“Cứ thử tưởng tượng xem—vào giờ này tuần sau, tôi sẽ ở Avonlea rồi—thật là một ý nghĩ tuyệt vời!” Anne vừa nói vừa cúi người bên chiếc hộp đang dùng để đóng gói những chiếc chăn bông của bà Rachel Lynde. “Nhưng thử nghĩ xem—vào giờ này tuần sau, tôi sẽ rời khỏi Patty’s Place mãi mãi—thật là một ý nghĩ kinh khủng!”

Phil phỏng đoán: “Không biết tiếng vang của tất cả những tiếng cười chúng ta từng phát ra có văng vẳng qua những giấc mơ thiếu nữ của cô Patty và cô Maria hay không.”

Cô Patty và cô Maria sắp sửa trở về nhà, sau khi đã đi chu du hầu hết mọi xó xỉnh trên Trái Đất này.

Cô Patty viết: “Chúng ta sẽ về lại vào tuần thứ hai của tháng Năm. Ta đoán rằng Patty’s Place sẽ có vẻ hơi nhỏ bé sau Sảnh Đường Các Vua ở Karnak, nhưng ta chưa từng thích sống ở những nơi lớn lao bao giờ. Và ta sẽ rất vui mừng được trở về nhà. Khi bạn bắt đầu đi du lịch vào lúc tuổi đã xế chiều, bạn rất dễ lạm dụng nó vì biết rằng mình chẳng còn lại bao nhiêu thời gian, và đó là một thứ sẽ ngấm vào máu bạn. Ta e rằng Maria sẽ không bao giờ thấy thỏa mãn với cuộc sống bình yên nữa.”

Anne vừa đưa mắt nhìn quanh căn phòng màu xanh với vẻ đầy hoài niệm vừa nói: “Tôi sẽ để lại nơi đây những nỗi mộng mơ và tưởng tượng của mình để chúc phúc cho người đến sau”—căn phòng màu xanh xinh xắn nơi cô đã trải qua ba năm hạnh phúc biết bao. Cô từng quỳ bên ô cửa sổ ấy để cầu nguyện và nhoài người ra ngoài để ngắm hoàng hôn buông xuống sau rặng thông. Cô từng nghe tiếng mưa thu tí tách gõ vào khung kính và chào đón những chú chim cổ đỏ mùa xuân bên bệ cửa. Cô tự hỏi liệu những giấc mơ xưa cũ có thể ám ảnh các căn phòng hay không—liệu khi một người rời đi vĩnh viễn khỏi căn phòng nơi họ từng vui sướng, đau khổ, cười vang và rơi nước mắt, thì một phần nào đó thuộc về họ, dẫu vô hình và không thể chạm tay vào nhưng vẫn vô cùng chân thực, có để lại phía sau giống như một ký ức vang vọng âm thanh hay không.

Phil nói: “Tôi nghĩ rằng một căn phòng nơi người ta mơ mộng, đau buồn, vui sướng và sống sẽ trở nên gắn kết không thể tách rời với những trải nghiệm ấy và mang lấy một cá tính của riêng nó. Tôi chắc chắn rằng nếu năm mươi năm nữa mình bước vào căn phòng này, nó sẽ thốt lên ‘Anne, Anne’ với tôi. Chúng ta đã có những khoảng thời gian thật tuyệt vời ở đây biết bao, cục cưng ạ! Những buổi trò chuyện, những trò đùa và những bữa tiệc quây quần thân mật biết bao! Ôi trời ơi! Tôi sắp cưới Jo vào tháng Sáu và tôi biết mình sẽ hạnh phúc đến ngất ngây. Nhưng ngay lúc này, tôi có cảm giác như mình muốn cuộc sống đáng yêu tại Redmond này kéo dài mãi mãi.”

Anne thừa nhận: “Ngay lúc này, tôi cũng đủ vô lý để ao ước điều đó. Dù sau này có những niềm vui sâu sắc đến đâu đi nữa, chúng ta cũng sẽ không bao giờ có lại được một cuộc sống vô lo vô nghĩ, đầy thú vị y hệt như những gì chúng ta từng có ở đây. Mọi thứ đã chấm dứt vĩnh viễn rồi, Phil ạ.”

