Thế là họ cùng bước lên cầu thang, qua hết bậc này đến bậc khác, đi dọc theo những dãy phòng trống trải, rồi lên đến cầu thang tháp nhỏ. Càng lên cao, lòng Irene càng trào dâng niềm hạnh phúc. Khi họ gõ cửa phòng làm việc, không có tiếng đáp lại, cũng chẳng nghe thấy tiếng cồng quay sợi phát ra. Trái tim cô bé lại một lần nữa chùng xuống, nhưng chỉ trong khoảnh khắc, trước khi cô quay sang gõ cánh cửa bên kia.

– Vào đi con, – giọng người bà dịu dàng cất lên. Irene mở cửa bước vào, Curdie theo sau.

– Cháu yêu của ta! – người phụ nữ đang ngồi bên đống lửa đượm những đóa hồng đỏ lẫn hồng trắng cất lời. – Ta vẫn đang đợi con, thực lòng cũng hơi lo lắng không biết có nên tự mình đi đón con hay không.

Vừa nói, bà vừa ôm lấy nàng công chúa nhỏ và đặt cô vào lòng. Giờ đây bà mặc áo trắng, trông lại càng kiều diễm hơn bao giờ hết, nếu điều đó là có thể.

– Cháu đưa Curdie đến gặp bà này, thưa bà. Cậu ấy không chịu tin những gì cháu kể nên cháu phải dẫn đến tận nơi.

– Ta thấy rồi. Curdie là một cậu bé ngoan, lại dũng cảm. Cháu không vui vì đã cứu được cậu ấy ra sao?

– Vâng, thưa bà. Nhưng cậu ấy thật chẳng tốt chút nào khi dám không tin lúc cháu nói sự thật với cậu ấy.

– Con người ta chỉ có thể tin những gì trong tầm hiểu biết của mình, và những ai tin tưởng nhiều hơn không nên khắt khe với những người tin ít hơn. Ta ngờ rằng chính con cũng chẳng đời nào tin hết mọi chuyện nếu chưa từng tận mắt chứng kiến một phần trong số đó.

– À, vâng, thưa bà, chắc là vậy rồi. Cháu biết bà nói đúng. Nhưng bây giờ thì cậu ấy sẽ phải tin.

– Ta chưa chắc đâu, – người bà đáp.

– Cậu không tin thật sao, Curdie? – Irene hỏi, ngoảnh đầu lại nhìn cậu bé. Cậu đang đứng giữa phòng, mắt trừng trừng nhìn quanh với vẻ hoang mang kỳ lạ. Cô nghĩ chắc là do cậu quá kinh ngạc trước vẻ đẹp của người phụ nữ.

– Chào bà của tớ đi chứ, Curdie, – cô giục.

– Tớ có thấy bà nào đâu, – Curdie đáp với giọng khá cộc cằn.

– Không thấy bà tớ đang ngồi ngay đây sao, khi mà tớ đang ngồi trong lòng bà này? – nàng công chúa thốt lên kinh ngạc.

– Không, tớ chẳng thấy gì cả, – Curdie bướng bỉnh nhắc lại.

– Cậu không thấy đống lửa hồng rực rỡ kia sao – lần này còn có cả những đóa hoa trắng nữa đấy? – Irene hỏi, lòng cũng hoang mang gần bằng cậu.

– Không, tớ không thấy, – Curdie đáp, gần như hậm hực.

– Cả chiếc giường xanh ấy nữa? Hay tấm chăn phủ màu hồng thắm? Cả thứ ánh sáng tuyệt đẹp như ánh trăng treo lơ lửng từ trên trần nhà kia?

– Điện hạ đang đùa cợt với tớ đấy à; và sau những gì chúng ta đã cùng nhau trải qua ngày hôm nay, tớ nghĩ làm thế là không phải phép đâu, – Curdie nói với vẻ tổn thương sâu sắc.

– Thế cậu nhìn thấy gì nào? – Irene hỏi, nhận ra ngay rằng việc cô không tin cậu cũng tồi tệ chẳng kém gì việc cậu không tin cô.

– Tớ thấy một căn gác xép to lớn, trống hoác – giống như căn gác trong nhà mẹ tớ, chỉ là rộng đến mức có thể nhét cả ngôi nhà vào trong mà vẫn thừa ra một khoảng trống lớn xung quanh, – Curdie đáp.

