Nhà họ Đường rốt cuộc cũng toại nguyện, bởi vì nhà họ Phương vì chuyện của Tú Liên mà lục đục không thôi. Thật không hiểu nổi tại sao Bảo Khánh lại nhất quyết không chịu bán Tú Liên. Tên này điên thật rồi! Thử nghĩ xem, để giữ lại một cô con gái mà vẫn nỡ bỏ tiền túi ra.
“Đúng là một đồ ngốc!” Tứ nãi nãi mỉa mai nói.
Bảo Khánh vội vã lo liệu để mang tiền đi đưa cho Vương tư lệnh. Anh là người nói là làm, nếu chậm trễ lại sợ rước họa vào thân. Điều khó khăn là anh không có sẵn tiền mặt. Anh bàn bạc với người nhà, muốn bán đi hai món trang sức của cô, cô liền lập tức la oai oái: “Nói nhảm! Tôi mặc kệ! Anh còn không biết sao, tôi đã nói với đại ca rồi, Tú Liên là Tú Liên, tôi là tôi. Từ nay về sau không dính dáng gì đến nó nữa. Vì nó mà còn muốn lấy trang sức của tôi đi á? Hừ! Hừ hừ!”
Bảo Khánh gượng gạo cười trừ. “Nhưng mà——cô,…, ừm, cô thật chẳng thông suốt gì cả.”
“Tôi không thông suốt!” Nhị nãi nãi ra vẻ coi thường người khác. “Anh thông suốt chắc? Người ta toàn dựa vào con gái để kiếm tiền, anh thì hay rồi, đầu gỗ, vì một đứa tiện nhân như thế mà còn bù tiền vào. Dĩ nhiên rồi, anh mà đã thông suốt thật thì đã chẳng phải lo tôi không thông suốt.”
“Ý tôi là, cô vẫn chưa hiểu rõ tình hình hiện giờ…, ngay trước mắt là có nguy hiểm đấy.”
“Tôi hiểu cũng được, không hiểu cũng thế. Dù sao thì, một xu cũng đừng hòng lấy ra từ tôi.”
Bảo Khánh đành bảo Tú Liên lấy ra chút đồ. Cô có mấy món trang sức. Cô mở hộp trang sức ra, hai tay dâng lên đưa cho anh. Nhìn thấy đôi mắt ngấn lệ của cô, lòng anh đau quặn vì xót xa. “Vì mấy món trang sức mà không đáng khóc đâu, đứa trẻ ngoan,” anh nói, “Đợi sau này có ngày tháng tốt đẹp hơn, bố sẽ mua cho con thứ tốt hơn.”
Bảo Khánh tích cóp được chút tiền, nhưng trừ khi vạn bất đắc dĩ, anh nhất quyết không động đến số tiền đó. Anh gửi tiết kiệm định kỳ, chưa từng bỏ sót một kỳ nào, nếu chốc lát không góp vào được thì khác nào lấy đi cái mạng của anh. Ngoài ra, anh còn có suy nghĩ riêng của mình. Anh cảm thấy, đã là người một nhà thì phải có phúc cùng hưởng, có họa cùng chịu. Tú Liên đã lớn, con bé đặc biệt nên học cách đối phó với chuyện làm ăn.
Cuối cùng, tiền cũng gom đủ, nhờ người đáng tin cậy mang đi giao. Kể từ lúc đó, nhà họ Phương chia thành ba phái.
Nhị nãi nãi tự thành một phái. Tú Liên và kẻ vô tích sự là một phái, đối chọi gay gắt với những người còn lại trong nhà. Bảo Khánh và Đại Phượng giữ thái độ trung lập.
Bảo Khánh muốn dĩ hòa vi quý. Có một lần, anh tìm Tú Liên, bảo con bé xuống nước với mẹ một câu, “Như vậy thì cả nhà lại hòa thuận với nhau được rồi,” anh tràn đầy hy vọng nói.
Tú Liên đồng ý gật đầu. Đợi khi mẹ tỉnh rượu, cô bước đến bên cạnh mẹ, quỳ xuống, chạm vào tay mẹ, cười với mẹ giống như một đứa trẻ không hiểu chuyện.
“Mẹ,” cô khẩn khoản nói: “Đừng luôn coi con là người ngoài. Con là đứa trẻ không cha không mẹ, mẹ chính là mẹ của con. Mẹ là mẹ ruột của con. Sao lại không thương con chứ?”
Nhị nãi nãi không đáp lời. Bà ngồi đó như một bức tượng Phật bằng đất, hai mắt nhìn trân trân về phía trước. Rõ ràng bà đã hạ quyết tâm, một chữ cũng không thèm nghe. Lần này, Tú Liên hạ mình van xin hồi lâu, kết quả vẫn là công cốc. Được rồi, đây cũng là lần cuối cùng vậy. Cô nhắm mắt lại, cúi gằm đầu xuống.