Phil hỏi khi chú mèo cưng có đặc quyền ấyón rén bước vào phòng: “Cậu định làm gì với Rusty?”

Dì Jamesina bước theo sau Rusty và tuyên bố: “Ta định đưa nó về nhà cùng với ta, Joseph và con mèo Sarah. Thật là tệ hại nếu chia cắt những con mèo đó bây giờ, khi chúng đã học được cách chung sống với nhau. Đó là một bài học khó khăn cho cả loài mèo lẫn con người.”

Anne tiếc nuối đáp: “Cháu rất buồn phải chia tay Rusty, nhưng mang nó về Green Gables cũng chẳng ích gì. Marilla rất ghét mèo, và Davy sẽ hành hạ nó đến chết mất. Hơn nữa, cháu cũng chẳng nghĩ mình sẽ ở nhà lâu đâu. Cháu vừa được mời làm hiệu trưởng Trường Trung học Summerside.”

Phil hỏi: “Cậu có định nhận lời không?”

Anne gò má đỏ bừng, ấp úng đáp: “Tớ—tớ vẫn chưa quyết định.”

Phil gật đầu ra điều thấu hiểu. Dĩ nhiên các dự định của Anne không thể được định đoạt cho đến khi Roy ngỏ lời. Anh ấy sẽ làm thế sớm thôi—chuyện đó là không thể nghi ngờ. Và cũng không có gì nghi ngờ việc Anne sẽ nói “vâng” khi anh cất lời “Em đồng ý chứ?”. Bản thân Anne đối mặt với tình thế ấy với một sự điềm tĩnh hiếm khi bị xáo trộn. Cô vô cùng yêu Roy. Quả thật, nó không hoàn toàn giống như những gì cô từng tưởng tượng về tình yêu. Nhưng Anne mệt mỏi tự hỏi, liệu có bất cứ điều gì trên đời này giống với trí tưởng tượng của chúng ta về nó hay không? Đó chính là ảo tưởng về viên kim cương thời thơ ấu lại lặp lại—cùng một nỗi thất vọng mà cô từng cảm nhận khi lần đầu tiên nhìn thấy ánh sáng lạnh lẽo lấp lánh thay vì vẻ rực rỡ huy hoàng mang sắc tía mà cô hằng mong đợi. “Đó không phải là ý nghĩ của tôi về một viên kim cương,” cô từng nói thế. Nhưng Roy là một chàng trai đáng yêu và họ sẽ rất hạnh phúc khi ở bên nhau, ngay cả khi cuộc sống ấy có thiếu vắng đi một chút hương vị nồng nàn không tên nào đó. Khi Roy ghé đến vào tối hôm đó và rủ Anne đi dạo trong công viên, mọi người ở Patty’s Place đều biết anh đến để nói điều gì; và mọi người đều biết, hoặc nghĩ rằng mình biết, câu trả lời của Anne sẽ ra sao.

Dì Jamesina nói: “Anne là một cô gái rất may mắn.”

Stella nhún vai: “Cháu đoán thế. Roy là một chàng trai tốt và đại loại thế. Nhưng thực ra anh ta chẳng có chiều sâu gì cả.”

Dì Jamesina quở trách: “Nghe giống như một lời nhận xét đầy ghen tị đấy, Stella Maynard.”

Stella bình thản đáp: “Nghe có vẻ thế thật—nhưng cháu không ghen tị đâu. Cháu yêu Anne và cháu quý Roy. Ai ai cũng bảo cô ấy đang có một cuộc hôn nhân rực rỡ, và ngay cả bà Gardner giờ đây cũng nghĩ cô ấy thật quyến rũ. Mọi thứ nghe có vẻ như được định sẵn trên thiên đường, nhưng cháu thì vẫn có những hoài nghi của riêng mình. Cứ ghi nhận thế đi, thưa dì Jamesina.”