– Và cậu còn thấy gì nữa?

– Tớ thấy một cái chậu, một đống rơm mốc meo, một quả táo héo, và một tia nắng chiếu qua lỗ thủng giữa mái nhà rọi thẳng lên đầu cậu, khiến cả căn phòng nhuốm một màu nâu mờ ảo kỳ lạ. Tớ nghĩ công chúa tốt nhất nên dẹp trò này đi, rồi xuống phòng trẻ đi thôi, như một cô bé ngoan ấy.

– Nhưng cậu không nghe thấy bà tớ đang nói chuyện với tớ sao? – Irene hỏi, suýt khóc.

– Không. Tớ chỉ nghe tiếng lũ bồ câu gù thôi. Nếu cậu không chịu xuống, tớ sẽ đi một mình. Dù sao thì thế có lẽ lại hay hơn, vì tớ chắc chắn chẳng ai gặp chúng ta mà thèm tin dù chỉ nửa lời. Họ sẽ nghĩ chúng ta tự bịa ra tất cả. Tớ chẳng mong ai tin mình ngoài bố mẹ tớ đâu. Họ biết tớ không bao giờ nói dối.

– Thế mà cậu lại không chịu tin tớ, hả Curdie? – nàng công chúa trách móc, lúc này đã thực sự rơm rớm nước mắt vì ấm ức và buồn khổ trước khoảng cách giữa cô và cậu bé.

– Không. Tớ không thể, và tớ đành chịu, – Curdie nói rồi quay người định bước ra khỏi phòng.

– Cháu PHẢI làm sao đây, thưa bà? – nàng công chúa nức nở vùi mặt vào ngực người phụ nữ, toàn thân run lên vì những tiếng nấc nghẹn ngào.

– Con phải cho cậu ấy thời gian, – người bà dị dàng bảo; – và con phải bằng lòng với việc chưa thể được tin tưởng ngay trong chốc lát. Điều đó rất khó chịu đựng; nhưng ta đã phải chịu đựng nó, và sẽ còn phải chịu đựng nhiều lần nữa. Ta sẽ lo liệu cho cách mà Curdie nghĩ về con vào phút cuối. Bây giờ con hãy để cậu ấy đi.

– Cậu không xuống cùng à? – Curdie hỏi.

– Không, Curdie; bà tớ bảo tớ phải để cậu đi. Khi xuống đến chân tất cả các bậc thang, cậu hãy rẽ phải, đường đó sẽ dẫn cậu ra sảnh có cánh cửa lớn.

– Ồ! Tớ chắc chắn mình tự tìm được đường – mà chẳng cần đến cậu, thưa công chúa, hay cả sợi chỉ của bà cụ nhà cậu đâu, – Curdie nói một cách khá xấc xược.

– Ồ, Curdie! Curdie!

– Ước gì từ đầu tớ cứ về thẳng nhà cho rồi. Tớ rất cảm kích vì được cậu kéo ra khỏi cái xó xỉnh đó, Irene ạ, nhưng tớ ước gì sau đó cậu đừng biến tớ thành kẻ ngốc.

Cậu nói vậy rồi mở cửa bước ra, để ngỏ cửa, và cứ thế đi xuống cầu thang mà không nói thêm lời nào. Irene bàng hoàng lắng nghe những bước chân xa dần của cậu. Rồi quay lại nhìn người phụ nữ, cô nức nở:

– Tất cả những điều này nghĩa là gì hả bà? – và cô lại òa khóc.

– Ý ta là, ta vốn không định hiện hình cho cậu ấy thấy. Curdie vẫn chưa đủ khả năng để tin vào một số điều. Nhìn thấy chưa hẳn là tin – đó mới chỉ là nhìn thấy thôi. Con còn nhớ ta từng bảo nếu Lootie nhìn thấy ta, con bé sẽ dụi mắt, quên đi nửa những gì mắt thấy và gọi nửa kia là nhảm nhí chứ?

– Vâng; nhưng cháu cứ nghĩ Curdie thì...