Một luồng giận dữ trào dâng từ đáy lòng cô. Cô ngẩng đầu lên, đối diện với khuôn mặt tái nhợt ấy, bỗng nhiên giật mình thon thót. Nhị nãi nãi đang khóc, những giọt nước mắt từ khóe mắt bà lã chã rơi xuống. Bà cúi đầu xuống, giống như không muốn để Tú Liên nhìn thấy mình đang khóc.
Tú Liên đứng dậy, định bỏ đi. Nhị nãi nãi gọi cô lại, cúi đầu, giọng nói rất ôn tồn: “Không phải ta không thương con, đứa ngốc ạ. Con đừng tưởng——đừng tưởng ta muốn đuổi con đi. Hoàn toàn không phải chuyện đó, không phải đâu. Nhưng mà con gái tội nghiệp của con ơi, con không trốn chạy được số phận của mình đâu. Người ta thường nói, đã ở trong giang hồ thì đều là kẻ mệnh khổ. Do số trời định sẵn, không trốn thoát được đâu. Đã là thế này, ta cũng chỉ mong con tìm được một nơi chốn tử tế, ăn ngon mặc đẹp, hai thân già chúng ta chịu khổ cả đời, cũng có thể kiếm được chút đỉnh tiền. Chẳng lẽ con nỡ để bố mẹ lỗ vốn hay sao, phải không. Chúng ta tốn bao nhiêu tiền vì con rồi.” Bà ngẩng mắt lên, đăm đăm nhìn Tú Liên.
Cô gái đứng đó, nhìn xuống bà với vẻ bề trên, hai nắm tay nhỏ siết chặt tì vào bên hông. Cô chợt nhớ đến lời của vợ Vương tư lệnh. Môi cô tái đi, nói: “Có lẽ số mệnh con đã định phải chịu khổ, nhưng nếu con không tự coi thường mình, thì chưa chắc đã phải đi làm vợ lẽ cho người ta.”
Nhị nãi nãi vừa lau khô nước mắt, lại cầm lấy cái chai uống một ngụm.
Đem những lời đáy lòng nói ra với mẹ, Tú Liên cảm thấy dễ chịu hơn một chút. Mẹ vẫn không hề mềm lòng với cô, điều này khiến cô rất thất vọng. Cô cần tình thương của mẹ.
Tối hôm đó, cô đã hạ quyết tâm. Nếu chỉ dùng lời nói mà không thể lay chuyển được mẹ, thì hành động chắc chắn sẽ được. Phải cho người nhà thấy, cô đã là người lớn rồi. Nhưng làm thế nào cho phải đây? Cô chợt nảy ra ý định. Cô bò xuống giường, bước đến bên tủ, lấy ra cuốn sổ sưu tập tem của mình. Cô nghẹn ngào, ngắm nhìn nó hồi lâu, đoạn cắn răng một cái, vứt nó vào sọt rác. Một cô gái nghiêm túc, muốn làm nên sự nghiệp lớn, không thể lãng phí thời gian vào việc chơi tem. Bắt đầu cuộc sống mới thế nào đây? Cô hoàn toàn không nghĩ ra được. Cô trằn trọc suốt đêm trên giường, ngủ không được. Đã mấy lần cô định bước ra ngoài, nhặt cuốn sổ tem quý giá ấy về, nhưng cuối cùng cô vẫn không làm thế.
Một đoàn thể kháng chiến gửi thư cho Bảo Khánh, yêu cầu gánh hát của anh làm chút gì đó vì kháng chiến. Người bản xứ Trùng Khánh có vài suy nghĩ hồ đồ, oán trách người tị nạn mang chiến tranh đến. Nên động viên nhân dân cả nước đoàn kết kháng chiến, khơi dậy ý chí chiến đấu của người Trùng Khánh, để họ biết rằng họ cùng chung hít thở, chung vận mệnh với “người hạ giang”.
Bảo Khánh nhận được thư, tâm trạng vô cùng chấn động. Khi Cầm Châu hỏi họ sẵn sàng chi bao nhiêu tiền, anh giật mình kinh hãi. Anh thừa biết người ta ngay cả tiền xe ngựa cũng chẳng cho đâu.
Cầm Châu vừa nghe, liền lắc đầu, làm một bộ mặt kỳ quái. Vợ chồng Đường tứ gia lắc đầu nguầy nguậy: “Không làm.”
