Thỉnh thoảng, trong suốt tháng tiếp theo, tôi có ghé qua số 117 phố Wall để hỏi thăm xem việc sửa chữa và trang hoàng lại con tàu tiến triển đến đâu, danh sách hành khách tăng lên trung bình thế nào, và mỗi ngày ban tổ chức lại phán quyết bao nhiêu người là không “đủ tiêu chuẩn” rồi đày ải họ trong buồn tủi và thống khổ. Tôi rất vui khi biết rằng chúng tôi sẽ có một chiếc máy in nhỏ trên tàu để phát hành một tờ báo hằng ngày của riêng mình. Tôi cũng khấp khởi mừng thầm khi hay tin cây đàn piano, đàn organ phòng khách và đàn melodeon của chúng tôi sẽ là những nhạc cụ loại tốt nhất có trên thị trường. Tôi tự hào nhận thấy rằng trong số các hành khách tham gia chuyến dã ngoại có ba vị mục sư, tám bác sĩ, mười sáu hoặc mười tám quý bà, một số vị chúa đất quân sự và hải quân với những tước hiệu kêu rền, một lượng lớn các “Giáo sư” đủ mọi thể loại, cùng một quý ông mang cái chức danh “ỦY VIÊN CỦA HỢP CHÚNG QUỐC HOA KỲ ĐI CHÂU ÂU, CHÂU Á VÀ CHÂU PHI” vang dội sau tên ông ta như một đòn sấm sét kinh hoàng! Tôi đã chuẩn bị sẵn tâm lý để tự nhận một chỗ ngồi khiêm tốn tít phía sau trên con tàu đó, bởi vì những thành phần ưu tú hiếm có mới được phép chui qua cái lỗ kim của ban thẩm định tư cách; tôi đã tự nhủ phải làm quen với việc xuất hiện một dàn anh hùng quân sự và hải quân bề thế, và có lẽ vì thế mà còn phải lùi cái chỗ ngồi phía sau ấy xuống tận đẩu tận đâu nữa; nhưng tôi xin nói thẳng là tôi hoàn toàn không chuẩn bị tinh thần để hứng chịu cú sốc trời giáng này.
Tôi ngã gục dưới cơn bão tước hiệu ấy, trở thành một sinh thể tả tơi và héo hắt. Tôi tự nhủ rằng nếu nhân vật quyền lực ấy buộc phải đi chuyến tàu của chúng tôi, thì chà, tôi đoán đành chịu thôi — nhưng theo suy nghĩ của tôi, khi Hoa Kỳ thấy cần thiết phải cử một vị tôn chức có trọng tải lớn nhường ấy vượt đại dương, thì sẽ lịch sự hơn và an toàn hơn biết mấy nếu tháo rời ông ta ra rồi chở bằng... từng khúc trên mấy chiếc tàu khác nhau.
À, ơ mà nếu lúc đó tôi biết rằng ông ta cũng chỉ là một phàm nhân bình thường, và sứ mệnh của ông ta chẳng có gì ghê gớm hơn việc đi thu lượm hạt giống, khoai mỡ lạ, bắp cải phi thường cùng đám ếch nhái kỳ dị cho cái lão hóa thạch Viện Smithsonian nghèo nàn, vô tích sự, ngây thơ và mốc meo kia, thì tôi đã cảm thấy nhẹ nhõm biết bao nhiêu.