– Con nói đúng. Curdie tiến bộ hơn Lootie rất nhiều, và rồi con sẽ thấy kết quả ra sao. Nhưng trong lúc này, ta nhắc lại, con phải bằng lòng để người ta hiểu lầm trong chốc lát. Ai trong chúng ta cũng khao khát được thấu hiểu, và việc không được thấu hiểu quả thực rất khó khăn. Thế nhưng có một điều còn cần thiết hơn thế nhiều.

– Điều đó là gì vậy, thưa bà?

– Là thấu hiểu người khác.

– Vâng, thưa bà. Cháu phải biết công bằng – vì nếu cháu không đối xử công bằng với người khác, chính cháu cũng chẳng đáng được người ta thấu hiểu. Cháu hiểu rồi. Vậy nên vì Curdie không tài nào tin được, cháu sẽ không giận cậu ấy nữa, mà sẽ kiên nhẫn chờ đợi.

– Đây mới là đứa cháu ngoan của ta chứ, – người bà nói và ôm xiết cô vào lòng.

– Sao lúc chúng cháu bước lên, bà lại không ở trong phòng làm việc thế ạ, thưa bà? – Irene hỏi sau vài phút im lặng.

– Nếu ta ở đó, Curdie đã nhìn thấy ta rõ mồn một rồi. Nhưng tại sao ta cứ phải ở đó thay vì căn phòng tuyệt đẹp này chứ?

– Cháu cứ tưởng bà đang ngồi quay sợi.

– Hiện tại ta chẳng có ai để quay sợi cùng cả. Ta không bao giờ quay sợi nếu không biết rõ mình đang quay vì ai.

– Điều đó làm cháu nhớ ra... có một chuyện làm cháu cứ thắc mắc mãi, – nàng công chúa nói: – làm sao bà lại lấy được sợi chỉ ra khỏi ngọn núi lần nữa ạ? Chắc là bà không phải làm một cuộn khác cho cháu chứ? Thế thì phiền phức lắm!

Bà đặt cô xuống, đứng dậy và tiến lại lò sưởi. Thò tay vào trong, bà rút ra và giơ cao cuộn chỉ lấp lánh giữa ngón cái và ngón trỏ.

– Con thấy đấy, ta lấy lại được rồi đây, – bà nói khi quay lại chỗ nàng công chúa, – sẵn sàng cho con bất cứ khi nào con cần.

Đi đến chiếc tủ nhỏ, bà đặt nó vào ngăn kéo cũ.

– Và đây là chiếc nhẫn của con, – bà nói thêm, tháo nó ra từ ngón út bàn tay trái rồi đeo vào ngón trỏ bàn tay phải của Irene.

– Ồ, cháu cảm ơn bà! Giờ thì cháu thấy an tâm quá rồi!

– Con đã mệt lả rồi, con yêu ạ, – người phụ nữ tiếp lời. – Tay con bị đá cào xước cả, và ta đếm được tận chín vết thâm trên người con đây này. Nhìn xem trông con thế nào đi.

Bà giơ ra cho cô xem một chiếc gương nhỏ lấy từ trong tủ. Nàng công chúa bật cười khúc khích khi nhìn thấy hình phản chiếu của mình. Cô bị bùn đất từ dòng suối làm cho lếu thế và lem luốc do chui rúc qua những khe đá hẹp, đến nỗi nếu nhìn vào đó mà không biết là gương, chắc cô sẽ tưởng mình là một đứa trẻ digan nào đó dăm ba tháng mới được rửa mặt chải đầu một lần. Người bà cũng mỉm cười, bế thốc cô lên đùi, cởi chiếc áo choàng và áo ngủ ra. Sau đó, bà bế cô đến góc phòng. Irene tự hỏi không biết bà định làm gì mình, nhưng chẳng hỏi han gì cả – chỉ giật mình nhẹ khi thấy bà chuẩn bị đặt cô vào bồn tắm bạc lớn; bởi khi nhìn vào đó, cô lại chẳng thấy đáy đâu, mà chỉ thấy những vì sao lấp lánh ở tận nơi xa thăm thẳm, như thể nằm trong một hố sâu xanh thẳm nào đó. Đôi bàn tay cô vô thức bấu chặt lấy cánh tay thon thả đang ôm lấy mình, và chỉ có thế.