“Tôi tự bỏ tiền túi trả tiền xe ngựa cho Cầm Châu,” Bảo Khánh hết cách, đành nói vậy. Nhà họ Đường cười ngả nghiêng, cảm thấy việc này thực sự quá nực cười. Tứ nãi nãi cười mãi mới rặn ra được câu nói: “Anh lắm tiền thật đấy, Bảo Khánh, bạn hiền ơi, anh có tiền. Người nghèo chúng tôi còn phải kiếm tiền ăn cơm. Diễn không công một bận, lần sau họ lại đến nữa cho xem. Nhưng mà anh… anh có tiền, vì con gái mà thà móc tiền túi ra chứ nhất quyết không chịu bán nó. Anh có nhiều tiền thế cơ mà, đúng là phúc đức.”
Bảo Khánh mặc kệ họ cười cợt. Trở về nhà trọ, anh đem chuyện này kể cho Tú Liên nghe. “Con làm,” cô nói, “Con thích làm chút việc có ý nghĩa.”
Vấn đề nảy sinh. Hát gì bây giờ? Cho dù là những khúc trống tử có nội dung yêu nước đi nữa, thì cũng quá cũ kỹ, không hợp khẩu vị của khán giả hiện đại. Bảo Khánh tiện miệng ngâm nga một hai đoạn, đều không phù hợp, không được. Tú Liên cũng có cảm giác tương tự. Dạo này cô toàn hát những lời ca yêu đương nam nữ. Cô thử hát mấy bài trung quân ái quốc thì thấy rất lạc quẻ. Còn hát về tình yêu nam nữ thì lại không thể dùng để làm tuyên truyền.
Bảo Khánh bắt đầu tập luyện. Anh niệm trước một câu trống tử, sau đó dùng một tay gảy đàn mấy cái, vừa đàn vừa hát. Có những chữ thực sự không tài nào đọc nổi, anh đành ngậm tịt qua quýt, tìm một từ hợp vận để đắp đổi vào. Mỗi khi tìm được một từ thích hợp, anh lại cười toe toét: “Hà! Có rồi!”
Kẻ vô tích sự đang ngủ trong góc phòng bị Bảo Khánh làm cho tỉnh giấc. Y ngồim dậy từ trên giường, dụi mắt, nhìn cái đầu trọc của đứa em trai đang lấp lánh dưới ánh đèn dầu leo lắt.
“Sao không ngủ đi, chú em?” Y tỏ vẻ rất khó chịu, “Trời nóng thế này mà còn đốt đèn!”
Bảo Khánh bảo, anh đang nghiền ngẫm đoạn “Kháng Kim binh”, chuẩn bị thuật lại câu chuyện Lương Hồng Ngọc đánh trống trận chống quân Kim, cổ vũ ý chí kháng chiến của mọi người. Kẻ vô tích sự lại nằm xuống. “Tôi cứ tưởng chú đánh muỗi cơ đấy, lách tách suốt.”
Bảo Khánh vẫn đang gảy đàn, trong lòng ngẫm nghĩ câu chữ, vừa nghĩ ra chủ ý là cười toe toét cả miệng.
“Tú Liên hát gì thế?” Kẻ vô tích sự hỏi.
“Vẫn chưa nghĩ ra,” Bảo Khánh đáp, “Khó xử lý phết.”
Kẻ vô tích sự lại ngồi dậy. Y hắng giọng, rất nghiêm túc nói: “Hai người các cậu gặp khó là vì không biết mấy mặt chữ. Con bé mà biết chữ nghĩa, tìm được đoạn trống tử hy vì nước mà hát thì còn vướng mắc gì nữa.” Y xuống giường, “Nào, tôi đọc cho chú nghe. Chú biết tôi có học thức mà.”
Bảo Khánh thấy lạ, nhìn y. “Mặt chữ anh biết cũng chẳng nhiều hơn em là mấy!”
Kẻ vô tích sự cảm thấy bị oan ức. “Sao lại không nhiều hơn chú? Những chữ cần dùng đến tôi đều biết hết. Nghe cho kỹ đây, tôi đọc cho.”
Hai anh em bắt đầu ngâm nga khúc trống tử. Kẻ vô tích sự đọc một câu, Bảo Khánh đọc một câu, hai anh em đều rất vui mừng. Nhanh chóng luyện thuần thục được một đoạn. Khi giấy dán cửa ngả màu trắng đục, kẻ vô tích sự đề nghị đi ngủ, Bảo Khánh đồng ý, nhưng anh lại ngủ không được. Anh lại nhớ đến một chuyện nhức nhối. Nếu Cầm Châu không làm, thì Tiểu Lưu cũng sẽ không đến gảy đàn tam huyền.
“Đại ca,” anh hỏi: “Anh gảy đàn tam huyền giúp em một chuyến được không?”