Trong suốt tháng ngày đáng nhớ ấy, tôi đắm mình trong niềm hạnh phúc hiếm hoi của cuộc đời khi được trôi theo dòng chảy của một phong trào quần chúng vĩ đại. Ai ai cũng đi Châu Âu — và tôi cũng đi Châu Âu. Ai ai cũng đi Triển lãm Paris nổi tiếng — và tôi cũng đi Triển lãm Paris. Các hãng tàu thủy đang đưa người Mỹ rời khỏi các cảng khác nhau trên khắp đất nước với tốc độ tổng cộng khoảng bốn đến năm nghìn người mỗi tuần. Nếu trong suốt tháng đó mà tôi có gặp một tá cá nhân nào không sắp sửa đi Châu Âu, thì bây giờ tôi hoàn toàn không còn chút ký ức nào về họ nữa. Tôi hay đi dạo quanh thành phố với một thanh niên tên là Blucher, người đã đăng ký tham gia chuyến đi. Cậu ta thật thà, tốt bụng, ngây thơ, dễ mến; nhưng không phải là kẻ có thể làm nên trò trống gì to tát. Cậu ta có những quan niệm kỳ lạ nhất về cuộc di cư sang Châu Âu này và cuối cùng đâm ra coi toàn bộ quốc gia đang chuẩn bị hành lý để di cư sang Pháp. Có hôm chúng tôi bước vào một cửa hàng trên đại lộ Broadway, nơi cậu ta mua một chiếc khăn tay, và khi người bán hàng không có tiền thối, anh chàng Blucher liền bảo:
— Không sao đâu, tôi sẽ đưa lại cho anh ở Paris.
— Nhưng tôi có đi Paris đâu.
— Sao cơ — anh vừa nói gì cơ?
— Tôi bảo là tôi không đi Paris.
— Không đi Paris! Không đ... ồ, thế thì anh tính xéo đến cái xó nào trên đất nước này hả?
— Chẳng đi đâu cả.
— Không đi đâu bất kỳ đâu á? — không đi nơi nào trên trái đất này ngoài chỗ này sao?
— Chẳng đi đâu ngoài cái chỗ này — cứ ở lỳ đây suốt mùa hè.
Bạn đồng hành của tôi cầm lấy món đồ vừa mua rồi lầm lì bước ra khỏi cửa hàng — bước ra với vẻ mặt đầy ấm ức. Đi lên phía trên phố một đoạn, cậu ta phá vỡ sự im lặng và cất giọng đầy ấn tượng: “Đó là một lời nói dối — ý kiến của tôi là thế đấy!”
Rồi thời gian trôi qua, con tàu cũng sẵn sàng đón khách. Tôi được giới thiệu với cậu thanh niên sẽ ở chung phòng với mình, và nhận thấy cậu ấy là người thông minh, vui tính, vị tha, tràn đầy những rung cảm cao thượng, kiên nhẫn, chu đáo và tốt bụng đến kỳ lạ. Không một hành khách nào đi trên con tàu Quaker City lại tiếc lời đồng tình với những gì tôi vừa nói. Chúng tôi chọn một cabin phía trước bánh xe guồng, ở mạn phải, nằm “dưới boong”. Phòng có hai chiếc giường tầng, một cái cửa sổ tròn u ám, một chậu rửa mặt, và một chiếc ghế dài có đệm sang trọng — một phần sẽ dùng làm ghế sofa — và một phần làm nơi giấu đồ đạc của chúng tôi. Dù có ngần ấy đồ đạc, phòng vẫn còn đủ chỗ để xoay người, nhưng không đủ để quăng một con mèo — ít ra là không thể đảm bảo an toàn tuyệt đối cho con mèo đó. Dù sao đi nữa, căn phòng vẫn rộng rãi đối với tiêu chuẩn cabin tàu thủy, và hoàn toàn thỏa mãn mọi yêu cầu của chúng tôi.
Con tàu được ấn định khởi hành vào một ngày thứ Bảy đầu tháng Sáu.
Hơi quá trưa một chút vào ngày thứ Bảy đáng nhớ ấy, tôi ra tới tàu và bước lên boong. Mọi thứ đều náo nhiệt và hỗn độn. [Tôi đã từng thấy câu nhận xét đó ở đâu đó rồi.] Cầu tàu nghẹt thở vì xe cộ và người qua lại; hành khách đang tấp nập kéo lên tàu; boong tàu chất đống những vali với hòm rương; từng nhóm khách du lịch, khoác trên mình những bộ trang phục lữ hành kém duyên, đang thẫn thờ lang thang trong làn mưa phùn và trông ủ rũ, thảm hại chẳng khác nào những con gà đang mùa thay lông. Lá cờ hào hùng vẫn được giương lên, nhưng nó cũng đang mắc phải bùa phép nào đó, rủ xuống ướt sũng và uring rũ bên cột buồm. Nói chung, đó là một cảnh tượng ảm đạm, ảm đạm nhất! Đó là một chuyến dã ngoại vui vẻ — không thể chối cãi điều đó, bởi vì chương trình đã ghi rõ — điều đó đã được định sẵn trong hợp đồng — nhưng quả thực nó chẳng mang chút diện mạo nào của một cuộc vui chơi cả.
