Tuần lễ tiếp theo trôi qua nhanh chóng, ngập tràn vô số những “việc cuối cùng”, theo cách gọi của Anne. Cô phải thực hiện và đón nhận những lời chào tạm biệt, vui vẻ hay không tùy thuộc vào việc người đến thăm và người được thăm có thực sự đồng điệu với những hoài bão của Anne hay lại cho rằng cô đang quá ảo tưởng về chuyện vào đại học, và họ có trách nhiệm phải “ghìm cô lại vài phân”.

Hội A.V.I.S. đã tổ chức một buổi tiệc chia tay vinh danh Anne và Gilbert vào một buổi tối tại nhà của Josie Pye. Họ chọn địa điểm này một phần vì nhà ông Pye rộng rãi và tiện lợi, phần vì ai cũng đoán chắc rằng mấy cô con gái nhà Pye sẽ chẳng thèm dính dáng gì đến buổi tiệc nếu đề nghị cho mượn nhà của họ bị từ chối. Đó là một khoảng thời gian vô cùng dễ chịu, bởi các cô nhà Pye tỏ ra rất nhã nhặn, không nói hay làm gì làm tổn hại đến sự hòa hợp của buổi tiệc — một điều không đúng với tính khí thường ngày của họ. Josie bỗng nhiên trở nên thân thiện đến mức cô thậm chí còn hạ mình nhận xét với Anne rằng:

– Chiếc váy mới của cậu khá hợp đấy, Anne. Trông cậu thực sự gần như xinh xắn trong bộ đồ ấy.

– Thật tốt bụng làm sao khi cậu nói vậy, – Anne đáp lại, đôi mắt ánh lên vẻ tinh nghịch. Khiếu hài hước của cô đang dần phát triển, và những lời lẽ từng có thể làm cô tổn thương năm mỏi mốn tuổi nay chỉ còn là món ăn tinh thần để giải trí. Josie nghi ngờ rằng Anne đang cười nhạo mình sau đôi mắt ranh mãnh đó; nhưng cô ta đành tự nhủ thầm với Gertie lúc đi xuống lầu rằng Anne Shirley giờ đây sẽ còn làm cao hơn nữa cho mà xem, vì cô sắp được vào đại học — cứ chờ mà thấy!

Tất cả “đám bạn cũ” đều có mặt, tràn ngập tiếng cười, sự hứng khởi và nét hồn nhiên tuổi trẻ. Diana Barry má hồng lúm đồng tiền, được bảo bọc bởi anh chàng trung thành Fred; Jane Andrews gọn gàng, thực tế và giản dị; Ruby Gillis trông rạng rỡ và xinh đẹp nhất trong chiếc áo blouse lụa màu kem, cài những bông phong lữ đỏ trên mái tóc vàng; Gilbert Blythe và Charlie Sloane, cả hai đều cố gắng bám sát Anne nhiều nhất có thể; Carrie Sloane trông nhợt nhạt và u sầu vì, theo lời đồn, bố cô không cho phép Oliver Kimball đến gần đây; Moody Spurgeon MacPherson với khuôn mặt tròn vo và đôi tai khó ưa vẫn tròn và khó ưa như ngày nào; và Billy Andrews ngồi lì một góc suốt buổi tối, khúc khích cười mỗi khi có ai bắt chuyện, đồng thời dõi theo Anne Shirley với nụ cười toe toét hiện rõ trên khuôn mặt rộng và đầy tàn nhang.

Anne đã biết trước về bữa tiệc, nhưng cô không hề hay biết rằng cô và Gilbert, với tư cách là những người sáng lập Hội, sẽ được trao tặng một “bức thư ngỏ” đầy những lời ca tụng và các “món quà lưu niệm” — trong trường hợp của cô là một tập kịch Shakespeare, còn của Gilbert là một cây bút máy. Cô bất ngờ đến mức ngỡ ngàng và vô cùng cảm động trước những lời hay ý đẹp trong bức thư ngỏ được đọc lên bởi giọng điệu trang nghiêm như mục sư của Moody Spurgeon, đến nỗi những giọt nước mắt suýt làm mờ đi ánh sáng trong đôi mắt xám to tròn của cô. Cô đã làm việc chăm chỉ và tận tụy vì Hội A.V.I.S., và việc các thành viên trân trọng nỗ lực của cô một cách chân thành như vậy đã sưởi ấm tâm hồn cô. Hơn nữa, ai nấy đều rất dễ thương, thân thiện và vui vẻ — ngay cả mấy cô nhà Pye cũng có điểm tốt của họ; vào khoảnh khắc ấy, Anne yêu mến cả thế giới này.

