mà cô, Anne, Jane Andrews và Ruby Gillis từng lập ra hồi còn đi học.
Anne e dè lắc đầu.
– Tớ e rằng đó là một cái tên quá ư quý tộc đối với một đứa trẻ làm vặt, Diana ạ. Tớ chẳng thể nào tưởng tượng nổi một cậu ấm mang họ Fitzosborne lại đi chăn lợn và nhặt củi vụn đâu, còn cậu thì sao?
Diana không hiểu tại sao, nếu đã có một chút trí tưởng tượng, người ta lại không thể co giãn nó đến mức đó; nhưng có lẽ Anne là người hiểu rõ hơn cả, và cuối cùng chú bé làm vặt cũng được rửa tội với cái tên Robert Ray, và sẽ được gọi là Bobby nếu hoàn cảnh đòi hỏi.
– Cậu đoán xem mình sẽ kiếm được bao nhiêu tiền từ tác phẩm này? – Diana hỏi.
Nhưng Anne hoàn toàn chưa nghĩ đến chuyện đó. Cô đang theo đuổi danh tiếng chứ không phải những đồng tiền dơ bẩn, và những giấc mơ văn chương của cô cho đến lúc ấy vẫn chưa hề bị vẩn đục bởi những toan tính vụ lợi.
– Cậu sẽ cho tớ đọc nó chứ? – Diana nài nỉ.
– Khi nào viết xong, tớ sẽ đọc cho cậu và anh Harrison nghe, và tớ muốn hai người hãy phê bình nó thật khắt khe. Sẽ không ai khác được đọc nó cho đến khi được xuất bản.
– Cậu định kết thúc nó thế nào – có hậu hay bi thương?
– Tớ chưa chắc chắn nữa. Tớ muốn kết thúc trong buồn đau, bởi như vậy sẽ lãng mạn hơn biết bao. Nhưng tớ được biết các biên tập viên thường có thành kiến với những cái kết bi thảm. Tớ từng nghe Giáo sư Hamilton nói rằng chẳng ai ngoài một thiên tài mới nên thử sức viết một cái kết buồn. Và, – Anne nhún nhường kết luận, – tớ thế nào cũng được chứ tuyệt đối chẳng phải thiên tài.
– Ồ, tớ thích cái kết có hậu nhất. Tốt hơn là cậu nên cho anh ta cưới cô ấy, – Diana nói, nhất là từ khi đính hôn với Fred, cô cho rằng đó phải là cái kết của mọi câu chuyện.
– Nhưng cậu lại thích khóc vì những câu chuyện buồn cơ mà?
– Ồ, đúng vậy, nhưng là ở phần giữa câu chuyện cơ. Còn kết cục thì tớ thích mọi thứ đều phải tốt đẹp viên mãn.
– Tớ phải đưa một cảnh cảm động vào trong đó, – Anne đăm chiêu nói. – Tớ có thể để Robert Ray gặp tai nạn và có một phân cảnh lâm.
– Không, cậu không được phép cho Bobby chết đâu nhé, – Diana vừa cười vừa tuyên bố. – Cậu ấy thuộc về tớ và tớ muốn cậu ấy phải sống thật sung túc. Cứ cho nhân vật khác chết đi nếu cậu thấy bắt buộc phải thế.
Trong suốt hai tuần tiếp theo, Anne lúc thì oằn mình vật lộn, lúc lại ngất ngây say sưa theo những cung bậc cảm xúc trong quá trình sáng tác của mình. Có lúc cô nhảy cẫng lên vì sung sướng trước một ý tưởng xuất thần, có lúc lại tuyệt vọng bởi một nhân vật bướng bỉnh nào đó cứ nhất quyết không chịu hành xử theo ý muốn. Diana chẳng thể tài nào hiểu nổi điều này.
– Cứ bắt chúng phải làm theo ý cậu ấy, – cô nói.
– Tớ làm sao được, – Anne rên rỉ. – Averil quả là một nữ anh hùng vô cùng khó bảo. Cô ấy cứ làm và nói những điều mà tớ chưa từng định trước cho cô ấy. Thế rồi điều đó làm hỏng bét tất cả những gì diễn ra trước đó và tớ lại phải viết lại từ đầu.
Tuy nhiên, cuối cùng câu chuyện cũng hoàn thành, và Anne đã đọc nó cho Diana nghe nơi chốn yên tĩnh chái hiên nhà. Cô đã đạt được “cảnh quay cảm động” của mình mà không phải hy sinh Robert Ray, và cô luôn liếc mắt theo dõi thái độ của Diana trong suốt lúc đọc. Diana đã nhập tâm rất đạt và khóc đúng điệu; nhưng khi đến đoạn kết, trông cô có vẻ hơi thất vọng.