“Tôi á?” Kẻ vô tích sự hưởng ứng, “Tôi——vì cái gì chứ?”
“Vì lòng yêu nước, lại cũng để làm rạng danh bản thân,” Bảo Khánh nói rất nhanh, “Tên của chúng ta sẽ được in bằng chữ in hoa đậm đăng trên báo đấy. Hiểu không? Người ta sẽ gọi chúng ta là ‘tiên sinh’. Tiểu thư Tú Liên, tiên sinh Phương Bảo Khánh. Anh chắc chắn sẽ thích.”
Không ai đáp lời, chỉ nghe thấy tiếng ngáy vang lên.
Sáng hôm sau, mười một giờ, Bảo Khánh tỉnh dậy nhìn ra, cây đàn tam huyền vẫn hay để ở góc phòng đâu mất tiêu rồi. Anh nhảy xuống giường. Sao cơ, mất rồi! Mất đi món bảo bối này thì coi như hỏng bét. Anh dùng tay xoa xoa cái đầu trọc, đau khổ kêu lên. Xui xẻo, đúng là xui xẻo thật. Đàn tam huyền bảo bối cơ mà, mất rồi! Anh ngẩng đầu lên, nhìn thấy giường của kẻ vô tích sự trống không — anh liền bật cười.
Anh vội vã rời khỏi nhà trọ, chạy về phía bờ sông nhỏ. Anh biết kẻ vô tích sự thích ngồi bên mép nước. Anh lập tức tìm thấy kẻ vô tích sự. Y đang ngồi trên một tảng đá lớn màu đen, vừa gảy gảy dây đàn. Nói vậy là, kẻ vô tích sự chịu gảy đàn rồi đây. Anh cười phào nhẹ nhõm, đi bộ về nhà trọ ăn sáng. Mọi vấn đề đều được giải quyết êm thấm, có người gảy đàn rồi thì không nhất thiết phải cứ là Tiểu Lưu nữa.
Bảo Khánh và Tú Liên gia nhập một đoàn thể kháng chiến, đoàn thể này đang chuẩn bị công diễn một vở kịch nói ba màn. Giờ nghỉ giải lao giữa các màn, nhà họ Phương sẽ biểu diễn trước màn nhung. Bảo Khánh vô cùng kích động, cũng rất đắc ý.
Người lái xe buýt từ Trùng Khánh mang đến tờ báo. Anh nhìn quảng cáo vở kịch, trái tim đắc ý đập thình thịch. Tên của anh, của anh cả và Tú Liên đều ở trên đó. Đều dùng chữ in đậm cỡ lớn, các danh xưng tôn kính như tiên sinh, tiểu thư. Anh giống như một học sinh tiểu học, hào hứng la hét mang báo cho cả nhà xem. Kẻ vô tích sự và Tú Liên đều rất vui mừng. Nhị nãi nãi nói năng vẫn chua ngoa như vậy. “Gọi anh là tiên sinh thì thế nào chứ?” bà mỉa mai nói, “Chẳng phải vẫn cứ phải tự bỏ tiền túi ra trả tiền xe ngựa đấy thôi.”
Hôm tổng duyệt, họ dậy từ rất sớm, mặc những bộ quần áo đẹp nhất. Tú Liên mặc một chiếc sườn xám bằng lụa mới màu xanh nhạt, đi giày da. Tết tóc buộc dải lụa trắng. Ăn sáng xong, cô tập đi đi đứng đứng sao cho không lắc mông. Muốn diễn chung sân khấu với diễn viên chính gốc, phải trang nghiêm một chút. Đi đứng phải buông thõng hai tay, ngực ưỡn thẳng tắp, đây tuyệt đối không phải là chuyện dễ dàng gì.
Kẻ vô tích sự đã cạo râu. Rất hiếm khi y cạo râu, lần này không những cạo mà còn cạo rất nghiêm túc tỉ mỉ, không sót một cọng râu nào. Cuối cùng, y còn tỉa lại tóc mai và tóc sau gáy. Y mặc một chiếc áo dài màu xanh đậm, vừa vặn phối hợp với chiếc áo dài màu xám của em trai. Để trông gọn gàng hơn, y dùng dải lụa đen rộng và dài buộc túm ống quần lại.