Roy ngỏ lời cầu hôn Anne tại chiếc lòi hóng mát nhỏ trên bờ cảng, nơi họ từng trò chuyện vào ngày mưa trong buổi gặp gỡ đầu tiên. Anne cho rằng việc anh chọn chốn đó là một điều vô cùng lãng mạn. Và lời cầu hôn của anh được trau chuốt câu chữ đẹp đẽ như thể anh đã chép lại nó—giống như một kẻ tình nhân của Ruby Gillis từng làm—từ một cuốn cẩm nang về Phép Xã Giao trong Tình Yêu và Hôn Nhân. Toàn bộ hiệu ứng đạt được hoàn toàn hoàn mỹ. Và nó cũng rất chân thành. Chẳng có gì nghi ngờ việc Roy thực sự nói những gì anh suy nghĩ. Không có một nốt trầm sai lệch nào làm lủng củng bản giao hưởng ấy. Anne cảm thấy lẽ ra mình phải run lên từ đầu đến chân. Nhưng cô không hề như thế; cô tỉnh táo một cách kỳ lạ. Khi Roy dừng lời để chờ câu trả lời, cô hé môi định thốt lên tiếng “vâng” định mệnh ấy. Và rồi—cô bỗng thấy mình run lẩy bẩy như thể đang lùi lại bên bờ vực thẳm. Đến với cô là một trong những khoảnh khắc mà chúng ta nhận ra, tựa như một luồng chói lọi rọi sáng, nhiều hơn tất cả những gì những năm tháng trước đó từng dạy chúng ta. Cô rút tay mình khỏi tay Roy.

Cô hoảng hốt kêu lên: “Ôi, em không thể cưới anh được—em không thể—không thể nào.”

Roy tái mặt—và trông cũng có vẻ khá ngớ ngẩn. Cậu ta—cũng chẳng trách được—đã cảm thấy vô cùng chắc ăn.

Anh lắp bắp hỏi: “Em có ý gì chứ?”

Anne tuyệt vọng lặp lại: “Ý em là em không thể cưới anh. Em từng nghĩ mình có thể—nhưng em không thể.”

Roy bình tĩnh hơn một chút, hỏi: “Sao em lại không thể?”

“Bởi vì—em không dành đủ tình cảm cho anh.”

Một vệt đỏ bừng xuất hiện trên khuôn mặt Roy.

Anh chậm rãi nói: “Vậy ra suốt hai năm qua em chỉ đang đùa cợt với anh thôi sao?”

Tội nghiệp Anne thảng thốt: “Không, không phải thế đâu.” Ôi, làm sao cô có thể giải thích đây? Cô không thể giải thích nổi. Có những thứ vốn dĩ không thể giải thích được. “Em đã từng nghĩ mình có tình cảm—thực sự em đã nghĩ thế—nhưng giờ thì em biết là mình không có.”

Roy cay đắng nói: “Em đã hủy hoại cuộc đời anh.”

Anne đau khổ, với đôi má nóng bừng và đôi mắt cay xè, cầu xin: “Xin anh hãy tha thứ cho em.”

Roy quay lưng bước đi và đứng nhìn ra hướng biển trong vài phút. Khi quay lại chỗ Anne, sắc mặt anh lại tái nhợt lần nữa.

Anh nói: “Em không thể cho anh một chút hy vọng nào sao?”

Anne lặng lẽ lắc đầu.

Roy nói: “Vậy thì—tạm biệt nhé. Anh không thể hiểu nổi—anh không thể tin rằng em không phải là người phụ nữ mà anh từng tin tưởng. Nhưng trách móc giữa chúng ta lúc này cũng là vô ích. Em là người phụ nữ duy nhất anh có thể yêu trong đời. Dù sao thì anh cũng cảm ơn tình bạn của em. Tạm biệt, Anne.”

Anne nghẹn ngào: “Tạm biệt.” Khi Roy đã rời đi, cô ngồi lại một lúc lâu trong chiếc lòi hóng mát, ngắm nhìn lớp sương mù màu trắng đang âm thầm và nhẫn tâm lan dần vào đất liền phía trên vùng cảng. Đó là giờ phút của sự nhục nhã, khinh miệt bản thân và hổ thẹn trong cô. Những đợt sóng cảm xúc ấy đã nhấn chìm cô. Thế nhưng, ẩn giấu sâu thẳm bên dưới tất cả những điều đó lại là một cảm giác kỳ lạ về sự tự do vừa được tìm lại.

Cô lén bước vào Patty’s Place trong ánh chiều tà và trốn về phòng mình. Nhưng Phil đang ngồi ở băng ghế bên cửa sổ.