Cô tận hưởng buổi tối một cách trọn vẹn, nhưng đoạn kết của nó lại gần như làm hỏng tất cả. Gilbert lại mắc sai lầm khi nói những lời sướt mướt với cô trong lúc họ ăn tối trên hiên nhà ngập ánh trăng; và Anne, để trừng phạt anh, đã tỏ ra niềm nở với Charlie Sloane và cho phép cậu ta đi bộ đưa cô về nhà. Tuy nhiên, cô nhận ra rằng sự trả thù chẳng làm tổn thương ai nhiều bằng chính kẻ tìm cách gây ra nó. Gilbert thản nhiên bước đi cùng Ruby Gillis, và Anne có thể nghe thấy họ cười nói vui vẻ khi dạo bước trong bầu không khí mùa thu tĩnh lặng và se lạnh. Rõ ràng họ đang có những khoảnh khắc tuyệt vời nhất, trong khi cô lại cảm thấy chán ngấy đến phát bực vì Charlie Sloane, kẻ cứ huyên thuyên không ngừng và chưa bao giờ, dù chỉ là tình cờ, thốt ra nổi một điều gì đáng nghe. Anne thỉnh thoảng đáp lại bằng một tiếng “với” hay “không” đầyngơ ngẩn, và tự nghĩ không biết sao đôi mắt của Charlie dưới ánh trăng lại trông lồi đến thế — tệ hơn cả ban ngày — và rằng thế giới này, chẳng hiểu sao, lại không còn là một nơi tuyệt đẹp như cô từng nghĩ vào đầu buổi tối.

– Mình chỉ mệt lử đi thôi — vấn đề là ở đó, – cô tự nhủ khi mừng rỡ nhận ra mình đã ở một mình trong căn phòng quen thuộc. Và cô thật lòng tin là như vậy. Thế nhưng, một chút niềm vui trào dâng như từ một mạch nước ngầm bí ẩn nào đó lại bùng lên trong tim cô vào tối hôm sau, khi cô nhìn thấy Gilbert sải bước qua Khu Rừng Ma Ám và băng qua cây cầu gỗ cũ kỹ với bước chân dứt khoát, nhanh nhẹn quen thuộc ấy. Vậy là cuối cùng Gilbert đã không dành buổi tối cuối cùng này cho Ruby Gillis!

– Trông cậu có vẻ mệt mỏi, Anne, – anh nói.

– Mình mệt chứ, và tồi tệ hơn là mình đang bực mình nữa. Mình mệt vì đã phải đóng va-li và khâu vá suốt cả ngày. Nhưng mình bực mình vì có tới sáu người phụ nữ đã đến đây để chào tạm biệt mình, và bất kỳ ai trong số sáu người ấy cũng cố tình thốt ra những lời làm phai mờ đi sức sống, khiến nó trở nên xám xịt, ảm đạm và lạnh lẽo như một buổi sáng tháng Mười Một.

– Mấy con mụ ác khẩu thật đáng ghét! – đó là lời bình luận lịch thiệp của Gilbert.

– Ồ, không, họ không phải vậy, – Anne nghiêm túc nói. – Đó mới chính là vấn đề. Nếu họ là những kẻ ác khẩu thì mình đã chẳng bận tâm. Nhưng họ đều là những tâm hồn tử tế, tốt bụng, mang bản năng người mẹ, những người yêu mến mình và được mình quý trọng, và đó là lý do tại sao những gì họ nói, hay bóng gió, lại có trọng lượng lớn đến thế đối với mình. Họ để mình thấy rằng họ nghĩ mình thật điên rồ khi đến Redmond và cố gắng lấy bằng Cử nhân Nghệ thuật, và kể từ lúc đó, mình vẫn luôn tự hỏi liệu có phải mình thực sự điên rồ không. Bà Peter Sloane thở dài và nói rằng bà hy vọng sức khỏe của mình sẽ duy trì được cho đến khi tốt nghiệp; và ngay lập tức, mình hình dung ra cảnh bản thân trở thành một nạn nhân vô phương cứu chữa của chứng suy nhược thần kinh vào cuối năm thứ ba; bà Eben Wright nói rằng chắc hẳn sẽ tốn rất nhiều tiền để sống bốn năm ở Redmond; và mình cảm thấy day dứt khắp người vì tội không thể tha thứ là đã vung phí tiền của Marilla và của chính mình cho một sự dại dột như vậy. Bà Jasper Bell nói rằng bà hy vọng mình sẽ không để việc học đại học làm hư hỏng bản thân, như cách nó đã làm với một số người; và mình cảm nhận rõ trong xương tủy rằng kết thúc bốn năm ở Redmond sẽ biến mình thành một sinh vật khó ưa nhất, nghĩ rằng mình biết tuốt và coi thường mọi thứ lẫn mọi người ở Avonlea; bà Elisha Wright thì bảo rằng bà nghe nói nữ sinh Redmond, đặc biệt là những người thuộc về Kingsport, “cực kỳ chưng diện và kiêu kỳ”, và bà đoán là mình sẽ chẳng cảm thấy chút quen thuộc nào khi ở giữa họ; để rồi mình tự nhìn thấy chính mình như một cô gái quê mùa, quê kệch, bị hắt hủi và bẽ bàng, đang lết đi trong những hành lang cổ kính của Redmond với đôi bốt đóng đinh đồng.