– Sao cậu lại để Maurice Lennox chết? – cô trách móc hỏi.
– Anh ta là kẻ phản diện cơ mà, – Anne thanh minh. – Anh ta phải bị trừng phạt chứ.
– Tớ thích anh ta nhất trong số tất cả bọn họ cơ, – cô nàng Diana ương bướng nói.
– Chà, anh ta chết rồi, và sẽ phải nằm lại trong cõi chết thôi, – Anne đáp lại với vẻ hơi hờn dỗi. – Nếu tớ để anh ta sống thì hắn ta sẽ tiếp tục khủng bố Averil và Perceval mất.
– Đúng thế – trừ phi cậu cảm hóa được hắn.
– Làm vậy thì chẳng còn gì là lãng mạn nữa, hơn nữa, như thế sẽ làm câu chuyện bị dài dòng lê thê.
– Thôi thì dù sao đi nữa, đó cũng là một câu chuyện hoàn hảo, Anne ạ, và chắc chắn nó sẽ mang lại cho cậu sự nổi tiếng. Cậu đã đặt tên cho nó chưa?
– Ồ, tớ đã quyết định cái tên ấy từ lâu lắm rồi. Tớ gọi nó là “Sự chuộc tội của Averil”. Nghe thật hay và có âm điệu đối vận phải không nào? Nào, Diana, hãy thành thật nói cho tớ nghe đi, cậu có thấy hạt sạn nào trong câu chuyện của tớ không?
– À, – Diana chần chừ, – cái đoạn Averil làm bánh hình như không được lãng mạn cho lắm để có thể sánh với phần còn lại. Đó chỉ là việc bất cứ ai cũng có thể làm được. Tớ nghĩ các nữ anh hùng thì không nên vào bếp nấu nướng.
– Ơ hay, chính chỗ đó mới là điểm hài hước và là một trong những phân đoạn hay nhất của toàn bộ câu chuyện đấy chứ, – Anne nói. Và phải công nhận rằng trong chuyện này cô hoàn toàn đúng.
Diana khôn ngoan không dám phê bình thêm câu nào nữa, nhưng anh Harrison lại là người cực kỳ khó chiều. Đầu tiên, anh bảo cô rằng có quá nhiều đoạn miêu tả rườm rà trong truyện.
– Cắt bỏ hết mấy cái văn hoa chữ nghĩa ấy đi, – anh tàn nhẫn nói.
Anne mang trong mình nỗi niềm bứt rứt khi nhận ra anh Harrison nói đúng, và cô đành tự ép mình gạt bỏ phần lớn những đoạn miêu tả yêu thích, dù cô phải viết lại tận ba lần thì câu chuyện mới được tỉa tót lại cho vừa lòng vị tính cách khó tính ấy.
– Tớ đã lược bỏ hết tất cả các đoạn miêu tả trừ cảnh hoàng hôn, – cuối cùng cô nói. – Tớ đành chịu không thể vứt nó đi được. Đó là đoạn miêu tả hay nhất trong tất cả.
– Nó chẳng có chút liên quan nào đến cốt truyện cả, – anh Harrison phán, – và đáng lẽ cô không nên đặt bối cảnh câu chuyện giữa những kẻ giàu có ở thành phố. Cô biết gì về họ cơ chứ? Sao cô không lấy bối cảnh ngay tại Avonlea này – tất nhiên là đổi tên đi, bằng không thì bà Rachel Lynde có lẽ sẽ tưởng nhầm rằng bà ấy chính là nữ anh hùng trong truyện đấy.
– Ôi, thế thì hỏng bét, – Anne phản đối. – Avonlea là nơi thân thương nhất trên đời, nhưng nó lại không đủ lãng mạn để làm bối cảnh cho một câu chuyện.
– Tôi dám cá là đã có biết bao mối tình lãng mạn ở Avonlea này – và cũng có không ít bi kịch nữa, – anh Harrison khô khan nói. – Nhưng con người trong truyện của cô chẳng giống người thật ở bất cứ xó xỉnh nào cả. Họ nói năng quá nhiều và dùng toàn từ ngữ bay bổng sướt mướt. Có đoạn mà gã Dalrymple đó độc thoại liền tù tì hai trang giấy, chẳng thèm để cho cô gái kịp chen vào lấy một nửa câu. Nếu gã làm thế ngoài đời thực thì thể nào cô ta cũng sút bay gã đi rồi.
– Tớ chẳng tin đâu, – Anne quả quyết đáp. Tận sâu thẳm trong tâm hồn, cô cho rằng những lời lẽ đẹp đẽ, nên thơ được thốt ra với Averil chắc chắn sẽ chinh phục hoàn toàn trái tim bất kỳ cô gái nào. Hơn nữa, thật là kinh khủng khi nghe đến cảnh Averil, một Averil đài các, uy nghi như nữ hoàng lại đi “sút” bất cứ ai. Averil phải là người “từ chối những kẻ cầu hôn” chứ.