Giờ ngọ, họ vào trong thành. Bảo Khánh định mời đại ca một bữa thật thịnh soạn, để báo đáp đại ca đã thành toàn cho ý tốt của mình. Nhưng Trùng Khánh sau bom đạn lại tiêu điều đến thế, cảnh tượng tàn tro sau kiếp nạn khiến họ mất sạch cảm giác thèm ăn. Vài ngôi nhà bị đốt cháy đã được xây dựng lại. Vẫn còn đó những đống đổ nát đen xì, có những bức tường trơ trọi độc lập, người ta dùng tranh tre dựng lên những chiếc lều nhỏ dựa vào bức tường này để tiếp tục mưu sinh. Đập vào mắt là những vết thương chiến tranh đau lòng, từng đống gạch vụn vỡ nát đen sì. Bảo Khánh cảm thấy trước mắt mình là một cõi tử thi khổng lồ, chi chít vết thương. Anh run lẩy bẩy. Vẫn nên ăn chút gì đó trước đã, bồi bổ dinh dưỡng cho cả thể xác lẫn tinh thần. Họ đến một quán ăn, ăn uống no nê, rồi lên rạp hát để hội ngộ với những người đồng hành — những diễn viên chính cống, phần lớn đều là người trẻ tuổi.
Vừa nhìn thấy anh em nhà họ Phương, mọi người đều niềm nở tiến lên đón. Tất cả nam thanh nữ tú đều gọi Bảo Khánh là “tiên sinh”, khiến anh vô cùng đắc ý. Việc này khác hẳn với việc đi hát chầu, lần đó người ta coi họ như hạ nhân mà sai khiến.
Vừa mở màn, đoàn trưởng đoàn kịch đã mời hai anh em Bảo Khánh ngồi ở bên cánh gà xem kịch. Bảo Khánh chưa từng xem kịch văn minh bao giờ. Anh cứ ngỡ kịch nói thì chắc là các diễn viên lần lượt bước lên sân khấu, mỗi người đọc một tràng thoại khó hiểu. Nào ngờ hoàn toàn không phải vậy. Các diễn viên nói chuyện tự nhiên y như ở nhà hay ở quán trà. Bảo Khánh nhận ra các diễn viên được huấn luyện bài bản, kỹ thuật kịch bản cũng khiến người ta khâm phục sát đất. Thật quá đỉnh, quá lôi cuốn! Anh ngồi thẳng đờ, suýt chút nữa quên cả thở. Không có trang phục sân khấu hoa hòe hoa sói, không có tiếng chiêng trống đinh tai nhức óc, chỉ là những người bình thường diễn những người bình thường. Anh nhỏ giọng nói với đại ca, “Đây mới gọi là nghệ thuật chân chính.” Kẻ vô tích sự gật đầu, “Đúng thế, nghệ thuật chân chính.”
Tú Liên thiếu điều mê mẩn. Kiểu này hoàn toàn khác với cách biểu diễn của cô. Cô quen với việc hát sách, chưa từng nghĩ có thể thể hiện tình tiết câu chuyện thế này. Dẫu nói là diễn kịch, nhưng đây cũng chính là cuộc sống, cô cảm nhận được cốt truyện đã lay động khán giả. Giá mà cô cũng có thể làm được như thế thì tốt biết mấy.
Hạ màn. Một tiểu tử khá tuấn tú bước tới, cúi gập người hành lễ, “Tiểu thư Phương, đến lượt cô rồi.” Cậu ta mỉm cười, hạ thấp giọng. “Không phải vội. Đạo cụ của chúng ta vừa già vừa nặng, đổi cảnh một lần phải đợi cả buổi đấy.”
Kẻ vô tích sự bước lên sân khấu với vẻ mặt đầy trọng trách, Tú Liên bước theo sau. Phía trước sân khấu đã bày sẵn một cái bàn, một chiếc ghế, còn dựng cả một cái trống. Kẻ vô tích sự đứng lại với dáng vẻ rất oai phong, quay mặt về phía khán giả. Y ra điều kiện nghiêm túc từ từ xắn tay áo lên, gãi đầu một cái, rồi gảy đàn.
Khán giả xôn xao bàn tán. Kẻ vô tích sự chần chừ một thoáng, sau đó vẫn tiếp tục gảy đàn. Y không hiểu khán giả trong rạp hát, không biết rằng trong giờ giải lao giữa các màn, họ thích được thả lỏng một chút. Khán giả chưa từng thấy người hát đại cổ bao giờ, cũng chẳng để ý xem trước sân khấu lúc đổi cảnh có những gì. Thấy một người đàn ông và một cô gái bước lên sân khấu, họ ngẩn người ra một khắc, liếc nhìn hai cái. Cô gái vóc người nhỏ nhắn, trên mặt hầu như không trang điểm. Thật ra, dưới ánh đèn chói chang thế này, căn bản chẳng nhìn rõ ngũ quang thập sắc trên mặt cô. Chẳng qua chỉ là một vầng trăng tròn vo nho nhỏ trên đỉnh chiếc sườn xám lụa xanh mà thôi.