Anne kết thúc câu chuyện bằng một tiếng cười và một tiếng thở dài hòa lẫn vào nhau. Với bản tính nhạy cảm của mình, mọi sự không đồng tình đều mang trọng lượng lớn, ngay cả sự không đồng tình từ những kẻ mà cô chẳng mảy mai tôn trọng ý kiến. Vào lúc ấy, cuộc sống trở nên nhạt nhẽo, và tham vọng đã vụt tắt như ngọn nến bị bóp tắt.

– Chắc chắn là cậu không bận tâm đến những gì họ nói chứ, – Gilbert phản đối. – Cậu thừa biết tầm nhìn hạn hẹp của họ đối với cuộc sống đến mức nào, dẫu họ có là những con người xuất sắc đi chăng nữa. Việc làm bất cứ điều gì mà họ chưa từng làm đều bị coi là điều cấm kỵ đối với họ. Cậu là cô gái Avonlea đầu tiên bước chân vào đại học; và cậu biết rằng tất cả những người đi tiên phong đều bị coi là mắc chứng điên vì trăng mật.

– Ôi, mình biết chứ. Nhưng cảm nhận lại là một chuyện hoàn toàn khác với việc nhận thức. Lý trí của mình mách bảo tất cả những gì cậu có thể nói, nhưng có những lúc lý trí chẳng có chút quyền lực nào đối với mình cả. Những điều vô lý lại ngự trị trong tâm hồn mình. Thật đấy, sau khi bà Elisha ra về, mình hầu như chẳng còn chút tâm trí nào để hoàn thành việc đóng va-li nữa.

– Cậu chỉ mệt mỏi thôi, Anne. Nào, hãy quên nó đi và đi dạo cùng mình một chuyến — đi lang thang ra tận vùng rừng phía bên kia đầm lầy. Chắc chắn ở đó có thứ mà mình muốn cho cậu xem.

– Chắc chắn là có ư? Cậu không chắc nó có ở đó hay sao?

– Không. Mình chỉ biết là nó nên có ở đó, dựa trên những gì mình thấy ở đấy vào mùa xuân. Đi thôi. Chúng ta sẽ giả vờ làm hai đứa trẻ một lần nữa và đi theo hướng gió thổi.

Họ hào hứng bước đi. Anne, nhớ lại những khó chịu của buổi tối hôm trước, tỏ ra rất dịu dàng với Gilbert; và Gilbert, người đang dần học được sự khôn ngoan, cẩn trọng không tỏ thái độ gì ngoài tư cách của một người bạn học cũ. Bà Lynde và Marilla dõi theo họ từ cửa sổ nhà bếp.

– Rồi thể nào hai đứa đó cũng thành một đôi cho mà xem, – bà Lynde tấm tắc nói.

Marilla khẽ nhăn mặt. Trong thâm tâm, cô cũng hy vọng điều đó sẽ xảy ra, nhưng cô không thích nghe vấn đề được bàn tán theo kiểu nhiều chuyện và thực tế của bà Lynde.

– Chúng vẫn chỉ là lũ trẻ thôi mà, – cô đáp ngắn gọn.

Bà Lynde cười xòa một cách thoải mái.