Cuối cùng, vượt lên trên tiếng búa đập, tiếng gầm rú, tiếng la hò và tiếng xì xì của hơi nước, lệnh “nhổ neo!” vang lên — một cơn cuồng phong đổ xô về phía cầu tàu — khách tham quan hớt hải chạy lên bờ — bánh xe guồng quay đảo, thế là chúng tôi lên đường — cuộc dã ngoại chính thức bắt đầu! Hai tiếng ho hô cực kỳ nhẹ nhõm vang lên từ đám đông đang ướt sũng trên cầu tàu; chúng tôi nhẹ nhàng đáp lại họ từ những boong tàu trơn trượt; lá cờ cố gắng phất phới nhưng bất thành; “dãy đại bác” giữ im lặng — đã cạn đạn dược rồi.
Chúng tôi xình xịch chạy xuống tận cùng vũng cảng và thả neo. Trời vẫn đang mưa. Và không chỉ mưa, mà còn nổi giông bão nữa. Đứng “bên ngoài”, chúng tôi có thể tự mắt nhìn thấy một vùng biển động dữ dội đang bày ra trước mắt. Chúng tôi buộc phải nằm yên trong vũng cảng yên tĩnh cho đến khi cơn bão ngớt đi. Hành khách của chúng tôi đến từ mười lăm tiểu bang; chỉ một vài người trong số họ từng đi biển trước đây; hiển nhiên là không thể liều lĩnh đem họ ra đấu lại với một trận cuồng phong thổi trọn sức khi họ còn chưa quen chân đi biển. Tương tối, hai chiếc tàu kéo đã đồng hành cùng chúng tôi — chở theo một nhóm thanh niên New York vui nhộn mang theo champagne để đến tiễn biệt một thành viên trong nhóm theo đúng nghi thức cổ xưa — đã rời đi, và chúng tôi chỉ còn trơ trọi lại một mình giữa biển sâu. Giữa lòng biển sâu năm tầm nước, thả neo cắm chặt xuống đáy. Lại còn ở ngoài vùng mưa gió ảm đạm thế kia nữa chứ. Đây quả thực là một chuyến đi chơi với một sự trả thù cay đắng.
Thật là một sự giải tỏa thích hợp khi tiếng cồng gọi cầu nguyện vang lên. Đêm thứ Bảy đầu tiên của bất kỳ chuyến dã ngoại nào khác có lẽ đã được dành cho bài tây và khiêu vũ; nhưng tôi xin phán quyết trước một tâm trí vô tư rằng liệu có còn chút lịch sự nào không nếu chúng tôi tham gia vào những trò tiêu khiển phù phiếm ấy, khi xét đến những gì chúng tôi vừa trải qua và tâm trạng hiện tại của mỗi người. Chúng tôi có thể tỏa sáng trong một đám tang, chứ tuyệt đối không hợp với bất kỳ thứ gì vui vẻ hơn thế.
Tuy nhiên, biển cả lúc nào cũng có một sức hút xoa dịu; và đêm đó, nằm trên giường ngủ của mình, được ru đưa bởi nhịp sóng dập dềnh đều đặn và vỗ về bởi tiếng rì rào của những ngọn sóng đằng xa, tôi nhanh chóng chìm vào giấc ngủ, trôi dạt ra ngoài mọi ý thức về những trải nghiệm buồn tẻ trong ngày cũng như những điềm gở đầy tổn hại cho tương lai.