Ở hàng ghế đầu có hai ba người đứng dậy, đi vào phòng nghỉ. Có người đang gọi bán đậu phộng, có người bàn tán về cốt truyện, hoặc truyền tai nhau tin tức chiến sự. Mọi người đều cho rằng vở kịch này khá hay. Thế nhưng, ý nghĩa rốt cuộc của nó nằm ở đâu chứ? Một số người lớn tiếng bàn tán xôn xao.
Kẻ vô tích sự nhắm mắt lại, chịu cái cục tức này đây! Những kẻ này thật là thô lỗ! Y dừng tay không gảy nữa. Tú Liên vẫn đang hát. Hôm nay cô là tiểu thư Tú Liên. Cô đến là để hát sách, vậy thì cô phải hát cho trọn vẹn. Cô không thể chịu thua trước những kẻ xa lạ thế này được. Cô tiếp tục hát, tiếng bàn tán xôn xao ngày một lớn. Cô quyết đoán cắt bớt một hai đoạn, đặt dùi trống xuống, cúi đầu chào những khán giả vô lễ, rồi bước xuống sân khấu. Vừa đi đến cánh gà, cô đã tuôn rơi nước mắt.
Bảo Khánh muốn an ủi cô, cô lại càng khóc dữ hơn, bờ vai nức nở rung lên. Vấy nữ diễn viên trẻ tuổi đi tới. “Đừng buồn nữa, tiểu thư Tú Liên,” họ nói, “Cô hát hay lắm chứ bộ. Mấy người đó không biết thưởng thức đâu.” Một cô gái có khuôn mặt ngọt ngào dùng cánh tay ôm lấy Tú Liên, giúp cô lau khô nước mắt. “Chúng ta đều là người đi diễn cả mà, em gái,” cô ấy thì thầm nói, “Bọn chị hiểu.” Tú Liên lại vui trở lại.
Kẻ vô tích sự đứng ở cánh gà, tức giận đến đỏ bừng cả mặt. “Tôi về nhà đây, chú em,” y vừa nói vừa đặt cây đàn tam huyền xuống. Bảo Khánh kéo tay y lại. “Đừng nói thế chứ,” anh ưỡn ngực. “Em còn chưa hát cơ mà.”
Mấy nữ diễn viên trẻ đẹp nghe thấy lời của kẻ vô tích sự, vội vàng bước tới. Họ nắm lấy tay y, vỗ vỗ bả vai y. “Đừng mà, tiên sinh, đừng đi chứ.”
Kẻ vô tích sự ngồi xuống. Cơn giận của y đã tiêu tan. Vì đắc ý mà mặt đỏ bừng lên. Giờ đây y cũng là một “tiên sinh”, là một nghệ sĩ chân chính rồi.
Sau màn thứ hai, anh em nhà họ Phương giống như những chiến sĩ sắp ra chiến trường, vai kề vai bước lên sân khấu. Khán giả vẫn đang xôn xao bàn tán, Bảo Khánh đứng lại, theo lệ nở nụ cười. Chẳng có phản ứng gì sất. Anh dậm dậm chân, lắc lắc cái đầu bóng nhẫy. Đợi một lát cho rạp hát đông nghịt người bớt ồn ào đi chút ít, Bảo Khánh cầm lấy đôi dùi trống. Dù trên mặt vẫn treo nụ cười, nhưng anh đang cắn chặt môi đấy.
Bảo Khánh giơ cao dùi trống, đập thùng thùng xuống. Hát được bảy, tám câu, anh nhận ra thính giả đã có chút hứng thú. Anh dừng lại một nhịp, hắng giọng một tiếng. Phải luyện cho thanh quản thông suốt, để mọi ngóc ngách trong rạp đều nghe rõ mồn một, phải để ai ai cũng hiểu anh đang hát cái gì. Bảo Khánh lại đợi thêm một lát, đợi cho toàn hội trường im phăng phắc rồi mới cất giọng hát tiếp, giọng ca cao vút, biểu cảm tinh tế. Nhả chữ tròn vành rõ chữ, trau chuốt tinh tế, để thính giả từ từ nghiền ngẫm từng câu chữ anh hát. Lương Hồng Ngọc dẫu là một người phụ nữ liễu yếu đào tơ, không sợ cường địch, không chùn bước trước hiểm nguy, trên sông Trường Giang, đối đầu với những con sóng dữ dội, đánh trống trợ chiến. Người kể chuyện chỉ dựa vào một chiếc trống, một cây đàn, diễn tả xuất thần nhập hóa. Chỉ nghe tiếng gió hú vi vu, tiếng nước cuồn cuộn chảy, tiếng trống rền vang chấn động tâm can ái quốc của các tướng sĩ, thoáng chốc, vạn mã phi nước đại, tiếng hò hét vang trời dậy đất, khúc đại cổ thư đã nắm chặt lấy tâm trí khán giả, vở kịch nói ba màn sớm bị vứt xó ra sau đầu.