– Anne đã mười tám tuổi rồi; tôi lấy chồng khi ở độ tuổi đó đấy. Người già chúng ta, Marilla, cứ hay nghĩ rằng lũ trẻ không bao giờ lớn, thế mới lạ chứ. Anne đã là một thiếu nữ còn Gilbert là một chàng trai, và cậu ta tôn sùng từng bước chân cô ấy đi, ai mà chẳng nhìn ra. Cậu ấy là một chàng trai tốt, và Anne chẳng thể tìm được ai tốt hơn thế đâu. Tôi chỉ hy vọng con bé không nhét mấy thứ tào lao lãng mạn vào đầu khi ở Redmond. Tôi không đời nào ưa nổi mấy cái trường học đồng giáo dục ấy và chưa bao giờ ưa, thế mới khổ. Tôi không tin nổi đâu, – bà Lynde kết luận một cách trang nghiêm, – rằng sinh viên ở những ngôi trường như thế làm gì khác ngoài việc tán tỉnh lẫn nhau.

– Chắc chắn là họ cũng phải học hành một chút chứ, – Marilla mỉm cười nói.

– Học hành được mấy tí, – bà Rachel bĩu môi. – Tuy nhiên, tôi nghĩ Anne sẽ học. Con bé chưa bao giờ có máu lẳng lơ cả. Nhưng con bé không biết trân trọng đúng mức giá trị của Gilbert, thế mới là vấn đề. Ôi, tôi lạ gì con gái nữa! Charlie Sloane cũng đang chết mê chết mệt con bé, nhưng tôi chẳng bao giờ khuyên nó lấy một người họ Sloane cả. Người họ Sloane dĩ nhiên là những người tốt bụng, trung thực và đáng kính. Nhưng suy cho cùng thì họ vẫn chỉ là dòng họ Sloane mà thôi.

Marilla gật đầu. Đối với một người ngoài, câu nói rằng người họ Sloane thì vẫn cứ là người họ Sloane có lẽ chẳng mang lại chút ánh sáng nào, nhưng cô thì hiểu rõ. Ngôi làng nào chẳng có một gia đình như thế; họ có thể là những con người tốt bụng, trung thực và đáng kính, nhưng họ vẫn mãi là người họ Sloane và sẽ luôn là như vậy, dù họ có nói bằng ngôn ngữ của loài người hay của các thiên thần đi chăng nữa.

Gilbert và Anne, hoàn toàn vô tư không hề hay biết rằng tương lai của họ đang được bà Rachel sắp đặt như thế, đang thong thả dạo bước qua những bóng râm của Khu Rừng Ma Ám. Phía xa, những ngọn đồi mùa gặt đang tắm mình trong ánh hoàng hôn màu hổ phách, bên dưới bầu trời nhạt nhòa, thoáng đãng sắc hồng và xanh lam. Những rặng vân sam phía xa ánh lên màu đồng bóng loáng, và cái bóng dài của chúng vắt ngang qua những đồng cỏ cao nguyên. Nhưng xung quanh họ, một cơn gió nhẹ đang thì thầm giữa những chùm linh sam, mang theo âm hưởng của mùa thu.

– Khu rừng này thực sự đã bị ám rồi đấy — bởi những ký ức xưa cũ, – Anne nói, cúi xuống nhặt một cành dương xỉ đã bị sương giá tẩy trắng phau như sáp. – Mình có cảm giác như những đứa trẻ là Diana và mình ngày trước vẫn đang chơi đùa ở đây, và ngồi bên chiếc Bọt Nước Của Nữ Thần Rừng vào lúc chạng vạng, hò hẹn với những hồn ma. Cậu có biết không, mình chưa bao giờ có thể đi lên con đường này lúc chạng vạng mà không cảm thấy một chút sợ hãi và rùng rợn như thuở nào. Có một bóng ma đặc biệt kinh hoàng mà chúng ta từng tưởng tượng ra — hồn ma đứa trẻ bị sát hại, kẻ đã bò đến phía sau lưng bạn và đặt những ngón tay lạnh ngắt lên ngón tay bạn. Mình thú nhận rằng, cho đến tận ngày nay, mình vẫn không sao kìm được cảm giác tưởng tượng ra những bước chân lén lút của nó ở phía sau mỗi khi mình đến đây sau khi mặt trời lặn. Mình không sợ Bà Trầm Hương, hay người đàn ông không đầu, hay những bộ xương khô, nhưng mình ước gì mình chưa bao giờ tưởng tượng ra sự tồn tại của con ma đứa trẻ đó. Marilla và bà Barry đã tức giận biết bao về vụ việc đó chứ, – Anne kết luận với tiếng cười gợi nhắc lại ký ức.

Khu rừng xung quanh đầu đầm lầy ngập tràn những khung cảnh tím thẫm, được đan xen bởi những sợi tơ nhện mỏng manh. Vượt qua một khu rừng vân sam cằn cỗi và một thung lũng rợp bóng phong ấm áp dưới ánh mặt trời, họ đã tìm thấy “thứ” mà Gilbert đang tìm kiếm.