Anne đỏ bừng mặt đón trước cảnh tượng sắp diễn ra, liền lên tiếng: “Khoan đã. Chờ tới khi tớ nói hết đã nhé. Phil, Roy đã cầu hôn tớ—và tớ đã từ chối.”

Phil ngẩn người nói: “Cậu—cậu từ chối anh ấy á?”

“Ừ.”

“Anne Shirley, cậu có còn bình thường không đấy?”

Anne mệt mỏi đáp: “Tớ nghĩ là có. Ôi, Phil, đừng mắng tớ. Cậu không hiểu đâu.”

“Tớ chắc chắn là không hiểu nổi. Cậu đã bật đèn xanh cho Roy Gardner đủ mọi cách suốt hai năm trời—và giờ cậu bảo với tớ là cậu đã từ chối anh ấy. Thế hóa ra cậu chỉ đang tán tỉnh anh ta một cách trơ trẽn thôi sao. Anne ạ, tớ không thể ngờ điều đó lại xuất phát từ cậu đấy.”

“Tớ không hề tán tỉnh anh ấy—tớ thành tâm nghĩ rằng mình có tình cảm cho đến tận phút chót—và rồi—ừ thì, tớ chợt nhận ra mình không bao giờ có thể cưới anh ấy được.”

Phil tàn nhẫn nói: “Tớ đoán là, cậu định cưới anh ta vì tiền của anh ta, rồi sau đó phần con người tốt đẹp hơn trong cậu đã trỗi dậy và ngăn cản cậu lại chứ gì.”

“Không đời nào. Tớ chưa bao giờ nghĩ đến tiền của anh ấy cả. Ôi, tớ chẳng thể giải thích cho cậu hiểu được, cũng giống như tớ không thể giải thích cho anh ấy vậy.”

Phil tức giận nói: “Chà, tớ thực sự nghĩ cậu đã đối xử với Roy một cách tệ bạc đấy. Anh ấy đẹp trai, thông minh, giàu có và tốt tính. Cậu còn muốn gì hơn nữa cơ chứ?”

“Tớ muốn một người thuộc về cuộc đời tớ. Anh ấy không phải người đó. Ban đầu tớ đã bị cuốn phăng đi bởi vẻ ngoài bảnh bao và biệt tài nịnh hót những lời lãng mạn của anh ấy; và sau đó tớ cứ nghĩ mình phải đang yêu vì anh ấy chính là mẫu người lý tưởng có đôi mắt đen thẳm trong mộng của tớ.”

Phil nói: “Tớ cũng tệ hại chẳng kém vì không biết rõ tâm trí mình muốn gì, nhưng cậu thì còn tệ hơn.”

Anne phản đối: “Tớ có biết tâm trí mình muốn gì chứ. Rắc rối là ở chỗ, tâm trí tớ cứ thay đổi và rồi tớ lại phải làm quen lại từ đầu với nó.”

“Thôi, tớ đoán là nói gì với cậu lúc này cũng vô ích.”

“Chẳng cần thiết đâu, Phil ạ. Tớ đang cúi đầu nhận tội đây. Chuyện này đã phá hỏng mọi thứ ngược về quá khứ. Tớ sẽ chẳng bao giờ có thể nghĩ về những ngày tháng ở Redmond mà không nhớ lại sự nhục nhã của buổi tối hôm nay. Roy khinh miệt tớ—và cậu cũng khinh miệt tớ—và tự tớ cũng khinh miệt chính mình.”

Phil dịu giọng lại, nói: “Cục cưng tội nghiệp của tớ. Lại đây để tớ an ủi cậu nào. Tớ chẳng có quyền gì để mắng mỏ cậu cả. Tớ cũng suýt cưới Alec hoặc Alonzo nếu tớ không gặp Jo rồi. Ôi, Anne, mọi thứ trong đời thực vốn dĩ vô cùng rắc rối và hỗn độn. Chúng chẳng hề rạch ròi và ngăn nắp như trong tiểu thuyết đâu.”

Tội nghiệp Anne chìm trong những tiếng nấc, lòng đinh ninh rằng mình thực sự nghĩ thế: “Tớ mong rằng chừng nào còn sống, sẽ chẳng bao giờ có ai ngỏ lời cầu hôn tớ nữa.”