– Dù sao đi nữa, – anh Harrison không chút nương tay tiếp lời, – tôi vẫn không tài nào hiểu nổi tại sao Maurice Lennox lại không cưới được cô ấy. Hắn ta đàn ông gấp đôi tên kia. Hắn làm những việc xấu xa, nhưng ít nhất hắn dám làm. Còn Perceval thì chẳng có thời gian để làm gì ngoài việc ngồi ngẩn ngơ mơ mộng.
“Ngẩn ngơ mơ mộng”. Từ ấy thậm chí còn tồi tệ hơn cả từ “sút”!
– Maurice Lennox là kẻ phản diện cơ mà, – Anne phẫn nộ nói. – Tớ chẳng hiểu sao ai cũng thích hắn ta hơn Perceval vậy.
– Perceval quá ư hoàn hảo. Gã ta thật đáng ghét. Lần tới khi viết về một nam chính, hãy thêm chút gia vị của bản chất con người vào nhân vật ấy ấy.
– Averil không thể kết hôn với Maurice được. Hắn ta là kẻ xấu.
– Cô có thể cảm hóa hắn ta mà. Cô có thể cảm hóa một người đàn ông; tất nhiên là cô không thể cảm hóa một con sứa biển rồi. Câu chuyện của cô không đến nỗi tệ – phải thừa nhận là nó khá thú vị đấy chứ. Nhưng cô còn quá trẻ để viết một tác phẩm có giá trị. Hãy đợi mười năm nữa đi.
Anne tự nhủ rằng lần sau nếu có viết truyện, cô sẽ chẳng dại gì đi nhờ ai phê bình nữa. Thật là nản lòng hết chỗ nói. Cô quyết định không đọc câu chuyện cho Gilbert nghe, mặc dù cô có kể cho anh ấy biết về nó.
– Nếu nó thành công thì khi được xuất bản anh sẽ thấy, Gilbert ạ, còn nếu thất bại thì sẽ chẳng một ai được nhìn thấy nó đâu.
Marilla chẳng hề hay biết gì về cuộc mạo hiểm này. Trong trí tưởng tượng của mình, Anne thấy cảnh cô đang đọc một câu chuyện trích từ tạp chí cho Marilla nghe, lừa cho bà cất lời ca ngợi nó – bởi trong tưởng tượng thì điều gì cũng có thể xảy ra – rồi sau đó kiêu hãnh tuyên bố mình chính là tác giả.
Một ngày nọ, Anne mang ra bưu điện một phong bì dài, dày cộm, được đề địa chỉ với niềm tin yêu đầy phơi phới của tuổi trẻ và sự non nớt kinh nghiệm, gửi tới tờ tạp chí lớn nhất trong số những tờ tạp chí “lớn”. Diana hồi hộp vì nó chẳng kém gì bản thân Anne.
– Cậu đoán xem bao lâu nữa thì sẽ có hồi âm? – cô hỏi.
– Chắc là không quá hai tuần đâu. Ồ, tớ sẽ hạnh phúc và tự hào biết bao nếu nó được nhận!
– Chắc chắn nó sẽ được nhận thôi, và có lẽ họ sẽ giục cậu gửi thêm bài cho họ ấy chứ. Có ngày cậu sẽ nổi tiếng chẳng kém gì bà Morgan cho mà xem, Anne, và khi ấy tớ mới tự hào biết bao khi được làm bạn của cậu, – Diana nói, ít nhất cô cũng sở hữu một đức tính đáng quý là lòng ngưỡng mộ vô điều kiện trước những tài năng và ân huệ của bạn bè.
Một tuần lễ ngập tràn trong những giấc mơ tươi đẹp trôi qua, để rồi sau đó là sự tỉnh mộng cay đắng. Một buổi tối nọ, Diana tìm thấy Anne ở chái hiên nhà với đôi mắt sưng húp đầy khả nghi. Trên bàn là một chiếc phong bì dài và một bản thảo nhàu nhĩ.
– Anne, câu chuyện của cậu không bị trả lại đấy chứ? – Diana hoài nghi thốt lên.
– Đúng vậy, nó về rồi đây, – Anne cụt ngủn đáp.
– Chà, vị biên tập viên đó chắc chắn là điên rồi. Lý do họ đưa ra là gì thế?
– Chẳng có lý do nào sất. Chỉ có một mảnh giấy in sẵn nói rằng nó không đạt yêu cầu.