– A, nó đây rồi, – anh nói với vẻ thỏa mãn.

– Một cây táo — lại mọc tít tận nơi thâm sơn cùng cốc thế này cơ chứ! – Anne ngạc nhiên thốt lên đầy thích thú.

– Đúng vậy, một cây táo thực thụ đang đơm trái hẳn hoi, lại mọc ngay giữa chốn thông và dẻ gai này, cách xa bất kỳ vườn cây ăn trái nào cả một dặm đường. Mình đã đến đây vào một ngày mùa xuân năm ngoái và tìm thấy nó, toàn thân ngập tràn hoa trắng. Thế nên mình tự hứa sẽ quay lại vào mùa thu để xem nó có kết trái không. Cậu xem, trái trĩu cành kìa. Trông chúng cũng ngon nữa chứ — vỏ có màu nâu vàng nhưng lại phớt một sắc đỏ sẫm. Hầu hết các loại cây mọc dại từ hạt đều xanh lè và chẳng hấp dẫn chút nào.

– Mình đoán là nó mọc lên từ một hạt giống nào đó tình cờ rơi xuống từ nhiều năm trước, – Anne mơ màng nói. – Và nó đã lớn lên, phát triển mạnh mẽ, tự đứng vững nơi đây một mình giữa những kẻ xa lạ, thật là một sinh vật dũng cảm và kiên cường làm sao!

– Kìa có một thân cây đổ phủ đầy đệm rêu. Ngồi xuống đây đi, Anne — nó sẽ đóng vai trò như một ngai vàng trong rừng sâu đấy. Mình sẽ trèo lên để hái vài quả táo. Trái nào cũng mọc ở trên cao — cái cây buộc phải vươn mình lên để đón ánh sáng mặt trời mà.

Những quả táo hóa ra lại vô cùng ngon ngọt. Bên dưới lớp vỏ màu nâu vàng là phần thịt quả trắng ngần, được điểm xuyết những đường vân đỏ nhạt; và bên cạnh hương vị táo đặc trưng, chúng còn mang một nét hoang dã, thú vị đầy quyến rũ mà không loại táo vườn nào có được.

– Quả táo định mệnh trong vườn Eden chắc gì đã có hương vị hiếm có đến thế, – Anne nhận xét. – Nhưng đã đến lúc chúng ta phải về nhà rồi. Cậu thấy đấy, mới ba phút trước còn là chạng vạng mà giờ đã là ánh trăng rồi. Thật tiếc vì chúng ta đã không kịp bắt trọn khoảnh khắc chuyển giao ấy. Nhưng có lẽ những khoảnh khắc như vậy chẳng bao giờ có thể nắm bắt được.

– Chúng ta hãy quay về theo đường vòng qua đầm lầy và đi lối Lối Đi Của Người Tình nhé. Bây giờ cậu còn cảm thấy bực mình như lúc mới xuất phát nữa không, Anne?

– Lâu lắm rồi không còn cảm giác đó nữa. Những quả táo ấy chẳng khác nào man-na đối với một tâm hồn đang đói khát. Mình cảm thấy rằng mình sẽ yêu Redmond và có bốn năm tuyệt vời ở đó.

– Và sau bốn năm đó — thì sao nào?

– Ồ, ở cuối con đường đó lại có một khúc cua khác, – Anne thản nhiên đáp. – Mình chẳng có chút ý niệm nào về việc có gì đang chờ sau khúc cua đó cả — và mình cũng chẳng muốn biết nữa. Không biết trước có khi lại hay hơn.

Lối Đi Của Người Tình vào đêm hôm ấy thật là một nơi đáng yêu, tĩnh lặng và mờ ảo đầy bí ẩn trong ánh sáng nhạt nhòa của vầng trăng. Họ thong thả dạo bước qua đó trong một sự im lặng gắn bó, dễ chịu, chẳng ai buồn cất lời.

– Nếu Gilbert lúc nào cũng cư xử như buổi tối hôm nay thì mọi thứ sẽ thật tuyệt vời và đơn giản biết bao, – Anne thầm nghĩ.

Gilbert đang ngắm nhìn Anne khi cô bước đi bên cạnh anh. Trong bộ trang phục sáng màu cùng dáng người mảnh dẻ, thanh tao, cô khiến anh liên tưởng đến một đóa hoa diên vĩ trắng.

– Không biết liệu mình có bao giờ làm cho cô ấy quan tâm đến mình được không, – anh thầm nghĩ với một nỗi đau nhói lên bởi sự hoài nghi chính bản thân mình.