Người bà ôm xiết cô vào ngực thêm lần nữa, dịu dàng bảo:

– Đừng sợ, con yêu.

– Vâng, thưa bà, – nàng công chúa đáp với một tiếng thở nhẹ; và ngay khoảnh khắc tiếp theo, cô chìm vào dòng nước trong vắt và mát lạnh.

Khi mở mắt ra, cô chẳng thấy gì ngoài một sắc xanh kỳ lạ và tuyệt đẹp ở phía trên, bên dưới và xung quanh mình. Người bà cùng căn phòng lộng lẫy đã biến mất khỏi tầm mắt, và cô có cảm giác mình hoàn toàn đơn độc. Thế nhưng thay vì sợ hãi, cô lại cảm thấy vô cùng hạnh phúc – một niềm hạnh phúc viên mãn. Và từ đâu đó vang lên giọng hát của người bà, cất lên một khúc ca du dương kỳ lạ mà cô nghe rõ từng từ; nhưng về ý nghĩa thì cô chỉ cảm nhận được bằng trực giác – chứ chẳng tài nào hiểu thấu. Cô cũng không thể nhớ nổi dù chỉ một dòng sau khi nó vụt qua. Giai điệu ấy biến mất nhanh như khi nó đến, tựa như thứ thơ ca trong một giấc mơ. Dẫu vậy, những năm tháng sau này, thỉnh thoảng cô vẫn mường tượng rằng những đoạn giai điệu bất chợt vang lên trong tâm trí chính là những tiết tấu và mảnh ghép từ khúc hát ngày ấy; và chínhỗ tưởng tượng đó lại mang đến cho cô niềm vui, giúp cô vững vàng hơn để hoàn thành bổn phận của mình.

Cô nằm trong làn nước bao lâu thì chẳng rõ. Thời gian có vẻ trôi qua rất lâu – không phải vì mỏi mệt mà vì quá đỗi đê mê. Nhưng rồi cuối cùng, cô cảm thấy đôi bàn tay dịu dàng ấy ôm lấy mình, và qua dòng nước róc rách, cô được nhấc bổng ra ngoài, trở lại căn phòng xinh đẹp. Người bà bế cô đến bên lò sưởi, ngồi xuống với cô trong lòng và ân cần lau khô người cho cô bằng chiếc khăn mềm mại nhất. Cảm giác ấy khác hẳn lúc được Lootie lau người. Khi đã xong việc, bà cúi xuống lò sưởi, nhấc ra chiếc áo ngủ trắng tinh như tuyết của cô.

– Thơm quá đi mất! – nàng công chúa thốt lên. – Cháu nghĩ nó mang hương thơm của tất cả các loài hoa hồng trên thế giới này.

Khi đặt chân xuống sàn nhà, cô có cảm giác mình như vừa được tái sinh. Mọi vết bầm tím và sự mệt mỏi đều tan biến hết, đôi bàn tay cô mềm mại và lành lặn như trước.

– Giờ thì ta sẽ cho con lên giường để ngủ một giấc thật ngon, – người bà nói.

– Nhưng Lootie sẽ nghĩ gì cơ chứ? Và cháu phải nói gì với cô ấy khi cô ấy hỏi cháu đã đi đâu về?

– Đừng bận tâm về điều đó. Con sẽ thấy mọi chuyện đều ổn cả thôi, – người bà nói rồi đặt cô lên chiếc giường xanh, dưới lớp chăn phủ hồng thắm.

– Vẫn còn một chuyện nữa ạ, – Irene nói. – Cháu hơi lo cho Curdie. Vì cháu là người đưa cậu ấy vào nhà, lẽ ra cháu phải thấy cậu ấy về nhà an toàn mới đúng.

– Ta đã lo liệu chuyện đó rồi, – người bà đáp. – Ta bảo con để cậu ấy đi, thế nên ta có trách nhiệm phải trông chừng cậu ấy. Không ai nhìn thấy cậu ấy cả, và bây giờ cậu ấy đang ăn một bữa thật ngon lành trong ngôi nhà của mẹ cậu ta tít trên núi cao kia rồi.

– Thế thì cháu đi ngủ đây, – Irene nói, và chỉ vài phút sau, cô đã chìm vào giấc ngủ say.