Âm hưởng cuối cùng của cây đàn tam huyền cũng tan biến. Cả hội trường chìm trong bầu không khí trang nghiêm, vừa phấn khích vừa căng thẳng. Khán giả nín thở tập trung, như bị trúng bùa mê, cuối cùng bỗng bùng nổ tràng pháo tay giòn giã. Bảo Khánh giống như những danh gia vọng tộc chính hiệu, đường đường chính chính nắm lấy tay kẻ vô tích sự, giơ cao lên. Anh cúi gập người chào, kẻ vô tích sự cũng gượng gạo cúi chào một cái. Khán giả hò reo tán thưởng khắp nơi. Bảo Khánh trang nghiêm cầm lấy đàn tam huyền, bước xuống sân khấu——đây là sự kính trọng đối với đại ca của anh, một nghệ sĩ chơi đàn xuất chúng.
Ở hậu đài, toàn thể diễn viên vây kín lấy Bảo Khánh và kẻ vô tích sự. Vỗ lưng họ, nắm tay họ. Những trí thức trẻ tuổi nhiệt huyết dạt dào, Bảo Khánh xúc động đến mức nói không nên lời. Đám đông thanh niên ồn ào vây quanh, anh đứng đó, nước mắt chảy dài trên gò má.
Tan rạp, một người gầy cao bước tới. Trông anh ta giống như một bộ xương khô. Từng khúc xương lộ rõ mồn một, hai bên má hóp sâu vào. Chiếc cằm vừa dài vừa nhọn trĩu xuống lồng ngực lõm vào. Phần đầu phía trên hai bên mai cũng teo tóp lại, trông như bị siết chặt bởi sợi dây thừng. Bảo Khánh chưa từng thấy bộ dạng nào kỳ lạ đến thế. Dưới chiếc trán hẹp, một đôi mắt to lại sáng ngời rực rỡ, vô cùng có sức hút. Đôi mắt ấy đang bùng cháy thứ nhiệt huyết lay động lòng người, đăm đăm nhìn chằm chằm vào Bảo Khánh. Toàn bộ tinh lực của người quái lạ này dường như đều dồn hết vào việc thắp lên ngọn lửa trong đôi mắt ấy.
“Phương tiên sinh,” anh ta nói, “Tôi đi cùng anh một quãng đường được chứ? Tôi có chút chuyện quan trọng muốn bàn bạc với anh.” Giọng điệu của anh ta khiêm nhường, ngập ngừng, dường như sợ Bảo Khánh sẽ từ chối.
“Tuân lệnh,” Bảo Khánh mỉm cười đáp, “Đa tạ anh đã nâng đỡ.” Chỉ thấy người này mặc một bộ vest rách, không thắt cà vạt. Dưới cổ áo sơ mi phanh ngực ra để lộ lồng ngực trơ xương.
“Tôi tên là Mạnh Lương,” người này nói, “Chính là tác giả của vở kịch mà anh vừa xem xong đấy.”
Bảo Khánh cung kính cúi gập người hành lễ, “Mạnh tiên sinh, tôi xin phép được giới thiệu, đây là đại ca tôi Phương Bảo Sơn, đây là con gái tôi Tú Liên, vở kịch của anh hay thật đấy.”
Vị nhà văn bật cười. “Vợ người bao giờ cũng là vợ người ta,” anh ta nói rất thật lòng, “Văn mình vợ người. Những gì tôi viết không thể coi là tồi, nhưng viết kịch bản là một chuyện đau đầu lắm. Người bình thường đều không hiểu viết kịch bản khó khăn đến nhường nào. Tập đi tập lại hết lần này đến lần khác, khỏi phải nói phiền toái nhường nào, làm sao để hợp khẩu vị khán giả cũng là chuyện nát óc. Tất nhiên rồi, kịch bản là công cụ tuyên truyền hiệu quả. Nhưng bây giờ là thời kỳ kháng chiến, nghèo rớt mồng tơi, muốn diễn cho ra ngô ra khoai một vở kịch thì không có tiền. Anh biết rồi đấy. Thuê rạp phải tốn tiền, giá thuê lại cao ngất ngưởng. Chúng ta diễn kịch cho người ở đây xem, khơi dậy lòng yêu nước của họ, nhưng làm sao để thưa sâu vào nông thôn? Nơi đó có rạp hát đâu. Dù có đi chăng nữa, phông nền đạo cụ cũng không chuyển đi được.”
Anh ta lắc lắc khuôn mặt hốc hác.