– Từ trước tới nay tớ vốn chẳng có mấy thiện cảm với cái tạp chí đó đâu, – Diana phẫn nộ nói. – Truyện đăng trong đó chẳng thú vị bằng một nửa những truyện trên tờ Canadian Woman, thế mà giá mua lại đắt đỏ hơn nhiều. Tớ đoán biên tập viên chắc có thành kiến với bất cứ ai không phải người Mỹ. Đừng nản lòng nhé, Anne. Hãy nhớ lại những câu chuyện của bà Morgan cũng từng bị trả về xem. Cứ gửi bài của cậu cho tờ Canadian Woman đi.
– Tớ tin là tớ sẽ làm thế, – Anne xốc lại tinh thần. – Và nếu nó được đăng, tớ sẽ gửi cho vị biên tập viên người Mỹ đó một ấn phẩm có đánh dấu. Nhưng tớ sẽ cắt bỏ đoạn hoàng hôn đi. Tớ tin là anh Harrison đã đúng.
Thế là đoạn hoàng hôn bị cắt bỏ; nhưng bất chấp sự hy sinh đau đớn ấy, vị biên tập viên của tờ Canadian Woman đã trả phắt lại tác phẩm “Sự chuộc tội của Averil” nhanh đến mức Diana phẫn nộ tuyên bố rằng có lẽ bài viết đã chẳng hề được đọc lấy một lần, và thề rằng cô sẽ hủy đặt mua tạp chí đó ngay lập tức. Anne đón nhận cú sốc bị từ chối lần thứ hai này với sự điềm tĩnh của nỗi tuyệt vọng. Cô khóa im ím câu chuyện vào chiếc rương trên gác mái nơi những mẩu chuyện cũ của Câu lạc bộ Viết truyện đang nằm ngủ yên; nhưng trước tiên cô đã nhượng bộ trước lời nài nỉ của Diana và đưa cho cô ấy một bản sao.
– Đây là dấu chấm hết cho tham vọng văn chương của tớ rồi, – cô cay đắng nói.
Cô không bao giờ nhắc lại chuyện đó với anh Harrison nữa, nhưng vào một buổi tối nọ, anh đã cộc lốc hỏi cô rằng câu chuyện của cô đã được nhận chưa.
– Không, biên tập viên không chịu lấy nó đâu, – cô đáp gọn lỏn.
Anh Harrison liếc ngang nhìn gương mặt nghiêng thanh tú đang ửng đỏ.
– Chà, tôi cho là cô sẽ vẫn tiếp tục viết chứ, – anh khích lệ nói.
– Không, tớ sẽ chẳng bao giờ bén mảng đến chuyện viết lách nữa đâu, – Anne tuyên bố với vẻ kiên quyết đến tuyệt vọng của tuổi mười chín khi cánh cửa bị sập ngay trước mặt.
– Tôi thì sẽ không từ bỏ hoàn toàn đâu, – anh Harrison trầm ngâm nói. – Thỉnh thoảng tôi vẫn sẽ viết một câu chuyện, nhưng tôi sẽ không làm phiền mấy vị biên tập viên bằng nó nữa. Tôi sẽ viết về những con người và khung cảnh giống như những gì tôi biết, và tôi sẽ bắt các nhân vật của mình nói thứ tiếng Anh đời thường; tôi cũng sẽ để mặt trời mọc và lặn theo cách bình lặng thông thường mà chẳng làm rùm beng lên vì điều đó. Nếu buộc phải có mấy tên phản diện đi chăng nữa, tôi sẽ cho chúng một cơ hội, Anne ạ – tôi sẽ cho chúng một cơ hội. Trên đời này chắc cũng có dăm ba kẻ cực kỳ tồi tệ, nhưng cô phải đi một đoạn đường rất dài mới tìm thấy bọn chúng – dù bà Lynde tin rằng tất cả chúng ta ai cũng xấu xa cả. Nhưng phần lớn chúng ta đều có một chút lòng tự trọng đâu đó trong con người mình. Cứ tiếp tục viết đi, Anne.
– Không. Thật là ngớ ngẩn khi tớ lại đi thử sức việc đó. Khi học xong ở Redmond, tớ sẽ bám lấy nghề dạy học. Tớ có thể dạy học. Còn viết truyện thì tớ chịu.
– Học xong ở Redmond thì cũng là lúc cô nên đi tìm cho mình một người chồng rồi đấy, – anh Harrison bảo. – Tôi không tin vào chuyện trì hoãn việc kết hôn quá lâu – giống như tôi đã từng làm.
Anne đứng phắt dậy và bước thẳng về nhà. Có những lúc anh Harrison thực sự là nhân vật không thể nào chịu đựng nổi. Nào là “sút”, “ngẩn ngơ mơ mộng”, và “đi tìm chồng”. Ái chà!!