“Ừm, ừm, kịch nói có tính cục bộ rất lớn, nhưng khúc đại cổ thư mà anh hát quả thực là một con đường hay, dùng để làm tuyên truyền thì không gì bằng. Tôi thực sự rất khâm phục. Anh chỉ dựa vào một cái cuống họng, một tay đờn và một đoạn trống tử hay là có thể bắt tay vào làm rồi. Anh có thể đi khắp các quán trà ven sông, thích đi đâu thì đi. Anh diễn kịch độc diễn, nhưng hát lên lại là tiếng nói của hàng triệu con người. Anh đã thu hút được khán giả rồi đấy, nhớ chứ? Mọi người đều bất động, đều động lòng rồi kìa.” Đầu ngón tay gầy trơ xương của anh ta chỉ vào Bảo Khánh, “Bạn tôi ơi, đất nước đang cần anh.
Hiệu quả nghệ thuật của anh lớn nhất, tốn kém ít nhất. Hiểu ý tôi chứ?”
Mạnh tiên sinh bỗng ngắt quãng câu chuyện. Anh ta đứng lại, nhìn Bảo Khánh, tay đút vào túi áo vest.
Bảo Khánh cười mãi cười hoài, trong lòng vui sướng vô cùng. Không phải vì bản thân, mà là vì khúc đại cổ thư của anh, cũng vì một người có học thức như vậy mà cũng công nhận tầm quan trọng của nó.
“Anh hiểu ý tôi chứ?” Vị nhà văn nói tiếp, rồi lại cất bước đi tiếp. “Anh phải có khúc trống tử mới. Anh phải có đề tài hiện đại phù hợp với kháng chiến. Anh và con gái đều cần đề tài mới.” Anh ta nhìn Tú Liên: “Tiểu thư Tú Liên, cô nhất định phải học đề tài mới. Vừa rồi khán giả không mấy hứng thú với khúc sách cô hát, cô đã buồn đến mức phát khóc. Đừng buồn, hát những thứ nhân dân cần, họ sẽ chào đón cô giống như cách họ chào đón bố cô vậy.”
“Tìm từ mới ở đâu cơ chứ?” Bảo Khánh hỏi.
Mạnh tiên sinh mỉm cười. Dùng ngón tay trơ xương chỉ vào lồng ngực mình. “Ở đây, ở đây này, đến trong lòng tôi mà tìm. Tôi sẽ viết cho anh.”
“Anh viết á?” Bảo Khánh lặp lại lời anh ta, “Ồ, Mạnh tiên sinh, đúng là vinh hạnh vô cùng. Vậy quyết định thế từ nay về sau anh chính là thầy của chúng tôi rồi.”
Mạnh tiên sinh xua xua tay, ra vẻ không muốn họ quá nhiệt tình. “Đừng vội chứ, bạn tôi ơi, đừng vội. Anh còn phải làm thầy của tôi trước đã, xong xuôi rồi tôi mới có thể làm thầy của anh được. Anh phải dạy tôi mấy khúc trống tử cổ trước, để tôi học lấy bộ môn nghệ thuật này. Tôi muốn học cách luyến láy và nhịp điệu của đại cổ thư, học cách phối điệu cho lời ca. Chúng ta phải học hỏi lẫn nhau.”
Bảo Khánh có chút hoài nghi, anh có thể dạy vị nhà văn này cái gì cơ chứ? Nhưng anh vẫn đồng ý. Anh chỉ vào kẻ vô tích sự. “Anh tôi có thể giúp anh đấy, Mạnh tiên sinh, anh ấy vừa biết sáng tác lại vừa biết hát.”
Mạnh tiên sinh vui mừng đến mức rạng rỡ cả khuôn mặt. “Cứ quyết định vậy đi. Tôi muốn đến Nam Ôn Tuyền để viết kịch bản mới. Rảnh rỗi là tôi sẽ tới, học hát đại cổ, học viết lời đại cổ. Để báo đáp ơn anh đã dạy tôi học nghề, tôi sẵn lòng dạy con gái anh biết đọc biết viết. Phụ nữ thời hiện đại mà, có văn hóa bao giờ cũng hữu dụng.”
Bảo Khánh ngẩng đầu nhìn trời, trong lòng vui mừng không sao tả xiết. Cuối cùng cũng được công nhận rồi! Đây chính là thắng lợi của nghệ thuật đại cổ. Anh chưa bao giờ ngờ rằng tương lai lại tươi sáng đến thế, quá khứ lại đạt được nhiều thành tựu đến vậy.
“Bác ơi, bố ơi!” Tú Liên kêu lên, “Con sắp được làm nữ sinh rồi, con sẽ chịu khó học hỏi thật chăm chỉ với Mạnh tiên sinh. Con đã nói là làm.”